장음표시 사용
101쪽
xta via letatam nostram, fit iste no :inen opidi pro A aedificare tantum dicitur de aedificio ordine,&
qui putaui , esse viri proprium nomen ; quod
nulla ratione conuenire potest cum vulgata edi Lione, quae urbem Mello nominat, nisi virum
hunc putet suum hoc urbi nomen indidis
quod cum nulla , vel saltem leui coniectura probetur, ideo nullo negotio refellitur. Et locus hic Iudicum haud incongrue posset intelligi de congregatione plena virorum , quam merito Hieronymus vocaret urbem, vel pidum Mello, haud secus quam Carthaginem terrorem no imperi j vocavit Cicero iam tamen populum Carthaginientem vellet intelligi atque adeo urbs, siue opidum Mello diceretur, alia si plena Vr bis, 'elopidi Sichem concio Verumtamen locus ille Regum, qui de Salomone tun L, inquit aedis cauit esto, cum ali, similibus eam interpreta- tionem non ad ianittit, quam excogitauit chim-chius in multis enim haec citi interpretatio ab historiae veritate deficit Primit in quia locum apertum,& non aedificatum putat eise, quasi plateam quandam Sed ego a Chim chio mox quaererem, quid aedificauit in eo Salomon an plateam alia nulla ration dicetur aedificata Quia atratione conuentus dicitur hic locus Mello e dem nomine censerentur complures alij, in quibus sacrae litterae plures conuentus celebratos fuisse testantur: ut videre est de ELdLa. Ei legit, inquir,in eo, libro nempe legis, aperte in platea, quae erat aute portam aquarum, de mane et que ad mediam
diem, in cons en virorum ct mulierum , c. Quam platea in orientalem vocat liber Paralipo me non, te EZechia loquens Adduxitque, inquit, facerdotes atque Levitas, ct congregauit eos in plateam orientalem. Quibus adde, deceptum quoque fuisse Chimchiuin, asserentem locum Mello eaestitisse intra murum quoniam locus ille Regum idem aut de loquens aedificauit mur una per gyrum es intrisfecus: non admittit eiusmodi interpretationem : quoniam si murus intrinsecus est loco Mello , nec est ario fit ut Mel proportione in partes distributori Hebraice a ibana, quod quidem cum verbo 'a bin, cui, quod tam scriptura , quam significatione simile est merito consertur. Nam sicut hoc ad intellecitii mrefertur & rationem, qua ordine perquiritur,accurataque obseruatione perpenditur, qualis res aliqua secundum omnes suas circumstantias, partes sit, vel esse oporteat ita verbum II bana adeX ternam aedificationem refertur significa. que domum, vel aedificium aliquod in partes distributum, ordinata quadam dispositione iii sua cubicula , cenacula, ac varia membra diuisum, ita ut commode habitari possit,&, siue in hos, siue in alios usus accommodari Quale est ilia
lud Deuterono iiiij tuis es homo, qui aedis, aut Rλ'
domum nouam, is non dedicauit eam siue ut alij conuertunt, non initiauit eam, hoc est, nondum coepit habitare eam . Et Iosue imprecatus est dicens: Maledictus i coram Domino qui si Ios. 6. . et οfcitauerit, velit ali reddunt, qui surgens ard cauerit ciuitatem Iericho . Quare merito trans , hoi -- fertur hoc verbum ad significandam Em iliarum ait diei uepropagationem e procreatione filiorum quod fumilia pro familia sit quasi quoddam aedificium vari j ho IVς
mira um generibus, quali parcibus constanS. Quae gino in.
verbi signtificatio non permittit,ut id intelligatur de platea aliqua. Neque vero dici potest de sola voragine aggesta, Megaequata licet enim id exigat vox Mello verbum tamen nata iram aliquod insuper requirit exstructum aedilicium . Quod confirmari poste videtur ex eodem loco Regum allato, quo idem verbum de domo a S lomone aedificata filiae Pharaonis, de Mello tunc temporis aedificato simul surpatur. Atque
iterum. Haec es, inquit, fumma expensarum, quam obtulit ex Salomon ad aedis candam do mum Domini, e 7 domum suam, O Medio, se mutartim Ierusalem, c. Quibus ita positis, a vero De Dis multum aberrasse conuincuntur omnes ij, qui col Laco mlem meridianum occidentalem montis Sion, sicq ces.
Mello didium putarunt. Nann etsi montem p
lo extrualecus maneat, ut e X tu Innuit, cum iam uim aggerasset Salomon non tamen propterea nulli monti aedificasse diceretur montem, sicut toties dicitur culum, Melua edificaste Mello. Aduersatur etiam haec deno Q minatio montis meridiani Mello textui praeallato, in quo simul refertur aedificatio Mello,&coaeqtiatio voraginis ciuitatis David. Cum que eXteriores voragines ciuitatis munitioni ipsius urbis maxime conducant, non nasulto minusquam murorum fossae, nulla ratione verisimile apparet , Xteriorem aliquam voraginem coaequatam fuisse a Salomone maxime ciui plures essent intra urbem voragines exaequandae non ergo extra ciuitatem , sed intra eam aedificatum fuit Mello. At unica tantii est Orago intra urbem , quae ad ciuitatem Dauidis pertinet, cuius Iosephus quoque meminit , qua dirimi ciuitatem superiorem ab inferiori putat, eam ciuevocari Tyropoeon. In hac igitur voragine aedificatum tibi se Mello, manifesta ratione deducitur quae quidem vorago ciuitati superiori ad Aquilonem exstitit, inferiori vero templo ad Meridiem. Haec nostra sententia Na xime confirmari potest interpretatione Septuaginta qui pro Mello scribunt Acra erat enim vorago haec aggesta, exstrui ta a Salomone, Acrae, Sioni communis Mad superiorem ciuitatem, cui pro vallo erat,maxime pertinens; eaque tunc aedificata dicitur, c ina muro circumdedit Salomon ciuitatem aedificatum ait inurum a Mello, intra ina nente scilicet Mello extra murum . Quare potitis Chaldaeus Paraphrastes collimasse videtur in scopum eius loci, qui in libro Regum continetur, sic laabet: ri. Salomon aedi cauit Melialo, C coaequat is voraginem ciuitatis Dauid Pa tris fui ; quae verba ita conuertit aedificauit aggerem,&occlusit rupturam c. Septuaginta vero interpretes longe aliter, sed in eandem pia
quae Latini sic interpretantur: rae Salomon aedificauit arcem, conclusit sepe Civitatem Dauid Patris sui. Quod si vocem ipsam
ἴκρυ, acran, quam in arcem conuertunt interprete S,i;atacitam reliquis lent, negotium nobis in inime fecillent. Ex tituli nodi tamen interpretationibus plane intelliges, quid sit Mello, in qua parte ciuitatis exstiterit, a quo primit in aedificatu in sit. QUI DII Et primo constat es aedificium quoddam Nello, in , quo vallis monti coniunci a Pareae , in qua in iis, ε. Templum X trucuum fuit , aequata est , vel catum sit ut aperitu loquar, esse praecelsum muram ad sustinendos aggeres, quibus ipsa vallis meridiana ciuitatis Dauid concludebatur .ciuitatem totam muniebat. Quod quidem facile probatur ex verbo aedis cauit, ex nomine Medo, ex quibus
102쪽
uitatem Dimidis. Sed age, e Xaminem sis tantisper
attentiu , quo loco voraginis hoc aedificium ruerit, quale ac quantum Et itidem hoc pri-m im certo statuimus, filisse aedificium Mello,
eximium quoddam Salomonis magnificentiae, Mastissimi animi monumentum, in quo e X struendo non solii in propria quae maxima erant, VC-rtim etiam subditorum omnium suorum bona consumpsit. Quod manifeste probatur ex eo, quod sacris monumentis conssignatum accepimuSin libris Regum. haec es causa rebestionis aduersus eum, tua Salomon aedificauit . Iesio, ct coae quavit voraginem ciuitatis Dauid Patrisfui. Climvero ipsius rebellionis historia reteXitur, decem tribus defecisse commemorantur propter imposita popillo a Salomone tributa, quae remittere,Vt populus postulauerat, noluit Roboamus, Salomonis fitius. Sic enim habet. Venit ergo Ieroboam, ct omnis multitudo Israel, ct locuti sunt ad Roboam dicentes: Pater tutis durissi mum iugum imposuit nobis tu itaque nunc imminue paululum de
imperio Patris tui durissimo is de iugo grauis mo, quod imposuit nobis, O seruiemus tibi Pro imperio Hebraice iam meghabodath, quae voeseruitutem significat in Exodo, ubi habetur Atque
ad amaritudinem perducebant vitam eorum operibus duri luti, ct lateris, omniquefamulatu, q&o in terrae operibus premebantur. Quo fit, ut hac voce merito intelligatur seruitus, qua Hebraei, proprio suorum corporum obsiequio Regi ministrare cogebantur, aut saltem tributorum so lutione: virumque nimis aequo ea voce significari frequenter solet. Ad institutum igitur reuertentes, si duo illa, quae dissidere videntur, concordare velimus, nempe exaedificati Mello, indictae seruitutis occasione, rebellionem accidisse certe intelligemus , seruitutem populo impositam ad perficiendum aedificium Mello, fuisse caustim rebellionis . Sicut enim ad aedificandum templum, elegit Rex Salomon operarios de omni Israel, ct erat indictio qua nimirum cogebantur artifices Israelitarum seruire reliquum vero vulgus horum operas pecunia soluere, atque cibaria ministrares triginta millia virorum sic etiam fecisse intelligatur idem Salomon, vel eandem indietionem prosequutus, vel nouam impOnens, Vt Mello exstrueretur. Antiquum enim non pati cis Regibus fuit, tribrata, exactiones, quacumque occassione populis imponere numquam postea auferre , etiamsi ipsa imponendarum indietionum causa cessauerit. Durauit igitur indietio ad aedificandum Mello imposita, per omne Salomonici principatus tempus, usque ad imperium Roboam i iiij, in cuius initio populi a praedicto Roboam efflagitarunt ab iussmodi seruitutis durissimo iugo liberari, nec impetrarunt; ideoque ab eius omnimoda seruitute obedientia decem tribus recesserunt, ac rebellarunt. Iniuste siquidem, atque acerbe populo re spondit Roboamus,& renuit eius debitae petitioni satisfacere. Quare clim indictio, seruitus, tributa,
causa rebellionis dicantur fuisse ita quoque ipsa aedificatio Mello, propter quam imposita fuerant tributa, eiusdem rebellionis dicetur causa.
Quae omnia mirum in modum X quirere nos cogunt quod, quale , aut quantum fuerit
eiusmodi aedificium, quod Salomonis opes quas fusilis infra ostendemus , suisse omnium totius orbis Regum , ac principum maximas subditorumque ficultates innumerabiles ; immo Tom. b. ApparatuS. A maximam imperi partem exhauserit Cui quidem difficultati non plane, meo iudicio, siti ficit docili cuiusdam scriptoris sententia, quae sic habet. Quanti sex scripturae locis deinde ex Lyra alijs culii Hebraeis, tum Latinis Eri proribus colligere positim fuit inter arcem Dauidis, quae collocata fuit in vertice montis Sion, Moria collem, in quo fuit area Ara una Iebusaei, cuius in libro Samuelis mentio fit, postea templum a Salomone est aedificatum focta qua dam, seu vorago, quae montem Sion seiunxit a colle Moria, in qua tempore Dauidis, hospites, amore religionis peregre aduentantes, hospitia sua habebant inter arcem ciuitatem Vertun Salomon tandem exstructa non procul inde domo, pro uxore sua Pharaonis filia, Meius famuli tio illam voraginem terra oppleuit, adaequauitque, atque plures aedes pro seruis ancilli se aedificauit unde postea huic loco nomen hoc κ), millo inditum est quasi dicat, vallis terra oppleta. Haec ille. E quibus ut eius sententiam paulo subtili is inspiciamus nonnulla sunt
certa, utpote e sacra scriptura hausta ac prolata , nempe Mello situm fuisse inter montem Sion Moria, fuisseque olim voraginem, qua
uterque mons a se inuicem seiungebatur. Illud
autem dubium est, ibi habitasse hospites, 'eregrinos, de longinquo Hierosolymam religionis
causa aduentantes. Quod, quoniam leui sane videtur inniti coniecturae, leui etiam ratione negari potest, sicut&credi. Eorum autem coniectDa
huiusmodi videtur esse quoniam prope illum locum prosinae vori domum aedificauerit Salomon. Sed hoc quale est non minus profanus videretur ipse Salomon, qui domum suam domui Reginae continentem paulo ante X struxerat quod latilis suo loco demonstrabitur. Illud vero omnino falsum videtur , quod voraginem propterea asterit dictam Mello, quod terra oppleta fuerit; namque eiusmodi aggestio terrae, nulla ratione dici posset aedificata, ut lati iis paul superitis probauimus Ridiculum enim est et asserere, ab inibi aedificatis famulorum aedibus, aedificatam dici voraginem ἰ licet enim id sermo
non renuat, renuit tamen ratio praedictorum tributorum, expensarum. Quapropter X qui
rendum videtur aliud celebrius , .nobilius aedificium, quod praedicitis expensis aliqua ex parte respondeat. Ego ver nullum alii id aedificium reperio praeter illud, quod disertis
verbis commemorat Iosephus, te templo loquens,
& monte Moria. Tumulus erat, inquit, petricosus, a
duus a vertice sensim versus orientale urbis latus resiti pinus. Huius verticem primus Salomon Rex noster instinctu Dei muro circumdedit. Radices quoque eius alio muro cinxit, cui versus Austrum subiecta est vallis prosanda . Hic inurus constat saxi grandibus pli imbo inter se vinctis, complectens interius pactum, in profundiim descendens, vi miranda sit magnitudo, e altitudo structurae, Orina quadrangulari.
Saxorum enim magnitudo a fronte est conspicua, interiora ferro vincta, iuncturas continent, contra Omnium temporum iniurias firmit imas. Hoc opus postquam aeqtiatum et Vertici, cauitas, quae intererat murum inter tumulum, expleta est, ut complanatis omnibus fieret area S circumrit adriporticus. Postquam autem portas occidentalis porti
cus comm cmorauerat, subdit. Quartum autem latus meridianum , etiam ipsum habebat , - πυλα , as pylas
portas habet Graecus, licet falso elenius scri
bat; portam ab utroque angulo aeque distantem , de tripli
cem porticum, Regiam, obscurum enim valde reddit H locum
in dictiora A ME Lialo fuisset
cium Mello substruc lo ne templi sunt.
103쪽
88 APPARATUS UIR BIS AC TEMPLI
locum Graeca vox, basilicam longitudine ab orientali
valle ad occiJenta lam pertinentem nec enim ulterius poterat. Ibi spectaculum erat, s vllitin aliud sub Soles, memorabile Nam cum vallis in immensum dehisceret, ita ut caligarent de spicientium oculi Iesuper exstrucre erat praealta porticus , cuius tecto conscens, si quis utramque altitudinem coniunctari contemplaretur, absque vertigine id non poterat, visu deficiente ob nimiam profunditatena , prius atram ad imum per
tingeret. Talia Ioseph tis. Quibus verbis aptissime aedificium vi bis Mello dictum, quale quantum ierit, huis quali coloribus expressisse videtur, omnibu que sacrae Scripturae testimoni j fecisse satis, omnesque difficultates, ac dubitandi rationes ita exhausisse, ut nulla alia explicatione aut commentatione locus indigeat. Vehum, quoniam parum sibi constans hac in re videtur esse idem Iosephus, qui eiusdem aedificii alios Rege pri mos auctores alibi tradit quaerendum hic ei et,
quonam horum locorum vera scriberet nisi alter locus peculiarem de auctore ipsius Mello tractationem exigeret, quem ibi, quantum fieri s)oterit, accurate imi stigabimus. Interim vero praealtatum testimonium Iosephi, cum sacra Scripturae maxime conueniens, firmum ac fixum maneat:
quo aperte aueritur, aggercu illum, eiusque murum, porticum templi ad Meridiem, qua ciuita tem Dauidis res picit, a Salomone exaedificatam fius . Tempus autem eiul modi aedifici, his ver-
mon septem annis domum Domini aedilic
carcere sani etri. Cap. VIIII. VPERIORI Surbis murum MVRUa Dauid constructum fuit se, et
testantur sacrae litterae, eius uide eon que muri ambitum definire. structus. videntur, dum post narratio nem captae a Dauid arcis Iebusaei Regum historia sub χ. Ivcl. 1.dit Habitauit autem auis in arce is voca P 9.uit eam ciuitatem David, ct aedi cauit pera rum a Mello, ct intrinsecus. Quae quidem verba illud prim im indicare videntur arcem Iebusaei, quam supra ostendimus captam, denomi natam a Dauide, muro undequaque cinctam suis se cita ut ipsa in medio urbis manens, toti super additae superem mens, eidem atque uniuersae urbi esset quasi pro arce siue munimento. Qua omnia illo verbo probantur aediscauit per gyrum ipsius , inquam , arcis , quam in abit bis assignat liber Regiana. Filia autem Pharaonis C at Qui aperto sermone ostendat teYtus ascendit de ciuitate David in domum suam, quam aediscnuerat ei Salomon, tunc aedis cauit GAgello. Quibus verbis decepti nonnulli, arbitrati sunt, in Mello aedificatam Reginae domum fuisse Qiim
tamen praesens teXtus tempus tantummodo
utriusque facti coniungat, non locum quasi dicat, ciuia absoluta fuit Reginae domus, tunc aedificatum, hoc est perfectum, seu absolutum mitaedificium Mello quoniam septem annis aedificauit Salomon domum Domini tredecim vero subsequentibus domum suam. Haec autem in tres praecipuas partes diuisa erat, nimirum, in domum habitationis suae templo viciniorem in non breue aliquod pactum circa arcem, sed totum montem Sion a Dauid fuisse muro circumdatum, subdit a Mello, is intrinsecus Aeschin supra a nobis iam satis ostensum sit, meridianam substructionem templi, vocari Mello vorago enim
montem Sionem a monte Moria diuidens, exstructis aggeribus aedificata&completa sic dicta siuit manifestum fit voraginem praedictam, te minum fuisse huius Davidici muri, extrinsecum tamen , quando murus exstructus intrinsecus, id est, ex interiore parte, e regione oppositus fuit ipsi Meilo quod aeque perspicue, atque aperte ostenditi si Latina ac Hebraica lectio, quae sic domum saltus Libani: indonuim Reginae: de s hahet tia, unisu mi hamillo, particula enim, seu
quibus singulis suis locis agemus. Eodemque tempore aedificauit Mello nempe substructi nemin aggeres , quibus laxata templi area , atrium aream . porticus gentium superstruxit. His etiam consonat, quod de EZechia , post ducentos septuaginta eo amplius annos ciuitatem muniente aduersus Sennacherib, legitur Instaurauitque I fello in ciuitate Da vid, quoniam maximum erat templo propugnaculum Mello urbi velo templum. In ciuitate vero David instauratum fuisse testatur Mello quoniam ipsi e regione Dauidicae ciuitatis erat Mello, ut claritis sequenti capite patebit. Illud ultimo loco examinandum erat, quare in domo Mello, in descensu Sella, percussus dicatur Ioas vertim longiorem haec res ex 1git disput tionem quae opportune magis tractabitur, clim de Regia Salomonis agetur.
PRAEPO stio, min, motum a loco significa re solet.
praepositio tu in motum a loco significare sol excludendo terminum , ut docent Hebraicae linguae periti. Quod idem significat subsequens particula, ct intrinsecus, licet etiam ea voce hoc
item innuatur, non murum tant in extrinsecum urbis aedificatum a Dauide, verum etiam ciuita tra eum, extem ipsam, quae muro illo recens exstructo cin structa sis: agebatur. Eadem ver b, quae hoc loco comme- - - : morantur, repetuntur quidem in libro Paralipomenon, quibusdam praeterea circumstanti j adiunciis, quae non parum lucis huic historia af r. Par. D. ferunt. Textus verba sunt haec. Habitauit u st T. tem Dauid in arce, is iccirco appellata es ciuitas David; ne scatiitque rhem in circuitu a Mello inque ad Drum Ioab autem reliqua urbis exstruxit. Quorun verborum haec esse potest terpretatio: Dauidem aedificasse murum, qui initium sumens a Mello circuibat unde quaque totum montem Sion,&arcem in medio sitam urbem praeterea ipsam in vias, compita, ii cos distribuisse publicis denique eam priuatisque quibusdam domibus, ac aedificijs iam X structis,munijsse, atque eXornasse Ioabo autem militiae principi reliquae urbis aedificandae curam demandasse. Illud autem ia Mello, se intris secus sic habetur
bib, quod sic interpretari licet, quassi significetur,
104쪽
PARS I. DE URBE AE ID LI CAP. IIII.
Vrbem exstructam a Mello, circumquaque . At Septuaginta interpretum Graeca lectio, lucem etiam non modicam huic nostrae disputationi asterre potest riuare eam referre non dubitaui ea autem sic habet in Complutensi codi ce. άθισε Δαοδωτῆ - μὴ ἀτο λεσενα ria πολιν ucio', Δαβὶδ α πλιν
cae eos tu cyclu, quae sequuntur. In quibus verbis illud animaduertendum omnino videtur, Septuaginta, clim Dauidem arcem incoluisse dicunt, ut hac voce σῆιοχῆ, perloclai, quae arcem significat, seu munitionem muris circumdatam; deducitur enirn a verbo ἀχφθω, per ioche quod circumdare significat, seu circumvehi ut videre rimieles est apud Aristotelem, qui terram, Inquit, αδ ο μικ:mμndo. γοις, petiochistae oois, hoc est, animalium pedi bus teri, quae in ea passim circumferuntur. Qua propter hanc vocem Vsurparunt Septuaginta; cum obsidionem, qua urbs circumdatur, eYplicareto . Reg. 4. luerunt sic enim scripsere ηλ U.
. Io. χη , he lihen hi polis en periochi in vetat citi ita iri
obsidionem vulgatus autem , ct circumdata est, inquit, urbs munitionibus. Clim ver terminum aedificati muri assignant Septuaginta, pro voce Mello, quae habetur in Hebraeo, quamque retinuit vulgatus , in praedicto codice scripserunt
εllais π. κρας acras, ut loco supra allato etiam verterunt a praece Acra pro Mello. Et quamuis haec verba in Sixtia en e s no codice Septuaginta interpretum desiderentur ἰT,U cum alijs, in eodem tamen notatur, in aliquibus codicibus haberi μ αλ-,molo, in ali si Cr, ορ-,acra. Ego vero utramque lectionem, tamquam textui con nam, minime reiiciendam putarem ab eo, qui situm, Joca eadem Hierosolymitana, quae referuntur, attente perpendent. Nam si nomen Acra, non ut alias solet, tamquam coimmura
cuilibet arci vel cliuo montis accipiatur; sed ut proprium illius montis septemtrionalis, qui inferiorem continet ciuitatem olim Salem dictam, aptum sensum reddet. Is enim mons media valle Tyropoeon seiungitur a monte Sion, cuius vallis aquilonare latus oppletum est Mello. Quare idem prorsus murus est, qui ambit montem Sion, oppositus substructioni templi, quae dicita est Mello; qui ulterius inde protensus ad Occidentem procedit e regione montis Acra 1 ideoque haud secus verum est, quod a Septu ginta interpretibus dicitur: aedificavit David ciuitatem in circuitu ab Acra usque ad gyrum 1; quam quod vulgato G MeP, inque ad Drum. Iam vero, quoniam manifesta ratione ostensumesi videtur, quid de muro superioris urbis, deque eius primo aedificatore David in uniue sum sacrae historiae proferant; superest ut aliquid etiam ex profanis historijs afferamus . Et in primis ille a nobis euellendus est scrupulus, qui effuso cursu ad veritatis cognitionem properanti negotium facessere potest nempe cur Iosephus v v v M, tradat, non tantum Dauidem, vertim etiam Salo M quoque monem, atque alios praeterea Reses, ad hoc opus iviae perficiendum impensas praebuisse quibus fit,ut non ibsolutu videatur hic murus a Dauide. Sed facilis est responsio murum quidem, qui urbem cingeret, armillimo opere a Davide exstrudium afuisse; verum clam muniendis, aut augendis moenibus, praesertim urbis supra colles, ac valles aedificatae,vigillus videatur assignari posse certus ter- Tom. 3. Apparatu S.
Daui huic muro aedificando operam de derint.
A minus aut finis, quin sit per recens X structo muro aliquid superaddi , aut etiam alia aut alia ratione tutior , ac firmior excogitari posti muniendi operis ratio ; non mirandum est; si murum, quem munitislsimum exstruY erat, atque ad finem perduxerat David, noua aliqua prudenter excogitata ratione magis firmum aut munitum efficerent, subsequentes Reges nullis parcentes sumptibus aut expensis. Et hoc sibi voluisse vide tur Iosephus cum haec scribit.
Trium vero murorum vetustis imus quidem propter valles Imminentemque his desuper collem , quo erat conditus, facile capi non poterat. Ad hoc autem, quod loco praestabat,etiam Bianissime sttructus erat, Dauid de Salomonis, aliorumque interea
B Regum largi nimis impensis operi insumptis. Et aio ad sil1gulos muri terminos sigillatim percensendos accedens Hac autem parte , inqtiit, incipiens a turri, cui nomen est Hippico, ad eaen, quae dicitur Xystus, pertinens; deinde curiae coniunctus in occiduam templi porticum desinebat parte autem altera ad Occidentem ex eo loco ductus per eum, qui vocabatur Betis , descendens in Essenorum portam: deinde supra fontem Siloam in Meridiem flexus atque inde rumsus in Orientem versus, qua stagnum Salomonis est, Scisque ad locum pertinens, quem Ophlan vocant, cum orientali portica
templi coniungitur. Haec Iosephus Quae, si bene
percipiantur ipsius muri ambitus nobis ob oculos ponere, 'uam plurimas easque insignes urbis partes suis locis statuere videbuntur. Et
primiam quidem inmemoriam reuocemus portet, quae supra retulimus de turri Hippicos; quam ad angulum occidentalem laquilonarem mon iis Sion, prope vallem cadauerum, quae Calua riae monti adiacet, itam ostendimus . Ab hac
enim turri partium muri enumerationem aggre
ditur Iosephus . Quid vero illa phrasi sigilis
cet, hac autem parte, ipse subsequenti mox explicat;
parte autem , inquit, altera ad Occidentem ergo hac
parte intelliget partem , quae progreditur ad Orientem ac si apertius murum 1 ceret qui a turri Hippicos ad Orientem progreditur Neque his aduersatur immo potius fauet maxime Graecus Iosephi codex ά γκυον rum 3κεαν
α - του armati si archomenon de cata borean apo tu hippi-
cu incipiens, inquit, ad Boream a turri, quae Ο-catur Hippicos nam addita borealis tractus commemorati tantummodo indicat , quaenam sit muri pars, quae describitur; nempe borealis mos iis Sion; in quo tractu locandam esse turrim Hippicos, nullus ambigere, quod credam, potest. Iam vero, si haec Iubsequentia fer e omnia perpendantur,cuiuis in procliui erit aduertere, ea omnino, atque eLaduerso,Vt aiunt, cum Adricho- mi descriptione pugnare. Huius enim descriptio turrim Hippicos in boreali muro statuit, non u- perioris urbis, sed secundae ciuitatis inter quam& superiorem, statuit ipse totam inseriorem ciui- tatem, o templum. Quo etiam sit, ut murus ille, qui turri Hippicos coniungitur , nulla ex parte, vel cum orientali, vel cum occidentali templi porticu coniungi queat quod in ipsa eius de-1criptione apertius est, quam ut in hac nostra ratiocinatione aperiendum sit : sicut ex aduerso descriptionem nostram intuenti omnino erit manifestum, borealem murum montis Sion a turri Hippicos incipientem, ad turrim siue pontem Xystum pertinere deinde curiae coniungi ac tandem in occiduam templi porticum desinere.
Parte autem altera , inquit, ad Occidentem De eo loco murum duci manifestius multo habetur in Graeco nem δὲ dies Am αυτῶ ε
105쪽
men archomenon pyrgu . Parte utem altera ad Occidentem,
ab eadem ipsa turri incipiens, per eum, cui vocatur Betiso, δια δὲ τῆ βδαί, di de toti bittis .
De loco hoc, qui vocatur Betiso, aliqua certa
FΑuroni statuere possumus, alia non ita . Et primum cer-Adricho tum es non e te ponendum locum hunc domui ' Pilati proxinium, ad orientalem Meridianum
mui Pilati langulum turris Hippicos, quo loco carcerem p pro η mxim. blicum statuit Adrichom ius, quem putat a Ios hq lio vocarique et iso quoniam ad Occidentem pro- μ'. - tractu murus, a turri Hippicos, ad locum Berisio perueniebat. Hinc etiam certum fit, ad occidentem hunc locum ponendum esse monti Caluariae proximum, ut ex situ turris Hippicos facile perspicitur Vertim non ita certum est, quis eiusmodi locus fuerit, aut quare Beliso dictus. Cum tamen
init.: de constet,& murus transire per eum dica-
vox quid si tur, facile vocem Hebraicam compones m n a suis et belli sopit,vel 'an nia belli sur,vel Nae n a belliciat a b Drum vocum quae uis componitur a voce 'iabeth,
quae domum significat sed latius multo patet hoc
nomen, quam VOX,domus, quocumque alio idi mate proteratur. Itaque rectius verteres, repOssitorium. Reliquam dictionis partem, quae non integram aliquam Hebraicam radicem, unde Criatur continet, inuestigare difficilius est ac vix certam inuenire possumus eius notionem: Posset enim deduci a radice ita asaph, quae in multitudinis numero frequenter usurpatur in sacris litteris, significatque stercora Semel atque iterum Nehemias. neminit Nehemias portae 32 Mihaasphot, quam γ ν 33 m merito vulgatus vertit in portam stercoris, Vel
π ferquilinii. Et huic proximam, immo hanc ip-
ni am portam eue putamus,quam Iosephus mox vo- O Ru cat, Essenorum portam Ex quibus licet coniicere, Psi nocum Iosephum vocare et is locum, siue vallem ca-- est, ' dauerum, inquam per Estenorum portam educebantur superioris urbis stercora . Posset etiam a radices nisu deduci vox, quae discedere significat aut ei j cere quo nomine nuncupatur porta4. RU IX. templi, praecipiente Ioiada sacerdotibus tertia v d autem pars sit ad portam Sur; quam sic dictam si eaden, arbitrantur nonnulli, quod per eam ei j cerentur, quae te vel discedere e templo immundi cogerentur Vec Qui rum cum in nundis nullus pateret ad templum aditus; immo vero illis esset omnino prohibitum in templum ingredi, frustra assignaretur in templo porta , per quam ij cerentur Libentius igitur assentia illis,qui arbitrantur eiectionis hanc portam dictam, quoniam per illam egererentur so des, immolatorum animalium intestina quam ad Occidentem sui se suo loco probabimus. Vocis vero ea notio cum superiori conuenit quoad loci ostensionem . Ac tandem si a radice Mo alia, deducatur, quae vox exire seu egredi significat; unde vox rixa soa, Vel nκ ista, deducitur, quae excrementa, sordes, seu stercora significat apud CS h AE la echielerni Isaiam, Prouerbia; aptissime xa 'n' Betitso, interpretabimur locum, seu repositorium urci si stercorum. Cogitanti autem mihi sedulo, quanam di ratione tandem aut coniectura ductu S locum , qui a Iosepho et is vocatur, publicum carcerem opinatus sit Adrichom ius;ex quo tum reliqui Apostoli, tum Petrus Apostolorum princeps ab angelo eductus est, nulla plane occurrit hucusque, qua eius tueri possena sententiam maxime cum,
quae modo Hierosolymis videtur ac colitur Petri custodia, cum porta ferre eum potius in locum vergat cui nOS Betis nomen imponimus, nempe prope locum Caluariae. vallem Cadauerum. Sed si vim vocis Betisse, quam paulo ante perpendimus, attentius consideres, non immerito carcerem dices vocari Betis huiusque notionis eqemplum manifestissimum inuenies apud Eccle geri. . siastem, eleganti quadam Verborum sententi rumque compositiones antithesi insigne . Me
lior est, inquet, puer pauperis sapiens egesne Et
se sulto, qui nescit praeuidere in poterum, qui, bu . ae Ride carcere catenisque interdum quis egrediatur gnis praesi
chi me belli balarim alia limelech . Quae verba duplicem, quam supra attulimuS, Vocem Vsurpant, con Sup.boee
simili significatione, dissimili ac paene contrario effectu eae autem sunt ur,4 Nae latis, quam utramque exire , siue ei jci 1gnificare diximus usurpaturque siue in bonum, siue in malum Sensus enim loci est , praeferendum omnino eum, quem quamuis aetas ac rerum omnium inopia despectum reddit, extollit tamen sapientia praeferendum, inquam, ei, quem Regnum, diuitiarum copia, atque iactantia maturae aetati coniuncta venerabilem reddit si tamen eum inscitia, ac si turarum rerum ignoratio despiciendum, ac contemptui habendum ostendit. Siquidem ignorat hominem plerumque coniectum in vincula. ab Oculis omnium eiectum, in omnium denique mi seriarum summam, quasi ad stercora redacitum, ad summam felicitatem, atque Regnum ipsum per'
uenire posse ut de Iosepho Aegypti redempto soli nisure memoriae commendatum accepimus sempi sontium , ternae. Septuaginta vero interpretes, de domo
carceris, posuere phra1im Hebraicam seruantes.
Non igitur immerito Betis publicum carcerem purgari so- appellare poterimus, in quem, tamquam in locum et ciuitas. stercorum , malefactores , qui urbium dicuntur sordes, de medio ciuium coni j ciebantur. Quapropter sicut mons Caluariae ubi ultimo supplicio plectebantur scelesti homines, portae stercoris, cc valli proximus erat; ita pari ratione eorundem malefactorum custodi1 domus eidem portae,
valli,4 monti vicina fuisse intelligenda est. Et ad id ego asserendum alia etiam non leui duci Videor coniectura; nempe ex phrasi illa, saepius
a Matthaeo repetita, qua tenebras exteriores Vocat infernalis poenae indeficiens supplicium Maub. 8.'Quare autem infernus tenebrae e teriores VO thhkΑ cetur, si rem, quae significatur, attendas, ficile exesi es pud Patres, alios Euangeli interpretes, alia qua voeeratque alias rationes inuenies. Quod 11 certam ali Euδngelista. quam eius locutionis rationem ab ijsdem quaeras, quale tenebrae Yteriores ad inferni supplicia si gnificanda translatae sint praecipue si rationem Euangelistae contextui plane congruentem CXpOscas neque fac1li negotio eam inuenies, neque sine magno labore conquires. Tanta enim visa est
doctissimo nostrae aetatis vir huius rei, quam inquirimus, dissicultas,ut in eXplicatione parabor 1, Fccbilis illius Matthaei, qua ingressum Regem com cor. c. inmemorat, ut videret discumbentes &vidisse ibi Mati. 1,. hominem non vestitum Dese nuptiali, crimin que conuictum iussisse ministris, ligatis manibus, ct pedibus itis, mittite eum in tenebras exterio res, ibi erit fetus, σfridor dentium; in horum inquam, Verborum eXplicatione, tam multus dis
ficultatum nodos, qui solui eius iudicio non pos sunt, inuenire sibi visus est,ut haec scribere sicco, cius Ligatis manibus, is pedibus , c. in quibus Dominus declinat ab exemplo parabolae ad rem
per parabolam significatam quemadmodum D
106쪽
minum nonnumquam facere in fine parabolarum annotatum est supra. Nam per tenebras exteriores ad litteram Dominus significat semper tenebras in sernales: unde hoc non conuenit eXemplo parabolae. Haec ille. Et quidem licet transitum a parabola ad veritatem negare in aliquib bus locis non possimus, ibi praesertim ubi verba parabolae conuenire non possunt, aptissimere per eam signictatae conueniunt passim tamen,&sine urgenti ratione elusimodi transitum admittere rationi consentaneum non videtur. Id autem dixerim maxime quoniam sicut parabola, utpote a rebus experientia cognitis desumpta,' res alioqui obscura, quae dissicili is perciperetur, aut memoria retineretur, illustratur atque declaratur sic qualibet eius parabolae percepta circumstantia, ex is potissimum, quae ad historiae complementum conducere videntur, ad rei veritatem intime cognoscendam peruenitur;quare ad eius cognitionem absolutam persectamque adipiscendam conducit maxime, circumstantias eas penitus notas esse cuiusmodi absque dubio haec esse videtur, de qua agimus. Etenim cum hominis illius impudentiam, immo verbΨacinus illud audax Christus explicaret , quod in veste communi,4 pulla ausus sit in conuiuii locum ingredi, inter conuiuas albatos omne ς atratus accumbere quod facinus, utpote quod conuiuis malum ominari videretur, grauissime a Vatinio expostulat his verbis Cicero Atque etiam, inquit, id a te scire cupio, quo consilio, aut qua mente feceris, ut in epulo in Arrhi familiaris mei cum toga pulla accumbere. Quis umquam, subdit, cenauit atratus, cum ipse epuli Dominus in Arrhius albatus esset Cum hoc, inquam, tam graue facinus explicare Christus, poenam etiam eamque grauissimam, quae scelus exciperet, adiunctam oportuit. Quis enim hominum in tam grauidelicto deprehensum impunitum Rege abire permissum credat aut quomodo Christus eius facinoris poenam non ena raret, quae inexplicabile inferni supplicium ob oculos coiistitueret)Ergo ut ad parabolae sensum percipiendum plurimum facit hunc locum nosse; ita in Christo locum, Iudaeis omnibus aeque notum ac sermidandum in parabola propositum fuisse verisimile fit. Atque adeo, Euangelistae mentem. ipsius inferni poenas melius aia
sequemur, si ea omnia primum s1mplici ipsi, quae
proponitur, parabolae conuenire ostenderimus, ac mox veritati, quae sub parabolae velo, quasi inuolucris obtecta delitescit. Et quidem pri- mihi tenebrarum nomine carcerem compellari solitum sequens sacrae scripturae usus facile demonstrat ut videre est in psalmo,sedentes, vel habitantes, utrumque enim signi Mat Hebraea vox iam isbe sedentes in tenebris, se in umbra mortis vinctos in mendicitate, se ferro Quae omnia eorum sunt, qui in carcere detinentur
quo modo intellexisse videtur psalmum Chal daeus , haec scribens: De Sedechia, principitibus Israel prophetauit, dixit: Sedechias, principes Israel fuerunt captiui in Babylonia,&fuerunt in tenebris, in umbra mortis, fuerun in carceribus in afflictione, vinculi fer reis. Praeterea apud Isaiam, ut diceres ijs, qui vinctifunt, exite,ctiis, qui in tenebris, reuela mini. Repetitio eiusdem facti est, quo de carcere educuntur vincti, de tenebris eius adlibertatem&lucem. Neque vero carcer tantum-
modo vocatur tenebrae; verunn tanta est tenebrarum&carceris similitudo, ut tenebras ipsas carcerem quendam vocet Sapientia. De Aegyptio . rum enim coercita arrogantiae haec habet. Prim
enim persuasum habent uisui, posse dominari nationi cyae vinculis tenebrarum, se longae no Sap. 17. . 2
cIis compediti, incla ub tectisfugitiviperpetuae
prouidentiae iacuerunt. Sed quare eae Vocentur, exteriores, in poena serui explicare, hoc opus hic labor est. Ingeniosissime ut cetera Maldonatu de Regno sub Maldon. cenae similitudine loquentem Dominum intel Mau. d. ligit, quae noctu celebrari &taedarum multitudine illustrari consueuit; ab eaque seruum,&a cenaculi splendore, claritate ac laetitia eie- elum Regis iustii, in obscurissimas omnisque
moeroris , ac luctus plena tenebras, quae foris sunt, detrusium Mittite eum in tenebras exteriores, quasi dicat extra, in tenebras. Quae quidem interpretatio sensum parabolae reddit. Cum enim futuri saeculi venturas filuandorum ac damnatorum contraria sortes enarret, aptillime illi intra Regium cenaculum opipare edentes,&bibentes in lumine, hoc est, bonorum omnium copia perfruentes describuntur: extra cenaculum praedictum tenebrae, fletus, ac stridor dentium ubique reperitur; non est enim facile adinvenire tunc medium inter beatorum gloriam, ac perpetuam damnatorum poenam, quoad adultos, de
quibus est sermo. Sed aliquid praeterea in hac C Yplicatione desideratur cillud enim additum oportuit,quod quaerendum est maxime hoc loco: cuinam supplicio praedictae inferorum poenae respondeant; siquidem praedictae inferni poenae, supplicio aliquo corporali, proportione quadam delicto respondenti signi hicari debuerunt: Neque ero eiusmodi supplicium videtur
conueniens, tantlim ij ci a conuiuio, cui ucs:
ipse indignum effecit, veste nuptiali dum caruit Neque illud apte in quemvis locum extra conuiuium quadrat, quod subiungit Dominus ibi erit fletus, is ridor dentium Non enim ubique extra conuiuium illud arabolae, intelligi possunt D eiusmodi mala grassari. Quare huius sententiae
vestivij insistentes Genebras exteriores vocari TENEputamus carcerem illum, siue V sclipiturae o brae Y e re loquamur, laqueum, aut puteulia tenebrosum, riores,dictus
omni horrore angustiaque resertum,de quo huc RI si
usque egimus, extra cirritatis pomeri prope Cal- , fh ea uariae locum, cadauerum Vallem, ac stoicorum ris extra mportam situm inmitem carcerem Ytremo, ac ' ' Π Oc
summo digni supplicio coni j ciebantur . Et huic ἴ μ' 'nostrae sententiae adstipulari videtur Origines, rit. dum parabolae sensum inquirit, dicens Legimus Matinia 3. etiam aliquem antenos Xponenteni de tenebris abyssi, quae est extra mundum; ut quasi indignitoto mundo, in abyssum illam iras ei; ciantur, in qua sunt tenebrae, nemine eas illuminante. Haec ille Quibus etiam consonat, quod supra attuli mus de nomine emistarum Ytra ciuitatem in car. cerem. Deniqile ipsa huiuStaetri carceris densissimas tenebras maximi supplicii loco habitas probat Psaltes, qui eadem sere damna, quae hic commemorantur a Christes, commemorasse vi detur sibi accidisse, dicens formido mortis, te rores mortiferi, eccefletus,ceciditiser me. Timor, ct tremor, sine hom)r, ela tremor, ecces, i SUPPLICII dor dentium, venerunt per me; lorum, atque reliquorum omnium malorum quasi symbolum nebrae a immo vero quasi complementum sicausa, conte. tantur.
107쪽
erunt me tenebrae . Et quidem probabile est, A Et in hunc coniectum PETRUM morti destina-
postremis teinporibus morem secutos Romano
rum Hebraeos, summi supplici j genus excogitasse,
quale refertur a Liuio . Ut in carcere, inquit, inter fures nocturnos vir clarissimus Scipio includatur,4 in robores tenebris exspiret Erat autem robur, ut tradit Festus, locus in carcere, quo praecipitabatur quoddam malefactorum genus, quod antea arcis robustis includebatur. Talis, ut haec obiter dicamus, apud Messenios Plutarcho teste ac Liuio, carcer fuit thesaurus nomine, JO-cus sub terra quadrato saxo tam immanis Tae-uuS, Vt neque ventum, neque auram acciperet.
Et huic haud dimimilis fuisse credenda est Romana noxiorum custodia , quam barathrum vocabant Plutarcho teste. Alexandro His igitur, ut ego existimo, simillima fuit illa Hierosolymitana, quae vocabatur Betiso, in quam coniectum putamus ab Herode Apostolorum Princi pena PETRUM,utpote dignum extremo supplicio habitum. Cuius quidem carceris densissimas, perpetuas tenebras signincare videtur Lucas dum , Ecce angelus, inquit, Domini adstitit, lumen refulsit in habitis is carceris, quasi nouum, Minauditum quidpiam Quod autem tenebrae illae dici possent exteriores,hoc est, extra ciuitatem suae,ostendit idem historiae contextus transistes In uet,primam, ct tum asserimus, i eo similitudinem ad inferni maXimos atque aeternos cruciatus significandos
duxisse apud Matthaeum Christum Dominum existimamus Audacem enim illum hominem sine nuptiali veste in conuiuio deprehensu in in tene bras exteriores Regis imperio coni ci iussum nam rat ubi fetus, o ridor dentium impudentis hominis audaciam castigaret, reliquorum vero hi ius exemplo temeritatem in posterum OCrceret. Quem sensum sequutus videtur Epiphanius, Per D b. ρὸlasarum Regem his verbis alloquens. Esto iustus una Mesia apud Deum uniuersorum, ne forte iudiceris in brasse iucondemnatione o custodiaris in tenebris ex vita I s. terioribus tunc meorum verborum recorderis. Haec ille Iam vero ad inceptam de muro narrationem absoluendam redeamus : per eum , inquit Iosephus, hoc est, iuxta eum locum, qui vocatur ORΤ
Betis, descendens in Es senorum portam . Manc esse , lyςΠ rumportam a Nehemia stercoris dictam, suo loco m. si is probabimus. Verum interim ex situ, eius, quae proxime consequitur , Ortae fontis commemoratione hoc ipsum manifeste ostenditur, murum scilicet descendere a Betis in portam hanc, quae imae valli cadauerum proxima erat.
Deinde supra fontem Siloam in Meridiem sexus fontem
vocat aqua eductum, aquas fontis Silo introdu-
fecundam uJodi.7m Venerunt adportam ferream C centem in urbem iuxta portam, quae sontis dic Itur. Flectitur autem in porta font1 ad Men I 'Gp V diem murus, tu ad eam usque m Occluentem quaeduia tendere videbatur ut in nostra Vrbis imagine o tum appel-
videre est atque inde rursus in Orientem verius, qua sta i- ς' gnum Salomonis est cum murus hic ex meridiana, a
te, quam nunc describit Iosephus, circularem p tius , quam rectam figuram praeseferret, simul visus est a porta fontis ad Meridiem atque ad Orientem flecti, licet maxima muri pars in Orientem vergeret, totumque ambiret meridianum, bis latus Ast ubi prim uia ad orientale urbis latus perueniebat, ad stagnum quoque Salomonis alti STAGNO nebat. Hoc ego stagnum vel natatoria Sit Geta , δ'*m QR
quae ducit ad ciuitatem , quae sequuntur. Ex quibus plane constat, extra ciuitatem fuisse carce rem, eiusque primam, secundamque custodiam, quibus transactis, ad portam ferream,quae ducebat ad ciuitatem, ventum est. Scio sollertem ac pium nostrae aetatis scriptorem errare putasse eos, qui prae allata ratione ueti, Herodianum carce rem extra Hierosolymitanam ciuitatem fuisse opinantur eique rationi se fecisse satis arbitratur, si inter duos muros ciuitatis carcerem exstitisse dicat, in muro interiori portam ferream apertam fuisse. At quemadmodum recte sentit hic auctor, cum carcerem hunc extra antiquum,d intimum superioris ciuitatis murum constituit immo vero D fuisse, vel aliquod aliud in horti Regijs in media , i oti, si
vitatem siti, sed hic tantum damnatorum.
aeterrimus ii extra ciuitatem PQ-
v ita sentia ipsius contextus verbis plane cogitur ita pari ratione es os in recta sententia sumus, qui eXtra omnes ciuitatis, qui tunc erant, muros illum constituimus, licet modo inter urbis Aeliae pomeria includatur. Neque in alteram sententiam nisi validior aliqua ratione coacti pertra hemur; hac enim audita ultro in eorum, aut quamcumque aliam meliorem sententiam manibus, ut aiunt, ac pedibus discedemus. Neque vero allatis rationibus probare contendimus, omnes Hierosolymae custodias, i arce res extra urbem sitos clim Nehemias carcerem commemoret, Regiae Salomonis proximum cultis deremias meminit; alterius, qui erat in porta Teniamin superiori in domo Dominici sed hoc tantummodo afferimus suisse quidem Hierosolymis , ut in quibuscumque alijs grandioribus urbibus, plures custodias, pluresque a
cere leuiorum scelerum eis detinendis aptissi, mos illum vero horridum, taeterrimum, ,r uissima capitis poena multandis destinatum, extra pomeria ciuitatis situm fuisse, ne scelerat rum amatu, quod forte cauendum populo maxime ducebant Hebrae , foedaretur ciuitas In eum carcerem coniecti sontes, tenebris, frigore, nuditate, fame, siti, ac omnium ma lorum maximo, perpetuo mortis timore Oiquebantur.
vallemen non exstruis tum eXistimo . Et usque ad Ioe. locum pertinens, id est, mox ad eum locum peruenit, quem Ophla vocant . haec est Nathina eorum
habitatio,quam sacer textus vocat Ophel. Huius que loci totum orientale latus ambiebat, usque dum ad portam gregis perueniret, iuxta quam in Occidentem deflexus,ubi iam aquilonare Ophlae
latus munijsset , cum orientali porticu templi coniungebatur Quae, qui attente perlegerit, ac rostrae descriptionis figuram inspexerit,ut aliquid, quod ad murum sub aspectum ponendum faciat, desiderabit aut a quoquam manifestius describi potuisse iudicabit. Nos vero hinc ad mensuram muri examinandam progrediamur. MENA
108쪽
Lurorum radratae cenum ibi orum
,acia inter irres du-:ntorum ibitorum a
Car'. X. VII terti dimensionem ita
describit Iosephus, Ut quoniam subtili, lac curata supputatione conferendae interi se , atque X aequandae eius mensurae sunt, Occasionem aliquam praebuerit sollertibus quibusdam viris alucinandi in re alioqui manifestissima. Eius autem verba, quae ad rem nostram facere videntur, huiusmodi sunt Murum
autem supereminebant turres viginti quidem cubitis in latitudinem, viginti vero in altitudinem, quadratis angulis structae, Graece τε άγουνοm tetragonite, quam Vocem in quadratas posses conuertere, vel quattuor angulorum: post turrium, earumque partium descriptionem subdit . Eiusmodi quidem turres nonaginta tertius murus habebat, earum autem interualla , iam an addit Graecus, singula posses Vertere, cubitos ducentenos. Medius vero murus in quattuordecim turres . antiquus in sexaginta diuisi erant. Omne autem ciuitatis in gyro pactum triginta tribus talij finiebatur. Hactenus ille. Cum
quibus quomodo stare possit, quod a sollerti viro scriptis mandatum legimus, plane fateor me nullo pacto percipere potuisse Primus murus, inquit hic auctor, id est extimus, qui vetustissimus omnium, maximus erat, in occiduam templi porticum desinebat. Qui enim fieri potest, ut hic sit maXimus extimus murus, qui vetustissimus dicitura Iosepho, clim is diuisus tradatur in sexaginta turres, tertius vero in nonaginti nisi fortena inor maximum capiat Sed mirandum non est, si in js, quae praeter instituti sui rationem admiscere solent scriptores, plerumque decipiantur; usu enim fit, ut ea non ita subtiliter intueantur ut cetera, neque ex aete ut par est, ad veritatis trutinam reuocent ijs tamen praecauendum esset, ne in perspicua luce dilabi, atque in rebus ex se satis apertis errare videantur . Correxit haec Borchardus, qui scribit ciuitatem sanctam ana plecti per gyrum dempto monte Sion, stadia triginta tria iuxta Iosephum comput At autem monte Sion, murus exterior, inquit, qui tertius erat secunduin Iosephum, habuit nonaginta tu res&c. Sed quae humanae imbecillitatis condi
tio est, ipse quoque Borchardus duplici ratione
in his deceptus est. Primitin, quoniam Vrbem inferiorem, suo ambitu, dempto monte Sion, putate Iosephi testimonio triginta tria stadia complecti clan tamen montem tantummodo Sionem 3, quem ipse exclusit, eo stadiorum numero concludere conatus fuerit Iosephus, ut mo ostendemia S. Secundo a vero quoque in multis aberrat, dum probare contendit, totius ciuitatis ambitum qua
draginta stadij definitum esse, quod falsum om
nino esse proprio capite ostendemu S. Iam vero ad instituti narrationem propius accedentes, certo certius videtur esse, murum illum,iquo superior ciuitas vallata erat, antiquum vocari a Iosepho tum quia eum Dauidis, Salomonis impensis exstitio tum commemoratri impropter alia multa a nobis superiori capite ali ta quae si conferas, absque dubio coni scies, nulli alteri muro conuenire posse, quia luid dicant
neoterici, in antiquae urbis moenijs pervestigandis, meo iudicio, non sitis diligenter versati. Quoniam autem stadiorum, cubitorum, ac pedum mutua collatione vera singulorum mensura elicienda,&comprobanda eli prinissim statu annis oportet, quid ea signinicent, atque inter se collata, quomodo se mutuo contineant , aut conti neantur; sed haec quoniam longiorem desiderant tractationem, mos de ijs fusi is acturi sumus, ad secundam huius Apparatus partem lectorem re mittimus, ubi eae actiorem eorundem tractationem inueniet . Interim unum untaxat in lectoris
gratiam Plini locum referemus, qui sic habet. Stadium centum viginti quinque nostros efficit pastus, hoc est, pedes sexcentos viginti quinque. Echis Pliniiverbis liquido videtur constare, passum mensuram esse quinque pedum quinquies enim centum viginti quinque passus efficiunt pedes sexcentos viginti quinque. Qisbus si addas Vitruvij testimonium, pedem asserentis alti
tudinis corporis esse sextam partem, cubitum aquartam, facile subduces, cubitum pedem cum dimidio contineres quater enim cubitu semissumptus exaequatur se pedibus. Iam vero, si a numero se X cento tum viginti quinque pedum, qui metiuntur stadium , tertiam eiusdem numeri partem auferas , sic enim e pedibus fient cubiti, subduces stadium quadringentorum sex decim cubitorum . Vertim quoniam X actam is
minutiarum , quas vocant, computation m 3
immo vero minimarum numeri alicuius maximi, partium enumerationem abi jcere solent historici, non tantum profani, verium etiam sacri;
ideo Iosephus quadringentos integros cubitos pro unius stadii mensura usurpare frequenter o let ut ex mox addendis exemplis,&alijsquamplurimis in hoc Apparatu videre licebit. Vlti
mo loco notandum est , has omnes Variarum mensurarum mutuas comparationes, proportiones de eiusdem gentis &aetatis mensuris intelligendas elle quoniam ut sui locis infra patebit, variae fuerunt pedum , cubitorum, ion- D sequenter stadiorum mensurae, ac longitudines. His ergo in uniuersum sic statutis, difficile non erit per uestigare , quem murum triginta tribus stadi s metiatur Iosephus. Omitto hic quidem duplici ratione probari posse, de ciuitate superiore eiusque vetustissimo muro loqui Iosephurn altera, quia tim trium murorum turres aequis paci j a se dissitas comme mora flat, ultimo loco vetustissimi meminit, cui subnectit stadiorum mensuram altera ratio est, quia idem Iosephus dum occidentalis templi portas eirum erat , duae, inquit, ferebant in suburbia, postrema In urbem. Quo loco nulli, ciuitatis dispositio nem ac templi consideranti, dubium est potest, superiorem, voca iste urbem, inferiorem vero suburbia compellasse . Quare sim hoc loco urbis gyrum metiatur, eiusque mensura nulla ratione conueniat urbi, suburbiorum gyro, manifestum esse videtur, urbem sine suburbiis commensuratam triginta tribus stadijs, non vero suburbia sine urbe, ut falso opinatur Borchard si S. His, inquam, rationibus ominis, quibus satis superque probata videri posset sententia nostra, alteram afferam, quae illam ob oculos ponere, ac veluti demonstrare videtur, ipsa minc scilicet cubito iam Arithmeticam supputationem . Si prim lan ducentos
cubitos accipias quos a se inuicem dissitae sunt turres , eisque viginti cubitos addas latitudinis
ratio stadi), passus, cubiti,ac pedis. Stadium passus s. pedes cubit, is a Passus pedes s. Cubitus pedem se
suerunt pedum cubit rum, de stadiorum
tur antiquus superioris urbis muIuS.
109쪽
unius turris, singulis enim paci j singulae respondent turres in ambitu ciuitatis hos inquam ducentos viginti cubitos si sexagies accipias tot enim turribus diutius est murus ad inuenies totius muri ambitum tredecim millibus ducentis cubitis compler quem numerum si ad quadrin gentos unius stadi cubitos, proindeque ad stadia
reuocaueris, ad inuenies murialia triginta tritim
stadiorum, ut a Iosepho traditur. Quod si iterum quadringentos unius stadi cubitos per triginta trium stadiorum numerum multiplices, iterum ad- in uelites ambitum urbis tredecim millibus ducentis cubitis compleri quem numerum si per u centos viginti unius spaci cubitos diuiseris, adinvenies in sexaginta spacia murum diuisum esse. Vel sic dem numerum cubitorum perscXaginta spaciorum numerum diui ieris, singula ad inue nies pacia ducentorum viginti cubitorum quae multiplex laria supputatio in idem recidens, absque dis bio a stirmare nos cogit, Iosephum hoc loco superioris tantiim urbis antiquum murum
mensum sitisse , illumque triginta tribus stadijs
definiui E. Quoniam vero mille passuum nailliare vocatur Romanis , Hispanis illa , Italis millio
centum viginti quinque passus odiaua pars fiunt, quae stadium dicitur, fit ut totus inuri in gyro circuitus quattuor milliarijs, ac no stadio claudatur, tantaque erat monti S Sion in medio eius circumferentiari non en im murus ad imas montis radices descendebat, quin vertici potius, munitioni magis deseritiens, appropinquabat. Ex allata quoque supputatione ibi inuicem consentiente tam in stadiorum , quam cubitorum numero manifestum fit, aequales fuisse turrium, ac interi .icentium spaciorum quantitates, iuxta Iosephi sententiam . Quis enim crederet, inaequalium partium quantitates ita in toto muro eX aequari, ut quantuinini deesset a iusta in ensura, tantum alteri ad ij ceretur, ut X aequo seXaginta in aequislium partium quantitates totidem aequalium quantitatibus responderent quod inacillimum facitu esset aequales cro constituere muri partes facillimum fuisset. Sed vereor, ne cuiquam videar in re manifesta probanda diutius, quam par esset, immorari. At is sciat, non defuisse, qui scriberent,spacia superioris muri inaequalia , pro locorum opportunitate laxiora vel angustiora fuisse turresque ipsas quasdam viginti cubitos,
multo amplius latas, alias ab eadem viginti cubitorum latitudine defecisse ; idque ex residuis murorum vestigijs se deprehendis te Vertim ego Ioseph potius oculato testi fidem habendam censeo horum vero scriptorum nulli suspecta est , quibus vix montis situm prospicere fuit integrum, deletis iam prioris urbis vestigijs, erutis ipsis murorum, ac turrium fundamentis Vt primum a Tito, mox ab Aelio Adriano factum accepimus. At tacente Ioseph res ipsa loqui tur Scimus enim nutriam Dauidis prudentia constructum , quod quemlibet in nostram sententiam facile adducere poterit David enim quod neminem fugit, musices peritissimus fuit, eandem ob causam harmoniae, proportionis studiosissimus, quia inter ipsos Hebraeos, quOS mortalium omnium longe quam Aegyptios aut Graecos, ut dixerunt aliqui, sapienti sitimos fuisse consitat inter ipsos inquam Hebraeos princeps fuit sapientia ac multorum usu , praecipue musices peritia, ut propterea tanta ei laus tribua
tri in Ecclesiastico biperitia D nquit, neque miles.
enim iam legere licet in pueritia, cum in Sixti an emendato vulgatae codice legatur, in peritia a requirentes modos musicos, ct narrantes carmina scripturarum . Quae laus postea eidem Dauidi celamypeculiari ratione ibidem tribuitur L sare fecit cantores contra altare, ct insono eorum dulces fecit modos. Cumque idem omnino oblectamenti genus praestet partium commensurati, pro portio, quod sonorus numerus, ad aurium oblectationem summa proportione reuocatuS; numquid credendum est virum tam sollicitum in ad inueniendis modis musicis, modo Geometricos conte ml si1se, Ine ulla proportione, ac symme- tria muros urbis Regiae intercidisse His adde non minus architeciturae, ac proportionis Geometricae studiosum fuisse Dauidem, quam naum, γὰρ sices. In libro enim Paralipomenon legitur da- st. Q. tam a David Salomoni descriptionem templi, deinceps. singultique eius partibus commemoratis subditur; ARCHIT
ne non in omnium, quae UIta erat, striorum diose, Dct exedrarum do c. uid.
At Templum dices diuina inspiratione & summo iudicio architectatum fuisse Dauidem in urbe vero exstruenda has architectorum regulas ac mensuras non serta alse. Hoc vero perridiculum est quasi vero Templum tantilina, non VrbCm , eiusque moenia, ac partes summo iudicio,ac Deo
inspirante architectatus fuisset Dauid . Ergo si distanum videretur eximium architectum, vel industrium principem sine proportione, mensura, aut iusto numero ciuitatis nouae moenia erigere, licet ea Vel Alexandria esset, vel Babylon quanto minus credendum est id commissum fuisse a divino Psalte, omnis proportionis gnaro, Deo ipso praeceptore in ea praesertim urbe funda da, quam diuino amatus Spiritu nouerat re Regni sui caput, fidei domicilium, pietatis exempla , Ecclesiae simulacrum , atque imaginem caelorum, tuos fecit Dominus in intellectu, hoc sisti iest, mira sapientia, inexplicabili artificio, magno . 3. ingenio, incredibili proportione, harmonia PD Paria igitur erant interualla turrium, quibus in niebatur superior urbs neque noui topogr phis credendum est, a quibus constat in obseruandis montium, Vallium, urbis regionibus, quas caeli plagas spectent, grauissime peccatum fuisse . Hi ergo, qui in locandis collibus, dirigendo templo, ducendis muris, aperiendi posetis longe a vero aberrarunt, non sunt credendi, quamquam profitentur certo se notasse vestigia turrium, vel murorum clan eorum,Vt diXi, ne vestigia quidem supersint neque umbrae. Neque AE CLUVero propterea statuere contendimus , murum ad lineam Sion exactissime ductum fuisse ad meam, lan-
gulo Seius ad eam normam, qualem commentu anguli mur
est Adrichom ius huius enim delineatio anu Sionis CX-xis parallelis sine ulla mensura , aut numero lo M 'corum , ad lineam, regulam ductis, effictam potius urbem mentitur, quam Veram aliquam ostendit. Quis enim in montibus urbem ita ad amussim rectis per totam longitudinem muris X- structam credat, ut ea, quam nobis in trudere conatur hic auctor, veteris Hierosolymae imaginem
praeseserata Certe Hierosolymam scimus, suod pluribus montibus superstructa est et, gibbosam dictam fuisse eiusque inus, colles, valles longiores lineas ad regulam duci non permisisse: at breuiores tantum architectorum ingenium ac sollertiam rectas lucere potuisse mino etiam duxisse profiteor Quar
110쪽
fierosoly ae diretus totus ansuit sin alae tamen
Iu atri; lntium dicta erat atonia
Quare sicut totius muri tractum incredibile est rectum filisses aduersatur j ii omnino ijs quae a nobis iii pra allata si in de ima montis Sion cita persuasum mihi omnino est, singula pacia intorturres, ac turrium facies aequales omnino rectas filii se nam propter corum breuitatem , sum uiamque Dauidis industriam, cuicumque clivo, valli, recessui, aut angulo accommodari munitio potuit. Neque vero nobis aduersatur, immo verynostra mirum in modum confirimat Tacitus, de Hierosolyma sic scribens. Sed urbem arduam situ, opera, molesque firmauerant, quibus vel plana satis munirentur. Nam duos colles in immensum editos claudebant muri per artem obliqui, aut introrsus sinuati, ut latera oppugnantium ad ictus patescerent. Haec ille. Quorum quidem murorum exempli in plures veterum imitati sunt in confit ruendis urbi in moenibus. Ainbitu In enim muri , inquit Vegetius , directum veteres duci noluerunt ne ad ictus arietum esset di spositus , sed sinuosis a narractibus clausere urbes propterea, quia si quis ad ritu rusti tali ordin tione constructum vel scalas, vel machinas voluerit admouere, non sol im a fronte, sed etiam a lateribus, prope a tergo, veluti in mum circumclusus opprimitur. Hadtenus egetius . Quae omnia infinitionum praecepta apertissime seruabuntur , si in turribus ipsis flectatur, vel sinuetur murus, rectis manentibus singulis
spacijs. Si inite quidpiam in digitis Danus vi de re est quibus sinuatis ac flexis , singuli a men articuli recti manent. Sed de primo muro atque urbe superiore iam satis.
dicta est Antoma. VONIAM saepius a Iose
pho turris Antonia mentio fit, praesertim in descriptio ne nouae ciuitatis eiusque secundi muri ;de hac turri, Vel arce antequam gradum face rem ad reliqua , nonnihil prius pertractandum duxi . Eius situm hic au- ora manifeltillime declarat his verbis. Ceterum
Antonia in angulo quidem duarum porticu una sita erat prioris templi, quae ad Occidentem, Septemtiionemque , specta
rent. Hi verbis porticus extimas atri gentium Iosephus expressiit, quod vel ex earundem por ticuum dimensione , quae ab eodem Iosepho ibidem commemorantur, intelligi ficile potest.
Ait enim, omnis gyrus earum, porticuum inquam,
sex me ura stadiorum cum Antonia conclude atur. Qilae
mensura ex aequo respondet sexcentis cubitis longitudin j uniuscuiusque porticus atri gentium. Huc accedit, quod idem Iosephus mox me
mina columnariim, legem castimo ita ali nigenis, etiam litteris praemonentium ea autem erant,
in locum sanctum alienigena transire non deberes sanctum
enim, inquit, vocabatur alterum fanum. Ergo de pro noatrio tum egerat, quod quamuis sanctum esset, utpote templi vel collatione aliorum profanum vocabatur, vel, qudii etiam pio fani pateret gentibus. Hae iccirco accurati iis examina ui, nequis Antoniam intra septa templi exaedificatam putet, etiamsi legat ex eius suprema turri omnia templi interiora conspici potuiste, calia huius modi satis enim st , si intelligatur angulo tem pli occidentali,4 septemtrionali coniumsta alias enim stare non post et, ut obtenta a Romanis Antonia, Iudaei templum eiusque porticum exto riorem tuerentur, quam postea admotis machinis obtinuere Romani, ut a Iosepho reseritur. Huius autem turris primum conditorem istam si'. .
idem Iolentius enarrat his verbis Hircanus pontifex nuq si
eius nominis primus exstructa proP templum δαρι dari turri, ni a phidegebat in ea maiorem temporis partem, Et quoniam hanc mus condi-
stolam loquutus paulo superius fuerat de pontifi torq ibi ue-
cis, habebat in sua culicidia , qua nemo praetor illum uteba- quos usus
de excid. tur, recepturus priuatum habitum , eo loci illam deponebat condita.
Idem nisu fui etiam iaccessoribus ipsorum posteris Herodes os pb. I 8. a. item Regnum adeptus, turrim lianc opportimo loco sitam . que liq c si magno sumptu exaedificatam, denominauit ab amico Antonio, de stolam ita, ut ibi reperta est, detinuit, ratus eo magis obnoxium se liabiturum pophilum Idem Acit Archelaus si C lius eius e successor , clitus Regno in prouinciam mutato, Romani simuli pontificiae stolae post ellionem iacti sunt, in cella ad hoc ipsum stri icta repositae oblignata sigillo pontificum tolli e custodum sacri aerarij, Praefecto castelli accendente ibi lucernam quotidie Quod se 1 e deni repetit Ioseph. r. iter tim,dilo tantummodo annotatione digna sub antiq. c. I Α-
iungen S. Alterum,turrim hanc aedificatam ab Assamonaeis, qui gentis sacerdotium simul, principatum tenuerunt. Ex eorum autem stirpe Hir canum fuisse praealtato loco commemorauerar. Alterum eandem turrim Barim, ab eisdem de nominatam . Id ipsum te sitatur Egesippus his verbis. Decumbebat Aristobulus in castro, cui nomen primo Baris, postea Antonia tat, videli D et ab Antonio Triumuiro donatione, appellati ne cir in urbis dignitate. Turris vero uum, urbi Hie- dispossitionem atque magnificentiam , qua ab rq p ο- Herode fuerat instaurata, munita, Mornata, describit Iosephus iterum his verbis . In sa o lautem Iose di. s.fuerat exstructa , quinquaginta cubiti alio , 5 undiqum belli e. s. praerupto , quod opus Herodis 'tegis fuit, ubi maxime inta DESCRI- eni sui magnificentiam demonstrauit. Prim im enim a ra uixis
dicibus saxum ipsum leuibus crustis obteg batur Nilo S decus adderet operi S fac K dilaberentur, qui x et ascendere vel descendere te utauissent. Dein te ante turris aedificium naurus erat cubitorum trium , In hoc erat turris liti-
ius aedificium templo imillimum , quod templi are super aggeratis vallibus pensillis mu- . ro quodani, et peribolo ad se es cubitos alto non
minus decori quam sui , muniebatur. Intra
hunc omne pactum Antoniae in quadraginta cubitos erigebatur Intus autem Regiae latitudinem ac des : ilnionentia, habebat diuisam in omnem usum habitationum in speciem , id est atriam balneas , lautas castris aptissimas , ut quant ini ad usum necessarium pertinet , ciuitas videretura magnifidentia vero pallarium, instar vero turris toto habitu formata. quattuor alijs per angulos turribus cingebatur , quarum ceterae quinquaginta cubitis erant altae ae vero ad meridia num orientalemque angulum sita erat, septuaginta cubitis eminebat, ut ex ea totum templum videri posset. Q ia verbporticibus τοι ερο to leseron templi additur in Graeco