장음표시 사용
201쪽
& Cardanum. Notandum est Carresium docere quod frigus non est aliquid positivum , sed quὁd est privatio caloris. Hanc eandem Pro pugnat opinionem Cardanus. Dicendum est contra Cartesium , frigus esse aliquid positivum. Prob. I. non est potior ratio, cur frigus sit privatio caloris, quam calor sit privatio frigori; , nulla etiam potest afferri ratio a Caria iesianis quae evidenter probet calorem non esse solam privatione frigoris. Praeterea quod probat calorem esse aliquid positivum , probat etiam frigus esse aliquid positivum: idebautem calor est aliquid positivum, quia afficit subjectum calidum i sed frigus assicit subisjectum eodem modo, & reddit illud stigia dum ergo frigus est aliquid positivum. Prob. i. quod est privativum, non suscipit
magis & minus, una enim mors non est maiagis mors, quam alia, una coecitas , non est
magis caecitas quam alia: atqui frigus sustiis pit magis & minus , sicuti calor , constat enim quod Iunum frigus majus & crudelius est. quam aliud; ergo non est aliquid privati
202쪽
Notandum est docere Gassendum quod frigus est aliquid positivum , , in hoc
convenit cum peripatetetieis ; sed in hoc disefert ab illis , quod docet frigus non esse qua litatem , sed consistere in corpusculis quae habent figuram pyramidalem & quadratam. Dicendum est contra Gassendum, frigus non consistere in figuris pyramidalibus &quadratis. NProb.aqua quae frigidia est,deberet in se co-tinere illa corpuscula quadrata quae continuo intra aquae partes multu moveantur:atqui illa aqua non potest habere illa corpuscula quadrata ; brevi enim tempore aqua ex se frigida , nullo etiam admoto igne fieret calida ratqui illud non potest dicI ; ergo aqua non potest habere in se illa corpuscula quadrata. . Prob. min. illa corpuscula quadrata per motum sibi occc 'rent, attererentur , S amitterent angulos .c ita rotunda evaderent ; ergo
aqua illa fieret calida, quia calor secundum Galliendum consistit in corpusculis habentibus figuram rotundam , patet ex dictis quod frigus non est aliquid privativum, re non consistit in corpusculis quadratis; crgis
203쪽
186 Secunda pars Phrsica , qualitas est quae reddit subjectum frigidum. Desinitur etiam ab Arist.illud quod simul c5gregat homogenea & heterogenea, sive res eiusdem & diversi generis , ut patet in glacie in qua permiscue ligna, lapides & alia diversi
generis commiscentur & congregantur.
Notandum est quod Cartesiani falso di-
eunt Arist. confundere humiditatem cum liquiditate ; illa enim duo distinguntur de secundum Arist. R secundum peripateticos , & solum flan mae exemplum probat evidenter discrimen intercedens inter liquiditatem & hnmiditatem ; flamma enim sine dubio est liquida , cum ipsius partes facile separentur & tamen non est humida, sed sicca Illud etiam probat exemplum metallorum; siquidem sunt liquida,quando sunt liquefacta.& tamen sunt sicca ; quia habent ignis qualitates; exsiccant enim & urunt: immo oppositio quae reperitur inter metalla liquida &aquam , etiam calidi lsimam optime probant quod metalla liquida' pol Iunt esse simul sicca S liquida ; siquidem tanta est oppositio inter aquam calidam, & mctalla liquida , ut si
204쪽
plumbum liquefactum injiciatur in aliquod
vas aqua calida plenum , mox plumbum incipit resilire & in plures partes dividitur : il- Iud non potest provenire ex liquiditate plumbi, cum aqua sit liquida: illud etiam non potest provenire ex calore plumbi, cum aqua fit etiam calida : illud ergo provenit ex siccitate plumbi,& humiditate aquq quae cum sint qualitates contrariae, non polliunt se compati. His ita dictis,quaeritur in quo cosistat humiditas, Cartesius docet quod humiditas consistit in partibus habentibus poli iam & l quem superficiem ; & ideo dicit quod aqua est humidat, quia partes ipsius sunt politae & oblongar. Gassendus vero docet quod humiditas consistit In proprietate quam habet corpus humidum ut uniatur & connectatur facile cum omnibus quae tangit. Dicendum est. I. Contra Cartesium , humiditatem non consistere in partibus politis. Prob. aqua non amittit suam humiditatemper motum ratqui aqua amitteret suam humiditatem per motum, si humiditas consisteret
in partibus politis & oblongis , ergo humiditas non consistit in partibus politis & oblongis. Prob. min. tunc aqua amittit humiditatem , quando partes aquae cessant esse oblongae atqui per motum partes aquae cessarent esse oblongae; siquidem partes aquae in motu suo mutub alliderentur S attereremur, & ex alia mutua allisione , partes aquae amitterent
humiditatem per motum. Dicendum cst. 1. Et ult. contra Gassen- .dum, humiditat om corporis non consistere
in proprietate quam habet corpus humidum,
205쪽
ut unitatur & facile connectatur cum omnibus quae tangit. Prob. si humiditas consisteret in illa proprietate , corpus quod facilius uniretur cum aliis , deberet habere majorem humiditarem : atqui corpus quod facilius unitur cum aliis ,. non habet majorem humiditatem; ergo falsum est quod humiditas consistat in proprietate quam habet corpus humidum ut facile uniatur eum aliis. Prob. min. aqua calida facilius nnitur , qu m cum non est calidar atqui aqua calida non habet majorem humiditatem, quam dum non est calida, quia calor non potest adaugere humiditatem in aqua ; ergo corpus quod facili lis unitur non habet majorem humiditatem. Patet ergo, ex dictis humiditatem non consistere in partibus politis & oblongis, neque in proprie tale quam habet corpus , ut facilius uniatur. Superest ergo quod sit qualitas:humiditas autem definitur illud , Suod proprio termino non terminaturi sied facilὸ alienobi patet in liquoribus J qui defluunt , si sibi relinquantur , &alieni corporis termino cohibeantur.
De siccitate. CONTRA CARTES IUM
Norandum est quod Cartesius docet siccitatem consistere in partibus non Po-
206쪽
De mundo Mementari. illitis , & non oblongis . Gassendus vero dicit quod siccitas est stola humiditatis privatio ejam refutata manet Cartesii sententia, cum inodo probatum fuerit humiditatem non consistere in partibus politis & oblongis. Dicendum est contra Galliendum , siccirem non esse solam humiditatis privatio
Prob. siecitas & humiditas sent qualitates contrariae; ergo siccitas non est sola humi. ditatis privatio. Prob. ant.. quae se positive expellunt, sunt qualitates contrariae et atqui siccitas & humiditas sese positive expellunt; ergo sunt qualitates contrariae. Prob. . min. metal im liquidum non potest manere in eoisdem v. se cum aqua , quia humiditas aquae expellit siceitatem metalli; ergo siccitas &humiditas se se expellunt & proinde sunt qualitates contrariae. Siccitas ergo est quali intas , & definitur illud, auod proprio termino, factu terminatur, disiciti alieno.
PLurima sunt circa ignis naturam , gen rationem ,&effectus , quae diligenti examine indigent: ideo hae in quaestione singula discutientur.
207쪽
De ignis natura se generatione.
CONTRA CARTESIUM. Notandum est quod juxta Cartesii sen
tentiam , ignis nihil aliud est, quam partes quaedam terrestres quae motum primi adementi sequuntur, sicuti aer nihil aliud est quam partes terrestres quae motum secundi elementi sequuntur. Illud docet Cartesius 4. Part. princ. num. 8 o. particulae terrestres, cujuscumque sint magnitudinis aut figurae , cismsingulae Rasin primi elementi motum sequuntur, ignis formam habent ; ut etiam habent aeris formam , cum inter globulos secundi elementi volitantes, eorum agitationem imitantur. Sicque prima O praecipua inter aerem in ignem disserentia es, quod multo celerius hujus quam il-ιius particulae agitentur. Notandum est x. quod juxta Cartesium, ignis generatur, quando primum elementum sufficienter movet particulas terrestres, quam ut agitationem possint causare , debent globuli secundi elementi recedere. Quod ut clarius explicet eartesius supponit quod globuli secundi elementi occupant omnia intervalla ei raca terram , ita ut illi sibi mutuo incumbunt , S uni sine aliis moveri non possimi: supponit Praeterea quod materia primi elementi omnes
208쪽
De mundo Hementari. I9rexiguos angulos a globulis secundi elementi relictos replet, & quod in ipsis angulis quam celerrime movetur , si tamen non habeat plus spatii, quam quod in istis angulis continetur, non potest ibi habere satis virium, ad particulas terrestres, quae omnes a se mutuo & a
globulis secundi elementi sustinentur, secum rapiendas , nec proinde ad ignem generandum. Sed ut ignis alicubi primum excitetur , debent aliqua vi expelli globuli coelestes , ab intervallis nonnullarum paticularum terrentrium, quae dcinde ab invicem disjunctae , atque in sola primi elementi materia natantes, celerrimo cjus motu rapiantur, dc quaquaversus impellantur. Dicendum est I. contra eartesium ignem non esse particulas terrestres materia primi elementi agitaras. Prob. r. ignis ex ipso etiam cartesiotest illud quod accendit eorpora combustibilia ;atqui particulae terrestres n*n accendunt corpora combustibilia ; ergo ignis non consistit in particulis terrestribus materia primi ele
menti agitatis. prob. min. accendere corpora
combustibilia, cx ipso cartesio, nihil aliud est,
quam motum communicare partibus corporum eombustibilium ue atqui particulae terreia
tres non communicant motum partibus corporum combustibilium ; sola cnim materia primi elementi potest illud efficere, cum globuli primi elementi habeat majorem motum,
quam particulae terrestres quae torum motum
quem habent, recipiunt ab ipsis primi elementi globulis ue ergo particulae terrestres non accendunt corpora combustibilia , & proin-
209쪽
Iφε Secunda, pars P0sticae, de ignis non consistit in particulis terrestruebus, ted potius ex ipsa cartesii sententia , ignis deberet consistere in sola matera primi clementi. Ex his omnibus constat quod
igni, non generatur eo modo quo putat Cariste si uS.
De natura ignis. CONTRA MAIGNANUM. Notandum est quod iuxta doctrinam Maignani, ignis nihil aliud est quam
corpus in maximo motu existens , vel corpus cujus partes sunt in celerrimo motu.
Notandum est x. quod juxta eiusdem Philosophi sementiani, ignis est in generabilis &incorruptibilis; ita ut nullum sit agens naturale , quod possit ignem producere vel de Lrruere. Ignis inquit cap. I s. prop. Io. cum de novo accenditur, non generatur, neque dum tinguitur, corrumpitur. Dicendum est I. conrra Maignanum ignem non esse corpus in maximo motu existens, neque corpus cujus partes celerrimo motu m
Prob. i. si essentia ignis in solo motu consisteret , posset ignis ab agente naturali pro duci & destiui, quia constat experientia quod a Sen. naturale producit & facile impedit mo-
210쪽
tum ue atqui ex ipso ma ignano ignis non potest ab agente naturali produci & destrui ; ergo
essentia ignis non potest in motu consistere. Prob. h. non potest assignari causa essiciens motus, quem Maignanus essentialiter igni convenire existimat ; ergo essentia ignis non consistit in motu. Re P. Maignanus cap. II. Prop. 7. puruε
ignis est per se mobilis ab intrinseco ; sed ita ut non teneatur legibuε gravium O leυium. . Sed contra nihil est in igne per quod possit
seipsum movere ; ergo ignis purus non est 'per se mobilis ab incrinseco prob. ant. nihil. est in igne praeter materiam , quia ex ipso Maignano non datur forma substantialis in igne: atqui ignis non potest seipsum movere per malet iam; ergo nihil cst in igne per quod possit seipsum movere prob. min. materia ignis est indifferens ad motum & ad quietem; go ignis iton potest seipsum movere per ma- . tqrigin prob. ant. materia ignis est ejusdem r/tionis cum materia aquae, quae est indi δε- reps ad motum & ad quietem juxta ipsius etiam Philosophi sententiam ; ergo ignis non potest seipsum movere per suam masCriam. Ex dictis constat contra Maignanum quod Ign Is non est ingenerabilis N incorruptibilis, Cym morus , in quo consistit essentia ignis, de novo producatur, & pereat. Asserendum eriago cum peripateticis , quod ignis est corpussamplex , constans materia & forma substantiali, ut probatum in prima parte Phy s. tract.. I. quaest. 3. art. ubi probatum fuit contra eundem Maignanum combustionem non fieri petintroductionem corpusculorum.