장음표시 사용
221쪽
A Qua Orstm subsequitur, cum ergo jam
sit cognita aeris Aatura , quaedam de aqua dicenda.
- CONTRA CARTESIUM. N Oxandum i est quod Cartesius partium
aquae diversitatem & compositionem 'exponens ait num. 36. quod multae particulaetpriij elementi oblongae, cum non pollents bi mutuo facile adhaerere,nec aliis ejusdem ter iij et eoaenti particulis , a materia coelestit ipsas circumfluente , perpetuo agitatae , in unum locum sunt collectae , & successu tem poris , motu illo laeves & teretes evaserint, quam proxime inter se aequales, S ad duas tantum species redactae , nempe ad flexiles N inflexiles. Quaedam enim fuerunt satis tenues , ut illo solo impetu, quo a materia coe-
222쪽
. De mundo Mementari. IosIesti agebantur, flecti possent circa alias pauin Ib crassiores, quae sic flecti non poterant: flexiles autem assiduo usu se inflectendi, magis ac magis flexiles redditae sunt, & instar anguillarum , & brevium funiculorum factae ratiae vero cum numquam flecterentur, aut
paulatim flexilitate, si quam habere nr, amissa
telorum instar rigidae remanserunt. Dicendum est contra Carresium aquam non componi ex partibus politis & oblongis , quarum aliae sint flexiles, aliae in se. xilev. Prob. I. nullae partes aquae possitnt esse flexiles; ergo&c. Prob.ant. omnes partes aquae sunt partes ter xij elementi:atqui partes tertii elementi non sunt flexiles, quia eum sint fragis menta partium primi & secundi elementiquae durae sunt, & ex attritu genitae , non possunt non osse durae , & inflexiles ; ergo nullae partes aquae sunt flexiles. a. Non apparet , quomodo materia coelestis ad unum Ioiaeum potest congregare partes illas adeo dissimiles. Ex Cartesi opinione sequeretur, quod aqua nusqua posset congelari,quia cum partes illae sint politae S laeves, non possent: inter sc uniri & quiescere , siquidem sempermoverentur a materia coelesti a qua sunt eiγ
223쪽
Ne natura aquae. CoNΤRA ROHALTUM. Norandum est quod Rohaltus de aqua
loquens, majori perspicuitate explicat, quam Cartesius , ipsius aquae originem ait enim 3. parte Phys. cap. 3. quod terra habet Poros materia primi elementi repletos, sed cum illi pori sint oblongi & angusti, diversae hujus materiae partes non possunt moveri, nisi secundum longitudinem , inde est quod illae partes juxta se quiescunt & quaedam emormant exigua corpora quae pororum figuram induunt i ita ut illae partes sint quasi funiculi
tenues & flexiles, harum ergo partium congeriem vocat aquam. Vult ergo Rohaltus
aquam componi ex partibus politis , oblongis& flexilibus. Dicendum est is liam esse Rohalti sententiam.
- Prob. I. potest refutari Rohalti sententia eisdem fere rationibus quibus refutata fuit Cartesii opinio a. ex ipsa Rohalti sententia sequeretur quod aqua non esset corpus aliquod continuum homogoneum , quia juxta illum Philosophum partes aquae sunt a se invicem disjunctae r hoc etiam fatetur Rohaltus arr. II. ejusdem capitis: atqui aqua est aliquod corpus continuum homogeneum ι ergo , Sc.
224쪽
T e mundo clementari. 2o7 Prob. min. illud corpus est continuum cujus partes sunt inter se unitae: atqui partes aquae sunt inter se unitae , illud patet exemplo gur-tularum aquae, quae ad arborum ramos post pluviae est usionem pendentes haerent; si enim partes ex quibus illae guttulae componuntur, non se tangerent & inter se non essent unitae , infimae guttularum partes sua propria gravitate ad terram impulsae, a superioribus earumdem guttularum partibus separarentur 3 quod tamen non ita contingit, ut docet experientia; ergo aqua est corpus aliquod continuum homogeneum 3. partes aquae essent asperae Schirsutae, non vero laeves & politae , si intra
terrae poros efformarentur ut vult Rohaltus , cum enim partes terrae sint asperae, pori de-hent etiam esse asperi, non vero politi, coninsequenter partes aquae essent asperae; ergo &
De qualitatibus quae conpeniunt
aqua. DIcendum est frigiditatem in summo,&'humulitate in excellenti eonvenire aquae. Prob. concl. quoad omnes partes r. frigiditas in summo convenit aquae, quia nullum aliud elementum magis frigefacit quam aqua,& quia nullum aliud elementum , est magis contrarium igni: atqui illa major contrarie eas Provenit ex qualitatibus contrariis quae
225쪽
xog Secu da pars P sicae, sunt in igne, & in aqua, S proinde eum sumismus calor conveniat igni, summum etiam frigus debet convenire aquae. 1. Humiditas co venit aquae in excelleti ut pater, ex eo quod aer facilius alieno corpore continetur , quam aqua ; ergo aqua non est tam humida quam aer, & proinde humiditas quae in summo conia venit aeri , in excelleti tantum couenit aquae. Obj. I. fi frigus in summo conveniret aquae ex natura sua, semper esset congelata , quia tunc aqua congelatur , quando tantum est in illa frigus, ut non possit esse majus : atqui absurdum est dicere quod aqua ex natura sua sit congelata ; ergo non potest etiam dici quod frigiditas in summo conveniat aquae. Resp. ne g. maj. quia solum frigus non est causa congelationis, acetu enim est valde frigidum &,niisquam in gelu concee scir. Praeter ergo frigus cxigitur ad congelationem exhalatio sub illis immixta : unde fit quod aqua calefacta prius, citius congelatur quam frigida quia vi caloris multae exhalationes excitantur. Obj. uli. aqua facilius admittit calorem
quam sicciti ratem ; et go aqua est humidior quam frigidior. Resp. neg. conseq. quia ideo aqua facilius admittit calorem quam siccitatem, quia calor est magis activus quam siccitas, & proinde facilius ac fortius agit in aquam , quam siccitas.
226쪽
De Terra. CV m de terra plurima sint dieenda in
quaestione subsequenti, ibi tantum agetur de terrae qualitatibus.
De qualitatibus quae conveniant
Terra. Dicendum est siccitatem in summo , hiis
giditatem vero in remisso convenire Terrae.
Prob. eoncl. quoad omnes partes r. siceiras in summo convenit terrae, quia siccum est illud quod alieno termino dissicillime continetnr et atqui terra dissicillime continetur; ergo siccitas in summo convenit terrae. 2.Frl gi diras in remisso convenit terrae, & colligitur ex hoc quod in antris subterraneis est aliquod frigus , & quod gravitas sequitur ad frigus ; cumque terra sit corpus grave , indest quod sit frigida.
227쪽
xt o Dcunda pari Fbysicae, Obj. Terra est frigida , quia est gravis ἔergo debet e ise summeoigida, cum sit sumin
me gravis. Prob. conseq. summa gravita provenit ex summo frigore ; ergo terra debet esse summe frigida , eum sit summe gravis. Prob. ant. summa levitas ignis provenit a summo calore ; ergo summa graestas terrae debet provenire a summo frigore. Resp. neg. cons. S aut. ad .cujus prob. neg. Qt. ant. quia levitas ignis non oritur a solo ignis calore , sed etiam a siccitate, raritate, aliisque proprietatibus; ita gravitas non oritura solo frigore , sed a densitate & aliis accidentibus.
CUM iam egerimus de praeeipuis corporibus ex quibus mundos coalescit , nunc inquirenda est illorum eorporum dispositio quae nunc graeco nomine systhema appellari soler. Circa autem mundi systhema Mariae sunt recentiorum opiniones quae ibi proponentur di examinabuntur.
228쪽
Notondvio est r. quod ut bene intelliganis Aur Omma.9uae dicentur de anu i systhemme , aliqua dicenda sunt de Parallami. P rallaxis ergo latine aspectus , sive V parpntiae divir sitas nihil aliud est quam Iistautia interi Veruin locum Planetae vel stellar into socum visum ejusdem planetae & stellae. Locus vetus planetae est punctum in firmamento ad quod terminatur linea ducta a cemso te e. ct Lmnsiens per centrων planetae 3 locus vero ωisus est aliud punctum ad quod terminatur linea ducta ab oculo intinentis fit transni re per c trum Planetae. Illa autem , dixerscas vi distantia est major , quo planetae sum gestae propinquiores A minos vero quo limr,tomorioiares , unde nullam habent parallaxim , s su rint primo mobili, sive firmamento Proximiores , quod clarius patebit in praesiti G
229쪽
Haec omnia patent in praesenti figura , in qua littera A denotat primum mobile. B C denorant aliquem planetam D denotat centrum terrae E denotat punctum oeuli F Ioeum planetae G locu visum, & distantia quae reperitur inter F & G dicitur parallaxis. Norandum est x. quod Nicolaus Coperni-eus suum mundi systhema ita constituit , siquidem solem quem vult esse fluidum , in centro mundi ealloeat. orbis Mercurii solem ambit, immediate suum cursum intra dies inaginta perficiens r orbis Veneris proxime succedit
intra menses septem suum cursum perficiensi orbis terrae quae inter planetaS enumeratur, in tertio loco ponitur intra unum annum suum eursum perficiens: Mars deinde annis duobus Iupiter annis in . Saturnus 3o. illi planetae qui moventur circa solem , vocantur majores:
alii vero qui circa aliquem planetam movent
230쪽
De mundo elemenrari. 2I3tur, dicuntur minores. Talis est luna quae circa terram movetur, S alia sunt quatuor sy-dera sive Lunae joviales, quae circanovem moventur, sicut & alia duo circa Saturnum. Supremum locum obtinet regio fixa stellarum omni prorsus motu earens. Illud systhema Copernicanum clarius patebit in presenti figura.
Notandum est 3 doeere Copernieum Solε
esse in medio mudi immobilem, docet praeterea quod terra movetur propria facultate &ab intrinseco circa solem ab ortu in oceatum M ille motus conficitur intra unius anni spa-