장음표시 사용
301쪽
magis premitur mare a materia coelesti ex il
Secunda sententia est peripateti eorum qui
docent causam pestus marini esse lunam ratione sui motus virtutem aliquam imprimentem aquis quae illas ruue illuc agitati Dic ndum est l. Cartesiam, on asiignarφyeram causam aestus marini.
Prob. r. illa Cartesii sententia plurima falsa complectu ur. r. Illa sententia supponietercam moveri, quod falsum esse jam probatum est : a. Supponit quod terra a materi coelesti p esia e loco suo paululum dimovetur, quod certe impossibile esse constat. 3. P0cet quod quando luna est plςna. vel nova,tunc est terrae propinquior,quod falsum ella manifest Probatur, quia qua do contingit eclypsis lunae vel solis, luna est semper in suo qpogeo, sive in luco a terra remotissimo : quando aut luna eclypsim patitur, semper est plena, &quando solis eclypsim causat , tune est nova.
s. Docet wod mare figit senis boris S senis estuit: illud autem pon ita habet in pIurimis locis, ut in mari Aquitanico, ubi maxime regularis est aestus ad fauccs Garumnae, constat mare septem horis ascendere, S quinque descendere, ut saepissime comprobatum fuit a plurimis illa loca maritima incolentΘbus ; ergo rejicienda est sen rentia Cartesii. cum tot suppositionibus falsis innitatur. Prob. x .si pressio materiae coelestis causaret talem motum , deberet esse sortissima ; arqui illa materiae coelestis pressio non est fortissima ι ergo non potest causare talem morum.
302쪽
asto - . secunda pars P0sicae,
Prob. min, nullus unquam extra mare, nec
supra mare sensit illam materiae coelestis pressionem ; ergo non est fortissima. Praete sea deberet esse eadem pressio in stagnis, lacubus, & fluminibus , quia ubique & secundum omnes partes illa materia coelestis premitur a luna et atqui non est eadem pressio in stagnis, lacubus & fluminibus, quia ibi talis
motus non percipitur ; ergo reciprocuS maris aestus non provenit a pressione materiae coelestis. Dicendum est x. &ult.causam aestus marini , esse lunam ratione sui motus virtutem
aliquam imprimentem aquis , quae illathue S illud agitat. Prob. non potest alio m bdo explicari fluxus & refluxus maris , ut patet ex dictis ; ergo recurrendum est ad aliquam qualitatem quae habeat vim attrahendi , vel impellendi mare; sicut magnes habet vim attrahendi ferrum : siquidem corpus lunae secundum diverissos aspectus, irradiationes & propinquitares diversimode concitat, trahit, & impellit mare; illud ergo trahendo ad se, magis aquae in cumulum assurgunt , & fiunt altiores in tali ioco , unde ad littora concitato scrutatur imia petu, R in fauces fluminum subeunt, & tan dem tali cessante tumore rerrahuntur, & nais urali pondere ad decliviora recurrunt.
303쪽
DUos dumtaxat eompIectetur articulos ista quaestio. In I. agetur de terrae tre more. In a. de metallis & layidibus.
De terrae tremore. Notandum est qubd de terrae tremore
tria sunt nobis explicanda: I. Quae sit vera illius causa: a. Quaenam si praesagia: 3. Quinam effectus. Circa primum fuerunt varii antiquoru errores et Tales milesius terra aquis innatare credidit , quasi naves mari . contremiscere autem dixit quando huc illuc jactato procellis mari rapitur. Anaximenes docuit terram aetate labefactari: de sicut inveteribus aedificiis quaedam no agitata cQ rurunt, 'ita in corpore terrae contingi , ut par res terrae vetustate solvantur, solutae cadant in cavernas ,& superiores terrae parteS concutiant. Qui vero terram esse animal quod dam putaverun rinseruerunt aegram illam esse quando tremit, quia sicuti in homine quando agia valetudine jactatur, spiritus nequeunt
304쪽
liberε. ultro citroque comea rei obturatis aristeriis & meatibus per quos solent& hoe modo corpus eoncutitur S contrenuiacit propter collisionem spirituum ; ira in te ra colu ingere putrix. qua pdo contremiscit. Dicendum est r. causam realem & Physicam terrae tremoris esse exhalaviones siccas& ealidas in sinu terrae inclusas quae conanistes foras crumpere, tvrram concutiunt. . .
Prob. & ex pl. conci . terr2 tregior poti sitimum contingit verno rc autumnali temporc : & loca cavernosia Ium terrae ' re inolibui valde obnoxia r atqui illa duo non possunt explicari, nisi dicatur exhalationes calidasS siccas esse causam realem & Physicam terrae tremoris ; siquidem potissimum verno &autumnali tempore elevantur, exhalationes; nam aestivo tempore propter nimium caloris
aestum consumuntur , S hyemali tempore propter rigidum frigus obtunduntur; ergo causa realis & Physica sunt exhalationes ficώcae & calidae. Illud docent Aristo. & D. Tricausa terrae Tremoris, inquiunt, est multitudo spirituum , & copia exhalationum sicca rum quae virtute solis elevantur,. & quae peranti peristasim calefactae rareseunt, & quaerentes majaem locum , & liberum exitum
eum non inveniant, concutiunt terram; e go terrae tremor prevenit ex exhalationibus
calidis & siceis ; nee tamen dicendum quod inde sequatur quod continui essent terrae
fremores, cum in terrae visceribus perpetuosnt exhalationes , quia cum non eleqentur inultae crassiores virtute solis, & cum non sint
valefactae, & liberum exitum inveniant , de-
305쪽
de Jueteoris.' as tkctu illarum conditionum quae necessari,
praerequiruntur , continui non sunt terrae tremores ἱ ergo ex omnibus his constat terrae
tremorem provenire ex exhalationibus siccis S calidis; contingit tamen aliquando ut ab ignibus subterraneis in terrae cavernas irinruentibus terra ipsa concutiatur , & contre miscae . Dicendum est a. plurima esse signa quae N eveniunt & praesagiunt Futurum terrae treia
Prob. & ex pl. conel. praesagia terrae tremota moris sunt: si aqua puteorum ebulliat: si fiat turbida r si gravem odorem emittat: si mare intumescat sine ventorum flatu e si extra tempus frigus insolitum ingruat ι tunc enim occlusis terrae poris S praecluso aditu ipsis exhalationibus praecedenti calore genitis , se se colligulieitales exhalationes ; si denique intra speluncas δὲ rupium concavitates ingens audiatur sonus; ergo Plurima sunt praesagia
futuri terrae trem riS.. Dicendum est a. & uir. plurimos esse effectus terrae tremoris. Prob. & ex pl. conci . primus effectus est quod montes contrario motu inter se arietare videantur: secundus effectus est quod teris ra aliquando in molem assurgit, ita ut novos efficiat montes , novasque insulas : tertius effectus est quod aliquando ipsa se se conis dens subita voragine montes & undas absorbet e quartus effectus .est nova fontium, lacuum , & fluminum origo, & contra eorum exsiccatio, nam terrae commotione aperiun- ur mea us per quos aquae subterraneae foras
306쪽
erumpunt, aliarum aquarum meatibus rea center occIusiS. .
ARTICULUS II. ET ULT. De Metallis o lapidibus.
Notandum est quod cirea metalla & la
picies, tria sunt eonfideranda. I. Quaest eorum materia , & ubi signantur. 1. Quae sint metallorum & lapidum species. 3. Quae sint metallorum & lapidum affectiones. Cirisca primum quod quaeritur de metallis , mul- rete sunt opiniones. Georgius Agricola credidit quod metalla componebantur ex aqua . terrae admixta e quod autem in metallis esset gerra , conjicit ex mettallorum pondere: &quod in metallis essetfaqua, infert ex fluxu &liquatione metallorum. Albertus Magnus in opere de mineralibus dicit materiam merallorum esse humorem pinguem , quia cum metalla liquescunt, abeunt in illum humo is rem. Quidam chymistae , dicunt Materiam metallorum esse sulphur,& argentum. vivum, ita ut ex varia sulphuris & argenti-vivi pe- mixtione diversa generentur metalla. Duas autem rationes afferunt, ut illam sententiam Probent. I. Quia Ars Chymica ad aurum &argentum conficiendum , sulphur & vivum argentum adhibet. 2. Qtua illa duo reperiuntur in metallorum venis.
Dicendum est l. cum Arist. me liorum materiam este halitum humidum tarae fina
307쪽
citatem & frigus coagulatum. Prob. & ex p. conci . per halitum humidum intelligit Arist. halitum ex vapore & exhalaistione conflatum, in quo tamen praevaleat humor aqueus: unde metalla sunt partim aqua, partim non aqua ; sunt aqua, quatenuS ex vapore concrescunt 3 non sunt aqua, quatenus sicca exhalatione coagmentantur. Quod autem in metallis sit aliqua vaporis & exhala tionis permixtio , patet ex eo quod metalla liquescunt & igia escunt; liquescunt propter humorem ; ignoscunt propter siccam exhala tionem : si autem ille halitus sit materia pro-Nima, vel remota metallorum, D. Thomas cui
opinio chyni istarum placet, existimat Aristotelem loqui de materia remota , quia sulphur& argentum vivum fiunt immediate ex illo halitu , & metalla fiunt ex sulphure & argento vivo. Ex his omnibus patet metalla in ter die sinu generari .cii in terrae sinu reperiantur: auri vero ramenta quae reperiuntur in quibusdam fluminibus non defforant aurum S argentum fieri in aqua , quia illa ramenta auri profluum e terrae venis. Dicendum est x. seplcm communiter assignari metallorumspecies. Prob. & ex pl. concl. omnia metalla reduis
χuntur ad aurum,argentum, aes,ferrum,argentum vivum , stagnum & plumbum ; ergo lep- rem sunt metallorum species. Quod autem spectat ad metallorum affectiones , sunt istae, scilicet eoncretio, liquatio, ductilitas , adustibilitas , calor is sapor, sonus & pondus ; illaevamen assectiones reperiuntur' diversi mode
308쪽
a 9s . Secunda pars Physica, st
in metallis. Concretio non tanta est in argento vivo ac in aliis metallis, cum in venis etiam reperiatur liquidum , quia provenit ex halitu maxime aqueo ue liquatio non est etiam eodem modo in metallis , nam
quaedam facilius liquescunt, illa scilicet in quibus minus praevalet halitus terreus ; alia vero dissiciliuά liquescunt, illa scilicet quae
pluS concretionis terrenae habent, ut ferrum, aurum, argentum e ductilitas perfectioribus metallis maxime convenit, ut auro & argen-
o, si quidem aurum percussum maxime diis utatur, & illud provenit ex humido siccita-3e admixto, subtili quidem & maxime desce-cato : adustibilitas qua metalla igni apppo- sua evaporantur in crudioribus S minus deis Decatis, ut in plimbo & stagno , major esse solet quam in auro, argento , S aliis metallis quae magis cocta sunt: calor etiam , ut patet, est diu et sus in metallisi sapor in omnibus est asper & mordax; sonus in auro, argento, ere, stagno, quam in caeteris jucundior est pondus denique est in auro, qhia majorem partium compactionem habet ; deinde argento vivo , postea plumbo; subinde argento; Postmodum aeri, tum ferro,& denique stagno. Dicendum est 3.-ult. materiam lapidum esse exhalationem humido viscoso agglutinatam ; ita tamen ut in communibus & vilioribus lapidibus terrestris exhalatio praevaleat; in pellucidis vero & pretiosis humor excedat, unde quidam eorum diolvi possunt di liquefieri. i '
309쪽
De generatione se corruptione.
De generatione, a. ΑRT. I. HE desinitione O subjecto tenenerationis, ibid.ART. II. De termino geηerationis , 3ART. III. De subjecto accidentium, sART. IV. De priueipio individuationis ateidentium 'ART V. utrilin duo alcidentia solo numero possint esse in eadem subjecto, roAET. VI. Utrum accidentia formam eoaecomitantia fiat dispositiones ad illius ge-
310쪽
ART. t. τZ Trumia eorrupιiane sabstantiali V detur resolutio usque ad mare
ART. VLT. Utrum resse mel corrupta possitna. tura litem reparari uti reproduci, a 3
motibus qui tendunt ali generarionem 2 corimpi ionem substantialem, aq