장음표시 사용
71쪽
tersecto, reliqui se in numen praecipitaverunt atque ibi timore, Iassitudine, vi fluminis oppressi perierunt. 3. Nostri ad unum
omnes incolumes, perpaucis Vulneratis, ex tanti belli timore eum hostium numerus capitum ccccxxx milium suisSet, se in castra receperunt. 4. Caesar iis, quos in castriS relinuerat, discedendi potestatem fecit. 5. Illi supplicia cruciatusque Gallorum Veriti, quorum agr0S Vexaverant, remanere Se apud eum velle dixerunt. His Caesar libertatem concessit. XVI. 1. Germanico bello consecto multis de causis Caesar statuit sibi Rhenum esse transeundum; quarum illa fuit iustis- Sima, quod, cum Videret Germanos tam facile impelli, ut in Galliam venirent, suiS quoque rebus eoS timere Voluit, cum intellegerent, et posse ei audere populi Romani exercitum Rhenum tranSire. 2. AccesSit etiam, quod illa pars equitatus Usipelum et Tencterorum, quam Supra commemoraVi praedandi frumentandique causa Mosam transisSe neque proelio interfuisse, post sugam suorum se trans Rhenum in sines Sugambrornm receperat Seque cum iis coniunxerat. 3. Ad quos cum CaeSar nuntios miSiSSet, qui postularent, eos, qui Sibi Galliaeque bellum intulissent, sibi dederent, reSponderunt: . Populi Romani imperium Rhenum finire: si se invito Germanos in Gallιam transire non aequum eaeistimaret, cur sui quicquam esse imperii aut potestatis trans Rhenum postularet' 5. Ubii autem, qui uni ex Transrhenanis ad CaeSarem legatos miserant, amicitiam fecerant, obsideS dederant, magnopere orabant, ut sibi auaeilium ferret, qu0d straviter ab Suebis premerentur; 6. vel, si id facere occupationibus reipubblieae prohiberetur, mercitum modo Rhenum transportareι: id sibi ad auetilium spemque reliqui temporis satis futurum. I. Tantum esse nomen atque opinionem eius eaeercitus
Ariovisto pulso eι hoc nomissimo proelio facto, etiam ad uitiamus Germanorum nationes, uti opinione et amicitia populi Romani tuti esse possinL 8. Navium mugnam copiam ad transportandum eaeercitum pollicebantur.
iransire oecreverat; Sed navibus transire neque salis tutum esse arbitrabalur, neque suae neque populi Romani dignitatis
esse statuebat. 2. I laque, etsi summa dissicullas faciendi pontis
72쪽
COMM. IIII. CAP. XV XVIIII. 65
proponebatur propter latitudinem, rapiditatem altitudinemquo fluminis, tamen id sibi contendendum, aut aliter non traducendum exercitum existimabaWRationem pontis hanc instituit 3. Tigna bina Sesquipedalia paulum ab imo praeculas, dimensa ad altitudinem numinis intervallo pedum duorum inter seiungebat. 4. Haec cum machinationibus inmiSsa in flumen de-nxerat sistucisque adegerat, non Sublicae modo directe ad perpendiculum, Sed prone ac fastigate, ut Secundum naturam numinis procumberent, 5. hiS item contraria duo, ad eundem modum iuncta, intervallo pedum quadragenum, ab inseriore parte contra vim atque impetum numinis conversa Statuebat. 6. Haec utraque insuper bipedalibuS trabibus inmiSSis, quantum eorum lignorum iunctura distabat, binis utrimque sibulis ab extrema parte distinebantur; T. quibus discluSis atque iucontrariam partem revinclis lania erat operis sirmitudo atque ea rerum natura, ut quo maior Vis aquae Se incitavisset, hoc artius inligata tenerentur. 8. Haec directa maleria iniecta contexebantur ac longuriis cratibusque eonSternebantur; 9. aenihilo secius sublicae et ad inseriorem partem numinis obliquo agebantur, quae, pro ariete subiectae et cum omni opere coniunctae, vim numinis exciperent; 10. et aliae item Supra pontem mediocri spatio, ut, si arborum trunci Sive naves deiciendi operis essent a barbaris miSsae, his desenSoribus earum
rerum Vis minueretur, neu ponti nocerent.
XVIII. 1. Diebus decem, quibus materia coepia erat conportari, omni opere esseclo, exercituS traducitur. 2. CaeSarad utramque partem pontis sirmo praesidio relicto, in sines Sugambrorum contendit. 3. Interim a conpluribus civitatibus ad eum legati veniunt; quibus pacem atque amiciliam petentibus liberaliter respondit obsidesque ad se adduci iubet. 4 Sugambri ex eo tempore, quo ponS in Stilui coeptus eSl; fuga comparata hortantibus iis, quos ex Tencteris atque Usipetibus apud se habebant, finibuS suis excesserant Suaque Omnia eSportaverant seque in solitudinem ae Silvas abdiderant. XVIIII. 1. Caesar paucos dies in eorum sinibus moratus, omnibus vicis aediliciisque incensis frumentisque Suecisis, Sein sines Ubiorum recepit atque iis auxilium Suum pollicitus, si ab Suebis premerentur, haec ab iis cognoVit: 2. Suebos,
73쪽
posteaquam per eXploratores pontem sieri eomperissent, more suo concilio habito, nuntioS in omnes partes dimisisse, uti de oppidis demigrarent, liberOS uxores Suaque Omnia in silvis
deponerent, atque omneS, qui arma serre poSSent, unum in locum conVenirent: 3. hunc eMe delectum medium sere regionum earum, quaS Suevi oblinerent; hic Romanorum adventum expectare atque ibi decertare constituisse. 4. Quod ubi Caesar comperit, OmnibuS rebuS itS conse liS, quarum rerum causa traducere exercitum conStituerat, ut Germanis metum iniceret, ut Sugambr0S ulcisceretur, ut Ubios obsidione liberaret, diebus Omnino decem ei Oelo tranS Rhenum consumptis, Salis et ad laudem et ad utilitatem prosectum arbitratus, se in Galliam recepit pontemque rescidit. XX. 1. LXigua parte aeSlatis reliqua, Caesar, etsi in his locis, quod omnis Gallia ad Septentrionem Vergit, maturae sunt hiemes, lamen in Britanniam proliseici contendit, quod omnibus sere Gallicis bellis hostibus nostris inde Sommnistrata auxilia intellegebat et, Si tempus anni ad bellum gerendum deficerei, 2. tamen magno Sibi usui fore arbitrabalur,
si modo insulam adisset, genus hominum perSpe XiSSet, loea, portus, aditus cognovisset; quae Omnia fere Gallis erant incognita. 3. Neque enim temere praeter mercatoreS illo adit quisquam, neque iis ipsis quisquam praeter oram maritimam atque eaS regioneS, quae Sunt contra Gallias, nolum est. 4. Itaque vocaliS ad Se undique mercatoribuS, neque quanta eSSet insulae magnitud0, neque quae aut quantae nationes ineolerent, neque quem uSum belli haberent, aut quibus institulis uterentur, neque qui esSent ad maiorum navium multitudinem idonei portus, reperire polerat. XXI. 1. Ad haec cognOScenda, priusquam .periclum saceret, idoneum esse arbitra luS, Gaium Volusenum cum navilunga praemittit. 2. Huic mandat, ut exploralis omnibus rebus ad se quam primum re Vertatur. 3. lpSe cum omnibus copiis in Morinos proficiscitur, quod inest erat brevissimus in Britanniam iraiectu S. 4. Huc naves undique ex sinitimiS regionibuS et, quam Superiore aestate ad Venelicum bellum es- lacerat claSSem, iubet convenire. 5. Interim, conSilio eius cognita et per mercalores perlato ad Britann0S, a conpluribus
74쪽
CO M. IIII. CAP. XVIIII XXIII. 674nsulae civitatibus ad eum legali veniunt, qui polliceantur obsides dare atque imperio populi Romani Oblemperare. 6. Quibus auditis, liberaliter pollicitus hortat isque, ut in ea Sententia permanerent, T. eos domum remittit et cum iis una Commium quem ipse Atrebatibus su paralis regem ibi conStituerat, cuius ei virtutem et consilium probaba. et quem Sibi fidelem esse arbitrabatur, cuiusque auctoritas in his regionibus magni habebatur, mittit. 8. Huic imperat, quas p0SSit, adeat civitates
horteturque, ut populi Romani itidem Sequantur, Seque celeriter eo venturum nuntiet. 9. VoluSenu S, perSpectiS regionibuS OmnibuS, quantum ei facultatis dari potuit, qui navi egredi ac Se barbaris committere non auderet, quinto die ad Caesarem revertitur, quaeque ibi per Spexisset, renuntiat. XXII. i. Dum in his locis Caesar naVium parandarum causa moratur, eX magna parte Morinorum ad eum legati venerunt, qui se de superioris temporis conSilio excuSarent, quod homines barbari et nostrae consuetudinis imperiti, bellum populo Romano feci Sent, Seque ea, quae imperaSSet, facturos pollicerentur.' 2. Hic Sibi Caesar satis Opp0rtune accidi SSe arbitratus, quod neque poSt tergum hoStem relinquere Volebat, neque belli gerendi propter anni lempus facultatem habebat, neque has tantularum rerum occupationes Britanniae anteponenduS iudicabat, magnum iis numerum Obsidum imperat. . QuibuS adductis, eos in fidem recepit. 3. NavibuS circiter LXXX oneraritS eoactis contractiSque, quod SaliS eSSe ad duaStransp0rlandas legiones existimabat, quod praeterea navium
longarum habebat, quaestorii legaliS praesectisque diStribuit.
4. Huc accedebant Xum onerariae naves, quae ex eo losto ab milibus paSSuum VIII Vento lenebantur, quo minuS in eundem portum venire 908Sent.: has equitibuS diStribuit. 5. Reliquum exercitum Quinto silurio Sabino et Lucio Aurunculeio Cottae legatis in Venapios atque in eoS pag0S Morinorum, ab quibus ad eum legali non venerant, ducendum dedit: 6. Publium Sulpicium Rusum legatum, cum eo praeSidio, quod satis eSSe arbitrabalur, portum te.nere iuSSit. XXlII. 1. His constitutis rebus, nactus idoneam ad navigandum tempestatem, tertia sere vigilia Solvit, equitesque in ulteri0rem portum progredi et naves conscendere et Se Sequi
75쪽
iussit. 2. A quibus cum paulo tardius esset administratum, ipse hora circiter diei quarta cum primis navibus Britanniam attigit, atque ibi in omnibus collibus expositas hostium copias armatas conspexit. 3. Cuius loci haec erat natura, qua montibus angustis mare continebatur, uti ex locis superioribus in litus telum uiam, poSSel. 4. Η id egredien-
dum nequaquam idoneum locum arbitrEtus, 3nta reliquae naves eo convenirent, ad horam nonam in anc0ris expectaVit. e5. Interim legalis tribunisque militum conVocalis, et quae ex j , Voluseno cognoSSet, et quae sieri vellet, tistendit monuitque. Ot rei militaris ratio, maxime ut maritumae res postularem
ut quae celerem atque instabilem motum haberent, ad nutum et ad tempus omnes res ab iis siministrarentur. 6. His di- 'missis et ventum et aestum uno tempore nactus Secundum,
dato signo et Subialis ancoris, circiter milia passuum septem ab eo loco progresSus, aperto ac plano litore naves constituit. iXXIIII. 1. At barbari, conSilio Romanorum cognito, praemisso equitatu et eSSedariis, quo plerumque genere in Proeliis uti consuerunt, reliquis copiis Subsecuti, noSl S naVibus egredi prohibebant. 2. Erat ob has causas summa dissicultaS, quod naVes propter magnitudinem nisi in alio constitui non poterant, militibus autem ignotis locis, impeditis manibus, magno et gravi onere armorum oppressis simul et de navibus desiliendum et in nuclibus consistendum ei cum hostibus erat pugnandum, 3. cum illi aut ex arido aut paulum in aquam progresSi, omnibus nembris expeditis, nolisSimis .locis audacter tela conicerent et equos insuefactos incitarent. 4. QuibuS rebus noStri perterriti, atque huius omnino generis pugnae imperiti, non eadem alacritate ac Studio, quo in pedestribus uli proeliis consuerant, utebantur. XXV. 1. Quod ubi CaeSar animadVertit, naVes longas, quarum ei species erat barbariS inusitatior et motus ad usum expeditior, paulum removeri ab onerariis navibus et remis incitari et ad latus apertum hostium constitui atque inde su dis, sagitiis, tormentis, hostes propelli ac summoveri iussit; 2. quae res magno USui nostris suit.' Nam et navium ligura et rernorum motu et inuSilato genere tormentorum permotiva' i constiterunt, ac paulum modo pedem retulerunt. 3. I l
76쪽
COMM. IIII. CAP. XXIII XXVII. I que nostris militibus cunctantibus, maxime propter altitudi-
nem maris, qui decimae legionis aquilam serebat, contestatus deos, ut ea res legioni feliciter e Veniret, Desilite, iniquit, milites , nisi vultis aquilam hostibus prodere: ego certe meum reipublieae atque imperatori olpeium praestitero. 4. Hoc cum Voce magna dixiSset, se ex navi proiecit atque in hostes aqui- Iam serre coepit. 5. Tum nostri cohortali inter Se, ne lantum dedecus admitteretur, universi ex navi deSiluerunt. 6. Hosilem ex proximis naVibus cum conSpexissent, subSeculi, hoSlibus adpropinquarunt. XXVI. Pugnatum est ab utrisque acriter. Nostri tamen, quod neque ordines Servare neque firmiter insistere nequel I signa subsequi poterant, atque alius alia ex naVi, quibuSeum' ' que Signis occurrerat Se adgregabat, magnopere perturba xlj bantur; 2. hostes Vero, nolis omnibuS Vadis, ubi ex litore ali- ν' Qquos Singulares ex navi egredientes conspexerant, 3. inellatis equis impeditos adoriebantur, plures paucoS circumsistebant, alii ab lalere aperto in universos tela coniciebant x 4. Quod
cum animadvertiSSet Caesar, scaphas longarum naVium, item Speculatoria navigia militibus compleri iussit et, quos laborantes conspexerat, his subsidia submittebat. V. Nostri, simul in arido constiterunt, Suis omnibus conseculis, in hostem impetum secerunt atque eos in fugam dederunt, neque longius prosequi potuerunt, quod equites cursum tenere atque inSulam capere non potuerant. Hoc unum ad pristinam fortunam Caesari defuit. XXVII. 1. Hostes proelio Superati, simul atque Se ex fuga receperunt, Statim ad CaeSarem legalOS de pace miserunt: ob- Sides daturos, quaeque imperaSSet, saeluros esse polliciti sunt. 2. Una cum his legatis Commius Atrebas Venit, quem Supra demonstraveram a CaeSare in Britanniam praemiSSum. 3. Hunc illi e navi egressum, cum ad eos Oratoris modo Caesaris mandata deferret, comprehenderant atque in Vincula coniecerant; tum proelio facto remiserunt. 4. In petenda pace eius rei culpam in multitudinem coniecerunt et, propter inprudentiam ut ignosceretur, petiVerunt. 5. CaeSar queStuS, quod, cum ultro
in continentem legalis misSis pacem ab se petissent, bellum Sine causa intulissent, ignoscere imprudentiae dixit obsidesque
77쪽
imperavit: 6. quoruns illi partem Statim dederunt, partem ex. longinquioribus locis accersi iam paucis diebus Sese daturom
dixerunt. I. Interea SUOS remigrare in agros iuSSerunt, principesque undique conVenire mi Se ciVitatesque Suas Caesari.
XXVI ll. 1. His rebus pace confirmata, pOSt diem quartum, quam est in Britanniam Venium, naves XVIII, de quibus su pra demonstratum eSt, quae equiteS Sustulerant, ex Superiore portu leni vento Solverunt. 2. uuae cum adpropinquarent Britanniae et ex castris viderentur, tanta tempeStaS Subito coortaeSi, ut nulla earum cursum lenere pOSSet, Sed aliae eodem, unde erant prosectae, reserrentur, aliae ad inseriorem partem inSulae, quae est propiuS solis occaSum, magno Sui cum periculo deicerentur; 3. quae tamen ancoriS iactis, cum fluctibus complerentur, neceSSario adversa nocte in allum provectae continentem pelierunt. XXVIIII. 1. Eadem nocte accidit, ut esset luna plena, qui dies maritimos aestus maximos in Oceano emicere consueVit; nostrisque id erat incognitum. 2. Ita uno tempore et longas DaVes, quibus Caesar exercitum transportandum curaverat quaSque in aridum subduxerat, aestus compleVerat, et onerarias, quae ad ancoras erant deligatae, tempestas adflictabat, neque ulla nostris facultas aut administrandi aut auxiliandi dabatur. 3. Conpluribus navibus fractis, reliquae cum essent sunt buS, ancoris reliquisqne armamentis amiSSis ad navigandum inutiles, magna, id quod necesSe erat accidere, lolius exercitus perturba tio laeta eSt. 4. Neque enim naves erant aliae quibus repo lari possent, et omnia deerant, quae ad reficiendas naveS erant USui, et, quod omnibus constabat, hiemari in Gallia oportere, frumentum his in locis in hiemem proVisum non erat XXX. 1. Quibus rebus cognitis, principes Britanniae, qui post proelium ad Caesarem convenerat, inter Se conlocuti, cum equites et naVes et frumentum Romanis deesse intellegerent et paucitatem militum ex castrorum exiquitate cognOScerent, - quae hoc erant etiam angustiora, quod 2. Sine impedimentis Caesar legiones transportaverat, - optimum factu eSSe duXΘ-runt, rebellione facta, frumento commeatuque noSlr0S prohibere et rem in hiemem producere, quod, his Superatis aut.
78쪽
COMM. IIII. CAP. XXVII-XXXIII. reditu interclusis, neminem postea belli tu serendi causa in
Britanniam tranSilurum considebant. llaque, rurSus coniuratione facta, paulatim ex castris diScedere ac SuoS clam ex agris deducere coeperunt. XXXI. 1. At Caesar, etsi nondum eorum consilia cogno-Verat, lamen ei ex eventu navium Suarum et ex eo, quod obsides dare intermiserant, fore id, quod accidit, SuSpicabatur. 2. Itaque ad Omnes casus subSidia conparabat. Nam et frumentum ex agris cotidie in caStra conserebat et, quae gravissime adflictae erant naves, earum materia atque aere ad reliquas reliciendas utebatur et, quae ad eas ro erant uSui ex continenli conportari iubebat. 3. Itaque, cum Summo Sludio a militibus administraretur. XII naVibus amiSSis, reliquis ut navigari commode pOSSet, essecit. XXXlI. l. Dum ea geruntur, legione ex consuetudine una Irumentatum miSSa, quae appellabatur Septima, neque ulla ad id tempus belli suspicione interposita, cum parS hominum in agris remanem, para etiam in castra Ventitaret, ii, qui proportis caStrorum in Statione erant, Caesari nuntiaverunt, pul-Verem maiorem, quam consuetudo serret, in ea parte Videri, quam in partem legio iter feci SSet. 2. Caesar id, quod erat, suspicatus, aliquid novi a barbaris initum con Silii, cohortes, quae in flationibus erant, Secum in eam partem proficiSci, ex reliquis duas in Stationem cohortes succedere, reliquas armari et consestim sese SubSequi iusSit. 3. Cum paulo longiuS a castris processiSSet, SuOS ab hostibus premi atque aegre SuSlinere et conserta legione ex omnibus partibus tela conici, animadvertit. 4. Nam quod, omni et reliquis partibus demeSSO frumento, parS una erat reliqua, SuSpicati hosteS, huc noStros eSSe venturOS, noctu in Silvis delituerant; o. tum dispersos depositis armis in metendo occupatos subito adorti, pauciS interseclis, reliquos incertis ordinibus perturbaverant; simul equitatu atque essedis circumdederant. XXX lil. 1. Genus hoc est ex essedis pugnae. Primo per OmneS parteS perequitant et tela coniciunt atque ipso terrore equorum et Strepitu rotarum Ordines plerumque perturbant, et cum Se inter equitum lurmaS insinuaverunt, ex
essedis desiliunt et pedibus proeliantur. 2. Aurigae inlerim
79쪽
paulatim ex proelio excedunt atque ila currus conlocant, ut si illi a multitudine hostium premantur, expeditum ad Suos receptum habeant. 3. Ila mobilitatem equitum, stabilitatem peditum in proeliis praestant, ac tantum uSu cotidiano et exercitatione essiciunt, uti in declivi ac praecipiti loeo incitatos equos suStinere et brevi moderari ac nelere et per temonem percurrere et in iugo inSistere et se inde in currusci lissime recipere, eODSuerint. XXXIIII. 1. Quibus rebus perturbatis nostris novitate Pugnae, tempore opportunissimo Caesar auxilium tulit: namque eiuS adventu hostes constiterunt, nostri Se ex timore receperunt. 2. Quo facto ad lacessendum et ad committem dum proelium alienum esse tempus arbitratuS, Suo Se loco continuit et, brevi tempore intermisso, in castra legioneS reduXit. 3. Dum haec geruntur, nOStris OmnibuS OccupatiS, qui erant in agris reliqui, discesserunt. 4. Seculae Sunt continuoS conplures dies tempestates, quae et nostrOS in caStriSeontinerent et hostem a pugna prohiberent. 5. Interim barbari nuntios in omnes partes dimiserunt paucitatemque nostrorum militum suis praedicaverunt et, quanta praedae faetendae atque in perpetuum sui liberandi facultas daretur, Si Roman OS castris expulissent, demonstraVerunt. His rebuSeeleriter magna multitudine peditatus equilatusque eoaela, ad
XXXV. 1. Caesar etsi idem, quod superioribus diebus acciderat, fore Videbat, ut, si essent hostes pulsi, celeritate
periculum effugerent, lamen nactus equites circiter XXX, qUOS Commius Atrebas, de quo ante dictum est, Secum tranSPOP-iaVerat, legiones in acie pro castris conStituit. 2. Commisso proelio, diutius nostrorum militum impetum hostes ferre non potuerunt, ac terga verterunt. 3. Quos tanto spatio Secuti, quantum cursu et viribus essseere potuerunt, conplureS ex iis oeciderunt; deinde, omnibus longe lateque aediliciis incensis,
XXXVI. 1. Eodem die legati ab hostibus missi ad Cae-
Sarem de pace Venerunt. 2. His Caesar numerum obSidum queinante imperaverat, duplicavit eosque in conlinentem
adduci iussit, quod propinqua die aequinoctii, insirmis navi-
80쪽
COMM. IIII. CAP. XXXIII-XXXVIII. 23
hus, hiemi navigationem Subiciendam non IiStimabat. 3. Ipse idoneam tempestatem nanctus, paulo post mediam noctem naVes Solvit; 4. quae omnes incolumeS ad continentem pervenerunt; sed ex iis onerariae duae eosdem, quOS reliquae, portus capere non potuerunt et paulo infra delatae sunt. XXXVII. 1. Quibus ex navibus cum eSSent expositi milites circiter trecenti, atque in castra contenderent, Morini, quos Caesar in Britanniam prosiciScenS pacatos reliquerat, spe praedae adducti, primo non ita magno Suorum numero circumsteterunt ac, si sese intersici nollent, arma ponere iusserunt. 2. Cum illi orbe facto sese defenderent, celeriter adelamorem hominum circiter milia Sex conVenerunt. Qua renuntiata, CaeSar omnem ex castris equitatum suis auxilio misit. 3. Interim nostri milites impetum hostium sustinuerunt atque amplius horis quattuor sortissime , pugnaVerunt et, paucis VulneribuS acceptiS, conplureS ex uis Occiderunt. 4. Postea Vero quam equitatus noster in conspectum venit, hostes abiectis armis terga verterunt magnuSque eorum numerus
XXXVIII. 1. Caesar postero die Titum Labienum legatum cum iis legionibus, quas ex Britannia reduxerat, in Μωrinos, qui rebellionem secerant, misit. 2. Qui cum propter Siccitales paludum, quo Se reciperent, non haberent, quo Superiore anno perfugio fuerant usi, omnes sere in poleStatem Labieni mrvenerunt. 3. At Q. Τiturius et L. Cotta legati , qui in Menapiorum snes legiones duxerant, omnibus eorum agris vastalis, frumentis succisis, aediliciis incensis, quod Menapii se omnes in densis Isilvas ab iderant, Se ad CaeSarem receperunt. 4. Caesare Iis omnium legionum hiberna constituit. Eo duae omnη bilates o Britannia obsides miserunt, reliquae neglexe 3. 5. Hlsi ebus gestis, ex litteris Caesaris dierum viginti upipplicatio a senatu decreta est.