장음표시 사용
271쪽
de Meteoris. assita specula , ut patet experimento; ita ex exione uni as nubis ad aliam repraesentan duo soles; ergo paretia sunt imagincs in nube expressae. icendum est a. Virgas esse meteorum latum d luce solis, quando perpendicu-
ter penetrat nubem habentem partes ra- es , alias vero densiores.
rob. & ex pl. illud cst discrimen inter Vir& voraginem , quod illud meteorum fiat,ndo in nube sub sole constituta sunt inlio partes densiores, & maxime opacae extremis vero rariores ; tunc enim men , utpote obscurum & minus illustra, apparet profundius, & magis a nobis
Otum et extrema vero utpote illustrata, vi-ur propinquiora,& sic imaginem voragiis: xhibent: virgae vero fiunt, quando par.
iubis in longum extenta, & a luce solisendiculariter penetratae exhibcnt & rein entant aliquas virgas diversi coloris; er-irgae causantur a luce soliS. cendum est . & ult. halonem seu coro- csse circulum quemdam lucidum circaa aut lunam circumfusum. ob. R ex p. conc. I. apparet circa solem, axius quidem , quam circa lunam , quia solis potius halitum dissipat, qua coagari possit. x. Illa corona efformatur,do vapor uniformis , seu nubes aequabilitate in olbem diffunditur sub sole , lui ut alio e lucidioribus astris. Tunc con-t, ut radii sideris ob halitus densitatem
272쪽
as 6 Seeunda pars Pissicae, Partes extremas diffundant, & sic illud pulcherrimum meteorum efformenr.
ventorum. . Otandum est, diversa, circa ventorum L generationem , opinatos fuisse Philosophos , alii existimarunt ventum esse solam aeris agitationem , vel impetum , vel Buxum, vel ipsum aerem commotum : unde quidam eae illi, Philosophis ventum definit , aeris fluentis unda. Omnes tamen peripatetici dicunt,uentum esse aliquod distinctum ab aere. Dicendum cst I. materiam ventorum esse exhalationem calidam & siccam vi caloris solaris , & influxu aliorum Planetarum &astrorum attractam.
Prob.venti maxime viget vere &autumno; ortu solis & vespere, ex eo quod illis temporibus clevatur maxima exhalationum copia ; ergo ventus est illa exhalatio quae aerem agitat. Constat etiam experimento, quod venti maxime exsiccant: atqui illud non facerent , nisi constarent materia sicca ; ergo venti constant exhalatione sicca & calida. Similiter constat expertcntia quod pluviae faciunt cessare vehementes ventos, quia cum humectent S in frigident siccas illas exhalationes, ipsis omne robur & impetum aust-
273쪽
De meteor s. ' te ergo materia ventorum est exhalatio
, bj. I. si materia ventorum esset exhalatio da & sicca , posset inflammari ,& ignem
iciperer atqui illud est contra omnem exientiam 3 ergo materia Ventorum non estialatio sicca & calida. Resp. neg. seq. maj. quia cum exhalatio, e materia ventorum est non sit maxime ca-
, viscosa ,& pinguis , non potest ignem
rei perea Obj. 1. exhalatio ex qua componitur ven-
, est halitus , sive subtilior pars substantiae restris ; ergo debet participare proprieta- terrae a qua elevatur talis halitus : atquira est eorpus siccum & frigidum 3 ergo il- exhalatio debet, esse sicca & frigida , non
Resp. dist. uir. conseq. illa exhalatio debete sicca & frigida , per se N ab intrinseco , n c. per accidens & ab extrinseco, neg.quia 1 exhalatio habet calorem ab extrinseco , licet ab illa virtute solis, qua mediante ele
Obj. ult. vetiti sunt saepissime vel frigidi . I scci, ut septentrionales 3 vel ealidi &midi, ut australes e, ergo venti non constantueri a calida & sicca. ' esp. dist. ant venti saepissime sunt frigidi sicci,vel humidi & calidi,per accidens N ab
trinseco, cone. per se & ab intrinseco, ne g. lia cum ventus constet exhalatione, & cum
halatio sit essentialiter terra , sibi vendicatrrae qualitates ab intrinseco , hoc est sicci tem & frigiditatem , unde per aecidens est
274쪽
s seeunda para Phrsicae, quod eonstet calore & humiditate, & aliis
qualitatibus ; venti enina constant calore quia vi Elis aut aliorum astrorum sursum elevantur exhalationes; venti sunt humidi, quia habent humores aqueos sibi admixtos; australes sunt calidi & humidi, quia per mare, & loca calida, ut per zonam to ridam, transeunt: septentrionales vero sunt frigidi, quia transeunt per loca gelida, quod omnino ventis est aceidentalo & extrinsecum.
Dicendum cst 1. virtutem motricem ventorum osse influxum astrorum di planetarum, maxime solis & lunae. Prob. solis luce , & aliorum planetarum, atque sidcrum influxu attrahuntur exhalationes cκ illis locis ex quibus ventos oliri videmus, & illar exhalationes concitatae eadem luce & eodem influxu commoventur , cujus smum evidentissimum est, quod solis
ortu occasu; similiter orna.&joccasu aliorum planetarum & astrorum magnorum magnos excitari ventos percipimus; ergo vi tus moIrix ventorum est influxus solis & aliorum planetarum : si vero dicat aliquis, quod sanis & Hrtos motrix ventorum est occul ra, ὀjcendum quod virtus motrix Vesevorum fuerit occiii in quibusdam Philosophis, tamen post longam & diligentem observationem
comprobatum fuit a peritis astronomis illam virtutem ira otricem e sse influxum coelorum; siquidem experientie comprehensum fuit, quod si is existens in altissimi montis vertice ante solis ortum , oi iente sole sentit venis tum oriri , sum solei& ipsum ventum 'atigeri,st incalescere, suo sol magis supra horiao
275쪽
De Meteoris. i isi elevatur; erius rei causa cst, quia quo
1is sol supra orizontem elevatur, eo ima inem exhalationum copiam attrahit, ipsi ia: majorem impulsum imprimit. Potestius diei quod ille ventorum mortis prove ex rarefactionc et dum enim aer est plenusialationibus, contingit eas rareserit proinlue magno impetu diffluere versus partem tortuniorem. Haec sententia quam 'opugi, est omnium fere peripateticorum. Di tamen potest quod ventus aliquis nihil id est quam aer commotus , ut quando ellis ventus extitatur. Porest etiam diei
id vapores possunt esse materia ventorum, a possimi agitari, aeque ac exhalationes, quia quando durat ventuo prope mare ,
i est probabile, quod tot exhalationes pone mari oriri. icendum est ult. quatuor principalea ven. ad numerari. 'hisb. & ex pl. numerus principalis vento-i sumitur ex quatuor mundi partibus exbus spirant. Ventus qui spirat ab oriente, a tur subsolanus. ille qui spirat ab occite . dicitur Flavonius 3 qui a septenrrione, lux notus; qui a Meridie , dicitur austra- Inter ipsos quatuor principales, num cur collaterales trigiata & duo, de quibusas nautae agunt.
276쪽
PLurima sunt meotera. aquea scilicet nubes, pluvia, nix, glacies, grando, salsedomatis, fluxus & refluxus , fontium & fluminum origo. De his omnibus hac in quaestio is
D Icendum est x. nubem esse vaporem adis densatum a proprio frigore , & etiam a frigiditate mediae regionis, remota causa calefaciente , nempe radiis solaribus quibus at
Prob. &expl. eoncl. I. dicitur vapor , quia illius materia est aquea, utpote participans proprietates aquae, scilicet humiditatem de frigiditatem. 1. Dicitur vapor addentatus, quia in hoc solum differt nubes ab aqua, quod sit densior illa, habet enim ean em formam et unde non est mixtum perfectum , sed imperfectum. 3. Dicitur vapor addensatus
277쪽
proprio frigore ,& frigiditate mediae regionis , quia causa propria & effectiva illius
condensationis est frigus. Dicendum est, i. pluviam csse nubem in
Prob. & ex pl. concl. I. pluvia dicitur nubes,. ut denotetur causa materialis ex qua provenit. a. Dicitur nubes in aquam resoluta, ut distinguatur a nube, quia nubes est vapor condentatus , pluvia vero est ipsemet vapor resolutust unde non distinguitur substantialiter nec a nube , nec ab aqua emen rari, cum participet eadem materiam & eaniadem formam & differt tantum accidentaliter; ergo pluvia est nubes in aquam resoluta. Dieendum est 3. nivem esse nubem me diocri densitate in aquam resolutam. Prob.&expli. concl. I- dicitur nubes, && per hoc convenit eum pluvia & grandine. a. Dicitur nubes resoluta in aquam mediocri densitate ,& per hoc distingui riir a pluvia & grandine, cum pluvia, habeat solum naturalem densitatem aquae grando vero habet majorem densitatem. Quando autem nix dicitur nubes,intelligendum est quod nubes est. materia nivis ; siquidem a sole elevantur vapores ad mediam aeris regionem ,
illi vapores statim in unum congregati efficiunt nubem, in principio quidem raram quae postea frigore condensatur: si autem frigus sit intensum non condensatur, sed nubem raram Congelat, & quaelibet pars illius congelatoae dicitur nix. Plurimae autem quaestio- . aes solent fieri circa nivem. r. quaeritur cura in Paulatim decidat: x. Cur nix sit alba .
278쪽
3. Cur nix dicatur seminibus terrae mandatis Prodesse z 4. Cur, priusquam nix cadat, sit aliqua rem peries frigoris: s. Cur postquam nix delapsa est, plerumque aer tepidior est :ε. Denique an Crystallus fiat aliquando ex nive. quibus quaestiunculis respondeo. I. Nix paulatim decidit, quia nubes ex qui nix conficitur , licet tota, non tamen simul congelatur, & ita una nubis pars post aliam congelatur & cadit. a. De nivis summa albedine plurimas rationes reddunt plurimi Philosophi. AEgidius Romanus docet quod frigiditas est causa talis albedinis , dicit enim quod in quibusdam corporibus frigiditas est mater candoris: in defit quod qui frigidas regiones incolunt, ut septentrionales , sunt leandidiores: aliam rationem dat ipse AEgidius, & dicit quod nube eX qua nix generatur , est rara & diaphana priusquam congeletur ι & ita est susceptiva lucis, quare cum congelatur, suscipit eum colorem qui est maxime particeps lucis , ut est candor r Tertiam rationem addit Philippus a sanctissima Trinitate , & dicit qubd in-
Ira nubem raram ex qua nix efformatur, multum est aeris qui simul cum nube congelatur, di ob eandem rationem albescit spuma, 3. Nix prodest seminibus terrae mandatis propter triplicem rationem I. quia nix frigida non erumpere sinit terrae & plantarum halitus calidos ex quibus nutriuntur semina terra mandata: a. Quia impedit per frigus , ne semina foras exurgant, unde radices altius fi- 'gunt,& proinde uberiores fructus afferunt:
3. Quia succum pinguem, & quasi spumam
279쪽
De Gete oris. essensim ministrat seminibus , quo valde impinguantur. . Priusquam nix cadat, sentitur aliqua tem peries frigoris propter duplicem rationem. I. quia , cum in illis vaporibus, ex quibus et- formatur nix , sint aliquae exhalationes admixtae , quae simul cum illis elevantur; dum frigus pervadit nubem , illae exhalationes deis orsum resiliunt e Cum autem illae exhalationes sint calidae, diutius etiam conservant calorem quam vapores propter tenacitat c paristium,& quia fugiunt a suo contrario, scilicet frigore, & ita calefaciunt aerem, dum per ilialum sparguntur; licet enim frigus non sit
contrarium terrae, nec terreis exhalationibus, immo sit illis connaturale, tamen repenti
num frigus eis repugnat quando sunt calidae: Si quidem qualitates contrariae paulatim se se expellunt; si autem una nimis aliam urgear, vel subjectum reeedit vel resistit per antipeiaristasim : 1. quia nubes ex qua nix efformanis da est, coarctat aerem terrae vicinum ;& ex. halationes e terra erumpentes repercutir.
s. Postquam nix delapsa est , aer plerumisque tepidior est, vel quia Sol radios prius nubilo opprellas jam liberius vibrat , vel quia nubes ante pendulae suo frigere subjectum aerem infestaban r.
6. Plinius lib. 37. cap. 2. docet quod nix saepe in Crystallum concrescit, praesertim in frigidissimis montibus. Crystallus autem fit
ex nive fortiter , & per plurimos annos condensata', quia diuturna congelatione par-rcs vald Vnter se comprimuntur, & tenaciis
280쪽
N Oxiandum est et . quod seeundum omnes,
glacies nihil aliud est quam aqua conge, lata .; sed quaenam sit causa illius congelationis , disputatur Inter Cartesianos & Peripa-eteileos: Postquam enim Cartesus exposuerit quomodo aqua generetur,&docuerit in aquae sie duo genera partium, quarum , aliae sunt sexiles, & aliae in B cxiles;& quod flexiles faciunt aquam dulce,inflexiles vero salem .Eodem M. num. vult hic notari, quomodo ex illa generatione aquae sequatur eam esse debere pro . portionem inter ejus particularum erasitiem, o crassitiem particularum aeris ι icemque inter j. sas, O vim qua globuli secundi Elementi ea movent, ut, cim illi globuli paulo mitius solito agunt, assuam in glaciem mutant, O particulas aerib in aquam; cum autem agunt paulo fortius senuiores aquae particulas, eas nempe quae sunt flexiles, in aerem vertunt. Et ita docet Carte-sius quod aqua vertitur in glaciem , quando globuli secundi Elementi paulo mitius solito
Notandum est x. quod eum Gagendus vult explicare, quomodo aqua vertatur in glaciemptu