장음표시 사용
131쪽
tum vertentes, addiderunt, egredientibus portam Aper circuitum. Quassi sit sensus, aedificauit, do nec veniret ad portam piscium, inde progrediendo per circuitum . hoc vero additur, ut significetur non recta tetendisie inurum, sed deflexisse in turri Hananeel ab aquilonari latere in orientale,&versus Austrum directe progrediendo, descendist usque ad Ophel. Et exaltavit illtim vehementer. Hic erat scopus Regis, cuius mens his verbis manifestari videtur hoc animo semper voluebat, ut Vrbem quam maxime communiret, ad quosvis hostium impetus propulsandos firmissimam,atque aptissimam redderet;quamobrem exaltavit murum, qui In ima valle, vel in ima
ne; is ad Graecos ntes recurrat, atque inueniet non sensur tantummodo Vertim etiam verba
verbis a nobis fideliter reddi quibus apertissime testatur 113urum decem cubitos latum suisse Vertim tim murum ac turres, usque ad viginti cubitos altitudinis fartas, solidasque fuisse testetur, ac desuper cenacula in turribus, ac singulorum latos ascensius exstitisse ad singulas turres intrinsecus stingulas construximus scalas, quae hinc SCALI inde ascendentibus, descendentibus militibus ' murisq
undequaque usi sint eYstantes quidem eas eYtra muri solidam crassitudinem fecimus, quales in antiquissimarum urbium moenibus construcias non raro vidimus eas quoque latas coni j cimus urbis parte exstruditus iampridem fuerat, atque duos saltem cubitos propter rationem, quam a
B turres Hierosolymorum , quae in col.
libus, quae in vat Iibus , pari celsitudine
ita exaltavit, ut murus, propugnaculorum, turrium altitudine, murum turres in celsioribus montium clivis exstructas exaequare Videretur. Atque adeo inter alia,quae commemorat Tacitus
urbis munimenta, vel δε malis etiam ornamenta, hoc unum maiori dignum putauit admiratione , quapropter hic eius testimonium referre nondubitaui Romanos varijs studi j incitatos inducit sub Tito, ad maturandam Hierosolymae oppugnationem, .subdit. Ipsi Tito Roma, opes, voluptatesque ante oculos, ac ni statim Hierosolyma conciderent, morari videbantur; sed urbem arduam sit opera molesque firmauerant, queis vel plana satis munirentur. Nam duos colles in Cimmensum editos claudebant muri per artem obliqui , aut introrsus sinuati, ut latera oppugnantium ad ictus patescerent. Extrema rupis abrupta, jurres, Vbi mons iuvisset, in sexaginta pedes, inter devexa in centenos vicenosque attollebantur mira specie ac procul intuentibus pares. Haec ille. Quibus isos modum huic a pili imponemus, ad eiusdem terti muri,vel potius totius ciuitatis dimensionem designandam properabimuS.
ST QUAN murorum Vrbis maximas dimensiones absoluimus, quae ad ipsius urbis
amplitudinem cognoscendam necessaria videbantur iam nunc de ipsius muri crassitudine,altitudine, rma, quae munitionem , pulcritudinem urbi non modicam Praestant, agendum duxi. Et primiim, quod ad crassitudinem pertinet, disertis verbis tradit Ios phus de muro tertio agens, quem Agrippa munire coeperat, eoque a Romanis inhibito,murus populari studio ac sollicitudine absolutus fuit Saxa
enim , inquit, viginti cubitis longa, decem lata contexebantur, quae neque ferro facit suffodi possent, neque nrachinis dimoueri; his ue decem cubitis ipse murus dilatabatur.
Haec ille Quae si immutata cuiquam videbuntura Latinorum codicum, qui circumseruntur,lactio
signat Vitruvius, huiusmodi legem murorum ae mirma dificatoribus praescribens . Crastitudinem au cap. s. tem, inquit, muri ita faciendam censeo, uti a mali homines supra obuiam venientes, alius DIium sine impeditione praeterire possint. Cumque lotagitudo cubiti sacri, quo haec omnia commensurata sunt, tanta sit, ut aditum armato etiam militi praestare facile possit, fit ut scalae latitudo bene aflignata videatur duorum cubitorum eiusque formam facile intelliges ex figura muri, quam ad calcem huius capitis adiecimus. His omnibus sic statutis, murum magna ex par Ite latum intelliges cubitos duodecim quem duo crassitudo denarium crassitudinis numerum respexisse vide 'ab tu Ioannes, dum caelestem Hierosolymam de denti mei: scribit terrestri simillimam,in angelum aurea , bitorum. cubitorum arundine dimetientem ciuitatem, pqς - .portas eius, θ' murum; cumque totius urbis lon 'gitudinem, latitudinem, altitudinem dimensus fuisset, ac consequenter muri ipsius longitudinem Iatitudinem muro enim circumdata I QUOMOciuitas tam alta, longa, aut lata merito dice- ' tur, quanta fuerit singulorum muri laterum lon uis gitudo,&altitudo de crassitudine eius lemmu mae terreri subdit mensus es murum eius centum V ip 'quadraginta quattuor cubitorum, qui numerus ex duodenario in seipsum ducto, efiicitur: quemnu in
merum longitudini, ac latitudini ipsius urbis tri buit, quam duodecim millibus stadij metitur. Nam cum sequenti capite fatis a nobis probatum sit Erechielis Hecataei, atque Iosephi testimoni js, urbis ambitum quinquaginta stadia continere si in quattuor aequas partes murus diuidatur,etarmata in quadro ciuitate, absque dubio singulis eius lateribus stadia duodecim ac semis obuenient omissa ergo fractione, duodenarium numerum, quem in portis, angulis, stadijs, cubitis, utpote quid mirabile ac magnum significantem , retinens per millenarium multiplicauit at in muri crassitudine duodenarium in seipsum duxit. Qua quidem utraque multiplicatione
maiorem multo, ac solidiorem fore nouam , ac caelestem urbem , terrestri ac veteri indicaret assiimptisque veteris urbis numeris tamquam Ii-
nearibus, eos in superficiale redegitis noua 3 bus, ac sine
ut excessu, quo superat Ecclesia Christi veterem proportione Hierosolymam, elegantissima analoata, at ue ' si R
portionis expers; qualis est superficiei ac lineae rati iei6s comparatio. lymam. Iam vero, quod ad murorum ac turrium alti. tudinem attinet, sic de eis Iosephus . Rursus au
tem murus etiam Iudaeorum studio fabricatus , ad Vigin e ei. e. 6.ti cubitos leuit , et minas quidem binis cubitis , propu
132쪽
& duorum quidem cubitorum minas, triumvero cubitorum propugnacula habebat. Est autem εολξις palxis pinna, muri summum significans ut facile ostenditur c Thucydide. De turbauit enim quidam e Plataeensibus apprehensam απὸ
G ἐπάλξj- apo ton palxeon , e pinnis tegulam :epalxi vel apte in minam conuertunt scriptores, cuius meminit Virgilius: pendent opera interrupta, minaeque. Murorum ingentes, aequataque machina caelo. Προμ χωνες promachones Vero propugnacula Uertere licet , missis promache enim significat propugnare, in plina acie pugnare unde pro B pugnacula merito dicuntur, quae sustinent a muro exstantes minas, displicique usui belli tempore deseruiunt mam clim hostium aliquis admotis scalis murum conscendere tentaverit, si haec muri celsitudinem superent, scalae etiam militibus onustae facile dei jciuntur a custodientibus naturum. Si vero subtus illa propugnaci ita admoueantur scalae, fieri non potest ut exstantes
mutulos transcendant iccirco etiam inter nullu
los paci quaedam aperta relinqui desuper so
lent, per quae demissis saxis arceantur hostes, ne muro appropinquare, aut cuniculis alijsquc a machinis turressus de retentent Prognacula
vero ternis cubitis minas binis altas iis se
manifestum fit ex sequentibus . Totaque altitudo, inquit, ad viginti quinque cubitos erigeba ur . Et hanc
fuisse totius muri altitudinem ipsa partium urbis proportio facile probat, turrium altitudo, de
Sed tamen prius notandum hic sese offert illud, quod ad totius urbis, eiusque partium magnitudinem cognoscendam maXime conducere videtur , nempe Iosephum in his omnibus di mensionibus semper cubiti sacri meminisse , quod nos pluribas argumentis lati iis suo loco
probabimus nunc vero manifeste satis comprobari videtur , quod minarum altitudinem duorum cubitorum fuisse testat hir. Et qui de inta, ctim eae ad militum , mi ilum protegentium tutelam fiant , necessum est eas altithidinem sta turae humanae vel excedere , vel ab ea saltem non de tacere. At cum cubitiis vulilari quarta pars sit staturae humatiae, bisai cubiti dimidiam militum altitudinem non trascenderent quo fic-ret vini inae tuorum cubito1um partem hominis superiorem, quae maxime defenssione, protectiQ-ne, ac munimento indiget, nulla ratione prote gerent quare cubitum, cuius me inini Iosephus, tantum decet credere, quanta est dimidia lituus minae statura, quantus quoque est cubitus sacer, ut suo loco demonstrabit tir. Quod vero ad turrium 1 mensiones attinet,
eas Ic enumerat Ioseph tis Murum autem, inquit,
superemita ebant turres, viginti quidem cubitis in latitudinem, viginti vero in altitudinem tradratis angulis structae, 1-cut ipse murus, planae ac solidae . Praetet rea scru Lura , ac pulcritudo saxorum nitul erat templo inferior . Post altitudin em vero turris solidam, viginti cubitis elatam , c ita mλ-λῆς polytelis sumptuosae. desuper cenacula erant, aquarumque pluuialium receptacula plurima S lati singulorum ascensus. Hactenus Iosephus. In ii ibi id illud notandum videt hir, quod super altitudinem turrium solidam viginti cubitorum , duplici tecto suspensa fuisse tradit ii agnifica conclauiatas, ac desuper cenacula, quae nos ad alios iginti metriae, ac venustatis turrium, quam subsequens indicat figura Neque ea tantum, sed etiam Corneli Taciti manifesto testimonio . Is enim murum Hiero sol, mae describens, Et turres, inquit, ubi mons iuvisset, in sexaginta pedes, inter devexa in centenos vicenosque attollebantur mira speci - , ac prochil intuentibus pares. Haec ille . Quibus manifestum est , Romani im historicum Romanoru In more numerasse turrium celsitudinem, qtiorum frequens usu Spedibius commensi ira re aest. At tibi tu pedem unum cum dimidio continet. Fit ergo, ut sexaginta pedes cubitis quadraginta omnium fere iuritim exaequentit .
At turris Hippicos , quae iuYta vallem cadauerum sita ierat , usque ad octuaginta cubi tos non Stuaginta quinque, ut mendosi odi ces Latini egimc crigebatur id enim ex Graecis, ipsa os ephi computatione probatur Ἀ- quidem alta rat cubitos triginta solido , viginti puteus desuper exstruct his mox duplicitecto excella donius , alios viginti quinque cubito ; propugnacula tandem alios quinqueri qui
omnes numeri in unam summam collecti, O Aua-ς ut cubitos ericiunt, aequales omnino cente nis vicenis pedibus Taciti . Neque ab re erit hic reliquam turrium, quarum ingens altitudo ceteris eminebat, quaeque cognosci aliqua D tione postulat, celsithidinem compendio enumerare . Hippicos, ut dixi, octuaginta cubitos alta erat, Phala elon nonaginta, Mariam me, quinquaginta quinque. Verum quamuis praedictae turres, magnitudine, siue pulcritudine , ac fimmitate uniuersis, quae toto orbe essent, praesta re dicantur a Iosepho celsior quidem multo ac vetustate praestantior alia visebatur Hierosolymis , ante primam eius euersionem , quam is propterea vocat Nehemias turrim Emath, siue centum cubitorum , qtiod totidem celsi esset ut suo loco patebit. Est turris Psephina, quam septuaginta cubitos attolli tradit Iosephus, ut vidimus. De turri Antonia eiusque celsitudine, ac forina iam fatis supra. Iam vero quod ad turrium ac muri speciem firmitatemque spee at, quod de tribus tantum retulit Iosephus, id de singulis, ac pariter de omnibus intelligendum philo maXime cuin, quae hic de lapidibus turrium antiquioris muri, e rumque magnitudine tradidit, paulo ante de muro tertio eadem prorsus testatus fuisset inius
verba subiungam . Mirabilis etiam fuit, inquit, lapidum magnitudo ; nec ni in ex vulgaribus saxis, aut quae homines serre possent, verum secto marmore candido singulis per viginti cubitos longis , latisque decem , ac per quinque altis erant ac dii Icatae, quae ita inter se copulatae Melant, ut singulae turres singula saxa viderentur . Sic autem manibus artificam in faciem , angulosique formata ,
ut nusquam iunctura compaginis appareret . Haec ille
Quibus nulla cordato viro superesse poterit di bitandi ratio, quotiescumque a nobi argumentia in proportionis si uni perspexerit, cum vi deat , singuloruin lapidum longitudinem , latitudini duplam, sicut haec altitudini , easque tribus numeris continue proportionalibus siniri; quorum mutuam collationem latius infra trademus , cuin de templi architectura proportionibus agemus. Muror una insuper crassitudinem ingulis fixis utrimque plene compleri intelliges, tuta es binis Lapi-
centum cubitorum quantum ceteris prae stet
di putatione maxime confirmat.
133쪽
Lapidum vel bis iram speciem, firmissimum ne Adium, nec non turrium irinam, scalas , propugnacula mina , ac tandem totum murum , ciuique interiorem atque exteriorem pulcritudi-
murus de totius muliambitu intelligenduS.
, riat, non tamen propterea ea, quae dicenda amo i bis sunt,infirmari opinetur; quoniam qui deest numerus,parua quaedam eius numeri pars est, quem refert Iosephus, ita ut vel praetermissus, vel superadditus communi 11tato loquendi more,
quem surpant historici, nihil historiae fidei detrahat, parum veritati. Iam ergo si quem stadiorum numerum Ompleat praedictus cubitorum numerus, placet inquirere, prim im meminerimus Iosephum qua frusvos dringentos cubitos sacros exaequare solitum sta si ad j quadio; tales autem fuisse eos, quibus ille muros vr dringentos
titur Iosephus, eum in turres nonaginta ac totidem spacia 1 diuisum narrat Nec de ea stantlim muri parte loquitur, quam ab Erechia aediscatam fuisse demonstrauimus; sed de totius ciuitatis exteriori ac maximo ambitu. Id autem ita esse vel ex eo maxime ostenditur, quod huius muri terti j quod nos mox planum facie mus aequa est, atque eadem omnino mensura totius urbis. Multiplices igitur paci nonaginta huius muri per ducentos viginti cubitos, & ad inuenies totum murum a Ioseph dimensum esse, nouemdecim millibus octingentis cubitis. Quoniam autem sim gulis pacijs uagulas tantummodo tribuimus turres in portis autem binae solent exstrui, quae utrimque portam communiant atque Ornent, ideo tantum insuper addendum est huic numero, quantuEn praedictas turres credibile fiet habuisse latitudinis. At quoniam in tanta ac tam mirabili partium consensione non liberum est mensuram aliquam parti assignare, cui alia pars eadem prorsus , ne dum simili proportione ac magnitudine non respondeat , ideo has turres haud temere reliquis pares, Vicenum cubitorum constituemus. Sunt autem assignatae Hierosolymis in descriptione nostra portae duodecim tot enim eas fuisse, singularum nomina quae fuerint, quis situs, sacrae Scripti irae testimonijs suis Iocis infra confirmabimus. Ex quibus binae angulorum septemtrionalium in singulis turribus magnis, ac nobilissimis apertae fuere: altera scilicet in utri Hananeel in sephina altera , ut pluribus infra . Reliquae vero decem portae ab angulo orientali meridiano incipiendo , progrediebantur hoc ordine. Porta Fictilis, Aquarum,Equorum Gregis, Piscium,Vetus, Ephraim, Vallis, Stercoris, Ioniis. Harum igitur portarum omnium decem turres singulas vicenum cubitorum si computes, ducentos et scies cubitos quo si praein uento cubitorum numero addas, summam colliges viginti millium cubitorum. Et quidem Inaec cubitorum aequa computatio probabiliorem allatam a nobis coniecturam ostendit. Illud tamen admonitum lectorem velim,quhd, etiamsi aequi numeri complementum non repe-
bi metitus est, satis a nobis in praecedentibus suis, 'sa:
probatum est. Quare si viginti millia in quadrin Iosephus. gentos diuidas, inuenies ambitum muli, quem Iosephus nonaginta turribus partitus est, a Qua e
lem elle quinquaginta ad13 , quam mensu o cram totius Hierosolymae muro tribuit Hecataeus Abderita, apud Iosephum haec scribens v k4 1
Sunt enim Iudaeorum multae munitiones in agri mensura &vicis, sed una est urbs valida, patens in circui Iosepho, re tu quinquaginta maxime stadia eam inutiit 'vota *ςδ λς
cant Hierololyma. Quo fit manifestum, Iosephum rata eadem. Iterti muri nomine totius urbis ambitum com Hecat. apud prehendisse nec non certa ratione computatum a Io trib. r.
nobis fuisse siquidem stadiorum, cubitorum φ
mensura ex aequo ipsi muro respondet. D , Vertim adhuc non satis firma esse,quae diXimus, videntur, nisi eadem sacrae scriptiliae testimonio muniantur quod clim luculentistanum sit apud Ezechielem,eius interpretandi gratia hanc totam cech. 48 urbis disputationem suscipere libuit. Et erit, in myr oqi ut, ciuitas in medio eius, ct hae me tirae eius
Aa plagam jeptemtrionalem quingenta, ct quat urbis sacris tuor militi is ad plagam meridianam quingenta Scriptura: O quattuor miPia o ad laetam orientalem otiin IViti OΠijs
genta' quattuor mluta: chad plagam occideu tur.
talem quingenta. quattuor mistia. Erunt autem suburbana ciuitatis ad Aquilonem ducenta quinquaginta se ad Meridiem ducenta quinquagi ra, ct ad Occidentem ducenta quinquaginti: E ad mare ducenta quinquaginta. Quo loco nulli dubium esse debet, nouae Hierosolymae mentionem fieri, ex latere Christi olim fundandae, nunc vero fundatae super fundamentum Apostolorum Ephest. R.
so Iesu. At in omnibus antiquae urbis respeXisse iam vetesidispositionem, partes,earumque nomina, men Hierosoly- , suras, nulli vel mediocriter ea perpendenti dis mp bium esse ulla ratione poterit Fuit namque ciuitas δ L ς' ς' in quadro posita, ut nos probabimus, cuius superior pars ciuitas proprie, inferior vero suburbia compellabantur,muroque ambiebatur cubitorum viginti millium,nec non duodecim portis, duodech tribubus Israel ad sollemnitates confluent, bus in
134쪽
bus in urbem aditum aperiebat. Idemque ipsum opere complendum praedicit,1non quidem ut olim in veteri urbe, quae ob montium,quos claudebat, dispositionem ac valles, neque effecte quadrata erat,neque ad regulam eluctatera ducta, neque suburbia totam urbem ambiebant; sed ita fiet, ut omnia sint in hac noua non ad sum tant sim vertim etiam ad splendorem ac pulcritudinem conditoris magnificentiam declarandam mirifice comparata. Quare singulis ipsius urbis lateribus, ctim omnia sint paria, quingenta& quattuor millia assignantur, quibus si ducenta4 quinquaginta addas suburbiorum ex altera parte, totidemque ex altera, fient completa singula urbis latera , , quinque millium cubitorum, totiusque urbis ambitus viginti millium, quam mensuram supra tradidimus ex Iosepho, eamque aequalem uisi e ostendimus quinquaginta stadijs Hecataei Et quidem Iosephi,d Hecataei mensura sibi inuicem respondens, ad eandem communem cubitorum mensuram referenda est id quod manifeste te stantur, quae supra silam psimus, ac infir lati is probaturi sumus . Atque hoc ipsum conuincit falsa relatione deceptum A istaeam, qui haec lit
. teris tradidit Vrbis vero ipsius magnitudo, quantum colligere potuimus, ad quadraginta stadia in circuitu extenditur muro &turrium dispositione spectaculo digna Haec ille. Nisi malis credere ex scriptorum vitio factum, ut quadraginta, pro quinquaginta in Aristeae monumentis scriptum habeamus. Quod vitium iuxta tandem Aristaeam a Iosepho relatum esset corrigendum. Vel tim hoc ipsum, quod exquirimus, nos admonet, Vt qua proportione eiusmodi mensura nostris respondeat, inuestigemus vel propterea maxime, quod qui magnitudinem, ac urbis capacitatem nunc comprehendere vellet, vix sine, gna difficultate id consequi posset, ac ne vix quidem, praeterquam si eius urbis cum reliquis aliarum regionum atque urbium mensuris, qua perspectas habeat , facere discat collationem . Et quamuis certa mensurae cognitio hic teneri ne
queat absque ijs quae sequenti Apparatus parte
de mensuris a nobi dicetitur, eblectorem remittentes,vbi,quae hic astum imus,probantur pauca
tamen quaedam hoc loco praelibabimus, atque ea dumtaxat,quae ad consequendam aliquam cognitionem mensurae, in ipsa descriptione notatae necessaria existimamus. Et quidem, quoniam Iosephus quadringentis ATIO cubitis sacris singula stadia facit aequalia cubi 'sur thim vero sacriirn aequalem filiste probamus pastui
isti fio duorum Romanorum pedum semis duosque bl ,quae in praeterea sacros cubitos aequales esse pastilioeo-ΠPtion metricoqiuinque pedum efficitur ut cubiti sacribis mille,qui quinquies continent quadringentOS,
quinque stadij Iosephi exaequentur. Eadem quoque ratione ijdem bis mille cubiti aequales sunt quinque millibus Romanis pedibus totidem vero continet unum milliare Italicum Nam milliare mille continet pastiis, singulos quinum pedum Sunt igitur haec tria bis mille cubiti sacri, quin que antiqua stadia, unum milliare Italicum inter se aequalia. Quamquam milliare Italicum in cui Italica stadia diuiditur quo etiam nos milliari assignauimus . At haec omnia inuenies in praedicta imaginis Hierosolymitanae dimensione ac mensura , cuius opera atque auxilio facile circino experiri poteris , quot sta-
dijs vci milliaribus Italicis singulae urbis a
te a se inuicem distent si tamen montium, ac vallium, quae umbris tantummodo distingui potuerunt, rationem habueri S. Ex praedicta quoque mensurarum collatione facile deduces, v bem , quae quinquaginta antiquioribus a iij scircumdatur, octuaginta nostris comprehendi, ac milliaribus Italicis decem.
fit se Hierosolymam , ac diuersa
rum gentium domicilium. Cap. XXII. I posset florentissimae huius, urbis dignitas aliqua ratione percenseri, nisi facta eiusdem cum seipsa comparationem amquae singulari Dei beneficio aucta summo olim honore digna habita fuerat maximis deinde criminibus, cingrati potissimum animi scelere ac labe foedata, omnem antiqui splendoris gloriam ultro ac sponte in obscuram, turpi -ssimam foedisssimae ruinae conditionem permutauit . Quapropter ad eius excidium commemorandum accedentes,Cam Ieremiae verbis vel compellare possumus, vel quoque deplorare. Postquam enim in captiuitatem redactus est Israel &Hierusalem deserta est, sedit Ieremias flens planxit lamentatione hac in Hierusalem,&amaro animo suspirans .eiulans dixit. uomodo sedet fota ciuitas plena populo , facta es quasi vidua domina gentiumri princeps pro uinciartim facta es sub tributo. Sane his verbis, inquemadmodum toto lamentationum libro, et gantissimos tropos usurpans , vehementissimam animi permotionem exprimere nititur sanctissi--mus vates, Vnde singulis quibusque verbis singulas paene urbis dignitates oculis si ij in; ijs dei que nulla interpositione facta, contraria inuicem ac pugnantia eleganter opponit quare hunc I cum sigillatim expendere in animo est, ut inde totius urbis dignitas lapacitas magis eluc scat, aptissimis sanctissimi vatis verbis, quasi penicillo expressa eadem urbis 4orentis nobi litas, vastatae calamitas paene sub oculos
aspectum cadat. Γ modo na' ecali quae particula maximae admirationi seruire solet,quomodo, qualiter,ubi, pro locorum opportunitate significans ut apud eundem Ieremiam. Si laueris te nitro, Atilinplicaueris tibi herbam horith maculata es in in quitate tua coram me . Et iei)c quomodo dicis
non sum polluta quasi dicat, qua ratione dicere poteris ξ qui se ut dicas numquid dices pari ratione in praesenti loco. Numquid credibile est qui fieri potuit tam inopinatum, tam inauditum facinusse ferit olim nata triba adad quarum vocum priora verbo et ius ab dedimcitur, quod habitare, sedere, manere in loco aliquo significat differtque significatione a verbis
COLU tione urbis facta ad se- insem, ipsius
135쪽
is ni sti stris , illud vero ijs, qui sunt in officio aut digni A Quare ciuitas plena populo merito dicetur, quae
dominis,sta late constituti tribui consueuerit Quinimmo it pro ipso iudicandi, regnandi, aut docendi ministerio requenter usurpatur; quoniam eiusmodi ministeria sedendo exercentur ut videre est in libro Regum . Factum est autem, inquit, clim, ii b,jediset Rex David in domo a,quod mox interpretatur subdens, ct Dominus dedisset ei requiem Undique ab niuersis inimicis fuis. Et iterum rualomon autem sedit super thronum David
patris fui quid autem verbo sedendi significa tum sit, sacer historicus explicat, subdens: A matum es Regnum etas nimis. Et tandem in psalmo eleganti quadam phrasi utrumque connectitur regnandi sedendi verbum . Regnabit, inquit, Deus super gentes Deus fedet super sdem fanctam suam quasi dicat, absque dubio regnaturus est, qui instabili ac semper mansuro Regni sui throno iam sedet.
Altera autem vox ibadad,solitudinem significans, prioris vocis antithetum videtur esse; nam praeterquam, quod Regno, ac ditioni opponitur so LITV cui enim imperabit solus aut cui iura decernet, do in perio, qui ornru hominum consortio caret lati is etiam patet eius notio, quam quis primo asperui existimaret felicitati enim opponitur; siquidem etiam felicitati inimica est solitudo, quam auerter conatus est a primo parente bonorum omnium largitor Deus, clim dixit: Non es bonum esse hominem ' a labaddo solum, solus ut sit ipse, vel solitudini suae dimisitis. Sedens ergo ciuitas in solitudine, ciuium deperditam multitudinem significat, regnandique potestatem, sedem in miseram soli tudinem conuersam quae tanto infelicior, ac maiori commiseratione digna est, quanto feliciorem sortis,4 societatis conditionem subsequuta est. Ciuitas plena populo es ' ' Myn haphi rabat higham, ciuitas multa vel copiosa populo, licet con-
VERBUM uertere: nam verbum iaci trabab, ut alias notaui
Hebraicum iis, multiplicari augescere significat unde ντ-bi ve usumno , quo hac eadem phrasi via est, lau-
steisse si clan Ueumbamueli mater Anna, verabath,
possemus conuertere, multiplicatrix filiorum, vel multa , seu abundans fili j quod aptissime conuertit Hieronymus , quae multos habebat flos, in mata es; sicut Min praesenti loco, ciuitas plena populo conuertit, quasi dicat, abundans ciuium cincolarum multitudine id enim significat dat gliam, quasi Mygbim,cum quasi sit ho minum horum cum illis coniunctio, aggregatio; Iue a d y ghamam, quae VOX abscondere , tegere, operire, siue adumbrare ignificat indeque ny gliam populus dictus est, quasi multitudo
undequaque operiens, quae Omnia obtegat,4 operiat multitudine obumbrationem aliter posses non inepte Latine reddere. Haec autem Hebraea vox de multorum hominum eodem nomine, iure, Iingua, politia, religione ac communi societate iunctorum, aggregatione solet dici; transferturque ad animalcula significanda, quae & multitudine,&quasi politica societate coniiuncta populum quodammodo referunt. Ad cuius vim Ioel. a. . x. Vocis Ioel videtur respexisse dum, Dies, inquit, tenebrarum ct caliginis, dies nubis ct turbinis, quasi mane expansum super montes populus uiatus 9 fortis . Vbi Hieronymus ad locustas referendum putat populi nomen, quarum similitudine Chaldaei significantur. Et de formicis di- Troueh. 3o citur in Prouerbiis. Formicae populus in mus: P. 21.σ46 ac moide cuniculis lepusculus plebs inualida.
Mi. incolarum multitudine, ac ciuium copia abundans, altieari consimi is erat eiusque incolae , Iur quasi apum examina terram obumbrare, operire poste videbantur . Namque alienigena- ruin multitudinem admisiste urbem hanc mox indicat, dicen. Facta es quas vidua domina gentium viduam vero nan, almana vocat, a radicen, alam, quae colligare significat, atque etiam obmutescere quasi dicas,colligari lingua,vel linguae vinculo teneri ut videre est apud Isaiam; Et quasi agnus coram tondente se nubtia neelama , Isai. 13 obmutescet Transfertur vero haec vox ad signi v 7 ficandum viduum vel viduam, quae quasi col VI in B ligata prae nimio dolore, sileat, omnem so R.
cietatem, o sperat 1onem, Canticum, a Vocem
laetitiae horreat ac stigiat. Quae omnia incommoda, viduae nomine comprehensa , vane superbiens misera Babylon sibi numquam affutura iactabat, dicen. Non fedebo vidua, ignorabo M. γ erilitatem vel , ex Hebraeo colligit Forerius 'Orbitatem quasi diceret; neque mihi vinquam timeo defututum legitimum Regem, neque ciuium multitudinem, incolarumque copiam: a falleris vehementer misera Babylon . Venient tibi duo
haec subit in diebna, serilitas ct iduitas, viri societate, liberorum posteritate ac spe pri
Atque hoc idem Hierosolyma euenisse con C VAL
queritur Ieremias, dum viduae illam comparat
aptissimeque iungitur cum viduitate silentium 1 dum dieii praesertim si pariter orbetur liberis i , quod se significen
multa, vel multiplicata, aut copiosa in gentibus, potest conuerti . Est enim idem verbum , quo paulo ante fuerat usus, vulgatus vertit plena POpvLI populo. Nunc autem plenam quoque gentibus, V0ζδbλnt exterisque nationibus fuisse testatur. De his au Σ μ' tem sermonem fieri significat ipsa vox ci' agoim, non erant, qua nuncupare solebant Hebraei, omnes, quot pe ista
quo non erant de stirpe Israel; siue etiam illum . I in
cuius origo non constaret illis, an esset ex Israel ab Hebra D Quare vox haec haud secus Hebraeis sonat, quam qui non Graecis barbarus eamque in hodiernum usque diem retinent Hebraei, contii eliose extero Om IvDAnes,&a se suisque profanis iam ritibus alienos, hodie etiaGpii appellantes clim tamen opere completum Q
1am 11t, quod a Christo Domino didium fuit: vocant in. Multi enim, inquit, ab Oriente, o Occidente nes eos,
venient, cr recumbent cum Abraham, Isaac , φ' μ' o Iacob in Regno caelorum lj autem Regni cise dith s.cientur in tenebras exteriores. Vertim illos in s mo sua caecitate, &errore gentium persistentes mi sos faciamus, ad institutum nostrum veniamus. Et quidem alienigenarum maxima copia rese tam olim fuisse Hierosolymam, vel X hoc loco, si nullus exstaret alius, constare poterit, quem S ptuaginta interpretes, plena in gentibus conue terunt. At vulgatae interpretatio non quarumcumque nationum multitudinem eo confluxisse his verbis videtur innuere voluisse sed earum po va, tissimum, quae subditae eius urbis imperio ac di gentibus dtione tenebanturo erat enim domina geritium isse ocii Et hunc esse germanum loci sensum aperte decla mam. rant proxima verba. Princeps prouincia um factae tib tributo in serat principatiana exercere, dominari, seu praeualere significat ut apud
Isaiam videre est de imperio ac principatu Chri sti, qui Hierosolymitano illo significabatur, sic loquentem Factus sis diu hamista, principatus Di. . super
136쪽
per hume, m eius. Et iterum. Multiplicabi--mdiu hammiti a eius imperium. Princeps igitur dominans , suoque imperio plura quondam
ducens imperia prouinciarum, earum exigere s lita tributa minc ficta es ub tributo. Tria praeclara singula singulis,si recte perpendantur, verbis, Hierosolymae encomta recensere Ii Lia eo loco videtur vates Primum ciuium copia eam fuisse insignem : alterum, alienigenarum gentium multitudine plenam tertium, prouinciarum principatu celeberrimam. Et quidem duo priora in psalmo illo cantici commemorantur, ubi Otus in vi bis huius encomtis recensendis Psaltes est , caelestis maxime Hierosolymae causa ν quam haec ijsdem ipsis rebus, quae omni laude digna cerahentur, repraesentatac refert. Caelestem autem Hierosolymam Voco tam eam , quae in terris militat, quam quae in caelis trium-
. s. phat. Erso Gloriosa , inquit, dicta sunt de te
. seq. ciuitas Tei necdum tamen pro dignitate. Ego vero : Memor ero Rahab , ct Babylonis cientium me. Rahab v hinc ordiamur nomen , Latinis consimile est nomini meretricis illius quae exploratores populi Dei excepit hospitio . Ac de eadem locum hunc interpretantur
i sincti Patres , nigius , Hieronymus, Augu-
juius i. stynuc quos mos sequimur quamuis ab H m. sue braeis Graecis non eodem modo scribatur virumque nomen meretrix enim illa vocabatur WAB, an rachab , αχμὰ Prachab: hoc autem nomeI 1
e, ἡrili a xδb- αβ a b scribitur quod quides , fato nomen reperitur in psalmo 1 ti humiliasti, stiper sicut ulneratum superbum , ubi Aegyptum hac by. Voc Patres nominatam putant Chaldaeus quo- l. s. que propterea loco Rahab conuertit, Aegyptio-1. rum scientium me . Ac sanctus Hieronymus fieroi in memorabor superbiae , inquit Babylonis mersione scientium me . Hebraice, Graece, Chaldai- Q μ - ὰ scientibus me, conuerti posset eamque lectio-lugust. nem sequitur Beatus Augustinus . Quasi sensus sit, Hierosolymae incolis annumerabo eo quo
que populos, qui olim urbi hostes, mihique in
fensi fuerunt; nunc vero amici mei,& conciues vestri . vox enim ara , se oos scientibus , vel cum scientibus me potest conuerti quod sequentia confirmant Ecce alienigenae,Palaestim, habent Hebraea, Chaldaea,quae sequitur Sara Neron. Hieronymus is Tyrus, populus Aethiopum hi omnes fuerunt Picina degentes. Numquid Sion dicet ξm Graecis codicibus, mater Sionidi cet ξ in Hebraeis dessideratur interrogatio . Ac Hieronymo testante simpliciter habetur,&Sioni licetur, homo is homo natus es in ea , vir inquam, insignis, cilius et silmilis, hoc est, multi eiusmodi nati sunt in ea illa enim repetitio mul- bim titudinem importa Chimchio . Verum vulgatae nostrae interrogatio idem ipsum, quod eae verssiones, significat; aliud insuper, quod sim
plici nunciatione valde reconditum is obscurum redderetur. Numquid, inquam Sioni ,.tot civium populorum tam longe venientium parenti di-amaani cetur vel ipsam et Sion, tamquam de qualibet ymςQR alia ciuitatum orbis, dicet, homo ct homo natus
es in ea: ipse fundauit eam altissimus; quas
- , dicere; minime dicetur ei, vel ipsa dicere po- es' terit, duos homines, hoc est, homines a se inui te, di cena vel iudicio, vel affectu, vel alia quavis caua in- si difffidentes, in ea natos fuisse, aut permanere potuisse immo vero tam infinitae hominum mul-TOiri. 3. ApparatuS. titudinis summa fuisse animi totorum consensio, ita ut non duo, sed unus homo videatur totam incolere ciuitatem. Quod quidem non iam in
figura, sed re ipsa fictum fuisse testatur sanctus
Lucas Euangelista, cita nouae Hierosolymae , sanguine Christi fundatae, exordia commemorans Mult tudinis laquit credentium hi sunt Act. .
ciues erat cor unum, ct anima, NOque 1 p. 32.
enim aliter contigisse credendum est urbi huic; nam ct ipse eam fundauit alti simus sanctisti mi videlicet eam legibus ac praeceptis instituit, quibus obseruatis fieri non poterat, ut reSaliter
Et quamuis haec omnia ad veram Hierosoly- mam , Ecclesiiam nempe Christi pertinere potissimum cognoscantur nulli tamen dubium esse de bet idem ipsum de ipsa terrestri urbe suo modo ii telligendum esse Huius enim urbis clarissimae,cui haec tam multiplex civium, indigenarum, Malie nigenarum copia splendori fuit, tam mirus incola rum ordo munerumque inter eos distributio pulcritudini tam fixa ac stabilis omnium inibi degentium mutua consensio paci maxime conducens; inditum ante Hierosolymae nomen, non adum sit rictbratum modo, sed verum fecit quod lat supra Vrb.c. i. a. probauimus. 3. Iam ver plurium prouinciarum principem 1 LvRIVM fuisse Hierosolymam probandum est non quod prouinci C probatione indigeant, quae in sacris litteris tam rum 'manifeste expressa sunt; sed quia clim ibi pris utere is ceps fuisse prouinciarum dicatur Hierosolyma , mam. inuestigandum videtur, an ipsius Palaestinae prouinciarum tantiim princeps dicatur, an vero aliarum ede hoc enim alicui suboriri potest dubitatio. Vertim huius rei prim im, asteram testimonium Petronii Syriae prouinciae sub Caio Romano Imperatore praefecti, quo non prout clarum tantummodo copia percensetur ver metiam hominum infinita propemodum multitudo, tota Iudaeae incolentium regiones Quae causa fuit , ut Petronium ancipitem ac dubium
diu teneret, quo minus impijssim Gaij iussa exse-
queretur quamuis accuratissimas eiu tiem Imperatoris litteras accepisset, quibus praeciperetur,
ut maximam secum duceret eXercitu partem ,
ac ipsius Cati statuam in adytis Hierosolymi tani templi dedicandam prosequeretur illud statuens , ut si quis obsisteret, confestim periret. Ac ne diutius suspensum lectorem teneam, eiusdem Philonis, qui haec retulit, verba subiun Philo lega gam. Ceterum Petronius perlectis litteris hae tisne ad C rebat anceps consili j quippe qui nec detrecta uian. re poterat prae metu, non ignarus illum nemoram quidem laturum aequo animo, nedum te giuersationem , nec rem aggredi putabat tutum ac facile. Sciebat enim Iudaeos non unam
sed mille , si fieri posset , mortes subituros ci
titis, quam sustinerent vetitum aliquid facere , Et post pauca subdit Haec secum reputans Petronius, rem cunctanter aggrediebatur ratus, ut erat , facinus audax aduocatisque tar quam in animae consistorium , rationiblis omnibus , scrutabatur singularum sententias, quas consentientes inueniebat , nihil in sacris novandum: primit m , quia sic ius naturae , pietatisque postulet deinde propter Imminens periculum non solum a Deo, vertim etiam alaesis irritatisque hominibus . Illud quoque cogitabat, quam populosa esset haec natio , non ,
137쪽
v aliae comprehensa unius regionis spatio, sed totum paene orbem passim incolens diffusa est
enim per continenti prouincias omne S, atque
insulas, adeo ut non multo pauciores sint indicenis. Tam multas hostium myriadas in se prouocare, an non periculos videri poterat alea , ne forte illis per omnes terras conspirantibu S, ad vim arcendam certatim in unum confluentibus, bellum exoriretur insuperabiles absque eo , quod ipsam Iudaeam innumera multitudo incoleret, viri tum corpore Valentissimi, tum animo sertissimi, parati prius generosam mortem oppetere, quam deserere more ac ritus patrios, quantum ui calumniatorum opinione barbaros, clan reuera sint liberales, nobiles . Terrori etiam erant Transeuphratenses copiae iam Babylonem multas alias fiat rapias a Iudaeis teneri, non auribus solum , sed & oculis compertum habebat quod singulis annis sacra pecunia missitaretur inde in templum primitiarum a nomine , quamquam per vias difficiles Masperas , quae tamen illi regiae videntur, ad pietatem recta properantibus . Hactenus Philo Celebrius tamen multo est ac firmius eiusdem Philonis de hac re testimonium, quod videri posset, ut aiunt, omni X ceptione maius . Is enim
Agrippam Hierosolymae Regem, pro se pro parrijs legibus, pro ipsa patria, ac propria familia , imperio causam dicentem inducit apud Ca tum caesarem cuius viri testimonium de principatu ipsius urbis , cui maxime infensus erat Caesar, agentis, qualibet mendaci suspicione caret in simili enim occasione largumento ubi vel sola talsitatis insinuatio indignationem Principis concitare posset, a qualibet vel letiis una nabndaci aut rei falsae specie abstinendum fuisse nemo non videt: praesertim clim referrentur
ab eo, qui sub Principis ipsius Cai potestate
constitutus erat , cui quaelibet simulationis, nedum falsi suspicio capitale crimen foret Quale huiusmodi testimonium afferre non dubitaui. Pro sancta vero, inquit, ciuitate, patria mea 1 haec afferre licet, eam si metropolim, non unius regionis Iudaeae, sed & multarum, propter colonias inde olim deductas, vel propitis in finitimam Aegyptum, Phoenicen, Syriam, tum
ceteram, tum Cam, quae Coele cognominatur:
vel longius in Pamphyliam, Ciliciam, plerasque
Asiae partes usque Bithyniam,&Ponti sinus in timos Pari modo in Europae Thes aliam, Boeotiam, Macedoniam, Aetoliam, Atticam, Ar os, Corinthumque Peloponnesi partes praecipuas. Nec tantum continentis prouinciae plenae sunt coloniis Iudaicis, sed Minsularum celeberrimae, Euboea, Cyprus, Creta, ne quid dicam de Transia
euphratensibus excepta enim parua parte BD Ebylonis, Maliarum praefecturarum, omne V bes, quae bonum agrum habent, a Iudaeis in coluntur. Itaque si exorat mea patria tuam clementiam, praeter ipsam alias ciuitates demereberis plurimas, sitas in diuersis orbis tractibus, Asia , Europa , Africa, insulare , maritima S,mec: terraneas. Conuenit autem tuae fortunae
amplissimae, collato in unam beneficio, plurimas deuincire alias, ut per omnes orbis partes decantetur tua gloria. Haec apud Philonem Agrippa Verum exstat eiusdem rei testimonium aliud
alibi, longe firmius cillustrius, Lucae scilicet
Euangelistae ea narrantis, quae sacro die Pentecostes passioni, gloriae Christi proximo , post repletos Spiritu sancto fideles , uenere. Erant Actor. 1. autem, inquit , in Ierusalem habitantes Iudaei, p. s. σθι viri retiologi ex omni natione , quae tu caelo
est, c. tvehant autem Omnes, iurabantur uelitem isti dicentes . Nonne ecce omnes is, qui loquuntur, mum testi
Galilaei funt quomodo nos audiuimus Unu quisque linguam nostram , in qua nati fumus Θ Parthi, o . edi, Melamitae, ct qui habitant. sopotamiam , iudaeam , ct Cappadociam Pontum, am, Phrygiam, oe Pamphyliam Aeg)ptum partes Librae , quae es circa Cyrenen , ct aduenae Romani , Iudaei quoque , Profebii, Cretes, se Arabesci auditi imus eos loquentes nostris lingtiis magnalia Dei . Quibus omnibus argumentis ob oculos posuisse iam videor Hierosolyma ditionem longe lateque patentem: reliquum est, ut eiusdem capacitatem sequenti capite percenseam
Cap. XXIII. A TIS pinor ostensum est
infinitae propemodum ciuium, tam indigenarum, quam alienigenarum multitudinis fuisse capacem Hierosolymam Vertim, clim haud ita cuiuis per
uium esse positi logistica sup
putatione comprehenderes; quot ciuium millia contineret ciuitas , quae decem milliaribus circumdabatur; ideod de eorum numero, quid scribptum acceperimus si proferam, gratam , ac ii cundam operam in lectoris gratiam me suscepturum existimo.
Et quidem primes Manethonis Aegypti ,
qui patriam historiam Graeco sermone scripsit, testimonium a Ioseph relatum, perpendendum conti Apis videtur licet enim figmenta quaedam suae permisceat historiae ; ex ea tamen , quid antiqui de Hierosolyma capacitate senserint , facile coni j ci poterit. Hic ergo Manethon Reges pastores, siue, alia interpretantur exemplaria ,
captiuos pastores Hebraeos Vocans , eos tradit sub Hali sphragmutos Rege victos, reliqua Aegypto pulsos, in locum Abaris dictum , decem millium iugerum se recepisse , quo valido muro circumdato, se, suasque omnes facultates, ac praedam tuebantur Atalium mosim praedicti Regis
filium conatum illos fuisse obsidione expugnare,quadringentiSoctoginta militum millibus admotis sed expugnatione desperata pepigisse , ut illi Aegypto relicta, quocumque vellent, in demnes abirent cillos ex pacto, cum uniuersis famili; atque fortunis , homines non pauciores ducentis quadraginta millibus , ex Aegypto per solitudinem in Syriam ire contendisse . Sed quia Assyriorum qui tum Asiae imperarent potentiam formidarem , in ea, quae nunc Iudaea dicatur, urbem condidisse tot milliuni hominum capacem, eamqu Hieroso Manethon. 'Ioseph. lib. 1
138쪽
admodum praedictus historicus in defensionem suae gentis scribere conatus est, ita in Hebraeos, calumniam, odium retorquere studiuit ipsosque numero pauciores rilla , quava filerunt Te uera commemorat. Nam sacer textus in Exo
do Profectique sunt, inquit, fit Israel de Ramesse in Socotb sexcenta sere millia peditum Lrorum, absque paruulis se vulgus promin
octium innumerabile ascendit cum eis . Quare asi verum est, quod a Manethone traditur, Hierosolymam tot millium hominum suisse capacem quot Aegypto egressi sunt, multo maioris numeri sine dubio capax fuit. Addam meca taei Abderitae testimonium cis enim populosis limam fuisse tradit Hebraeorum gentem: nam plii rima eorum millia a Persis antea Babylonem abrepta sui fles, neque pauca post Alexandri quoque mortem in Aegyptum, Phoeni
clam , ob Syriam seditionem, commigrasse commemorat. Idemque urbem tradit Hierosolymam ab his incoli, patentem in circuitu quinquagintam aYime stadia, quam incolunt, inquit, hominum circi
Vertim io multo maior numerus Hiero solymitanorum ciuium colligi potest ex sacris Machabaeorum libris ibi enim maxima Hier solymorum clades semel iterum, ac tertio iterata resertur . Primum a Iasone, qui falso rumore deceptus Antiochum Regem vita decessisse , Iudaeam suae ditionis facere se poste arbitra tus, Jumptis Iason non minus mille iris, re pente aggrestis est ciuitatem , ct ciuibus ad mutarum conuolantibus ad ultimum apprehensa ciuitate, fgenelaus fugit in arcem . Iason erynon parcebat in caede ciuibus suis, nec cogitabat pro steritatem aduersum cognatos malum esse maximum arbitrans hosium , ct non ciuitim fe tro phaea capturum . Post huius peruersi tyranni
exilium, calamitates, miseram caedem nam ratam , mox incredibilem commemorat ab e dem Antiocho Hierosolyma cladem illatam civeritus enim, ne Iudaei datam fidem ac societatem desererent, militibus iniunXit, ut ferarunt umore per urbem, nulla ratione habita vel condicionis, vel sexus, vel aetatis etiam tenerrimae, crudelissime debaccharentur, militibus scelestis si me obtemperantibus. Erant autem, inquit, toto triduo octoginta millia interfecti, quadra ginta millia inriti, non minus autem venundati . Qui intersectorum numerus Via cum in iis, ac venundatis in unam summam redactus,
ad centum sexaginta millia peruenisi comprobatur . Neque vero duabus hisce cladibus ingentibus, quae quod uis aliud Regnum, aut pro uinciam exsausissent, ac paene funditus deleuis sent, ciuitas consumpta est. Siquidem ibidem haec verba proxime consequuntur. Igitur Antiochus mille is octingentis ablatis de templo talentis, velociter Antiochiam regre is es , c.
Reliquit autem, Praepositos id a igendam gentem , ero θmis quidem Philippum genere
Phrygem, moribus crudeliorem eo ipso, quo conis
si tutus es. Neque defuit urbi tanta ciuium copia , . quantam posset Philippi crudelitas de saeuires cuiusque pars maxima insuper Apollo ni odioso Principi reliqua esset. Hic enim viginti duorum millium militum manu ingressus urbem, simulata pace quieuit et que ad diem san-
C ORNE-lius Tacitus Iudaicae genti inimi
erim Sabbati, e tunc feriatis Iudaeis arma capere fui praecepit comum ue qui adspectaculum
processerant, trucidauit , ct ciuitatem cum armatis discurrens , ingentem multitudinem γremit Vertim ex his conteistura potius quam certa 1 IOSEPHUS aliqua ratione numerum Hierosolymitanorum ci ad vicies'
uium inimus igitur pressus ac manifestitis, ciuita x ' ii
tem Hierosolymam multo maiora multitudini riam Moc- capacem suille, tradit Iosephus nam in ultimia a Cisorum nu-
urbis euersione sub Tito fac a ad iste sies en 'λ R Hkς
tena nominum millia ascendisse scribit numerum ascendis Cecaptiuorum mortuorum. Et nisi textu non tradit.
in Latinis modo, verum citi Graecis codicibus mendis scateret , res nullo negotio manifestatas foret Vertim, primit m hoc agendum est, ut ipse Z sibi textus concordet, qui sic habet. Et captiuo
rum quidem omnium, qui toto bello comprehensi sunt, nonaginta S sieptem illium comprehensus est 1iumerus mortuorum vero per omne tenn pus ob id ion: vndccies centum .
millia Qui quidem numerus in unam summam redactus mille millia, centurn nonaginta septem millia complere probatur. At clim paulo inferius hunc eundem numerum comprobare contenclat ex consimili, conuenientium Hierosolymas ad diem festum Paschae sub Nerone , ii quidem numerius bis mille hominum millia excellis te probetur coni j cere lice C it, consimilem numerum voluisse probare
cum nongenta millia scripsi flet, vitio scriptorum nonaginta legi. In quam sententiam eo ficili is adducor, quod videam Cornelium Tacitum genti inimicum, ut eius scripta dira, in Iudaeos euo mentia venena testantur, Cornelium inquam , Tacitum fiteri, multitudinem obsessorum omnis naillia obses aetatis, virilis ac muliebris sesus, sexcenta mil- R' AH r lia fuisse. Cunuiue vix numerus obsessorum con uisci tradit. stare posse videatur Romano Tacito, nisi habitata Com. est.
ratione vi torum, eos facile etiam coni j cere lice siti
bit, plures nonaginta septem millibus filis se qui in 't quidem error,&in nostris Graecis exemplaribu habetur,4 ijs vetustior esse videtur; siquidem ab Egesippo pari ratione refertur facile enim po MYRi Astuit is error contingere , si scriptum efflet mo Graeca vox αυριάδς ennea myriade . debuistetque tetri Arim-
κονθη ennemconda nongentae legit autem scriptor scribiturque ἐλεα enue nonaginta myriades, quomodo nunc quattuor ci-
Ie itur cui lectioni respondent Latinae versio
nes nam μυριας murias Graeca vox decem millio b ti, significat. Quo fit ut quattuor cistis unitati super roo oo additis myrias scribatur. Sed quidquid sit de captiuorum numero Hierosolymitanorum ciuium numerus saltemias, quod ad urbis capacitatem attinet, maxime e
spici poterit ex subsequenti Iosephi testimonio. 'b.,bi
Quod autem caperet, inquit, tantam hominum multitudi si p. nem ciuitas, certum erat ex his, qui sub Cestio fuerant enumerati. Is enim tunc vires ciuitatis, ac florem Neroni significare cupiens , contemnenti nationem , a Pontificibus petij , ut si quo modo pol sent, multitudinem numerarent. Illi autem cum dies festus adesset , qui Pascha vocatur , quando a nona quidem hora sque ad undecimam hostias cedunt, per sit gulas vero contubernia non pauciorum quam decem virorum
adultorum forte melius P fiunt sollini enim epulari non
139쪽
Hostiarum quidem viginti quinque myriadas numerauerunt, ac insuper quinque millia sexcentas: ubi supinus error irrepsit interpreti Latino, qui sex millia, quingentas commutatis numeris legit,pro,quinque millia& sexcentas num autem, inquit
Iosephus, ut denos epulatores per singulas computemus, vicies centena ac septingenta millia ubi mendtim est, atque etiam in Graeco, μυρία est ἐβδομ ἡ ν pro
ta a diacosae myriades septingentae, ac ducentae. Qui quidem numerus superiori hostiarum ,e aequo non respondet ; nam viginti quinque myriades in denos putatores multiplicatae, ducentas quinquaginta myriadas constituunt hostiae vero quinquies mille seXcentae similiter multiplicatae efficiunt hominum myriadas quinque, insuper sex millia. Iustum igitur atque integrum numerum sic Latino more proferremus, bis mil-Ios Edm e millia, quin aenta quinquasinta se homi-
ii mi, milleo medio mas incitenta ciet mill hoin bres Itali vero nullia, duo imi glionae mero,&cinouantalei milia hii omini. Ne Gur
imagiri Vero Oc tantum num Cro 1 trium multitudo defiaci se, homi niebatur nam praeterea plurimi annumerandinum millia erant : 1 quidem supererat immundorum aYi-
multitud quod ignificare voluisse videtur
ii P. Iosephus, illud subden : Sancti nanes ac puri neque
enim leprosis, siue vitiliginosis , aut semine fluenti bra, quos Gonorrhoicos vocant, ne rue mulieribu menstruo cruore pol clutis , neque aliis in uinatis participare se crificia permitteba
tur; sed nec alienigenis quidem, nisi qui religionis causa venissent. Hactenus Iosephu S.
At quoniam, quae Ioseph traduntur, maiora sunt, quam quae eiusdem auctoritate tant uia nixa credibilia videantur eadem sacrae Scripturae testimonio confirmare opera epretium duxi . . tamen prius cuidam satisfaciam illicultati, quae aduersus praedicta , atque dicenda facile ob ij ci posset . Nam in libro Regum si scribitur : edit ergo Ioab numerum descriptionis populi Regi , se inuenta sunt de I ael octingenta millia virorum fortium , qui educe-νent gladium , is de Iuda quingenta millia pudetur obie gnatoriam . Et quidem si in tota tribu Iuda in ά . ummum reperuliatur quingenta pugnato iapta naui rum millia , qui fieri posset, ut in via tantii mde necta Hierosolyma ciuitate tribus Iuda numerarentur
bis mille hominum illic Veriam nos ante
quam huic nostrae dissicultati satisfaciamus, a liam maiorem multo , ac dis sciliorem sane di soluamus oportet mempe eam, quod praealtatus libri Regum numerus longe distat ab eo qui in libro Paralipomenon habetur, hanc eandem historiam referente . Ibi enim ac legitur rwessitque auid loabus numerum eorum, quoIcircuierat , ct inuentus es Annis numerus Trael mille millia, ct centum millia virorum educentium gladium t de Iuda autem quadringenta septuaginta millia bellator Nam eui Teniamin non numerauit , eo quod Ioab inultus exsequeretur Regis imperium . Quae qui-gum tela ii, dem illi cultas num rori: m diues sitas docum eo con clissimos etiam viros torsit, tam e Hebraeis
A est illius maioris . At in assignanda certa ali-Qua atque apta ratione, propter quam alibi totius numeri , alibi vero partis eiusdem tantuiΓ modo mentio fiat, mirifice certant inter se doctores, iraesertim cum Hebraeis Latini. Et primum, quas Hebraei X cogitarunt coniecturas, facile dissoluit Abutensiis, utpote quae in raeipsis contextus verbis reuinci possunt . Praete . i. rea in assignanda ratione, ob quam Israeli Si merus ibi sit maior, hic minor a Iudae contra hic minor ibi maior, ab ipsis, quas antea fin-Xerant, rationibus, ac sententia discedunt. Quarum plerasque percensere, quoniam longum iuperuacaneum esset;& in isdem consutandis,prae terquam quod dum immoraremur , veritati parum , aut ferme nihil lucis , impedimenti vero molestiaeque lectoribus plurimum afferremus ideo eas omnes , tamquam nulli firmo innixas fundamento consulto praeterimus, coniecturam nostram quam sacro textu stabiliri posse credimus, in medium proferimus; quae ut rectius perspiciatur, verba textus primi im propon Cre , perpendere commodum est e duximus Is at tem est huiusinodi. Noltiit autem auid num rare eos a iginti annis inferius , quia dixerat ominus , t multiplicaret quasi se las caeli . Ioab filius Sarviae coeperat numerare EX COLIsrael , cludam, nec compleuit, quia super hoc λti Q ne ex ira et irruerat in Israel, ct iccirco numerus z'' iii ii eorum, qui fuerant recensit , nou es relatus in eruitur.
rus Dauidici census in libris C. Quem liber Paralipomenon retulit.
quam ex nostris Quare niuitis, ac variJ CXcΟ-gitatis rationibus in hanc vim in omnes sententiam ventile videntur, ut dicant, eiusdem supputationi , aut census numen utrobique mentionem fieri, ibi minoi is, inclusi tamen 11 hoc maiori contra, liuius minoris , qui pars fastos Regis Dauid . Quibus 1 erbis huiusmodi
sensus innuitur . non ausus fuit David numera re Israel iterum, quasi memoria retinens, quod olim Ioab coeperat numerare, iecdum compleuerat; dum ecce ira Dei irruerat super Israel: qua propter neque abiblui potuit numeruS, neque referri in fistos Regis David. Quae quidem si cum Hebraeis conferantur, facile quae diximus, probant. Et prim im ex illo colligitur, quod habetur,r 'o by iv p nurn nula,cii, rnan, n hechel liti
noth velo illa valehi baroth chelseph glia Istae : quae
ad verbum sic licet conuertere Ioab coepit nu- D meros, vel numerare, non compleuit,&fuit in hoc, hoc est, propterea, ira super Israel, hoc est, dum adhuc operi inlisteret, ira Dei de sae- iiij in populum. Huic textui videtur omnino contrarius ille alter libri Regum , quo historia refertia in
hunc modum . Egre tisque est Ioab , ct Prin
cipes militum a facie Regis , ut numerarent populum i rati. Cumque pertransisent Iordanem, menerunt in Aroer quae sequuntur sque ad illud, ct lustrata uniuersa terra , Querens pos nouem menses viginti dies in Ierusalem Medit ergo Ioab numerum descriptionis, c. Ecce hic peragrata dicitur niuersa terra , E datus numerus, quasi absolutus Dauidi quo modo ibi nondum absolutum fuisse numerum l lolc
traditur , cum desaeui j ira Huic dissicultati ibstituta
satisfacere non est dissicile , si attente perpen catur nume datur praesens textus, ac facti modus conside V V retur neque enim fieri poterat, ut Ioabus se solo rem tantam tam breui temporis paci absolueret neque etiamsi per tempus licuis et, vero simile apparet, ingulorum recensen d rum nomina a Ioab fuisse in commentarios relata :immo vero ipsi textui maXime consentaneum rest Ioabum curam hanc principibus militum a demandasse. Hi vero na cum Ioab O egresti sunt, ut ait
140쪽
ut ait sacer textus, a secie Regis ad numerandum populum. Quare in hanc unam curam Ioab una in cubuisse arbitramur, ut totius ipse peragendi negoti munus prouinciamque in uniuersum susciperet,peculiarem vero reliquam,ut par est, principibus militum demandaret. Quare lustrata maxima
regionis parte, singulis principibus singulis par
tibus designatis, ac re bene coepta Hierosolymam redi)sse, ut Regi bene coepti negoti allatis secum census incoepti aliquibus commenta rijs, veluti specimen quoddam ac rationem ex hiberet atque inde tamquam ex totius Regni meditullio totum negotium agere coepit, singulisque partibus pro rerum indigentia aptitis prouider C.
Iam vero his ita positis facillima est coniectura, qua ratione singuli principes in singulos
commentarios , ac singulae volumina censum suae ditionis redegerint. Quis enim credat simul, eodem tempore hos omne commentarios absolutos, aut simul, aut eodem tempore Ioabo redditos fuisse ξ praesertim clim tanta intercederent diuersorum locorum interualla, vrbium ac locorum impares magnitudines belalia quae coeptis obstant, impedimenta, quaeque eodem tempore, aut pari celeritate rem confici nulla ratione permitterent. Et quidem quae diximus de pluribus voluminibus aut commentariis , ex ipsa Hebraica voce probari possunt quae in Paralipomenon libro sic habet : niau, lim noth, quod iuxta Rabbi Ionathae sententiam nomen est numeri multitudinis , quasi diceret,
Ioab coeperat numeros, vel commentarios, quibus numeratorum censu continebatur. Quibus nemini obscuram arbitror eorum omnium, quae hactenus relata sunt, concordiam ,
huius difflauitatis haud exiguae perspicuam solutionem . Nam in libro Regum relatum accepimus, dedisse Ioabum Dauidi numerum de scriptionis populi , qui usque ad eum diem re
censitus fuerat, inuenta fuerant octingenta millia de Israel, quingenta millia de Iuda . Postmodum vero iterum altera die, Vel praecedenti, vel consequenti illam, quae refertur in libris Regum , dedit Ioab eidem Regi numerum, hoc est, alia volumina, vel commentarios, continente numerum populi eorum Omni uir regionum aut locorum , quos ipse lustrauerat O inuentus es omnis numerus Imrael, non quiadem eorum, qui praedictis commentarijs continebantur , sed aliorum, id midia, c. Nec tamen aut hoc, aut illo numero totius Israelis, aut Iudae numerus continebatur quoniam de tribu Levi, aut Beniamin nec unus quidem numeratus fueratri immo lae alijs tribubus nequaquam absolutus fuisse credendus est nume- . rus, eo quὸd Ioab inuitus exsequeretur Regis imperium: propterea maXime, quod priusquam absolueretur, ira Dei irruerat in Israel. Et hunc esse verum eorum omnium locorum sensum, vel ex hoc uno, quod subditur, manifeste probarii test is iccirco numerias eorum, qui fuerantis censiti, non est relatus fastos Regis Dimid. Hebraice ira ablu, n)nin ῖο ua zz nn hyx,
vel pala hamispha hemisphar iure aiam im lamelech
Dauid . quae sic ad verbum licet conuertere non ascendit numerus in numerum Verborum
. dierum Regis Dauid . Quocirca perpendendum Videtur , quid fastorum nomine vulgus intelli-TOm. 3. Apparatu S.
gat, quidque Hebraicae dictioni, verba dierum, respondeat. Atque ut res tota magi Seniteat, animadue tendum est, libros omnes fac rae Scripturae v
rijs titulis solere insigniri denominari apud Hebraeos. Plerique enim ut libri legis, principio libri vocantur Genesis enim dicitur Beresith, hoc est, In principio, quia tale est libri initium.
Pari ratione Exodus Veelle semoth, Et haec sunt nomina: sic reliqui . Aliqui denominantur ab auctore libri, ut Esdras, Isaias, Ieremias, reliqui. Ali vero denominantur a subieci, ab eo inquam, de quo in eo libro potis imum agitur, ut Iob , Iudith, Hester, libri Regum c. Inter quos hac praecipue de causa eos recensere possumus libros, qui Paralipomenon vocantur , Hebraice dicuntur nila' 'nam iure halamim hoc est Verba dierum quoniam continentur in eis Regum Iudam Israel historiae a Graecis dicuntur λιτο Paralipomenon hoc est,praetermissorum, quia ea continent, quae ad plenam historiae Regum Israel 4 Iuda cognitionem coim ducere posse videbantur. Huius autem nominis etymologiam , ac libri mirificum encomtum affert Hieronymus disertis verbis Paralipomenon inquit liber, id est, instrumenti veteris S ορι, epitome tantus ac tali Sest , ut absque illo si quis scientiam scriptura- C rum sibi voluerit arrogare , seipsum irrideat Per singula quippe nomina , iuncturasque ver borum,&praetermisiae in Regum libris tanguntur historiae, cinnumerabiles explicantur Euangeli quaestiones . Haec ille . At si unico L, lino verbo huius libri titulum exprimere velis, nullo alio poteris apti is , quam ii fastorum librum dixeris; nam fastis diebus inquit Festus
iura fari licebat. Et Ouidius: Fastus erat per quem lege licebat agi. Et fastorum libri appellantur eodem Pompeio, Macrobio, Varrone attestantibus, In quibus totius anni fit descriptio Fasti enim dies fandi sunt , quasi dicerent fastorum librum, quo siningulorum dierum memoranda facta continerentur. Quoniam vero plurium Regum, nempe IsraElis, cludae Dauidis, aliorum fasti dies percensentur in libro Paralipomenon , iccirco quoties citatur a sacris historicis pro rerum op portunitate, hoc modo citatur, vel in libro erbo rum dierum Regum Iuda; vel in libro sermonum dierum Regum fraE , velut in praesenti loco citatur, in libro verborum dieritan Regis David.&in fissos Regis Dauid c im tamen idem omnino sit liber de his omnibus Regibus tractans Eundem autem librum dixi, quoniam unicus is est apud Hebraeos inuamuis pro commodiore usu tam a Graecis , quam Latinis in duos diuida- tu . His ergo ita constituti S, qua ratione verum esse poterit, non relatum numerum eorum,
qui fuerant recensiti, in fastos Regis Dauidis, hoc est, in librum Paralipomenon, si alias scriptum legimus in libro ipso Paralipomenon , isse inuentum omnem numerum Israel mille millia, ct centum millia is de Iuda quadringenta septuaginta millia e Nullo modo hanc difflauitatem enodabimus , nisi dicamus, hunc
quidem numerum fuisse eorum, qui coepti fuerant recenseri inon tamen omnium , qui fuerunt tandem recensiti quoniam & census , eiusdem scriptura litercisa fuere desaeuiente
scripturaevari tituli. TIT VL VS libri Parali
FASTO-rum liber di citur idem qui Paraliis
Varr. de ling. Lat. q. Rex. q.
nominibus comoellari consueuerit liber Paraliis