장음표시 사용
91쪽
les uno murorum ambitu cincti, dicuntur ciuitas David. Haec illi. Quorum in verbis tot mea quidem sententia errata quot verba. Illa autem cumprimis videntur absurdissima, tum quod montem Sion a Meridie in Septemtrione ianduplo longitudine maiorem faciunt quam latitudine, quam coarctant ab occidente in Orientem tum quod vallem, quae Tyropoeon dicitur, qua mons Sion diuiditur ab inferiori Acra, a Meridie in Septemtrionem producunt: Quae omnia vel ipsius Io sephi testimonio falsa omnino esse constat, qui theatrali figura montem Sionem circa templum circumagi tradit, adnaodum, quam semicirculi esserinatum, cuiusmodi est figura theatri Athi circuli convexum in occasu ponunt, sinum vero in Oriente. Quae montis dispositio tam
multiplices gignit errores, ut vix alicubi, vel cum sacra scriptura, vel cum Iosepho, aut alijs culatis testibus consentia . Quales sunt , vallem Gehen non, vel Iosaphat ad Meridiem templi locari, montemque Acra inferiorem, quem BeZ
ta vocat Iosephus, ad orientem templi Sionis constitui, aliique id generis plurimi, quos longum esset recensere satisque nostra descriptione conitati si in omnes, clim oppositum demon ph sh, stratum est . Reliquorum vero errorum , quos A, gum est et enumerare , ille palmarius otia in iis, is eminentiorem ceteris in monte Sion, vel ad C iliae eo lem Occidentem Vt sentiti ruin vel ad orientem , Onis vocat ut putaui Lachsteyn , dictum fuisse Mello. Ruod vel semel tantii in verbis illis libri Recum inspectis, omnino falsum apparet, quae sic habent. Et aedi cauit David per oriam, in monte utique Sion murum ciuitatis superioris a Meialso intrinsecus . Quid, vel qua ratione dici potuit apertius , quo intelligeremus Mello esse terminum extrinsecum ipsiui sulci, quem sequebatur munitio auidis di si limes murorum extrinsecus est monti Sion, Mello extra moenia mansit , nec est potest collis montis Sion. Quis vero credat , auidem rei bellicae periti stimum , intra collem duxisse iturum , rupem vero extra, GuXta moenia reliquisse , unde ab hostibus oppugnari acile ciuitas posset praesertim clim clauso intra moenia , cum omnibus suis collibus toto monte Sion, profundae, lataeque valles urbem quasi illae undique vallarent,
ac communirent Praeterea, quomodo arcam 1
Domini extra urbem collocasset e religiosissimus aut quomodo eam cxtra urbem collocatam credent huiusmodi scriptores cum hist ri Regum reserat, intrasse arcam intra ciuitatem Dauid Cumque intra δε quit, arca Domini in ciuitatem Datii , ct ficho lia Saul prospiciens per fenestram, vidit Regem Dauiditis
fientem O . Et troduxerunt arcam omini, imposuerunt eam in loco suo. c. Idemque ipsum comprobari posset quamplurimis sacrae scripturae testimonij de sepulcris Regum Iuda , quae in ciuitate David dicuntur esse, non at tem Ytra ipsius moenia. At quantumuis abso na videantur ista a ratione tamen nia is alienum est, voce Mello, appellare monticulum ,
quae potius repletain vallem significat, ut infra quain Iebu latilis patebit. Sed laliud inest ab omni histo- , , Uae Verit te clienum in his descriptionibus,nem ui pe Regiam auidis collocari in medio colle montis Sion, atque arcem Iebusaei in colle altero occidentali . Quasi vero alibi habitauerit
d quam in arce Iebusaei, quam ideo de eius nomine appellatam sacra scriptura testatur , quia in ea commoratus ut, ut late superiori capite tractauimus. Sed multo magis a vero abe rat Gregorius ruin , Regiam auidis consti cinis. tuens in colle orientali montis Sion: non enim distin. aduertit inibi Salomonis, non Dauidis Regiam olim constructam e regione lateris meridiani templi, ut inferius late patebit . Interim hoc unum aduertiste debuit Gregorius hic, translatam videlicet fuisse filiam Pharaonis de civi tate legi David, in collem hunc orientalem montis Sion, quo exstrudita fuerat cum Regia Salomonis domus quoque Reginae, ut suis O-cis manifestis argumentis confirmare promisi mus. At quoniam totius praesentis disputationis cardo in ostendenda facie, atque dispositi ne montis Sion potissimum versatur ideo praeter ea, quae supra de praedicto monte retulimus, lubet Borchardi oculati, sollertisque testis adducere testimonium,quo totus mons ob oculos mentis constitui possit, ut corporeis oculis des laus in nostra descriptione obi jcitur. Erat quidem,inquit hic grauissimus testis, antiquitus, sicut hodie, mons Sion pro sui parte supereminens illitati, ITV scapa Valde, ut videatur se solo posse fundare , monti Siciuitatem. Qui mons Sion sumens principium α'
porta aquarum, siue Siloe, contra orientem, du ut suo loco ex sacra scriptura probamus con par. r. capstituit semicirculum contra Austrum usque ad Oc 7 cidentem, ubi erecta fuerat turris Dauid aerat que per totum semicirculum rupes praerupta similiter arcus melitis proprilis dixisset corda, aut sinu. huius semicirculi , qui appellatur
Mello ad cuius repletionem inter montem Sion, ciuitatem inferiorem Reges Iuda plurim uuleguntur laborasse Turris Dauid in quod an colle ipsius praeruptae rupis satis eminenti contra Occidentem constructa fuerat. Haec ille. Ex quibus liquido constare arbitramiar, arcem Sio editis limonis, Regiam auidis, seu turrem Dauidi Upes si ς' tilare velis clim Regia ad modum turris seu cathei istonsita inli exstructa fuerit, in edit illimo occident alique 1 erat. colle montis Sion sitam sui Q . Et quidem, si montis ipsius, qui hodie exstat, formam cons deres, in ius occidentali palete eminentem in medio rupem conspicies, circulari forma, quasi artificis manu efflarmatam. Ita ut merit scribat Adrichomius in liae verba . Arx Sion Adrishom.
antiqua munita , in vertice montis Sion , Hierus- condita, instar coronae cum in ens, tutum i ' - 3.
erat praesidium pro decore, defensione ciui tatis templici ac quasi tantae ibi capitolium. Et subdit in hac prius habitauerunt Iebusaei, quos Datia vi ci ciens, arcein occupauit accipiens ab Hyram Rege Tyri , lapides, ligna. artifices, aedificauit ex ea firmum sibi palatium, domum cedrinam, ac solium Regium. Haec Adrichom ius. Quo id sacrae scripturae testimonio confirmare haud difficile est; nam ubi primitin meminit eXpugnatae arciS in monte Sion, atque inhabitatae Dauide, quam etiam ob causam vocata fuit ciuitas Dauid statim subiungit. Mi it quoque Mram A ex orinunctos ad David. ligna cedrina, ct arti - .ic ces lignorum , arti cessu lapidum ad parietes
Maedis cauerunt domum David. Ex quibus Omnibus allatis testimoni js, vel me tacentemtituis intelliget, verticem montis Sion in parte eius occidua, quae ad Septemtrionem Vergit, praerupta
92쪽
orientalis Ionis, i. Tioreli,colle
rupta rupe in coronae modum exstare . In quo quidem montis apice, utpote tutissimo , ac firmis limo loco , Iebusaei castrum exstrugerant,
quod neque fili Iuda , neque iij eniamin
cXpugnare potuerunt: quapropter neces state
compulsi habitauerunt cum Iebusaeo in Hierusalem, usque ad septimum annum Regni Dauidis in Hebron, primum vero Regni super uniue sum Israel. Quo quidem anno praedicta arce expugnata, in eius medio, eminentiorique loco, Hyrami Regis materia & opera Regiam suam, nobilissimam, inquam, atque munitissimam arcem exstruXit, quam olim arca foederis, Moy sisque tabernaculum, atque ipse David triginta tribus reliquis imperi j vitae sitae annis incoluit. Huius pota aedificij causa, totus mons merito Sion dicitur, hoc est specula, quemadmodum late a nobis id supra tractatum est ac si collis hic una cum arce sua, cum monte Salem sue Acra, in quo inferior ciuitas sedet, conferatur, ad Meridiem situs est quoniam totus mons Sion meridianam urbis regionem occupat, ut videre est in capite de situ urbis. Atque his, ni fallor, quae a nobis compendio tradita sunt, huius capitis scopo fecisse vide mur satis Ostendimus siquidem in editiori occidentali regione montis Sion sitam fuisse Re giam Dauid vertim, quoniam interim retulimus quorundam opiniones , qui Regiam Herodis,&Salomonis cum praedicta Dauidis confundunt,
licet de his proprijs locis fusi is agendum sit hic tamen operaepretium duxi , de illis quoque nonnihil dicere . Et quidem quod ad Herodis senioris Regiam attinet , nulla ratione eius exstructio in eodem prorsus loco ponenda est, ubi Dauidis olim fuit Regia, ut plerique perperam existimarunt; non enim id postulat, sed rei, cit omnino ac repudiat historia Iosephi, quae
huius situm aedificiorum praestantiam, mur rum celsitudinem, ac totius arcis, singularumque eius partium splendorem , ac magnificet tiam diserta oratione persequitur. Quod autem in eodem loco non exstiterit Regia haec, in quo Dauidis Regia, manifeste probatur ex eo, quod paulo superius ostendimus, Dauidis Regiam in media latitudine montis Sionis exstructam fuisse; Merodis aulam Iosephus tribus illis famosis muri urbis superioris turribus Hippico, Phasaelo& Mariamine coniunctam fuisse tradidit. Quare non in eodem praecipuo montis colle, in quo fuit Regia David, fuit etiam Herodis Regia, sed in quodam colliculo, seu quadam rupe eminenti si pravallem Tyropolon existente media inter arcem Iebusaei,& montem Salem quae quidem rupes meridiana fuit monti Salem; aquilonaris vero monti,Marci Iebusaei atque in ea eYstructa fuisse Regia Herodis fusilisci nobis ostendetur infra: quod in nostra descriptione cernere facile erit. Porro Regia Salomonis in eiusdem imontis orientali colle erecta fuit, qui quidem collis etiam ipse eminet valli Tyropoeon, quae a sacro Historico vorago dicitur ciuitatis David. Quare meridianus est collis hic templo, aquilonaris reliquae t titudini montis Sion. Vertim notandum hic est, quod ad celsitudinem attinet huius iugi, cui Regia Salomonis insidet , longe inferius fuisse colle occiduo, in quo arx Iebusaei, Regia Dauid conditae fuerunt. Nam praeterquam, quod rationi consonum videtur, Iebusaeos munitionis,
perpetuae durationis suae arcis studiosos, ce, Tom. 3. Apparatus.
Aissimum sibi collem delegisse, ne a celsiori facile oppugnari posset id etiam expresse affirmat IosephuS. Collium vero,inquit,alter, quo superior ciuita sedet, ' ph multo est excelsior. in prolixitate directior, de vi quoniam ii ρ ρ
tutus erat,castellum a Dauid quondam Rege vocaretur. Haec
Iosephus.Ex quibus manifestum est, Dauidis a stellum excelsius fuisse ipso templo; fuit etiam celsius Regia Salomonis,eodem Iosepho teste;Castrum
enim erat impositum opido , castro quidem templum temPl Iosep j.
vero Antonia At templum ipsa Salomonis Regia , in me.
celsius ait, quod ex quamplurimis sacrae scripturae locis racile intelligimus; semper enim transi tu de domo Regis ad domum Domini , dicitur ij p vis
ascensus, sicut econtra reditus a domo Domini Regiae Salo in domum Regi dicitur descensus. Itaque, in monis in quit,cum accepisset Ezechias litteras de manu nun minζbV-
ρη - , o lex feteas, ascendit in domum Domi ''
ni, se expandit eas coram omino c. Et iterum ad Ezechiam aegrotantem in domo sua, mittitur Isaias Dei nomine, dicens. Ecce fanaui te, die te; tio ascendes templum omini. Sicut e contra de Ioiada sacerdote, constituente in sede regni Ioam filium choriae scribitur L ecerunt des naec , ,ealistre Regem de domo Domini, ct introire per medium .. . 1 o. portae perioris in domum Regis, ct coPocauerunt eum insolio Regali, utique Salomonis . Ex quibus omnibus testimoni j huiusiriodi licitur argumen tum. Templum excelsius fuit Regia Salomonis, C templo emine Begia Dauidi pergo multo in gis eminet Regia Dauidis Regiae Salomoni S. Sed RgspoN- unus adhuc relinquitur est scrupulus, qui senten detur ad oritiam hanc constare minime sinit is autem huius Polita
modi est. Scribitur in libro Regum , qu istia
Pharaonis foendit de ciuitate David in domum suam, quam aedi cauerat ei Salomon. Ex quo videtur inferri, editori loco exstructam domum Reginae, continuam, ut diximus, domui Salomonis, quam domuna, seu ciuitatem Dauidis.At locus hic tantummodo probat domum Reginae, prout di ximus, in edito monticulo Sionis positam fuisse, ad quam ex quacumque parte montis Sion v nientibus ascendendum erat, quoniam lata nimis, atque profunda vallis collem hunc Salomonis orientalem separabat ab occidentali Dauidis colle Quare ascensus hic Reainae , partem illam viae indicat, quae ad domum Reginae ex valle ducebat, non autem illam , qua e domo Davidis protrahebatur. Neque simile quid accidit, vel a templo descendentibus ad Regiam Salomonis, vel hinc ascendentibus 11a templuna; quoniam vallis interiacens ponte quodam Xaequabatur, ita ut perpetuus ascensus esset a domo Regis in domum Domini, hinc eo descensius. Iam vero reliqui collis montis Sion, qui huic monti domus Salomonis oppositus vergit ad Meridiem, mentio tandem facienda esset, cui domus plane Regia a
Eliasib Sacerdotis magni exstructa erat. Sed de his omnibus opportunis locis agendum est. Hic an miati s on,
tummodo lectorem excitasse sui sciat, ut descri quo domusptionem nostram euoluat, quam, quo aenisi satia i λβ si ς ζ
tenta consideratione perspexerit, eo faciliorem exstructa
sibi ad omnia, quae a nobis de urbe dicenda , erat. sunt, aditum patefaciet.
93쪽
ri Hierusassem non sese nutu vitaliquaque ambiun .
AD TAM E Dauid arc in Iebusaei, nouoque nomine insignitam, excipere debui stet
do arcem ipsam in occidentali Sionis parte consti uetam, sed totius etiam Sionis ambitum cinest ipsemet David. Versim, quoniam muru Shic unus est ex tribus illis, quibus circumdatam ciuitatem tradit Iosephus, ideo prius ostendendum puto quinam fuerint hi tres muri, quam de aliquo illorum agatur sigillatim ut mutuo inter se eorum partibu collatis, ijsquc, inqui bus conueniunt aut discrepant, inspectis, cuiusu libet illorum maior habeatur cognitio. Et quidem si in hac re Iolcphus tantummodo legendus foreti non enim si crae scripturae suppetunt testimonia , quibus haec singulorum murorum delineatio confirmari possit si, inquam, Iosephus tantummodo audiendus csset, res plane nullo negotio conficeretur ille enim apertis verbis rem totam nobis ob oculos ponit Vertim e neotericis plerique, clan se interprete ipsius Iosephi agere noliterentur; ita Iosephisententiam aut deprauarunt, aut obscurarunt , ut nisi Solem ipsum, ut fertur adagio, veritatis gestemus in nranibus, vix ulla interpreti luce Per tuere ac percipere possimus. Sed ipsum audianis si placet Iosephum ipse enim quouis alioni elius sese ab horum tenebris. ostisa obscuritatis caligine vindicabit Ciuitas autem, inquit,
trino nitar circumdata erat, nisi ita vallibus inuis cingebatur: ex ea namque parte unius inuri habebat ambitum.
Haec ille. In quibus illud primo loco aduertendum est , non ita accipiendos hos tres muros totam ciuitatem circumdare, Ut primum
in medio positum ambiat secundus , iunctertius quod etiam ipse Iosephus negauit, dum tradidit urbem , qua parte inui j val)ibus ingebatur , unius tantummodo muri ambitu conclusam. Quam ob catilam ipsi inmet montiu In
dispositionem ob oculos silia constituat necesse est is, qui urbis moenia, atque totam dispositionem recte comprehendere voluerit . Mons enim Sion priori muro ita cingebatur ut si eo solo circumdata ciuitas fui nullo prorsus alio muro umquam indigere videretur quod disertis verbis testatus est idem Iosephus Trium
uero murorum, inquiens , vetulti illimus quidem, propter valles, imminentemque his desuper collem , qtio erat conditus , facile capi non poterat. Ad hoc enim , quod loco praestabat, etiam fortisti me structus erat, Dauidis , e Salomonis, aliorumque interea Regum largissimis impensis operi insumptis. Haec ille. Cumque ciuitas ultra montem Sion ad montes Acra, Moria, BeZeta , qui ad Aquilonem Sioni sunt, excreuerit, fit ut mons Sion ex lateribus me rediano, orientali, icci dentali unius tantummodo muri an ibitu claudatur, praeruptis undique vallibus extrinsecus munito. X aquilonari vero latere duplex alius murus cingebat montem Sion, non perinde quasi ex ea parte minus tutus esset mons Sion; sed ut ciuitas liuetior super monte Acra,&BeZetarum putauit extimum, de maximum fuisse.
existent , ea quoque suis moenibus vallaretur. Quapropter etiam murus ille, qui montem Sion undequaque circuit, vocatur a Ioseph primus di velutissimus. Secundus vero dicitur breuis ille murus, qui montem BeZeta a Septemtrionestas tum modo cingit; nam lic nimirum mons Ter plo ipso, cui septemtrionali solus obstabat, eiusque moenibus, a Meridie vallabatur Teletius tandem murus vocatur ille, qui hunc etiam murum
BeZetae, totum montem AcrZ, Vet remque
urbem Salem unico tracit ambit. Quibus ita positis , facile percipietur, quam longe a vero aberrauerit scriptor ille, qui locum hunc Iosephi enarrans, interpretandi Ioseph gratia haec scri ibit Primus murus, id est extimuS, quiue tutis nachmvs
1imus omnium Maximus erat in Occiduata in est qui pri- templi porticum desinebat. Et prinitim quidem una mu murum extimum vocare, maximum, repugnat omnino eidem Iosepho singulorum murorul a longitudinem, ac turres enumeranti his verbis.
Liusmodi quidem turres nonaginta tertius murus habebat earum autem interualla cubitos ducentos Medius vero muru&in quattuordecim turres, edantiquus in sexaginta diuisi erant.
Haec Iosephus. Quis ergo umquam adducatur, ut credat, murum antiquum in sexaginta ducer torum cubitorum paria spatia diuisum, circumdare potuisse tertium , in nonaginta protensum eiusdem mensurae spatiaὸ Numquid minor cor
C tinebit naiorem Ad haec accedat Iosephi historia, de expugnata a Tito urbe qui in haec verba scribit, prius Romanos obtinui re tertium
murum . Itaque muro, inquit, iam cedente magno arieti Romanorum, quem Iudaei Nicona vocabant, quod omnia Vinceret, quamuis S antea defeti 1 erant .pugna vigilijs, cum longe ab opido pernoctarent etamen etiam negligentiae , vel quod male consulerent, murum sibi superuacaneum esse credentes, quibus alia duo munimenta superessent, lassatique plurimi , recesseres C in autem Romani, qua primum murum Nicon perruperat, ascendissent, ad secundum omnes Iudaei , relictis custodi; refugerunt. Portis autem Romani, qui transierunt, patefactis , exercitum recepere . Et hi quidem hoc modo potiti muro , quincto Nonas Mais j de partena eius maximam diruunt, Se septemtrionalem ciuitatis regionem . Talia
Iosephus. Cumque mox ordine vastatum secun dum murum, Antoniam, aemplum longa nar ratione commemorasset, tandem subdit Caesar au Ioseph lib.
tem fieri nonipsse perspiciens, ut sine aggeribus superiorem bellι cap. II Caperet ciuitatem, in praerupto undique loco sitam, distribuit operibus militem vicesimo die mensis Augusti Hairc autem
superiorem civitatem vetustidimus murus cingebat. Hinc fit, ut dicebam, ut hunc natarum quem antiquissimum, ac propterea primum vocavit I sephus, cum murorum aedificatorum ordine In spersequitur, eundem idem Iosephus cum subuer-1ionis ordinem enarrat, tertium murum deinde Vocet. Quare hic murus intimus dicendus, non extimus,&minor, non maximuS, si totum ambitum terti muri consideres. At quoniam alias iterum de singulorum murorum dimensione sigillatim tractandum est, cohuius rei disputatio, ac murorum inter se comparatio ei jciatur. Nunc vero, quoniam singulos murorum ambitus proprijs terminis definitos enumerat Iosephus, in qua urbis regione singuli eorum termini constituantur, videre operae pretium duxi ij enita perceptis, omnium murorum ambitus, .situs
94쪽
obscurum, dicimus, at turrem celsis limam obscuramio cant He braei.
DE TVRRIBVS hps EPHINA HIPPICOS,
dictam, Latine licet obscuram reddere ψ φυος meminos enim obscurum significat. Qua voce, si de homine loquamur, ignobilem,&abiectum significare consuevimus, sicut vi Brum nobilem e contra illustrem, excelsumque vocamus. At si de turribus, aut muris sermossit, contrariam haec Vo notionem sortitur, maxime apud Hebraeos; hi enim syghophel hoc est, obscurum vocare consueuerunt, quod prae nimia altitudine, vel profunditate visus aciem eludit, ac subterfugit, non secus, ac si tenebris occultare-'cto, tur. Quare merit Hieronymus hanc vocem Lati-Mich. . . ne reddidit, nebulosam; sed de hoc latius infra. Nunc illud tantummodo notandum est, similitudine Graecae vocis atque Hebraicae deceptos fuisse sollertes alioqui viros , orchardum , Ad richomium, qui hanc est e turrim illam e&istimarunt, quam Vulgata nostra nebulosam vocat Cea enim proxima templo est , ut videbimus suo loco. Ergo turrim Psephinam in exteriori muro sitam, eiusque situm, celsitudinem narrat Iosephus his verbis. Ipse quidem Titus, cum prope duobus ludi)s abesset a muro, ad anguli eius partem contra tur xim, quae appellatur scphinos, castra ponit, ad quam muri ambitus ex Aquilone pertinens, flectitur ad Occidentem
Et iterum iusius . iii autem, inquit, totus admirabilis esset tertius murus, admirabilior Psephina turri ad Septemtrionem, Occidentemque surgebat in angulo, qua parte Titus castra posuerat . Ex ea namque per septuaginta cubi tos edita, Sole orto Arabia prospici poterat, usque ad mare itemque ad ultima finium Hebraeorum . Erat autem
octangula. Haec Iosephus actam perspicue, ut vix interpretatione indigeat, aut aliquid addi possit, quod ad instituti nostri rationem faciat. Qui Lquis enim in descriptione nostra aquilonarem, atque occidentalem urbis murum obseruauerit; is in communi angulo turrim sephinam inueniet, in cuius inferiore parte patuisse portam anguli suo loco demonstrabimus . Ex huius vero turris situ facile dignoscetur reliquarum trium, de quibus agendum est nobis hoc capite, situs,& dis positio. Nam contra eam ut Iosephus superiora persecutus inquit, turris Hippicos, iuxti duae , quas Hero de Rex in antiquo muro aedificauerat. Est ergo contra
turrim sephinam turris Hippicos, in antiquo muro aedificata. Cumque turris Psephina in , angulo sita duplicem urbis murum tangat, occi dentalem, aquilonarem, utriusque muri turres absque dubio contra turrim Psephinam existere dic possunt. Vertim clim aquilonaris murus, qui Psephinam tangit, nulla sui parte ad antiquum murum pertineat, sed tantiit murus occidentalis, uperest, Vt turris Hippicos in parte occidental ponenda sit, qua inquam occidentalis v bis inferioris murus a Psephina procurrenS,antiquum murum contingit; quod aperto, atque eX-pi est Iosephi testimonio infra confirmabimus, cum de tertio muro sigillatim agemus. Nunc
satis sit Hippicor turii locum suum assignare .
angulo Aquilonis,&Occidentis muri exterioris sita suit
occidentali regione r-ὶ bis sita. .
Is autem est in eo angulo, qui ex muro ciuitatis Salem in murum antiquum montis Sion incidente, constituitur ita ut immineat haec turris monti Caluariae, quamuis ab eo interiacente valle, quae ab Ieremia cadauerum dicta est, diuidatur. Huic autem turri in eodem muri, veteris tractu,qui pro Ierem ., ctenditur a praedicta turri Hippicos ad Templum, p. ΑΘ.coniunguntur duae aliae turres, non longo intem uallo diuisiae, Phasaelon, Marianam es. De quibus omnibus subdidit idem Iosephus. Quaeque magnitudine, siue pulcritudine, ac firmitate uniuersis, quae toto TRI Morbe essent, praestabant; nam praeter naturalem animi libe turrium litatem Rex pro amore ciuitatis , operum excellentiam 4x ς it δέ tu propriis assectibus indulgebat, pcrsonisque tribus carissimis, quarum nominibus turres appellauit, fratri. amico, coniugi memoriam dedicando huic quidem , ut dixi , amoris causa peremptae , ijs autem bello amissis, tum fortiter decertassent Hippicos quidem turris amici vocabulo dicta,
quattuor angulis erat, triginta cubitos in latitudine V PRICO
itemque longitudine singulae habebant sic octibulo ab enim legendum censui, non ut corrupti codi H imis iisces habent excelsae triginta cubitos erant , iis QR quam inanes supra soliditatem vero, saxis tae adunatam compaginem, puteus viginti cubitis altus erat imbribus excipiet dis Super hanc autem duplici tecto domus viginti quinque cubitis alta, inque varia membra diuisa δε desuper eam mirunae quidem binis, propugnacula vero ternis cubiti ambiebant, ut omnis altitudo ad octoginta, sic habetur ii
Graeco non octoginta quinque, ut Latini codices perperam legunt, cubitos numerare rur. Haec li
buit ipsius Iosephi verbis adscribere, ne aliquo rum videar imitari citandi modum, qui, quod ipsis libuit dicere aut fingere, alijs affingunt,
mox Veteres auctores pro se citant, apud quos vi quidquam eius rei praeter nomen inuenia S. Reliqua vero perstringam breuiter, quae ibidem
Iosephus tradidit secunda vero turris, quam fratri iIO-mine Phaseelon, Graece φασάηλον, Phasellon appella TVRRI Suerat, aeque lata fuerat ac longa cubitis quadragenis i e P λ λςl0n
totidem autem cubito farta . sic lege iuxta originem. 22: I
mendose enim additur pilae in modum facta, sis labatur.
lida eius altitudo surgebat. super hanc decem cubitis editae porticus erat, iis tructa θωραίοις thoracijs, brachijs Qrsan rectius vertisset, castellulis, vel turribus promi
nentibus, itemque propugnaculis septa In media vero porticu supereminens alia turri stabat,in membra magnifica, lal neas diuisa, ne quid regal: ei usus videretur deesse . In summo autem propugnaculis , minisque erat ornata, chm omnis eius celsitudo prope ad nonaginta cubitos tolleretur de specie cui dem videbatur assimilis Phari turri, quae Alexandriam nauigantibus ignem procul ostendi , ambitu ver , ampliore dilatabatur. Haec Iosephus. At Tito Vrbem Oppugnante, Phasaelon turris tyrannicum domicilium fuit
Simonis Tertia vero turris αρι ρεμαν Marianam Mariam-
mosvXori nomine dicta, viginti cubitos longa, I*lata, quinquaginta cubitos alta erat, pulcritudi Visti ne reliquas superabat, a quibus munitione, firmi nominata. lateque superabatur . Quibus fusi iis recensitis Ioseplius haec addit Sed quamquam tres turres tantae magnitudinis erant, ex loco tamen, quo erant sitae, multb videbantur esse maiores; nam Sc ipse antiquus murus, in quo erant,
excelso λόφ lopho colle erat conditus, ipsius collis
velut quidam vertex alius prope ad triginta cubitos eminebat, SIT VEsupra quem verticem, turres positae multum sublimitatis asum
pserant. Mirabilis etiam fuit lapidum magnitudo: nec enim ex celsi, si uvi vulgaribus saxis, aut quae homines ferre postent ver im sc-cto marmore candido, singulis per viginti cubitos longis, latisque decem, ac per quinque altis erant aedificatae quae ita inter se copulata erant, ut singulae turres singula saxa viderentur . Sic autem manibus arti laum in faciem, angulo que
95쪽
Iosephus His adde, quod de eisdem a Romanis vi captis , tradidit idem auctor , eleganti
quadam X aggeratione Romani vero, inquit, qui
tantium in muris inferioribus laborauerant, eos, quos instru- naenti non potuistcnt, nunc fortuna cepere . Omnibus enim machinis tres turres validiores erant, de tribus supra memo
rauimus Et post multa de Tito subdit Clim autem
alia ciuitatis deleret, murosque subuerteret, eas turreisortunae suae monument una reliqtiit qua commilitante his potitus
fuisset, quae capi non potuissent. Haec ille Vertita,non
minus caeci quam reliquae omnes ita funditiis deletae sunt, ut nullum arn illarum vestigium appareat. Vt mihi quidem illae sese mutuo ho tantium vastatorum voces adimpletae videantur, qui dicunt, qui inquam dicebant, exinanite, ex n inite et ue ad fundamentum in ea re ipsa id completum fuisse ipsim et pulcherrimae quondam urbis, ac nobilissima Hierosolymae miserrima
facies ac ruina testatur, quae quali S a quanta fuerit, ut omittam cetera, hinc nobsi innotescat, quod tantae calamitatis sola commemoratio acerbissini doloris lacrymas ab ipso, qui damnabat eam, iudice expressit. Videns enim Iesus ciuitatem,seuit super idam, dicens Ouias cognouissesct tu, ct quidem in hac die tua, quae a pacem tibi; nunc autem abscondita sunt ab oculis tuis. Ouia venient dies in te, ct circumdabunt te inimici tui mado, ct circumdabunt re, is coangustabunt IOD dique, 9 ad terram profernent se flios tuos, qui in te funt, ct non relinqueni in te lapidem per lapidem. Bferendam ξctim ei ne templum quidem ab Her de constructum ullo pacto conferri, nedum prae ferri possit. Sed de hoc argumento alias fusius. Nunc enim de eiusdem Regiae situ ac masmi ficentia agendum iterum nobis est, Iosephi verbis. His autem tribus turribus, de quibus in superiore. I pb. 6.
capite nos egimus, in septemtrionali parte positis,intus bell. c. 6. aula Regia coniungebatur, narratione omni praestantior. Nec enim rami ficentia , vel structura operis, aliqua ex pam te superari poteratu sed tota quidem muro per triginta cubititos edito cincta erat aequalis autem distantiae turribus ornatis imis ambiebatur, ornata virorum receptaculis , SI cenaculis Iectorum centum capacibus. In enarrabilis autem fuit M E CII nina Πnorum Varietas in ea, collectis ibi plurimis, duae ubi du RGδJt
Nero di nae magnificentia. Ioseph. I. belἰ.e. 16.
antiq. c. a. TEMPLUM ab Herode constructum
in serius eiusdem Regi, quantoma is Salo- ara videbantur, fastigia simul proceritate trabium, Moxn mentorum claritudine mirabilia, membrorum etiam multitudo, Winnumerae species aedific13, plenaque omnia supellec stilis olim pleraque in singulis ex auro essent atque argento Cumque porticus , viridaria, siluas, ambulationes, cisternas aenea signa, quibus aqua effundebatur; lalia, id genusquam plurima descripsisset
Ioseplius, subdit Sed enim neque pro merito exponi Re
gia, qualis fuerit, potest habetque memoria cruciatum,referens quantas res latrocinalis flamma consumpserit; nec enim haec Romanis incensi sunt, sed ab insidiatoribus intestitiis . Haec
ille. Quibus post multa adiungit. Et superioris ciuitatis aliud castellum Regia Herodis erat. Quae omnia si R CG 1 Ακ in unum conferantur, hoc liquid constabit, Re Herodisse-giam erodis senioris in quodam colle montis i0 i. tui, Sion possitam filisse is vero collis ad Aquilonem Occidentem vergebat, prope antiqui Dauidici muri aquilonarem partem, in qua tres illae ce berrimae turres ab eodem Herode constructae fuerant. Et 'uamuis a Ioseph castellum siu rioris ciuitatis dicatur haec Regia, utpote maximae parti totius superioris ciuitatis imminens: tamen non propterea in eodem loco sit assus se credenda est, in quo Regia olim Dauidis sita fuerat . ut quidam falso opinatus est Nam a uidis Regia, ut dixi, in media latitudine montis Sion, ad Occidentem, ditissimo totius montis δ urbis colle surgebat. Herodis vero Regia in ERODES senior aedificij si aquilonari parte, iuri turribus coniuncta . exstruditis magnificis ac tu Vocatur autem haec a Ioseph superio Regia supgRI Initium enim rebellionis contra Romanos nam orn&inseritirans, post Agrippae Regiam combustam, non Qx ζ, δ. nullos affirmat Pontificum cum Regij militibus in superiorem Regiam confugisse, ubi cum asseditiosorurn multitudine oppugnarentur, derelinquentes inferiorem locum, qui stratope doni cabatur, expugnatu scilicet facilem , in turres Regia confugerunt, quarum una appellabatur Hippicos, alia Phasseelus, tertia Marianam ad ραrem δε vero stratopedon Thucydidi castrorum locus est Budaeo etiam aula. Et haec de senio Bud. p. 1
ris Herodis aula dicta suffciant . De Agrippae res pastio χ
vero inferior aula sic scribit idem Iosepla Us aula Agrip- Eodem tempor quo videlicet seducti a quodam
mago vanis promisiis , quasi ope eius incolumes euasuri essent a malis omnibus missis 1 Festo copijs, una
cum seductore perempti sunt. Eodem , inquit, sueb btempore, Agrippa Rex exitiuxit insigni amplitudine domum antiq. L . prope porticum, in Regia Hierosolymitana, quae Assamonaeo- alias a. xum fuerat, si tam in edito loco, unde amoenulimus prospectus patebat contemplari urbem volentibus scutu voluptatis Re EI Rcupidus, e cubiculo spectabat, quidquid circa templum fie- πὶ ret. Id ubi viderunt Hierosolymitani proceres, tulerunt indi in templo, guissime neque enim leges nostrae concedunt spectari, quid io permiγῆgatur in te plo, praestitim sacrificia. Quamobrem altum, ' PMy parietem
rimis, tam in Urbe quam X-tra, sivi nomini memoriae amaxime consulere voluisse visus est . Neque enim trestantii in illas turres, quas supra commemorauimus, exstruxit Hierosolymis;
vertim etiam domo sibi Regia in superiori parte ciuitatis exstructa, duas praeterea aedes in ea maximas atque pulcherrimas, quibus, ut Iosephi verbis utar ne terr-plum quidem squam conferri posset, aedificauit easque ami- coriam vocabulis nam Caeta eam, Agrippium alteram nominauit. Et iterum eiusdem Regiae meminit idem I
sephus iis verbis Rebit igitur in pristinam felicitatem
restitutis, Regiam in superiori urbis parte aedificauit, exstructis aedibus amplissimis, exornatisque auro, in marmoribus, subsellijs, ut magnum virorum numerum possent capere; domibus etiam pro cuiusque dignitate appellatione indita, ut una diceret vir Caesaris, Agrippae altera . Haec illa . Quibiis
verbis Iosephus Regiam ab Herode exaedifica tam templo a codem instaurato praetuliste vi detur, ac longe maiorem a Rege in domo sua, quam templo exstruendo curam, ac diligentiam adhibitam commemorasse Quo illorum sente tia refellatur, qui templum Herodianum Salomo nico praeferre contendunt. Quis enim dicere
96쪽
parietem excitauerunt supra exhedram, quae erat in interiori
templo versa ad Solem occiduum: haec, brsan melius lege
retur hic nempe paries denuo super exhedram rex structus non solum Regi triclini prospectum arcebat opposita, vel oppositus verum etiann occidentalis extra ter plum sitae porticus, hanc fuisse constat porticum gentium, ubi festis diebus Romani stationes habebant, ad templi
custodiam .Huc usque Iosephus. Quibiis aperte testatur, Regiam hanc Agrippae exaedificatam fuisse iuxta occiduam templi porticum,c tuus parie S CX-hedrae occidentali superstructus, prospectum interioris templi prohibebat. At chm ciuitas superior sita sit ad templi Meridiem tantummodo, necessario intelligenda est fit iste Regia haec in ciuitate inferiori. Mitto rationem illam, quae CX paulo superitis allatis Ioseph verbis deduci potest nulla enim alia ratione Herodis senioris dici potuit Regia,.superior, nisi quia in superiore ciuitate sita fuit; haec veris inferior, quia in inferiore. Nam si utriusque Regiae celsitudinem mutuo compares, absque dubio, Herodis Regiam vel propter loci eminentiam, veliquod maois crediderim propter editiores muros, Agripp'ae Re gia multis partibus altitudine superabat. Illa enim muris, triginta cubitis editis tantummodo cingebatur, ut paulo ante vidimus; at Aurippae Regia, nisi muli altili assurgeret, nulla ratione interioris templi prospectu frueretur quoniam X terioris templi porticus ad triginta cubitos eri gebantur, teste eodem Iosepho Quare ipsam et Regi triclini fenestra multo celsior intelligenda est triginta cubitis, ut ex ea posset interioris templi pauimentum prospici, quo sacrificia perficiebantur. Vertim exstat adhuc aliud manifestum Iosephi testimonium, probans in inferiore ciuitate sitam aulam hanc Agrippae Nam sim Titum inseriori urbe ac templo potitum, a tyrannis, qui superiorem tenebant ciuitatem , ad colloquium vocatum , pro sua humanitate venisse testetur, eorumque superba ac contumeliosa responsione vehementer iratum Caesarem, militibus, ut diriperent ciuitatem atque inflammarent, permisisse retulisset, subdit Illi autem ipso qui
dem die nihil egerunt; postero autem die Archivum. Acram, curiam, qui vocatur Ophla, succendere progrediebatur ignis usque ad Helenae Regiam, quae in media erat Acra.
Haec ille . Ea autem omnia urbis loca in inferiori urbe sita fuisse manifestum est. Siquidem nondum quidquam de superiori urbe obtinuerant Romani immo neque post hoc incendium, sine magno labore conflictu eius ullam partem capere potuerunt. Haec autem omnia urbis loca s, quae incensa commemorat, templo circumstabant
triplici ex latere, nempe occiduo, aquilonari, orientali, a Meridie sola urbs superior obstabat templo,ut quaeque suis locis patebunt. Verum in fine huius capitis lubet locum alterum Iosephi afferre, quo manifeste loquitur de Asia monaeorum Regia, eam Xysto proximam fuisse testatus, superiori urbi aduersam, eique superestructam Agrippae Regiam De eodem enim Agrippa C
stituens, inquit, Germanam suam Berenicem in 1samonaeorum domo, ea quidem Xysto imminebat contra superiorem
partea urbis. Sed de Xysto capite sequenti latius agemus, quo & huius Regiae situs patebit, quae illi miminebat.
ponte Cap. VI. Xysto disputatui o mihi,quid
in hoc nomine significetur, perquirendum pri is est, ac moYquid res ipsa fuerit, quae nomine significatur, in uestigan dum. Et primurn quidem Io D v BIVM sephus Graece scribens, clim an nomina nomina Graeca rebus imponit, in dubium ma&i Gy VR qψῆς mum nos inducit, merito ambigentes, an eius usin V i' modi sint ab alijs indita nomina, quae communi pria vel usu recepta quasi propria rebus fuerint; an ver,ab 0mi , ιδ eodem Ioseph denuo imposita, utpote omnibus alijs rebus eiusdem generis communia . Quod clim in alijs multis rebus lectoribus negotium secessit; tim in Xysti maxime intelligentia. Xystorum enim vibria Graecis communem fuisse tradit Vitruvius dum enim eorum palaestram describit, subdit Haec autem porticus υώς Xysto Vitr. lib. s. apud Graecos vocitatur , quod athletae perhiberna tempora in tectis ad 1js Xercentur Facienda autem Xysta sic videntur, ut sint inter duas porticus siluae , aut platanones, in his perficiantur inter arbores ambulationes, ibique
ex opere signino stationes Proxime autem y Uις Π
stum, duplicem porticum designentur hype- thrae ambulationes , quas Graeci m J e,
peridromidas, nostri Xysta appellant, in quas per X STUS, hiemem, ex Xysto, sereno caelo athletae prode- xystum untes Xercentur. Haec ille; quibus, Philandyo δης teste, nonnihil discriminis assignare videtur in te vocem Xystus , Xystum, siue inter Xystos, Xysta, apud Latinos , inquantes; nam apud Graecos idem omnino significant Xystos enim Latini vocant porticus tectas, in quibus athletae hiberno tempore exercebantur Xysta verbo labiliales ambulationes, ubi sudo caelo silas eXer gnificatio&cebant palaestras nisi malis, communi voce, tam varietas tecta porticus , quam subdiales ambulatione o pud Vir
propterea Xysto , vel Xysta dici , quod in ei '''
exercentur athletae. v d confirmari videtur Tertulliani testimonio, qui sine ullo discrimi r riuil ne Xystum alijs spectaculorum locis annum otog. rat, dicens: Nihil est nobis dictu , visu, auditu cap. 38.
cum insania circi, cum impudentia theatri, cum atrocitate arenae, cum Xysti vanitate, quo vos of fendimus,&c. loquebatur aurem ad gentes Ter
tullianus. Quare Et - Xystici vocantur illi, qui in Xysto exercentur, ut videre est apud Caelium. Atque idem Tertullianus Xystarchen vocat eum C I. lib. Ita qui Xysto praeest, eleganti ab eis ducta compa c. 12. ratione, dum ad martyrium feminas hortaretur in lib. Bonum agonem, in 'ult, sub turae estis, in quo ψε agono thetes Deus vivus est; Xystarches Spiritus sanctus, corona aeternitatis bravium c Itaque Epistates vester IESUS Christus, qui vos spiritu unxit c. Quibus verbis sanctissimae, di cantur Chruinaeque Trinitatis meminisse videtur Tertul stiam propo
lianus , Deum vitium Patrem Agonothetem
constitiaens hoc est, eum , qui agonem inducit praemi)s propossitus praemijs, Xystarchem, hoc est Xysti, d ducente seu palaestrae praefectum Spiritum sanctum 3. Christum ver Iesum Epistatem, hoc est athle tu sancto tarum magistrum, cuius muneris videatur fuisse allidetas it d. in
97쪽
athletas ceromate, hoc est oleo cera operunge Ane , cui iis vice Spiritu sancto ungendos Christi athletas praedicit Tertullianus . Xystarchae ictiam in cntio fit in veteri sepulcro, inter semiruta vestigia in Quirinali monte, litteris, vetustatis situ. senio obliteratis, epitaphio cuius me minere Platina apud Alexandrum,S Philander, his verbis insculpto.
L. THENODORUS XYSTICVS PARIDI THIMELICO BENE ME RE TI FECIT.
Verum quid Xysti nomine significet Iosephus,non
integrum est statuere. Quandoq ue enim turpi mea voce compellare videtur. Ait enim Hac autem parte
incipiens a turri, cui normia est Hippicos ad eam , quae dicitur
X; ltus, pertinens c. alijs vero locis, quasi de porticu, ponte loquitur, ut mox Ostendemus. Interim tamen hoc unum affirmari posse videtur, amplam quidem tectam porticum , Graeco moreta Hierosolymis exstructam, quae Xystos Vocab tur; neque enim alienum fuit ab Hebraeis, Grae corum moribus , sacrificijs , ludis, spectaculis, ritibusque foedari. Plenae sunt acrae profanae historiae huius sceleris commemoratione . Quoniam vero huic porticui coniuncita fuerat porticus, turris, porta, pons, ideo ex Xysti vicinia ea omnes urbis partes eiusdem Xysti nomine compellebantur inuasi diceres, XystiponS, Xysti turris, c. In qua autem regione u ς quoue urbis loco exstructa fuerint haec, quae a Xysta vocantur, licet aperti si me a Iosepho com monstratum sit: si tamen scriptores, qui nottia aetate de hoc argumento tradiarunt , euoluamus ijs illi cultatum nodis inuoluemur , quibus soluendis vix cuiusquam industria post diuturnum laborem satis sit. Sunt enim, qui prope castrum Antiochi, duplicem arcum iust - , lithostrotos Graece, Hebraice vero Gabatha dictum putant, unde praesides populum alloquebant ii r. Huic autem loco coniunctum arbitrant hi amphitheatriina, Xystum, aedificia a gentibus constructa. Et in hanc sententiam abire videtur Petrus ac steyn eiusque sectatores. Adrichom ius vero, pontem, porticum putat fuisse Xystum, per quam a domo Pilati in Antoniam arcem, in templum transitus erat ex qua porticu tam praesides Romani populum
alloqui consueuissent,Pilatus Christurti IES M
dire flagellis caelum, spinis coronatum, purpureo indutum vestimento, videndum exhibuit, dicens, ECCE HOMO. Verum hultis dispi tationis non est hic locus neque ni in Vacat in-c uirere, an ibidem Pilatus morti Christum adiudicaturus, pro tribunali sederit, ubi paulo ante eundem Christus populo ostenderat, dicens, ECCE HOMO. Tantum hic ostendamus
falso scribi, Xysti locum in angulo Templi qui f
lonari, occidentali, in quo ar Antonia constithita est, versus urbem inferiorem fui si enim Ioseph narrante nouimus Titum, postquam interiorem urbem, ac Templum obtinuisse set, a Tyrannis, superiorem urbem adhuc tenentibus, ad colloqilia prouocatum. Ille autem pro humanitate naturali in parte occidua Templi inferioris constitit. Hic Gaim inquit Iosephus, si
per Xystum rarit portae, ac pons, qui ciuitatem superiorern Templo iungebat, solae tunc inter Tyrannos, ac Titum in
terueniebat . Haec ille. Qitibus manifeste ostendit, Xystum in angulo irieridiatro, G occidentaliae uinpti sitam fuisse quoniam antlim a Meridie eregione Templi posita erat superior urbs nulla autem ratione ab Aquilone, ut strepius a nobis di etiam est . Sed exstat de Xysto aliud Ioseph locuples testimonium quic im de Agrippa
Rege, commotam Hierosolymitanam plebem o ρ 2. sedare cupiente, scriberet. Advocata igitur inquit, belli cap. 16.
concione in Xystum, in suggesto constituens germanam suam Berenicem in Alsamonaeorum domo ea siquidem 3 . . Xusto imminebat contra superiorem partem urbi ; nam o . Xysto Templum erat ponte conivnotum huiusmodi orationem habuit. Haec ille. Ex quibus Ioseph verbis, alijsque testimoniis allatis, haec videntur manifeste colligi Templum ut dixi, meridiano, occidentali sui angulo, superiori urbi coniundium fuis se erectis enim in media valle Tyropolon solidis atqtie altis pilis , ac supra pilas exstructis fornicibus pons constituebatur, quo aequa ac fa cilis e Templo ad superiorem urbem patebat via; pontis praeterea meridianum terminum, qui ad nati rum superioris ciuitatis pertingebat , turris magnifice exstructa excipiebat, in medio turri posti porta ad urbem ducens, quae porta Beniamin Beniamin superior dicita est, de qua suo loco fusilis. Ergo superior ab ima valle aliis atque aliis pilis ac fornicibus
immensae magnitudinis erectis, ac poni adlun supeliorisclis, porticus latae ac ambulationes patebant inter urbis muro ordinatam siluam, quibus athletae Graecorum quilon ri more exercebantur, proptereaque eorum Voce
dicebantur Xystus hoc est, hi od superiori loco dixerat Iosephus, super Xystum erant portae , ac P IS, qui ciuitatem superiorem templo iungebat . Quibus adde,
Regiam, quae olim A flamonaeorum fuerat,& cir
ca tempora Iosephi, Agrippae Regis dicebatur,
coniunctam fuisse, vel potiti super exstruct am muro occidentali Xysti, inter superiorem ciuitatem,& Templum. Et hoc est, quod posteriori loco dixit Iosephus de domo Assamonaeorum ea si quidem Xysto imminebat, contra superiorem partem Vrbi S, qtiam, ut supra probauimus, certum est, ere supra cap. c. clam fuisse ad occidentem Meminit quoque Xy- - Τμῆμε sti Iosephus neque enim sacrae scripturae Ystat testimonium aliqhiod de Xusto meminit, inquam Xysti in alio loco, qui male in traque in seph
verssione circumfertur. Habet alitem sic: Et quamuis eli. c. p. loco plus possent, de elotis est sermo Templum te
neia tibiis, turres tamen quattuor maximas fabricauerant , ut ex alto videlicet millilia torquerent, nam ad orientalem an
πιιαν ton men ala in anatolii Lina a borion gonia , ad orientalem, lorealem angulum : alteram super Xystum; tertiam ad angulum alium, ex ad hierso urbis inferioris. Quarta vero turris supra verticem Pastophoriorum condita erat, ubi moris e sit, unum e sacerdotibus adstantem post Meridiem, quod septimus quisque dies inciperet , tuba significare . Harum is
ergo quattuor turrium , ut earum situs plenilis percipiatur, hic erat ordo prima supra probaticam piscinam sita erat is enim erat orientalis , borealis angulus . Secunda super Xystum, huic diagonaliter opposita Tertia iuxta Antoniam; is inim annitus respiciebat inferiore ita ciuitatem. Quarta in reliquo angulo orientali, meridia no, quod consonum videt hir fuisse Dominico pra cepto, in Numeris sic statuenti. Si autem proliaxior, atque concisus clangor increpuerit, mou bunt cos, a mi, qui ut ad oriensatiem plagam. IO. In secundo autem δε niti, o pari ululatu iubae, leuabunt tentorii, qui habitant ad Meridiem.
Quare mirandum non est , prisco ritu seruato
98쪽
sacerdotes ad orientalem meridionalem Templi angulum tubis clangere solitos fuisse , ut eo clangore festos dies populo vel indicerent, vel absolutos denunciarent. Sed pergamus ad reli
imontibus castella soleam coli
petunt in acris litteris testimonia quapropter de vocis interpretatione multa plures tradunt dociores, praebertim
Hebraicam esse in confesso est apud Omnes neque valde obscurum est a sat haphat, Hebraica radice de diici, Lyghophel, quae sine dubio locum significat obscurum, nebulosum . hinc eam significatione putant plerique a finem vociba aphat, sicuti sono ac litteris finis est talu phenim itera is ines in hoc tantum differunt, quod liaec densissimum spiritum exigit illa vero tenuem, utraque pari ratione gutturalis dicitur , aes Ophel vero significat caliginem, ie-ε nebras, ut videre est apud Iob. Noectem illam , κophel caligo, tenebrosus turbo p obsideat. Et iterum, terram miseriae, O tenebrarum Hebraice , κ
scuram, sic ut caliginem posses ad verbum conuertere: eadem enim vox reperitur in psalmo.
uoniam ecce peccatores intenderunt arcum, pariauerunt sagittas suas in pharetra visagittentri habe amo phel, sicut in caligine, in obscuro, rectos corde. Hinc fit ut eidem assinis vox ax hophel tenebrosa, vel nebulosa conuertatur ab Hiero- ch. . . nymo apud Micheam: t tu turris gregis nebulo- fi In Hebraeo vero habetur: Tu turris regis ta It ghophel filiae Sion, cuius vocis interpretatione in reddidisse videtur Hieronymus in vulgata nostra
ditione. Sed apertius multo, dum 1llud Isaiae
interpretatur fenebrae cypalpatio facta esunt per peluncas quod in Hebraico dicitur, inquit,tayghophel intabalian, quas Hebraei duas turres in Hierusalem fuisse arbitrantur excelsas atque firmissimas,quae his appellantur nominibus. Quarum prior interpretatur tenebrae, siue nubilum, quod usque ad nubes erigeret caput altera probamentum & firmitas, siue ut Symmachus vertit, inquisiitio, eo quod in contemplando eius culmine oculi fallerentur. Haec Hieronymus. Quibus aptissime vocis Ophel significationem reddidit Verum ut in hac re omnes conueniunt, voce hac
significari locum obscurum, tenebrosum ita assignando situ , in quo Hierosolymis fuerit,
ratione reddenda, propter quam is obscurus dice .etur, non sol im inter se dissentiunt, verum oti ob g sibi inuicem aduersantur doctores quam plurimi. iς - 'lerique enim Eabbi Dauidis testimonio permo-
ά 'Ri hanc vocem arcem est interpretatus, at-
idi. mxle inter eos Forei rus, opinantur esse locum inter
oratius in monte Sarctum, quo contendere oportet transeun-
ratione o scura vocan- sabacu .as . q.
Hispani puertos vocant. Eiusmodi autem loca pro pter eminentes desuper montes merito obscura, seu nebulo a ab Hebraeis appellabantur. Quo niam autem huiusmodi loca host1um incursio nibus infestari solerent; ideo etiam usus obtinuit, v super imminentes faucibus montes , turr S, arces, castella restruerentur, quibus manentia militum praesidia hostes arcerent. Haec illi. Enimuero ingeniosam potius, quam vero similem interpretationem hanc fle, nobis persuasum iam pri Jem est. Quis enim tam longe petitam, tot ambagibus deductam sequetur vocis interpretationem ab obscuritate ad fauces, a faucibus ad montes, a montibus ad turres ac de- mum turres obscuras propterea dicat, quod in obscuris faucibus exaedificari nonnumquam consueuerint: e Mihi vero, quoniam hac voce Hebraei, tum excelsa turrium, tum ima vallium, obscura vocant, ratio D. Hieronymi semper maxime placuit, qua eadem vox tum summis, tum imis loci aptatur Turris si quidem celsa obscura merito dicitur, quoniam aciem oculorum fugiens quasi inter obscuram nebularum caliginem se condit; profundissimae quoque valles, quae ab altissimis montibus ut plurim in despiciuntur, obscurae videntur, deficiente visu prae nimia profunditate . Et ex hac loquendi ratione plane percipitur sententia illa Habacuc satis diti apud plurimos controuersa ex cuius illustratione maxime nostrae vocis interpretatio is otio patebit. Is vero locus sic habet. Ecce, qui incredulus es, non erit recta anima eius in femetirao; uisus autem in e sua vivet. Quoniam ubi nos legimus, qui incredulus es, in Hebraeo habetur, ,Σyghuppeta, quae vox ab hoc verbo, quod nos examinamus, dedit citur; quare merito Latine patente vocabulo conuerti potest, lucifuga, aut tenebrio, obscurus . Rabbini vero tenebriones ipsi ac te di Agar in
nebrarum amici, ut obscuritatem rei pariant miri tenebriones.fice variant in eius interpretatione Mosech enim Resb. MosecbChinachi, arcem,&turrim, leum imitionem exces C λ .sam interpretari videtur. Ait enim Anima impij, -- - quae non est recita in semet ipsis, cui non est si tu cia, nec fides in Deo excelso, n, L; Ouppeia, posuit semetipstim in arce; at iustus, qui fidit Domino, vivet , non erit opus, ut ponat se in arce. abbi Dauid hoc pacto exponat Is, cuiu anima non est recita in semetipsa, cui non est fides in Deo, exaltata est anima eius, Ytulit e,d non pavebit, quod eueniat sibi malum. Sic fuit anima Nabuchodonosor &c. Apud quem , at gli appeta significare videtur animi elationem, atque sit per biam quemadmodum Rabbi quoque Abraham;
eosque imitati agninus, Valabius interpre tantur vocem Alij contra demissionem intelle Lille videntur, inter quos pri Incipes sunt Septuaginta interpretes, qui sic vertunt. Si retraxerit se, non complacebit anima mea in eo: at iustus ex fide mea vivit. At Sanctus Paulus Apostolus dissicilem huius orationis contextum emollire conatus, si eorum verba composuit, aptissimum loci sensum reddens Iustis autem inquit, meus ex de luit; quod iubtraxeri e ron placebit animae meae. ΗOPHEL Qui sus omnibus in eam adducor sententiam, ut admor
significare obscurum, nebulosum, lumine priua caecutie tum, vel prae nimia profunditate, vel prae excel x , vel f
sa altitudine quae quidem vox ad mores trans L a
lata, significat eum, qui a iustitiae recto tramite eratione se subtrallit, velantiari elatio in superbiendo, vel oppresio.. caeca
99쪽
A stitim, vel grassatorum pateret incursibus: Etha-
caeca desperatione deficiendo. Quoniam autem huius recti tramitis, ve mediae atque aequabilis viae, quae iccirco iustitia dicitur, sola fides dux est, quae&rectam ostendit tenendam mandatorum viam. deuia peccatorum Vitanda 1: ideo aptissime vulgatus, obscurum, lumineis Tentem, aberrantem, incredulumque hominem conuertit: Paulus subtrahentem se a fi de cuius, inquam, non erit et Ia anima eius in semet ipse, hoc est , non rectam tenebit vitam :quapropter demerebitur diuinae dignationis gratiam, nec placebit animae meae dicit Dominus. Iusus autem, lis est,qui rectam tenet vitae viam, qui diuinae voluntati quae anima dicitur placet. υiuit id est, omnes vitae conuersationis
suae actus dirigit in fide hoc est, cum de , iuxta fidei praescripta. Quae quidem fides Dei dicitur, quia in Deum fertur, mei donum est;& hominis dicitur, quia ipse homo se sub dit ad obediendum fidei vel quia homo hic ivxta fidem suam vivit. Ad quod nos adhortatur
Sanctissimus Apostolus Petrus: Vos autem, inquiens, curam omnem subinsierentes minis te in e fra uirtutem hoc est, aliam ab ijs vivendi rationem seruate, qui ita vivunt, ac si contrarium omnino eius, quod credunt, crederent; qui quasi in aliena de vivunt ministrantes impietatem ac scelera His ergo sic positis, duarum munitionum, seu arcium putant nonnulli fieri mentionem 41-cris litteris hoc nomine Ophel, quod celebriores reliquis issent quarum alteram constituunt in conterminis Israelis Syriae, alteram Hiero
solymis. Ac de prima mentionem fieri dicunt in libris Regum . Nam ubi nos legimus: Cumque venisset iam esseri , in Hebrae habetur
bd n es atavo, et ingliophel, quae verba ita conuertunt, clim venisset in phel confirmantque huiusmodi versionem Chaldaico textu Nam ascendit,inquit, ad locum absconditum;&Chim-chi, qui annotat, significare locum excelsum, in quo sit exstructum aliquod aediticium. Quocirca quamquam aliorum sententias non valde smiror,qui elationis studio, vel alis absurdioribus animi affectionibus ducti noua semper ginenta excogitant, quibus aliquid auctoritatis nostrae
vulgata editioni semper detrahant; unum tantummodo Forsterum mirari nequeo, virum Hebraicae linguae apprime eruditum, illos sine ullo delectu sequutum fuisse. Quid enim opus est,
ad translatam vocis acceptionem confugere, cum primaria vocis acceptio conteXtui ita quadret, ut altera eidem aduersari videatur Clim enim eo loco libri Regum sermo sit de legi, deducente seruos Naaman Syri, qui exportabant argentum&vestes,numquid eum arcem Xquisisse dicemus, ut munera exciperet de manu seruorum numquid excelsum montem pet ijsse, quo id magis procul adstantibus pateret Nonne potius: loci,& temporis obscura quaesiste fitebimur, quo, si posiet, iniquum ficinus occultaret Fateamur ergo, aptissime vulgatum sapientissimeque vim vocis veritatem textus expressisse, dum dicit cum
que enisset iam vesperi . Quo fit, ut, quamuis alias vox Ophel arcem, seu turrim excelsam si gnificare possit, hic nulla ratione possit. Altera veto turris siue arx, nomine, Ophel, significata, fuisse ab iisdem creditur Hierosolymis intra arcem templum constituta , quam Nathinaei, tamquam praesidium tenuerunt, ne Regia,vel ho-
tentiore loco ellent, quociam reces tu, quo con rosolymis tendendum erat. Et Septuaginta interpretum. fuisse, Nathvulgata editionis testimonio probant, ea voce ' GJςr
obi curitatem e caliginem 1gnin Cari A tan faetidiarii dem, quoniam vulgata, . Septuaginta inter milites. pretibus vocem ipsam Hebraicam αφφε ophel relictam fuisse comperiunt, turris, vel arcis nomen, ipsum non quidem proprium alicuius loci, sed omnibus commune putarunt. EX quo etiam Opuenantur, nomen illud, quod Iacobo Apostolo, atri Domini exhibebatur ab omnibus Eusebio te Euseb. HIste, hac ratione interpretandum esse. Dicebatur a aenim ob has quasi ',a; hoplitia, arx Domini: quod quemadmodum Nathinaei olim arcem Regiam praesidiari tenebant; sic Iacobus arcem Domini Hierosolymis teneret . Ipsi enim licebat tantummodo Sancta sanctorum penetrare I.
Vertim quamuis in re ipsa, quam inquirimus, non dissentiamus ab huiusmodi scriptoribus in multis tamen ratione compellimur ab eisdem recedere. Quapropter locum quendam fuisse Hiero hoc ussolymis templo. Regiae Salomonis vicinum, Ophel Na- in quo Nathinaei habitabant , ita expresse de αδ i monstratur in sacris litteris, Ut negari non possit. Restiae, 6 Et quidem Nathinaeos habitasse in Ophel,semel monism
atque iterum testatur Nehel nias Eum autem a litam iuit.
locum fuisse Hierosolumis expresse ex eis clem
locis patet,&e maXlmC, quo refertur, Qὶ tribu . ,ου. e tas postliminio reuersis ciuitates, quibuS habita . . O. rent in terra Israel. Eius haec sunt verba. a
thinaei, qui habitabant in Ophel, aiaha,is affipha de Nathinaeis, apiscopus emtarum in Ie-
, uoler subaudi habitauerunt. Fuisse autem templo vicinum locum patet praeterea ex eo, quod refert idem NehemiaS. Polit eum, hoc est post Nam obevi , thinaeos aediscauerunt Thecueni mens ram fe p.
cundam, e regrone a turre magna ct eminenti, inque ad murum tempti, ubi in Hebraeo habetur, usque ad murum Ophel. Quae utraque lectio nobis manifeste ostendit, murum instauratum simul pertinuisses ad murum Templi, ad mu- rum Ophel. Qui Templi murus in angulo Orientali. meridiano ponendus est, ex adiacentium locorum descriptione:& ab eo Templi angulo initium sumebat Ophel extendebaturque usque ad cenaculum anguli portae regis proximi , Ut pa tet ex eadem historia,quae iselchma , inquitisil Nhphesauriscis aedificauit 0que ad domum Nathinaes 1 .. i. rum,quam paulo ante diverat fuisse Ophel; mox que subdit, absolutum omnino fuisse murum ab aurificibus, negotiatoribus ad portam gregis accedentibus, unde muri instauratio coepta erat. Quae omnia latius infra patebunt. Sub , , , scribitque huic sententiae Iosephuc diuisam bell.e. .
enarrans ciuitatem inter Simonem cloannem
seditiosos . Tenebat, inquit, Ioannes Templum,S circum Infra lib. 3. Templum aliquatenus, itemque Ophlam 4 vallem, quae e huius.
dron appellatur. Haec ille . Quibus satis a nobis confirmata videntur ea omnia , in quibus cum praedicitis scriptoribus conuenimus. At a ij in ximopere dissentimus quod putant Ophel, locum, Op Ag Linquam quem incolebantNathinaei,misi e Nervi, Hierosol,
cuius praesidiari milites, domum Regiam custo r
diebant utrumque enim falsum esse, Ostendunt , hutaei omnes sacrae historiae, quae de Nathinaeis me multes. minere,ac Nathinaeos templo addictos faciunt, non militiae . Quod manifestum omnino est ex
verbis Iosue, cum finitim deprehendit se dece
100쪽
PARS M. DT URBE LIBER MI CAP. VIII. M
psum a Gabaonitis. Itaque, inquat se malediactione eritis, ct non desciet de stirpe vestra ligna
caedetas, qua Gue comportans in domiam ei mei. Et hos Gabaonitas, quos proselyto vocabant, ita distribuit Dahi id, ut varias artes exercerent, ad aedificationem tena pli necessarias. Et iterum. Numerauit igitur, inquit liber Paralipomenon, Salomon omnes viros proselytos, qui erant in terra
Israel possinumerationem, quam dinumeravitiauid Pater eius; ct inuenti funt centum quinquaginta mibia, ct tria mistia excenti Fecitque ex eis septuaginta mistia, qui humeris onera por tarent, se octoginta midia, qui lapides in monti bus caederent , tria autem miPia ct excentos praepositos operum populi. De eisdem quoque scribit Esdras Et de Nathinaeis, quos dederat Dauidis principes ad ministeria Levitarum . Probat autem validis argumentis Hieronymus, eosdem filiis Nathina eos & Gabaonitas: Hieronymumque sequuntur Abulensis, irantis. Quare nulli haec attenti is perpendenti verisi mile fiet, huiusmodi genus hominum in milites umquam euassisse quoniam milites magno apud Hebraeos honore censebantur , neque X teris, aut seruis militiae nomen dare concessum . ab Hebraeis fuit, testante scriptura: quia uniuersum populum , qui remanserat de Amorrhaeis, s thaeis , c. fecit Salomon tributarios inque in diem hanc. Desiij autem V an non consiluit Salom n feruire quemquam, sed erant viri beParores, e minifri eius, ct principes in duces. His adde rationem aliam ex ipso loco petitam. Etenim clim paulo ante probatum a nobis ii, Ophel occupasse totum tractum orientalem templi usque ad portam gregis inuis umquam credet, arcem aliquam Hierosolymis tem plo eae aequatam filisse, cuius amplitudo, iacti ras ciuitati confertur ab EZechiele Iosephus in
super, qui Ophel saepe commemorat sub nomine
iae λα ophia, numquam arcem seu munitionem dixit, sed tantummodo locum , ut paulo infra videbimus. Quin potitis nonnulla de eo commemorat,quae arci nulla ratione conuenire possunt. Nam dum seditionis initium enarrat, de quodam Manahem Tyranno haec scribit hianahemum au
tem, munitorum locorum et ructio , c IPontificis Ananiae mors, in crudelitatem erexit di neminem parem sibi in negotijs arbitrans , intolerabilis erat Tyrannus. Quem qui
dem post pauca commemorat in templo inuasum, ciusque stipatoribus in fugam conuersis , plurimis etiam occisis ipsum Manahemum, inquit, ciunfugisset in locum, qui Ophlas vocatur, atque illic humili ter delitesceret, capientes extraxerunt in publicum, inulaisque toriarentis excrueiatum interfeceriint. Haec ille Eκ qui
bus liquido constare videtur, locum Ophel, qui post munitorum urbis locorum destructionem, humile Manahemo perfugium praesititit, nequaquam arcem fuisse. Nam si ea a militibus Manaliena amicis teneretur, ab eisdem defendi potuisset Manahemus. Quod si hostes erant praesidiari j milites in ea degentes, numquam se illis occubtandum commisisset Manahemus. Quare dicen dum omnino videtur , Ophel locum fuisse, seu pagum humilem, deseruientium Templo Militi eorum habitationem, ad orientale templi latus in radice montis Moria iuxta torrentem dron. Qtii locus,ophel hoc est, obscurus dicebatur, quod illi templum immensae celssitudinis immineret de cuius quidem fundamentis ita scri
bit Iosephus. Quod humillimum fuit, trecemis cubitis mu-
nierant in quibusdam vero locis pluribus non tamen omnis
altitudo fundamentorum videri poterat. Atque iterum. Iosep antiq. Ibi spectaculum, inquit, erat, si ullum aliud sub Sole me is
morabile iam clan vallis in immensum dehisceret, ita ut caligat ent despicientium oculi, desuper exstructa erat praealta porticus, cuius tecto conscenso, si quis utramque altitudinem coniunctam contemplaretur , absque vertigine id non poterat, visu deficiente ob nimiam profunditatem, priusquam ad imum
pertingeret. Haec ille. Quibus nos etiam fecisse iam satis videmur huic capiti de Ophel. Nam, qua ratione turris regis dicatur a Michea , Mich. . ophel, peculiarem Yigit tractationem,quam De P. . bene iuuante, clim de porta regis agemus, auspicabimur ut magis opportune, clim disputati Onem de ipsis muris instituemus, qui instaurasse dicuntur, vel aedificasse murum phel, de Re gibus alijs agemuS.
scripturae locis huius vocis fiat menties multo tamenta plures sunt doctorum de eius interpretatione sententiae a caeque a se inuicem plurim in dissidentes. Nam, quo niam ea vox Hebraica est tia, millo, ideo Hebraei in ea interpretanda maxime desudarunt. Deduci enim eam arbitrantur a verbo R,nnule,
quod significat complere, replere supplere, Ut videre est in Exodo. Et gloria omini impleuit istud , tabernaculum scilicet Et in libri Regum. Nebula impleuit domum omini. Hinc fit D nomenes abla illo, quo putat Rabbi Dauid Chim-chi significari locum in Hierusalem, coniunctum
muro intrinsecus, neque aedificatum, sed latum, ac patentem congregando populo idone uin huc enim de publicis rebus acturus populus confluebat. Haec vero sententia maxime cuidam probatur; quoniam ante Salomonem , qui primus dicitur aedificasse Mello, locum comitior una,vel publicarum concionum hac voce appellatum legimus; eo quod populi multitudine repleri consaei ierat. Cuius re1 testimonium adducit locum Iudicum, qui sic habet. Congrexati sunt autem omnes viri Sichem, O mitier e familiae , bis Medo, abie runtque , ct consituerunt Regem Abimelech, iuxta quercum, quae abat in Sichem. Et iterum.
Sin autem peruerse, egrediatur ignis ex eo con
fumat habitatores Sichem, O pidum ouebo egrediatiarqtie ignis de viris Sichem. de opido Medo G deuoret Abimelech. Vbique vero in Hebraeo habetur, ,es; ia a vecat belli millo, &
quam utramque cetionem licet conuertere,
omnis domus Mello. Quem locum de principi bus, ad quos negotia publica referebantur, intellexit atablus quoniam hi congregari solebant in loco dicto, Beth illo. Quare hic, domus, scribitur pro ijs , qui in eam conuenire solebant: quasi diceret uniuersa curia. Ali vero putant H iuxta