장음표시 사용
151쪽
v. I. Gen. s. e. s. Mati. b. I.
procreationes , quidquid demum generatur aut nascitur transferturque ad casus, euentusque omnes significandos, quod hi velut procreationes quaedam temporis sim t. Ogugst Quinctiam&gesta hominum saepe generationestio, num Vocantur, ut ex Hebraeorum sententia docile no- quam gesta tauit Maldonatus, illud Genesis referens Quo, o C
sti, ieri . per eius m omnibus generatio ibus suis dicitur,
id est, in omnibus partibus, ni malis partubus, hoc est, gestis vitae suae. Qua etiam ratione liber generationis IESU Chrsi dic1tur Euangelium, quasi gestorum, seu vitae Christi. Accipitur etiam haec vox non raro in sacris litteris non tantii pro ipso actu generandi, aut procreandi liberos ver imis pro seu pro ipsis genitis, seu pro ipsis generationibus pro B
- creatis. Quare aptissune,&frequenter Sanctus Hierinymus, famili is, vertit hanc vocem, V in 1. Paral. . Paralipomenis. Cumque eis perfamilias, popu-
P. . ibid. o uos,dec. Et iterum: Fratres autem eius,ctvnia cap. 3. . 7. uersa cognatio eius, quando numerabantur perfa- ibid. c. . miliarsuas. Et tertio: Capita Levitarum perfamia
a ' lia uas. Quibus omnibus, alijs quamplurimis
locis,ut vox ri, thoidoth habetur in Hebraeo, ita generationibus septem totidem homines, una generationis serie procreatos intelligere non incon- gine postumus Unde non quot annos denotet ge alitii sitem erationis nomen clim id nomen annos num Amerationi quam significet inquirendum est; sed quot anni
generationibus septem exigantur, diligenter
Cui quidem dissicultati nulla ex parte sententia illa, quam Peretrus refert, satisfacere poterit. Quid enim ad instituti nostri rationem conduce re poterit medicorum usus, plohibentium ante νduas generationes, hoc est, annos quattuordecim Dio uult venam puero incidere Multo etiam minus Di carn. lib. de nysi Halicarnassaei sententia satisfaciet, quae santiq. ' generationem ad centum annos extendit, dum ' i Medorum imperium quattuor stetisse tradit generationes, hoc est, ad quadringentos annos Neque ad rem nostram facit, quod eadem sententia assumatur in Genesi, dum semen Abrahae peregrinum fore in Aegypto dicit Dominus, ac subdit Generatione autem quarta reuertentur huc.
In his enim locis generatio pro hominis aet te sumitur,4 totum d tempus significat, quo homo maxime potest vitam protrahere. Quod vel plurimit m e re nostra fore putamus, illud est, quod etiam Dionysius Carthusianus , atque ipse Peretrus illum citans, inquirunt nempe quanam aetate quis filium generare primit m possit, quo ex filios ab eodem patre continuata serie originem ducentes, septuaginta annorum numerum explere Ostendamu S.
Et quamuis Suidas aliquid simile huic nostrae phrasi significare voluisse videtur, dum scripsit, Orpheum nouem, vel undecim vixisse generationes; Eusebius viginti minimiam annos singulis generationibus assignet, dum a Rege Inacho s-que ad bellum Troianum viginti transisse scribit generationes, hoc est, annos quadringentos: dicet Herodotus viginti quinque singulis aetatibus tribus si videatur, idem aetate ignificans, quod ali citat auctores generatione ait enim Heracli das Lydiae Regnum tenuisse usque ad Candaulem Myrsit, per quingerim,& quinque annos, seu per duas viginti aetates Malibi idem scriptor tres
troi m progenies centum annis contineri praescribat, quo tragilita tres, Meo amplius annos singulis generati Subus tribuat necnon Diodorus Siculus , Plutarchus, Censorinus cum Homero Dd. Si idem prorsus significare volui si videantur hic lib. 3. c. enim vulgo ferri testatur Nestorem tres vixisse e Nnerationes, hoc est, annos nonaginta quamuis,
inquam, hi grauissimi scriptores ita in assignanda
generationis ratione discordent tamen antiquorum Romanorum leges cum Caesareis statutis, canonicis constitutionibus consentientes, ut a Ti-raquello traditur, decimum quartum aetatis annum matrimonio contrahendo praescribunt; non β σ3οῦ quidem alia ratione, quam quod ea aetate virum procreandae soboli ut plurinatim aptum iudicarent : non quia non etiam antequam ad ean aetatem perueniat vir, generare non positi; sed, ut dixi, quoniam fere in omnibus hominibus ea iudicetur generationi idonea aetas. Quod autem ante decimum quartum annum pueri generaue ANTE Drint, ante duodecimum puellae pepererint, multis imum qui exemplis probat idem Tira quellus, eo potissimum, uel e quod Beati Gregori dialogis relatum, omnium 1 rarunt. ore circumfertur nempe de puero illo, qui nouem Timque natus annos, suam nutricem grauidam effecit. G gor'.
Quod quamuis in praedictis dialogis non reperiatur, refertur tamen in uiris canonici glossa atque Gl gi Iuctiam a quam plurimis grauislsimis scriptoribus, Q q quos idem ira quellus citat Quod si quis adhuc nobis obi jciat, aetatem nostram plus nimio libidini deditam, animo praecocibus igniculis excitatos ad eiusmodi monstra, atque naturae portenta compulisse, quae vix antiquae illi Ieremiae, laruchi aetati aptari posse videantur, is legat Sancti Hieronymi epistolam ad
Vitalem, qua multis argumentis confirmare cona tur, Salomonem,& Achar, clim nondum undeci
possit. Suidas. Ttis b. lib. st
G Achaz ante undecimum aetati annum filio genuerunt. Dion. Carib
anum aetati annum praetergressi fuissent filios q* 3 procreaste; id quod exemplo illi persimili, quod in dialogis Saneti Gregorij desideratur, confirmare nititur illudque se accepit se, quasi suo tempore accidisset , iuramento etiam confirmat sanctissiimus vir. Et quamuis haec ita sint, eaque confirmet Dionysius Carthusianus tamen computan dis septuaginta annis non plene satisfecisse is se videtur, quinque media aenerationes, sin v.
las quattuordecim annorum computans, iXtre Barucho
mactantiim attingens. Nam si intelligatur, verbi Dionysius. Jgratia,quis quattuordecim annos natus, siue etiam plures c imprimum Babylonem appulit, situ in ogenerasse, cuius filius decimum quartum annum agens, filium quoque procreasset, illius nepotem: secunda ergo generatio quattuordecim exigit an secunda 1 nos, tertia totidem, tot1demque quarta, neque '
minus quincta quibus accedat necesse est sexta Si es, in quibus quidem se generationibus quinque ad exta 34
minimum numerantur quattuordecim annorum generationes, quae septuaginta annos complent: quibus, si deessent quattuordecim anni, nulla ra-
tione attingi posset septima generatio. Si autem
septem generationes numeremus, quarum singulae quattuordecim annorum sint, ad octoginta quattuor anno ascendat numerus necesse est.
Quid ergo si quindecim annos singulis tribuas ge
nerationibus iuXta quem numerum, utpote ab Augustino praescriptum computare volunt non Aug. Ilipei nulli. Quam quidem numerandi immensam infi psal io . . cultatem inde dimanas putamus, quod generatio pro ipsam et generatione, aut liberorum propagatione accipitur qua ratione cum sit quasi quidamnaturalis motus, ut physice loquar, septem generatione inter pauciores, quam octo termino reperiri non possunt. Quod quidem maxinae confirmat
152쪽
firmat, quam supra retulimus , sententia nempe generationem non pro ipso adtu generandi, sed pro genitis, liberis inquam generatione procreati accipiendam esse . Qua etiam phrasi sua fuiste Christum Dominum in Evangelio accepi
nuis,dum ait: Generatio mala o adultera signum quaerit . Et iterum generatio ita credula peruersa. Et alias saepe . Qua ratione facillimum erit compiliationem nostram comprobare Generatio enim prima ab Hierosolyma Babylonem translata est ea cum primum Babylonem appulit, filios, hoc est, secundam generationem procreauit: hi vero post qua tuordecim annos tertiam ciertia viget imo octauo desolationi S anno quartam genuit: quartapor ro quadrage1 imo secundo quinctam: haec ex tam anno quinquagelimo sexto quae tandem septimam generationem edidit anno desolationis septuagesimo quando captiuitas soluta est iuxta Baruchi, deremiae prophetiam.
cap. II. VANDO praedicti desola tionis anni finem acceperint,
Scripturae testimoniis comprobatur, ut si Babylonicorum Regum series aetasque constaret, haud scio an ullus umquam paulo eruditior in quaestionem adduceret. Quapropter, quod firmum ac stabile videtur, statuendum primitin tum quae dubia sunt, iuxta illorum rationem interpretanda ac primum quidem exstat luculentissimum Isaiae testimonium in haec verba dico oro, pasor meus es, 4mnem voluntatem meam complebis qui dico Ieru lam,aedificaberis, is templo fundaberis. Haec dicit Dominus chris memoro, c. Ego fuscitaui ettim ad iusitiam, is omnes ias eius dirigam ipse aedificabit ciuitatem meam, ct captiuitatem meam di mittet. Et quamuis huius loci interpretatio in varias sancitis limos viros traxerit sententias Augustinus enim, Cyprianus, Chrysostomus, Hilarius, Tertullianus, Iactantius a Leone de Ca stro citati,de Christo tantummodo intelligendam hanc totam prophetiam putant: at contra HieronymuS, Theodoretus, fusebius de Cyro interpretantur. Quos ita dissidentes conciliare voluisse videtur Cyrillus ibidem, dum tradit, de Cyro Isaiam hoc loco, tamquam de Christi typo agere . quam sententiam sequutum quoque fuisse Hieronymum putat. Vettim, quamuis huius loci sensum exprimere instituti nostri non sit hoc tamen pro comperto
haberi ab omnibus velim, Christum Dominum nulla alia ratione nomine Cyri compellari, nisi qtio . hic clementer admodum cum populo Dei captiuo seges terit: etenim pro sua liberalitate , eum libertate patriaque donauit. Neque enim ipsum Cyri nomen quidquam generosum aut nobile significat,si quam adstruit Herodotus nominis ori-Sinem, contemplemur. Refert enim ipse Cyrum T Om. 3. Apparatus.
A Harpagi bubulci miseratione ab impia morte , quam Astyages auris ei inferre volebat, liberatum,&a bubulci uxore in demortui fili j locum educatum ac tandem ab ipso Astyage Magorum consit lio ad parentes suos in Persiam misi unici atque hic parentibus avide eum sciscitantibus, quomodo superstes esset, respondisse, se quidem hactenus credidisse bubulci Astyagis esse filium vertim in itinere totam rei seriem abliis, qui ipsum deduxerant, accepit Te Commemorabat autem, inquit, se ab uxore bubulci fui illa educatum, semper eam laudibus prosequens, ita ut in omni eius semione esset Cyno.Quod omen accipientes eius parent CS, ut diuinitus videretur Persis fuisse filius seruatus, diuulgauerunt, a cane Cyrum, cum esset ex possitus, fuisse educatum unde haec fabula emanauit.
Ex quibus liquido constat, Cyrum quasi κωπ
cyneon caninum esse vocatum quod nomen ho
rent piae aures Christo tribuere. Quare clam res a Cyro benigniter gestae, quas fac rae reserunt litterae,cum hac prophetia consentiant, quid est quod non ipsius potius Cyri humanissimi fictis, quam nomine prorsus inhumano Christum Deum hominem adumbrari dicamus Et quidem hoc ipsum, quod probare contendimus ex allato Ieremiae testimonio constat, quo Babylonicum imperium tamdiu duraturum praedicitur, quamdiu Hiero ib- lymae desolatio. Cumque a Dario Cyro Babylonicum imperium, iuxta Danielis prophetiam ad Medos Persas translatum sit, manifestum quoque fuit, horum Regum aetate Babylonicam a pituitatem ab olutam fuisse. Quod aliud Prophetae eiusdem testimonium maxime confirmat, dum expletis Babylone septua inta annis liberandos seruitute δε in patriam reuersuros Hebraeos pollicetur. At haec illis euenisse sub Cyro testatur Esdras In anno, inquit, inta ori A gis Persarum, ut compleretur Derbum Domini ex ore Ieremiae, non itidem aliud , quam quod paul ante retulimus suscitavit Dominus Diritumori Regis Persarum, c. Quibus verbis respexisse quoque videtur Esdras ad stapra relatam Isaiae prophetiam. Sed omnis dubitandi ratio uni colibri Paralipomenon testimonio sublata videtur, quo etiam omnia, quae retulimus, argumenta mirifice confirmantur: dum enim urbem dei blatam sub Sedecia commemorat,&ciuium internecionem, subdit Si quis euaserat gladium . Eius in Tab lonem feruiuit Regi, j j eius,
nec imperaret Rex Persarum. Ecce qua ratione cum Hebraeorum servitii te
Regnum quoque Babylonicum interi t. cunctis enim diebus desolationis egit abbatum, siue dum
complerentur ptuaginta anni . Anno autem primo ori Regis Persarum ad explendum sermonem Domini, quem locutus fuerat per os Ieremiae fuscitati it Dominus piritum ori Regis Persirum, M. Quibus verbis manifestissime patet, initium desolationis, quod numerat sacer historicus, sub Sedecia accidist e, quae per septuaginta annos protracta, primo tandem Cyri anno finem accepit; quando Babylonicum imperium ad Persas Medos translatum est. Qtiae qui ciem nania ad finem desolationis pertinentia summatim videtur perstrinxisse Daniel, dum sic scribit. In anno
prim Darijsili Assueri de femine γ fedorum
qui imperauit super Regnum Chaldaeoriam. Huius Darii principatus meminit idem Propheta
lutam capti uitaten tutata nidi ea
153쪽
Rex Chaldaeus, mirrius edus socessit in Re A de quo scribit Ieremias, qu5d in primo anno Re Ierem.
successores Chaldaici imperi nastus fuerit Nabucho donosior. S. Hicro in
Rabban .su per Ierem. Theod. st per Iercm. Dan. s.
ris pateri, catur Nabuchodon olor, clim ille huius fuerit Lepos N quartus Regni successor.
gnum az. nos natus exaginta duos . Huius tur anno uno Pegni eius ego Daniel intestem in libris numerum annorum, de quo jficius est sermo Domini ad Ieremia in Prophetam, ut complerentur
desolationis Ieru lem septuaginta anni. Quid hoc testimonio firmius quaeri quid fingi aut excogitari potuit vel dici manifestius , vel exoptari validius huc profecto verbis illis arbitror allusisse Iosephum: Primo autem anno Regni Cyri,qui
fuit trantini grationis nostrae Babylonicae septuagesimus, mi seratus est Deus captiuitatem , - calamitatem aerumnosi illius populi ε sicut illis per Ieremiam Prophetam ante diruta In urbem praedixerat, quod postquam seruierint Nabuchodonosori eiusque posteris per annos septuaginta , rursus eos restitu Bturus esset in patriam et aedificato templo redituri essent ad se licitatem pristinam, ita eis omnia praestitit. Atque iterum
Berosi sententiam his verbis refert. Deinde Nochi posteros recensens, tempora eius addens, ad Nabolasarum venit Babulonis, Chaldaeorumque Regem eiusque gesta narrans, dicit, quemadmodum misso in Aeguptum, S in fines nostro Nabu-cliodonosoro filio suo cum magnis copijs,qtioniam eos rebellasse audisset, omnia subegerit, re templum combusserit Hierosolymitanum denique viri uersum nostrum populum a suis sedibus Ba-'bulonem transtulerita Se urbs annos septuaginta deserta laetitisque ad Cyrum Persarum Regem . Haec ille . Quibus ac
cedit Iuli Africani, Lactanti Firmiani, Seueri Sulpit ij, Cyrilli, ac Bedae testimonium Haec vero tam vera certaque sunt, ut nullus ea in dubium vocare ulla ratione praesumeret, si manifesta fiat et Babyloniorum egum series aetas. Quocirca illud in primi dubiam, ib-scuram hanc tractationem reddit, qud a quamplurimis probat ictimis scriptoribus plures Nabuchodonosori tribuuntur succestares, quam qui ab
Ieremia recensentur. Is enim sic de Nabuc odonosore scribit Et seruient ei omnes gentes, lio eius, O Alios iij eius, donec veniat tempus, c. Quem locum sic interpretatur Beatus Hieronymus: Filium autem, inquit, eius&filium fili iuxta Hebraicum, Balthas a vocat,& Evilmerodach de quibus scribit Daniel. Haec Hieronymus . tiae eadem ad verbum transtulit Rabbanus Maurus Finem autem, causam huius prophetiae disertis verbis pertractat Theodoretus Manifeste docet, inquit, se, postquam usus fuerit Babylon ijs, tamquam carnificibus,4 eorum opera de reliquis gentibus poenas sumpserit, tandem etiam illos internecioni traditurum. Haec Theodoretus. Quibus in unum collatis testimonijs, hoc videtur ostendi, regnaturos Babylone post Nabuchodonosorem duos antlim, eiusdem nempe filium, ac nepotem, donec ad Persas & Medos transfer tur Regnum. Cumque apud Danielem Babylonicum imperium translatum ad Medos Iersas, exstincto Balthasare, legamus, praedictum Balthasarem nepotem Nabuchodonosoris agnoscere a quodammodo cogimur. Neque obstant verba illa Reginae ad ipsum Balthasarem . Ut vir in Regno tuo, qui piritum deorum sinctorum habet in s. in diebus Patris tui scientia, se sapientia inuentae sunt in eo. Nam is Rex Nabuchodonosor Pater tuus principem magorum, c. Quem locum sic interpretatur Hieronymu S. Sciendum est, non hunc esse filium Nabuchodonosor, ut vulgo legentes arbitrantur; sed iuxta Berosum, qui Chaldaeam scripsit historiam, Iosephum, qui Berosum sequitur, post Nabuchodonosor, qui regnauit annis quadraginta tribus, successisse in Regnum eius filium, qui vocabatur Evilmerodach;
gni sui leuauerit caput Ioachin Regis Iudae, ai, eduxerit eum de domo carceris. Refert idem I sephus, quod post mortem Evilmerodach in Regnum Patris successerit filius eius Neglisa post quem rursum filius eius Labos ardach, quo mortuo, Baltha Lir filius eius Regnum tenuerit, quem nunc scriptura commemorat quo inter recto a Dario Rege Medorum qui Cyri Regis Persarum auunculus fuit in Cyro Perses quae duo Regna Isaias ascensorem bigae cameli Matini vocat destructum esse imperium Chaldaeorum. Quod quidem Xenophon in Curi maioris scribit in tantia i Pompeius Trogus,&multi alij, qui barbara sec. o. scripsere historias. Et paulo post subdit idem Hieronymus. Quod autem Balthasaris Patrem Nabu
chodonosor vocat, non facit errorem, scientibus sacrae Scripturae consuetudinem,qua patre S, Omne Sproaui maiores vocantur. Et iterum Patrem, inquit, vocat Nabuchodonos brivi supra di-Σimus proauum eius, secundum consuetudinem scripturarum. Haec Hieronymus. Quibus Beda vh
assentitur. Quocirca illud aium advortendum est, o MN non in conueniens visum Hieronymo, plure ad maiores amittere heredes Nabuchodonosoris ibi inuicem tres, poste Ordine flaccedentes: sicut enim maiores omnes ' patres vocari consueuerunt; sic etiam laetate pinsteriores, filii dicuntur qua ratione 4 ex tui Ieremiae, quem interpretamur, concorda id alter Paralipomenon Servitiis enim, inquit, egi Babylo nis est ijs eius , siue eius succes loribus, aut fi iij filiorum, donec imperaret Rex Persarum. Et iuXta hanc interpretationem secutus videtur Hieronymu sententiam Iosephi, Alexandri Polyhistoris Alphaei. Megasthenis ab eodem rela Iogeph. lib. itorum . Atque Eusebius post Nabuchodonoso con l. Erem alios quoque quattuor Babylone regnasse tradit. Primi im quidem Evilmarodachum, cuia pr-σμius etiam mentio fit in sacris litteris, diciturque Nabuchodonosoris filius 'unc eius sorori Vir Imm. i. Niglisa occidit, Regnumque secundu occupa p. 3I. uit Post quem fluis eius Labos ardach imperi gu
t bernacula tenuit quo tamen propter celera R-gii
Chaldaeis occiso suffragio Principum assumptu fore tu eties ad Regnum unus ex interfectoribus, Babylone Nabucho-Πatus, sed genere Persa, Naboni ducit ictus quo 'se' λς postmodum a Cyro deuicto, finem habuit ste-gnum Chaldaeorum, Medis, Persisque subiectum; ct hunc a Daniele dictum quoque filiis Balthas rem, ipsam et Babylonicae eversionis, ac translati Regni historia utrobique concordans, manifest Ctestatur.
Verum, cum haec ita sint, quoniam ab eodem Hieronymo supra relato ab alijs quamplu Hicron 'brimis scriptoribus locus Ieremiae ita accipitur,' quasi de Evilma radacho filio Nabuchodonosoris, E
E, Balthasaro fili filio intelligendus sit ideo prae
dictorum vestigi j insistentes, dicimus, hos tan thas arti, ii thm duos de genere Nabuchodonos bris Regnum pias Nabu- Chaldaeorum post ipsum tenuisse non quisem , R ' sibi inuicem continenter succedentes, sed Nigli-faro, labos ardacho, Tyrannis intercedentibus. quod a profanis scriptori Dus traditur, asserentibus Niglisserum maritum fuisse sororis Euilmarod, chi, eiusque filium Labos ardachum cui quidem a Chaldaeis, eius sceleribus, 4mpietate, ac tyrannide infensis, vita imperium sublatum est, communi omnium suffagio Balthasaro , seu Nabo nido legitimi Regis Euilmarodachi filio,&Nabuchodonosoris nepoti delatum fuisse comme
154쪽
morant. Neque vero huic nostrae sententiae ulla ratione aduersatur, quod apud Baruch scribunt ut i Babylone detenti Hebraei ad sacerdotes, omnem populum Hierosolymitanum Orate enim rhui Lei in lumni, pro vita Nabuchodonos, Regis Tab lota
tu, Na ni , ct pro viii Salma lj eius. Non enim, hodono difficili negotio iudicabiturarunc ab alio longe di- a , ε' terrum isse, licet eiusdem sit nominis aut enim desii iii idem qui Evilma dach, Balthasar quoque di- no cebatur, ut de alijs quoque Regibus factum fuista legimus,&de illo altero Balthasare, quem Nabo nidum vocat Iosephus iniit saltem Balthasarem illum dicemus Nabuchodonosoris filium vita suis
se iuncium, ac propterea Evilmerodachum natu secundum primo loco post patrem regnasse. Vertim, qua ratione horum quattuor successorum anni septuagenariam Hebraeorum seruitutem ac Hierosolyma desolationem compleant, haud cessorum se synatu potes itum propter varias scriptorum
bii, quo sententia S tum VCl maXame propter mendolos, i do com bique inuicem aduersantes Iosephi codices Isen in prinatim sic scribit. Ceterum post Nabuchodonosori obitum Abilamarodachus, in antiquissimo Graeco semplari Vaticano βιλα χα ράχον abit amatarachon
legitur, eius filius Regnum suscepit, qui mox Hierosolymorum Regem Iechoniam e vinculis dimisit,&c subditque Abilina- rodacho post decimum octauum Regni ui annum destincto, Ni-gli a filius successit. Cumque regnasset annos quadraginta quattuor legendum duxi, vitam cum morte mutauit.
Continuata deinde s iaccessione, ad Labosoardachum filium Regnum peruenit,apud quem cum nouem tantum mensibus haesisset, post mortem eius transiit ad Baltha rem,qui Babylon ijs Na- boandet nominatur . Huic bellum iri tulerunt Cyrus Persiarum
Rex, Darius Medorum. Et post enumeratam Balthasaris visionem , eiusque interpretationem a Danielefactam, subdit Sub Balilia are enim capta est Babylon, anno
Regni eius decimo septimo in libi autem idem Iosep laus ex Berosi,ut ipse inquit, verbis sic scribit. Igitur Na
bucliodonosorus, postquam , quem diximus murum inchoauit, morbo vitam finiuit, curn regnasset annos quadraginta tres. Et successit ipsius filius Evilmarodactuis. Is cum scelerate, S lasciue
imperio praeesset insidiis oppressi is est a suae sororis marito Ne-riglissOrooro, postquam regnauit annos duos, de viginti addendum censeo, victim alio Iosephi loco concordet. Et succellit idem risit eum oppresserat Neriglissoroorus, regnauitque annos quattuor. Huius filius Laboro archodus Regnum puer obtinuit menses nouem, de quia prauae indolis specimina multa edebat , ab amicis oppressus insidijs , per cruciatum inter se eius est . Hoc sublato , qui eum oppresserunt, conueniunt, .communi sententia Regnum tradunt Nadon nedocui dasn Babylonio eiusdem fac staonis homini,&ci Hoc inquit, Regni annum agente decimum septimum , Cyrus ex Perside prosecstus cum magnis copi)s, vastata reliqua omni Asia, Babyloniam adoritur Haec ille . Ex quo quidem tam caeco labyrintho nulla ratione me expedire pos sem, nisi certum aliquod historiae filum tenerem, quod postmodum sit interi uptum senserim , nodis utcumque resarciam indeque quamprim im me
Quodque primum ad Nabuchodonosoris annos attinet, manifestum est in sacris litteris. In libro enim Regum sic primum legitur. Egrestu
Nibu que V Ioacbm Rex Iuda ad Regem Bahlonis Natabeo noso buchodonosor, ipse, ct mater eius, serui eius, Pri es et . Eunuchi eius, ct fuscepit eum ita sex 4 ex Ta0DNis anno cI. Hi Regini fui. Quibus ver- plo se bis initium transmigrationis Regis Ioachin in se isti amuim incidistb Nabuchodonoso iis octauum ma-is . . . . nil est traditur . Deinde vero ibidem si legi-im tur Ila Ium es ver in anno trigesimo septimo
A transmigrationis Ioachi Regis Iuda mense duodecimo , Digesima, tim. die menses subleuauit Luilmerodach ex Tabylonis, anno, quo regnare coeperat , caput Ioachin Regis Iuda de carcere. Cumque ab eadem transmigratione computentur hic anni triginta septem, menses undecim dies viginti septem, quibus ad complendum trigesimum Octauum annum vix desunt tres dies eundemque annum testatum accipiamus initium dedisse Regno Evilmerodachi, qui tamquam successi, r.5 fi lius Nabuchodonosoris ab omnibus recipitur; ab omni profecto dubitatione alienum est Nabuchodonosorem annos in uniuersum regnasse quadraginta sex, non quadraginta tres, ut falso tradit Be-
rostis. Hic enim annorum numerus componiture additione octaui ad trigesimum octauum. Iam vero cium compertum omnino it, ac plurimis sacrae Scripturae locis tellatum, inter trans migrationem Iechoniae,&captiuitatem Sedecia Reg. q. ndecim annos interces Ticth, quos re nasse dicitur Sedecia S, fit, ut a capto Sedecia ad initium usque Narii HV lo
Regni Evilmerodachi anni computentur Viguati uitanno, tr.
scptem , quos Regni fui e Nabuchodonosoris ne Evilmerodamo non videt. Evilmerodachum autem annos re Chus adno gnasse putantus decem odio, ut Xpressi tradit telis, an Iosephus Ad cuius rationem, corrigendum puta nos .mus locum Beros, quem ipse citat quem si tanto L)b sarda'
perea sua sententia distenti reputasset, aut repre hendisset, aut mitatus fuisset. Qua rei im potius aithasar seu ad suam sententiam confirmanda in eius citet ver Nab induSba, ea ut sibi conuenientia credendum est citasta nisi , ME
Quapropter ubi legitur, duos a Ianos regnalle P dus annum
Evilmerodachum, duo de viginti legendum duxi. , contra quam accidit in 1glisari referenda aetate isendosus enim Iosephi codex quadraginta
legit ego vero contra annos quattuor iuXta Berosi sententiam legendum censui. Quam in sententiam eo potissim in nomine adducor, quoniam Tyrannus hic Niglisorus fuit, qui legit inaum, sibique cognatum Regem occiderat. Vt propterea Dominus apud Ieremiana, Regnum Nabuchodonosoro, eiusque posteris promittens, nullam pror,
sus huius imperii, *'te illegitimi ac bi euisti mi,
rationem habuisse videatur. Est e alia non leuis coniectura , quae hunc breui Regno priuatum conuincit . Narrat enim , Berosus, Labos ardachum adhuc puerum e num obtinuisse, quod cum quadragenario Patris regio dominatu minime conuenit . Adde etiam hunc
Labos ardachum post se menses ab ipssis Chaldaeis ijs praesertim, quibus ipse familiari si ne
utebatur, cruciatibus, morteque admodum intem
pesta sui sie affectum quod non ita pridem sirnium ac stabile paternum Regnum fuisse ostendit. Mneat ergo Niglisarum quattuor tantum anno re gnasse de Labos ardacho menses regnasta nouem conuenit inter omnes. De Nabo nido vero, aut Balthasaro nulla est dubitatio, quin decem septem imperarit annos quibus sit unum addas Dari, Me o, i
di, eosque demum simul omnes contulerimus, an anni Nabu nos sexaginta octo, mensesque nouem computabi chodonoso-mus quibus si tres reliquos addas, quos verisimile 'est in eo cogendo habendoque conuentu, quo Ba I 68. men-thasar usa haldaeis creatus est Rex fiusta consumptos, annum ei ficies nonum de sexagesinium. Septuagesimo enim ineunte Cyri imperium coepit, Israelitarum seruitus soluta, tib c un)que filii Iudaeae incolis patriam repetere, ibi clur Vrbem, aemplum exaedificare. Atque de initio,
155쪽
QUI ET ESDRAEsECUNDUS DICITUR.
.ARGUMENT M. Nehemias impetratis ab Artaxerxe litteris, Hierosolymam venit, Dattentius considerato muro, magistratus, ac populum hortatur, ut despectis hostibus, urbis murum sollerter instaurent. Ac TVM est autem inmem se Nisan, anno vigesimo A
taxerxis Eegis in vinumerat ante eum, in leuaui in
num, in dedi Regi in eram quasi langvidus ante faciem
11 Dixitque mihi Lex a ιare vultus tuus triasis est cum te aegrotum non ideam ' non est hoc frulyra , sed malum nescio quod in corde tuo est . Et timui valde ac nimis 111 Et dixi Regi: Rex in aeternum lue quare
non moereat multus mem, quia imitas domus
sepulcrorum patris mei deserta es, in portae eius combustae sunt igni j IIII. Et ait mihi fiex: Pro qua repostulas Et oraui Qeum caeli, v. Et dixi ad Regem Si videtur Regi bonum,
si placetseruus tuus ante faciem ttiam, Ut mimias me in Iudaeam ad ciuitatem sepulcri patris mei, in aedificabo eam.
v Dixit ue mihi Rex, in Regina, quae sedebat
iuxta ιιm 'sique ad quod tempus erit iter tuum cs quando reuerteriis strat placuit ante multum Regis, in sit me in constitui ei
VII. Et dixi Tegi Si Regi videtur bonum , pinio
las et mili ad duces epionis trans Flumen, ut traducant me, donec veniam in Iudaeam:
VIII. t epipolam ad Asaphou Zodem saltus Regis, ut det mihi ligni, ut tegere possim portas turris domus, in muros ciuita:tis, in domum, quam ingressus fuero. Et dedit mihi Rex iuxtim niim Dei me bonam mecum. Et veni ad duces regionis trans Flumen dedique eis epistolas Regis . Miserat autem ex
mecum primi pes militum, in equites Et audierunt Sanaballat Horonites, in Tobias seruus Ammanites in contrinati sunt
afflicZione magna, Hod ven sit homo, qui quaereret prosperitatem filiorum Israel. Et em Ierusilem , in eram ibi tribus diebus Et surrexi nocte ego, in miri pauci mecum,c non indicaui cuiquam, qui Zeus dedi B se in corde meo ut facerem in Ierusalem, in
iumentum non erat mecum , nisi animal, cui
sedebam. st egressus sum per portam aliis notye, mante fontem draconis, ad portam stercoris, considerabam murum Ierisalem dissipatum
inportas eius consumptas igni Et transiui ad portam fontis ad aqua duosum Regis, o non erat locus iumento, cui sedebam, it transiret. Et ascendi per torrentem nocti , conside- rabam murum , in reuersι avem ad portam vallis, .redij.
agistratus autem nesciebant quo abis em, aut quid ego ficerem: sed utida is in sa
cerdotibus, optimata bus, magistratibus,
em reliquis qui faciebant opus, usque ad id loci
Et dixi eis: Vos nostis siclionem is qua sumus; quia Ierusalem deserta e i. portae eius consumpta hunt igni et enite, ta aeι ' cemus muros Ierusalem non simus vltra
156쪽
PARS I. DE URBE LIBER III. CAP. III.
bona mecum erba Regis, quae locutus esset mihi, isto Surgamus, o aedis ice mus . Et confortatae sunt manus eorum in
Audierunt autem Sanabaltat Horonites, σTobias seruus Ammanites in Gosem Arabs, xeruntque actuae est haec res, quam facitis' numquid contra Regem vos rebellatis 'Et reddidi eis sermonem,duxique ad eos: Deus XX. caeli ipse nos iuuat, in nos serui eius sumus esurgamus P aedificemus, obis autem non est fari, in iusina, memoria in Ierusalem.
DNehemia, qui illi is permissu Vrbem instaurauit. Caput III.
Nisan, anno vigesimo Artaxerxis Regis . Seriem quandam temporum ab excidio urbis usque ad eius instauratio
nem contexere quodammodo cogimur. Quoniam autem ,
temporum ratio non alio modo melius habetur, quam h1bita ratione Regnorum, Regum ideocte principibus,atque Regibus ut accepimus,quam breuissime verba faciatrius. Et quidem primum, quod ad Chaldaeorum Regnum, a quo vastata urbs fuit, pertinet, ipsum Regnum una cum Hebraeorum seruitute finem habuisse non tam ex profanis, quam ex sacris historijs ostensium est si pra. Cumque ad Medos sertas transferendum primo , post vero etiam translatum dixerit Daniel, huius quidem Persici imperi initium cum Chaldaici fine omnino congruere manifestum est. Neque vero aliquod tempus inter Vtrumque intercessit. Eadem enim nocte Balthasii Chaliadaeorum ultimus Rex occisus ac Regno spoliatus fuit, qua regnare coepit cum Dario Medo iam
longaevo Cyrus, eiusdem Dari nepos . Incidit autem primus imperi Cyri annus in primum olympiadis quinquagessimae quinctae, quod Eusebi L constantissimo testimonio probatur ab eodem auctoritate Diodori Siculi, Thalicastoris, Polybij, Phlegontis. Idemque probari posse videtur Clementis Alexandrini Cyrilli, alio rum testimonio M ut uno verbo dicam, sere om-1rium clii OnologoIum consensu receptum iam id
est Eam autem chronologiae rationem, quae tempora, rerumque euentus ad Olympiadum ra
tionem exigit, utpote certissimam, omnibus etiam longe dissitis regionibus, 4entibus magis notam, omnibus alis praeferendam probat Peret Fereir. lib. rus. Quare ad huius chronologiae normam an 1 r. in Do. num Dari vigesimum oportet eXigere. Ac primiim Iulius Africanus a Sancto Hie Di Afri .ronymo relatus , hanc temporum rationem ad apudS. Hie- struit. Ad Cyri Regis, inquit, imperium, qui ron, Dan.9. volentibus reuerti Hierosolymam dederat pote statem, Iesus Pontifex, Vorobabel, postea Esdras sacerdos, ceteri, qui cum eo proficisci voluerant, templum, irbem, muros eius aedificare conati sunt, prohibentibus in circuitu nationibus, ne impleretur opus, quasi hoc Rex non iustisset. Mansit itaque imperseetum opus usque ad Nehemiam, licesimum annum Regis Arta- Xerxis quo tempore Regni Periarum centum quindecim anni fuerant evoluti, captiuitatis autem Hierusalem centesimus octogesimus&quin citus annus erat. Et tunc primum Artaxerxes iussit muros exstrui Hierusalem; cui operi praefuit Nehemias. Et post multa subdit, annum vigessimum Artaxerxis in annum quartum octogesiniae tertiae olympiadis incidisse P. Quoniam autem praedicta temporum ratio exsuccessoribus Cyri colligenda videtur, propterea& de illorum numero, Regni singulorum dura tione nonnulla ex multis praelibanda sunt illud prilis admonitum volentes lectorem, quod cum in hunc annuia vigesimum Artaxerxis rei j ci elida videatur
157쪽
videatur hebdomadarium Danielis computatio,vi communis doctorum sententia est, propter Ange, Ii ad eundem Danielem verba illa Scis ergo, D n ς animaduerte ab exitu sermonis, Ut iterum aedi cetur Ierusalem, v ue ad Christum ducem hebdo
primo Cyri maris septem, inhebdoma ei exa Inta duae e. Hebdoma sumque hoc anno vigesimo krtaxerxis egressus dς DR ςsi si sermo ut aedificaretur iterum Hierusalem, sit-
tur cui infra manifestum erat propterea scriptores
de hoc Artaxerxe quisnam fuerit, quotusque Persarum Rex . de anno eius vigesimo sollerti diligentia inquirunt. Et primum, statuen-
. - dum Planc Videtur Regem hunc, Artaxerxem dies, longi fuisse longuNanum, cuiu elui modi cognomen e manus quare Graeco translatum ια οχ D macrochir fuit, quod
' alteram manum longiorem haberet, Vt auctor est si abis Plutarchus Vel quod traque brachia longiora aut Asrie habuisset quam commensus corporis humani po Euseb. stulat, ut ait Strabo. Fuit autem hic septimus Hieron. Persici imperi Rex quod utrumque testari con- t Vst stanter videntur Iulius Africanus, Eusebius, lie- ΜVt ronMinus Ave ustinus, Chrysostomus, Theodo-
Quocirca rei j cienda omnino videtur Iosephi sententia, Nehemiam asserens pincernam Xerxis, Regis, In Susis castro fuisse . Nam licet, quod ad
p. 1ν. Nehemiae nomon, munus, habitationem spe-NsAEMIA clat,cum sacra historia, hoc est, cum ipsa veritate non suit pin conueniat; at in Isignando Rege, eiusque nomine
v sal oseii non conuenit. Compertum enim est ex Diodoro
bit Iosephus Malijs XerXem solum annos viginti duos regna Diodorus. se atque una cum patre duos at idem Nehemias trigessimum secundum Artaxerxis annumcomnae- Sh morat nis verbis. A die autem ista,qua praeceperat ex mihi,et essem dux in terra Iuaei, ab anno vige sim usque ad annum trigesimum fecundum Artaxerxis Regis per annos duodecim, ego fratres mei annonas, quae ducibus debebantur, non come dimus. Quare impossibile videtur Xerxi conuenire ea, quae de Artaxerxe dicuntur in sacris. Neque mirum cuiquam videatur, deceptum
fuisse in hac parte Iolephum, quia in alijs quoque huius instaurationis commemorandis parti bus grauiter peccasse compertum est. Is enim vi gessimo quincto Xerxis anno Nehemiam venisse testatur cum pluribus locis sacra Scriptura vi gesimo Artaxerxis aduentum illum adscribat Duos item annos, ac menses tres muri instaurationi adscribit, cum quinquaginta duobus die-
ω uehis , id 'bsolutum fuisse murum testetur idem Nehe
mias. Minus etiam Seueri Sulpi iij sententia r Seuer is . anda Videtur,qui Artaxerxem hunc putat Mem nonem filisse, undecimum Persarum Regem quoniam praeterquam quhd tot grauissimoriun scriptorum testimonijs aduersatur , nulla firma a tione niti videtur: immo vero aliqua continet, am/f.ὶρ ii ieieri collecta , quae veritati historiae reputari in Duu gnant. De successoribus vero Cyri, qua ratio-
q. . ne septimuSab eo regnaret Artaxerxes, ac denumero annorum,quo a se inuicem distant Cyrus,&ArtaxerXes, fere inter omnes, quos supra citaui, scriptores conuenit unum tantummodo breuissit me rereram Bedam non quidem eiusdem verbis, quoniam plura admiscet, sed quatenus, quod inred Ilib.de quirimuS,probare videatur Persarum primus Rex 6.aetatibus Cyrus regnauit annos triginta, ciam anno primo
Regni sui qui septuagesimus Pit 1 de lata Hierosolyma captiuitatem soluit, liberam cuicumque facultatem faciens redeundi Hierosolymam, A aedificandi templum, quod anno secundo Regni
sui coeptum est aedificari Cyro successit Cambyses citas filius,qui octo annis regnauit.FratreS a si post Cambysen regnasse dicuntur mensibus septem Darius arithis triginta sex. Inter Darium,inquit, cambysen regna te duos fratres Magos in libri chronicorum Eusebi reperimus . Vertim Sanctus Hieronymus, in expositione Danielis scribit, post Cambysen Smerdem magnum regna ise, qui Pantaphien, inquit, filiam Cambysis Cyrus an- duxit uxorem; qui ctim a septem Magis fuisset oc i' cisus in locum eius Darius suscepisset impe an. g. rium, eadem Pantaphte nupsit Dario, i ea , Magi men-lXerxem filium genuit. Ii quidem Darius ab
loluendi templi tacultatem dedit, anno CCUndo nos 36. Regni sui, absolutumque fuit anno sexto sui in Xer es an speri j Xerxes Dario filius annis viginti imperium sthis' ''tenuit, Artabanus mensibus septem, ArtaXerXeS, menses . qui longi manus, annis quadraginta . Huius Artaxerxes anno septimo prima die mens s primi Esdras fata η cerdos&scriba legis Dei, ascendit de Babylone. ' Huius quoque anno vig simo Nehemias pincerna de castro Susis adueniens, murum It et u alem quinquaginta duobus diebus restituit, ducatum genti duodecim annis tribuit. Iucus que diuina Scriptura temporum steriem continet, hucusque ex Beda nos transtulimus. Quibus hoc unum addendum tantummodo Videtur, respon
dere aptissime singulorum Regum tempora illi
annorum numero, quem paulo superitis Hieronymi verbis ex Africano retulimuS prout CX eorum collectione margini adiuncta integrum cuiuis erit examinare. Et haec de anno vigesimo ArtaXe
xis dictasset ficiant. Quod ad mensem is an sp istat,eum fuisse primum anni sacri apud Hebraeos, ij quae initio primi tomi tradit radiis, nani Pradus in
festum fit. Erect. c. Et vinum erat ante eum , ct leuaui vinum, 'O dedi egi. Hic versus interpretandus videture praecedentis capitis ultimo , qui sic habet. Ego enim, inquit, eram pincema egis . Loqui Nebrim. i. tu autem Nehemias , qui proprio quasi nomi P. 1. D ne dici potuisset instaurator urbis quod ipso NEHEMIAS
nomine quasi prophetice edito significare vide. . .
tur de quo Sanctus Hieronymus, dum sacrae minis W- Scripturae libros, eorumque scriptores recenset, in logia.
sic scribit Esdras QNehemias, adiutor videli F-N
cet, coniolator a Domino, In num Volumen Atalcoarctantur, instaurant templum,muroS exstruunt
ciuitatis, omnisque illa turba populi redeuntis in patriam, laescriptio sacerdotum, Levitarum Is raelis, proselytorum, ac per singulas familias u rorum, ac turrium opera diuisa, aliud in cortice praeferunt, aliud retinent in medulla. Haec Hieronymus. Quibus qub ipsa res est, Hebraici
nominis 'un' nechemiali tymologiam interpretari voluisse videtur Hieronymus Componitur enim
autem tonsolationem accipere, consolari 1 gnificat: aliquando&pro paenitere sumitur. Nec entis,idesunt, qui in uniuersum putent animi vel affe inituri ictus mutationem hoc verbo siqnificari, quae fit c ndonantes
vel paenitudine, vel commiserarione, Scondo dicuntvi.
lentia vel cum is, qui prilis turbatus erat, consolationem accipit, qua accepta, laeto paca que animo existit. Nam apud Ioelem tuis sit, in Ioel.2.Rquit,s conuertatur, se ignoscat Deus. na veni cham, paeniteat Deum mali, quod decreuerat facere. Sic etiam in psalmo Conuertere Domine, Ul. 8 p.
inquequo deprecabilis es super seruos tuos. r. I 3.
158쪽
d Nehemias Christi, praefigurauerit. Theod. orat. s. in Dan. s. quidam
nam vehi nachem, consolare, consolationem a cipe super eruos tuos vel paeniteat te sertiorum tuorum, qui iam poenas luerunt iniquitatum suarum Targhum, conuertere a malo , quod locutus e ut faceres seruis tuis. Rabbi Abraham; paeniteat te; dictum figurato more filiorum hominum, quo paenitet aliquid recisse vel decreuisse tacere aduersum alium Rabbi Himmanuel;& paeniteat te mali, quod loquutu es, Ut faceres seruis tuis. Septuaginta , πω κλἡθim paraelithiti, id
est, deprecabilis es super feruis tuis, vel consolatione afficiaris, dum paulisper Onceptum animo indignationis sensuria mitigas, vel poenis placatus, quas sumpsisti de seruis tuis. Deum humano more interpellat vates, qua sit ad misericordiam propensum, etiam iam maxime indignatione commotus humanis oculis apparet quare plenam verbi significationem ac vim vitigatus expressit dum conuertit, deprecabilis est , consolatione accepi ad illatae iniuriae obliuisceris, siue potius, de irrogata venia, quod tibi maxime proprium est. Scio idem verbum uniuerse quoque accipi pro paenitudine sui eboni, siue mali patrati sed quo magis cum alia consolationis acceptione concor dat haec, quam dixi, magis propria videtur Hoc autem verbo ustis est Isaias Laudate caeli, exulta terra , iubilate montes laudem , quia
dat ni tana nichem adonat hemio, consolatus es Dominus populum suum. Et iterum Consolabitur ergo Dominus Sion, consolabitur omnes ruinas eius vel omnes desolationes eius, ut PagninuS 1iue omnes siccitates eius, ut Forei rus. Respexisse videtur hoc loco Dominus ad Sionem ac Hierosolymam , quam Chaldaeorum irruptio & clades totam euersam dimiserat, quam ignis, ferrum,&hostes combustam sitibunda in omni integritate, pulcritudine destitutam reliquerant; eiusque omnia mala auersurum se Deus pollicetur, ac omni nil seri luctus causa sublata plename daturum consolationem. Quod fecisse Dominum per Nehemiam scimus, non quidem plene, sed in figura, quoadusque verus Nehemias Christus veniret, qui non externas urbis consolaretur ruinas, sed internas, dum nouam Hierosolymam de caelo demissam loco prioris instaurauit. Qilam quidem admirandam Nehemiae, eiusque nominis, operum figuram,&Christi veritatem,&consolationem tibi inuicem mutuo respondenteS, significare voluisse puto Archangelum Michael, dum Danieli tempus ipsum aduentus Christi Domini reuelat , de quo Theodo ietus I scribit. Anno vigesimo ArtaxerXis, Xerxis filii expletum numerum videlicet hebdomadarum' comperiemus, numerantes a Christo retrorsum, quo tempore, inquit, Nehemias litatus Regis pincerna aemulatione ductus ciam Deo supplicas let, impetrata ope diuina, petit a Rege supplex, ut muros Hierusalem sibi aedificandos pei mittat nactusque sibi beneuolum Regem , in patriam reuersu S, omni animi alacritate , quae sacro Dei templo deerant addenda curat, urbis moenia instaurat, qua turribus undique communita, ei portas imponit hortatusque sacerdote S, vacuam ab habitatoribus urbem incolis complet . Hoc etiaris diuus Archangelus innuens dixit, gnosces, intelliges ab exitu fermonis, Ut re spondeat tir aediscetur Ieru lem usque ad Chrisum ducem hebdomades septem hebdomades serenginta duae. Hac Theodoretus B
da quoque sic scribit Nehemias interpretatur
Latine consolator Dominus, vel consolator a Domino; qui ctim renouauerit muros Hierusalem, populum Dei ab hostium insultatione liberatum in diuinae legis obseruantia sublimauerit profecto constat, qui ad vocabulo, d opere, 'ersona sua non in conuenienter mediatorem Dei hominum, hominem Christum IESUM designet, qui se ad consolationem pauperum spiritu missum insinuat, clim ascensurus in caelum discipulis ait: Ego rogabo patrem, se alium p. araclitum, hoc est, consolatorem, dabit vobis. A quo aedificandam ciuitatem Dei, sanctam videlicet Ecclesiam, si1-mul consolandos illa moerentes, ostendit Psalmista clim dicebat aediscans Ierusalem Dominus. Fuit Waliud Nehemiae nomen Ather falli , ,κ emn hathiratha, quale exprestit eadem Nehemiae historia. ixit autem, inquit Nehemias
Quocirca mirari non desimo Aria montanum, sollertem quidem sacrae Scripturae interpretem,&Hebraicae linguae apprime eruditum, Ather satham quendam commemorasse ilium Achelai, postmodum subdens sic dicebatur Nehemias: quasi vero alius sit Nehemias Ather iba fi lius Hacbelai, a Nehemia filio Helciae, cuius fit men tio initio libri Nehemiae, clim utrobique patris nomen in Hebraeo similibus characteribus scribatur rubra ramen chanalia h. illius Hachelai. Quoniam autem difficillimum est ibia una Hebraeorum characterum, a XI me nonnullorum, Latinis exprimere characteribus ut alias notaui hinc fit, ut eadem vox paululum immutata scribatur in Biblijs: clim tamen utrobique earum Hebraicarum radi calium quas vocant, litterarum vis exprimatur; varietas autem in solis Hebraicis punctis consistat, quae denuo inuenta sunt a Maseretis. Quare clim Patris nomen consentiat, disertis verbis asseratur eundem Nehemiam fuisse, qui atheses atha , dicendum omnino videtur, non alium assiisse Ather atham a Nehemia. Vnde autem deducta ea vox sit, aut quare sic dictus fuerit Nehemias, non facile statuo quamuis Benedictus Alias plures assignet eius nominis interpretationes, dum sic scribit. Athersatha dissoluens fundamentum , vel contemplansfiundamentum vel potum, siue turturis sim tamen tum aut ex Hebraeo, Syro, contemplans an nium, vel tempus. Haec ille. Ego vero quamuis eius interpretationes improbare non ausit in con iecituram tamen animi mei proferre me iuuat.
Nam radicales quas vocant litteras Hebrai ci frequentissimi verbi aras , quod hereditare significat , ut alias fusius tradi auimus, superadditis litteris fiepius usurpathi in scriptura, ut in libro Par Ilipomenon. Cusodite, perquirite cuncta mandata Domini Dei nos, i , inquit David di vn hirsu, ut possideatis terram bo niam Et iterum apud Erechielem th in an
gain comeritis, is oculos vestros leuiuis ad immunditias Desras. Detumem fundItis, numquid 2 n 'hina veharos iras terram hereditate
possidebitis Quare unica tanti in voce deductum hoc nomen consuerti posset, hereditasti haud secus, quam sit eo indicetur, solum prae omnibus alijs hereditatem patrum suorum possedisse , qui urbem me muris, Omnibus patulam, cunctisque hostium incursibus obnoxiam, ij superatis, muro exstruxistet, tutamque posteris suis postidei dam tradidisset. Scio haud leti poste contra haec uastrui argumentum, ex sui ei addita nomini
Atheriatha praeter Ne hemia 1 Artamonti
159쪽
Waleph littera, quae nomen aut Chaldaicum, aut A cium praebendi potus, huius verbi usus non inepte
Syrum fuisse signinicati cui argumento responsitim volumus, nomen quidem origine ac significatione esse Hebi aicum, sed Chaldaeorum more aut prolatum fui sise, aut scriptum. Nec me latet ab eadem radice deduci vocem tam in hiros, quae ita X- nisui R. Dauidis sententiam mustum significat, qhiasii Mus Tub infantulus, aut lactens recens exuuis natus alij quomodo veto ab expellendo, quam significationem radix admittit, tua si quod recens sit ex suis pelliculis, tamquam domo extrusum, atque expresium alii autem propterea sic dictum putant mustum, quod sit hominis optima pollessio. At si mihi quoque, ut reliquis, diuinare licet, propterea ab hac radice deductium putarem hiros nomen musti, quod recens XV ui expressum, earum colorem, saporem,&quasi naturam hereditet, donec e
ferbuerit, maturescat. Sed quidquid de hoe sit, in hac significatione surpatur nomen hoc saepius in sacris litteris. In Numerorum libro Dominus ad Aaron : Omnem, inquit, meduPam olei unci, bar ecal haleb thii os, inane cor, apti sit me vulgatus, medudam olei. musti vini a r menti, quidquid si erunt primitiarum Domino, tibi dedi. Et in Detiteronomio Miliget te, ac multi plicabit, benedicetque irticrui ventris tui, fructui terrae tuae frumento tuo Ita re vethirseca, musto tuo, atque indemiae tuae. Quocirca non
M. Mari. in mihi displicet sententia Marini, arbitrantis non e Cdti ionario ui coniectura nomen Athirsatha dignitatis, vel muneris fuisse, deduci tamque a Pa n hiros, vinumn ne fallia, quod est bibere, quasi diceres, praelibator, quod de potu Regi dando praebiberet iam enim inde ab antiquis primisque saeculis mos obtinuit, ut vina Regibus propinanda praegustarentur . Hispani dicimus .ar lii . Quod quidem multis allatis exemplis fuse piobat Athenaeus; furem l . idemque Suetonius,4 Tacitus tradunt. In monte viminali in quadam vinea talis reperta est inscriptio teste Lario Votum Silvano soluit libens me rito T. F. Diadumentis Lur uesia1riis praegustator Augusti. Quem morem respexisse videtur Iuuenalis his ver1ibus: Mordeat ante aliquis, quidquidporrexerit, PaLuae peperit, timidus praeguset pocula Pappas. Hinc fit, ut cuidam viro erudito persuasum fuerit, Nehemiam Athersa tha dictum, quod illi Iudaeo rum primateS liberum vini sum fecerint, ut sine culpa ossicio pincernae Regi fungi posset, clim Iudaei ceteri Danielem imitati,cibo, vinoque Regio seu re immunda abstinerent. Vnde compositum, inquit, volunt a nn hethir, hoc est, licentiam de dii, seu facultatem concessit,&,nersatha, id est, bibere, Chaldaeorum lingua. Quo etiam perti-
R. nere posse videtur, quod R. Aben EZra perhibet,E ru hoc apud Chaldaeos esse dignitatis nomen, idem que significare, quod idem Nehemias de seipso
perhibet. Et ego eram pia ima scheli pincerna Regis . Quae quidem vox a verbo p sachali deducitur, quae potare significat transferturque ad res alias, utpote ad terram, quae aquarum effusio- Gen. 2.2.6 ne per rivos irrigatur sic in Genes . Sed tonsa scendebat e terra ptan vehis cha,&irrigabat, is rigans uniuersam supersciem terrae. Et terum rGen. 29. Ptan haschu propinate: Date ant potum ovibus,
si ceas ad pastum reducite. Quoniam autem potandis animalibus aquae per canales emittebantur, similique ratione ad potandum homines vina, omnia alia potionum genera in pocula s
e dolijs, aut alijs vassis effunduntur hinc ad off-
Arbit SA. tha quasi praelibato PRAEGU- stare vina Regibus, usu ab amtiquo obti
translatus est. Sic saepe usurpatur in Genesi i in cerna Eegis Aeg)pti, pisor, sic in praesenti. Et ego eram pincerna Regis. Septuaginta , εχ ἐγω
Et ego eram pincerna Regi, vel vina fundens Regi.
Fuisse autem hoc munus clim antiquum, tum rhonorificum, non ex sacris antlim, verum ecprofanis quoque litteris constat Athenaeus eniI rsic scribit. Veteres sua conuiuia ad Deum referente , coronis deorum proprijs utebantur hymnis, atque odis nec erat ullus s eruus, qui mi stari nistraret, sed liberorum virorum puer pocula mi tissimum.
Filius eximi fenelai Dina ministrat. Quare mirum non est, si pincerna Artaxerxis, dux&princeps totius Iudaicae gentis constitueretur, Vtpote qui magni Regis pincerna, hoc est, fidissimus, ac nobilissimus seruus erat. Atque hoc est, Nehem. quod ipse de se testatur: A die autem illa, qua .rq. praeceperat Reχ mihi, t essem dux in terra Iuda. SUMMUM E quo non obscure intelligis summum ius ac principatum in terra Iuda , tenuisse Nehemiam Quibus alia consonat ratio, quam Septuaginta, Athai sat hae nomine Nehemiae reddito, videntur
innueres siquidem ipsi ubiqueri Artaxerxis nomen,&hoc Nehemiae eisdem prorsus characte ribus, eademque ratione scribunt Aota indit Artha
fallia, siue quia Rex nominis sui potestatem Nehemiae fecerit, siue tua tamquam Regi gratissima us alba idem& carissimus, ipsius Regis nomine compellaretur ς ab aulicis quod vel ex ipsa nominum Hebraice scriptorum similitudine deductum fuisse videtur.
Regis enim nomen naumnis Arthachiasta, me- hemiae Mnemn hathii ta inter se maxime conueniunt, Vt intuenti patet.
nuit Nehenaias in terra Iuda. ARTAXERxis,&Athei
prouinciam sibi apum erit Nehemias; seque eius desidera tenera Regi manifestaverit.
T inum erat ante eum. Septuaginta, vi Is ociis ος ωαπιον
erat vinum ante mea licet Complutensis codex legat ἀ- aut cum Vulgata, Hebraica lectione a ab epana tu ais
parte sensum variant; immo vero eundem confirmant, atque ea innuunt, quae a pincernis Regij praestari solent non enim initio mensae semel apponunt pocula, sed quotiescumque. Rege intelligunt velle se bibere, aliunde asportant vinum in Regio calice,&calicem alterum quo ipsi praelibent quos quidem duo calices prae manibus gestantes, propitis ad Regem accedunt, ac genu flexo Regem adolant, ligunt,4 infundent S
eius. Quae quidem lectiones variae M o DVS
160쪽
ilentes paululum vini in vas illud vacuum quod Hispani vocant salua, quia opus illud praegustandi vocant, ut dixi, hare la salua yiterum e Regi inclinant, vasque Regium eleuant, Iegi praebent, aliudque si apponunt, ne aliqua vini gutta, si inter bibendum ceciderit, Regia inficiat vestimenta. Quas quidem omnes pincernae caerimonias, di sertis atque concinnis verbis significare voltuisse videtur Nehemias, scribens: Et vinum erat ante eum vel ante meri utrique enim pariter praesens erat , leuaui vinum , postquam me demisse rana, Regem adoraturus, ct dedi Regi eram quasi languidus ante ficiem eius . Hebraice
fueram malus ad facies eius : Septuaginta cis i
&non erat alius coram eo. Huiusmodi autem variae versiones, aliarum omnium concordia, atque intelligentia ex vocis maxime a ragii significatione petenda videtur Qua ni quidem vocem deduci putant Hebraei a radices; a 'aghagh qui enim aliunde deducunt huius vocis rationem, interpretari potiti videntur, quam aliam adstruere significat autem fraci um, confractum, diruptum Camque nonnulli conuerti aptissime putant in verbum depascendi, sumpta metaphora a pecoribus depascentibus,in quasi radicitus euellentibus e pratis, quidquid viride, oculisque gratum est: sicque transtulit hoc verbum vulgatus apud Isaiam , Ui. Confractione confringetur terra . Et Eliu apud .io. Iob: Conteret aroglia, inquit, multos, ct innu-
merabiles 'refcres alios pro eis. Quem lo-
bba tum , conuertit ex Hebraeo quidani depascet ob robustos sine inuestigatione, Iatuet alios in V. L locum ipsorum. Hinc deducitur nomen ara agit, Fori quod unica voce, malum, exprimi vix potest, cum dictio idem ae malum in uniuersum significet, atque in super aliqua mala, iuxta Hebraicam phrasim fre-1'. r. quenterque opponitur nomini arato , bonum, ut . o. apud Isaiam: Uae qui dicitis malum bonum, or bonum malum. Omne enim iudicium peruertitis circa id, quod bonum malum est, tum circa honestum, clim etiam circa utile, ac delectabile, prout Min sequentibus eadem magis explicat Propheta. Vertim clim oculo tribuitur haec vox, inuidum Prou. ,1 significat,&parcum, aut auarum. Nam in Pro-P. uerbijs , Hebraeam phrasim , ne comedas DNALV 4em ghai in mali oculi, aptissime in
est inuidu, Lat nam conuertit vulgatus: Ne comedas cum fomine inuido, vel avaro, festinans ad copiam l)ytam et hiis agi ghai in vir mali oculi, subaudi est. quam iterum, utpote quae difficulter in Latinum .s, δεου ran ferietur sermonem, aptissime conuertit vulti'. es, g tu : Vir,quifestinat ditari, Malijs inuidet Atra ALv cum de homine dicitur, aut aliare, cuiuS terior vultui facies hae voce significetur, vim verbi proprie re missi uri s tmet miserum, afflictum, macilentum, aegrum. gnifieat, Huius Vocis notionem exprimere videtur Italica affictum. Obat tuto. Atque iuxta eiusmodi acceptionem vocem
hanc usurpat saepe Moyses in Genesi,somnium illud Pharaonis referens, Mab ipso relatum ena si rans Gliae quoque septem emergebant de sumine, foedae confectaeque macie nitnnnta raghothn re Ibid. .i malae aspectu. Et iterum: macilentae,ut numquam
tales a terra Aeg)pti viderim in Hebraeo sic δάλμην , venit Pagninus non vidi sicut illas in tota terra Aegypti 'i, laroglia in malitia. Et in hoc sensu accipitur vox Im agi praesenti Nehemiae loco, quem expressit vulgatus eram quasi languidus, in malans, antefaciem eius. Idem ni fallor signi-TOm. 3. Apparatu S.
A ficare voluisse videntur Septuaginta disti cilioriphrali, quam omnino peruertit Latinus eorum interpres. Nam quod Hebraeus nun halithi fueram, in prima persona, Vulgatu S, P eram, in prima quoque persona, conuertit, Latinus Septuaginta interpres similitudine primae tertiae personae lis in , deceptus, in tertiam conuertit,& non erat alius coram eo; quasi vero 'lure non assisterent famuli comedenti Regi, cum ipsa Regina, cuius statim meminit idem Nehemias. Quia re cum vulgata Graeca, Latina legendum e seo, non eram alius. Idem enim , quod Hebraeus dixerat a rapti Graecus conuertit ε ρος heteros, alter, alius quae vox in malum solet fre- uenter usurpari, quasi alius a bono, vel a vero. 1sic τερ; Obξία et epodoxia praua doctrina . Quam ALIUS,
phrasim aptissime exprimit Hispana , demudado, quae significat hominem commutato vultu, et i ta prae tristitia, vel prae metu, vel quod frequentilis
ibi et, alii aliquod alteri machinantem Sensus itaque loci est iuxta Septilaginta, prae solito,im mutat eram vulturi semper enim consueueram Regi praesto esse, hilari 'acato vultu, numquam subtristi, aut perturbationem animi exprimente. Prius autem, quam ad Regis interrogationem interpretandam veniamus , huius mutati vultu Qv ARA causam inuestigare opera epretium duximus . subtrist sco- Beda in primis eam percenset his verbis g
quidem princeps vinariu erat, Reg poculum 1 mias.
porrigebat, osticium laetitiae foris agebat, sed ipse interitis graui tristitia premebatur , quod sanctam ciuitatem dirutam, populum Dei opprobrio, contemptui inimicis Dei habitum esse
Vertim licet aptissime his verbis contestatus nobis sit Venerabilis Beda , desolatam Hierosolymam caulam quidem fuisse commutati vultus Nehemiae; tamen clim ea desolatio ante centu In octoginta, io amplisis annos euenisset, quidnam causae fuit, cur nunc potitis, quam alias eiusmodi desolationis commiseratione tactus , tantam praeferat ore moestitiam, ut Regi ingerat con-
cepti facinoris suspicionem Et huic quidem dubio respondet ipse Nehemias toto capite primo. Et factum es, inquit, in mens Casleu, anno Ncte a.
ges morariaXerXis, o ego eram in Susis ian hab- birali castro hanc vero vocem in metropolim con uertunt nonnulli. Et quidem chm eam vocem , Vδ
peregrinam Hebraeis fuisse conueniant quam plures, eius notionem assignare vix postSint tamen
ciuiustequens sit in sacris, ac potissimum cum Susis iungatur urbe , quae metropolis fuit Persarum ideo ea voce metropolim significari arbitratus est Pagninus. At cum de templo dicatur Durni in libro Paralipomenon, basilicam, Regiam habi I. r. 29. tationem,&curiae sedem eadem voce significa P. I. ri putant iij, quod firmum, robustum, ac magnificum significet. Et hanc interpretationem sequutus videtur vulgatus, castrurn Vocans eam urbem, quae
Regia, ac metropolis erat Persici imperi j quo quidem nomine & dignitas, munitiones urbis designantur idemque in sua quoque historia testatur tis, , l:;
Iosephus . Quidam, inquit, ex captiuis Iudaeis, pincerna aes
Regis Xerxis Nehemias nomine, deambulans ante primariam , cap. s.
Persarum urbem Sui S c. Et venit Hanani nus defra PATRIA Atribus, hoc est, de contribulibus meis, in eo iri ς ς um
ex Iuda, 'InterrogauIecti Patriae amor, elus gandum,
que desiderium avide facit inde venientes allo colloquen- qui, de fratribusque inibi cornmorantibus sollicite μ' dς δ