장음표시 사용
191쪽
porta Anguli quadrin gentis cubi
Aquilonem spectabat Borch. p. I. c. I. g. - .
lib. deterrae parti .su p. lib. I.
ceti Stepliani, non fuit porta Ephraim Adrich. I
Gregis Ο-3b dicitur S. Stephani.
Huius autem destructi muri causam enarrat Io Asphiis his verbis. At ille , nempe Ioas capto Ama
sia, eiusque suasu pacifice admissus in urbem, di
rutis ad trecentorum cubitorum pactum mornibus manifestum est mendum in cubitorum numero, qui cum binis sacrae Scripturae allatis locis pugnat curruperil interstitium triumphabundus inuectus est, captiuum prae se agens Amasiam . Et hoc modo factus urbis dominus, Dei thesauros abstulit; quidquid auri, vel argenti in Regia repertum est , totum aspornauit, ac tum demum dimisso Re
reuersus est Samariam . Haec Iosephus Ex qui biis omnibus testimoniis liquido constare videtur, portam Epluat in quadringentis cubitis a porta Anguli se possitam, nempe binis muri interuallis, prout supra ostensum a nobis est. Porro portam Ephraim in aquilonari urbis latere apertam fuisse ipsi metscriptores, a quibus in multi nobis dissentiendum est, testantur . Nam Borchardus, quem illi sequuntur, sic scribit. Tertia porta contra Aquilonem dicta est porta Ephraim: nam per eam ad montem Ephraim patebat iter. Haec ille. Neque vero mons tantiam Ephraim ad Aqui lonem situs erat urbi, sed & tota tribus, prout disertis verbis testatur Benedictus Arias. Duobus
inquit, iij Ioseph, Ephraim dimidiae tribui
Manasses sors tertia obtigit citra Iudam, Sen iam in ad Aquilonem . Haec ille . quod nos alibbi latitis probamus. Cumque med ijs terminis; ac funiculo, praedicta Iudae. Beniamin tribus diuidente, ipsam quoque urbem Hierusalem liuidi ostensum iam satis a nobis sit manifestum erit, tribum Ephraim ipsi urbi ad Aquiloncm ex stitiise ac propterea portam urbis, quae ad eam
duceret tribum, ad Aquilonem conuersam uisie necessario dicendum est. Quapropter mirari non desino Borchardum ita ab omni non ratione tantiam, vertim etiam veritatis specie deviasse, ut assereret portam Ephraim contra Aquilonem sitam, dicique a Nehemia , portam Equorum clim contra chenaias usque ad murum te inpli aedificaste tradat Thecue nos: indeque sursum a porta Equorum sacerdotes , quemque contra domum suam. EX quo loco, Dalijs quos infra afferemus, liquet, portam Equo rum lcmplo,&Regiae Salomonis proximam, ad Orientem, non velo ad Aquilonem respe&iste id quod expressis verbis tradit Ieremias, qui aedificandam ciuitatem praenunciat Domino muro circumdante regionem mortis, quae in monte Caluariae ostenditur fuisse, si usque ad torrentem Cedron, que ad angulum portae Equorum orientalis portam autem Ephraim ad Aquilonem,non vero ad Orientem spectasse, ipsemet orchardus testatur. Qua ergo ratione vel ad Aquilonem, ad Orientem stimul spectet eadem porta, vel unius nomine compellari possitnt, quae nominibu ,
Ioci dispositiones se inuicem sunt longe sepo E
Neque vero in is a ratione alienum est, quod idem tradit, portam Ephraim dici nunc Sancti Stephani, quoniam extra eam lapidatus est ipse protomartyr Veriam cisim in valle Iosaphat peregrini immo cli istiani omnes locum Veneren tur, protomartyris Stephani inguine ac naartyrio sacrum, vallemque Iosaphat nulla ex septemtrionalibus Hierosolymae portis prospicere possit, ni a ratione laorta Ephraim eo nomine condecO- rari potuit. Quare accuratius multo ac veritis Ad cichona ius portam regis testatur nunc aprO-tomartyre,' tui peream extra ciuitatem eductus est, non longe ab eadem lapidatus, Sancti Stephani portam dici. Quamuis hic a veritate deflectat eam arbitratus portam quoque Vallis nuncupari. 'diveio ad portam Anguli attinet, a Borchardo, Benedicto Artamontano, Adrichomio, ac alijs in angulo urbis aquilonari, orientali supra torrentem Cedron ponitur in eo loco, in quo a nobis turri Hananeel constituta est id tamen nulla ratione stare potest, cum iuxta ea, quae a nobis probata sunt, porta Vetus porta Piscium, turris Hananeel, Imath inter portam Anguli,&portam regis collocandae necessario sint. Quare si in eodem orientali urbis latere, in quo est porta regi S constituaru etiam porta Anguli necessario carum portarum mediae ad orientem statuendae essent Orientem ergo spectabunt porta Vetus, porta Piscium quod nullusne somniaret quidem. Quare cum hoc sit impossibile, id quoque, ex quo illud sequeretur, impostibile esse necessarium est. Quibus adde locum Paralipomenon mox afferendum in quo Ozias aedificasse dicitur turres in Ieru lem sepersori. et Anguli, ct seper portam adiis O rei quas in eodem muri latere . Ex quo liquido constat, ad idem muri latus portam Anguli, mortam Vallis pertiniuisse. Sed porta Vallis paulo post probabitur a nobis in Occidentis latere sita in Occidente ergo statuenda est porta Anguli. Eam uocat Lacharias portam Angulorum in quo vim Hebraicae vocis expressit , quae supra a nobis ostensa est: ex quo fit non modo in angulo statuendam hanc portam vertim & forma plurium angulorum exstructam fuisse. Huius portae antiquam formam tenuisse videtur Herodes in es struenda ibidem Pseph in turri, cuius in haec verba meminit Iosephus: Cum autem
totus admirabilis esset tertius murus, admirabilior Psephina turris ad Septemtrionem, Occidentemque surgebat, in angulo , qua parte Titus castra posuerat ex ea namque per septuaginta cubitos edita sole orto Arabia prospici poterat, isque ad mare itemque ad vhima tinium Hebraeorum erat autem
octo angulis, Haec ille. Quaecum alijs de eadem turri testimoni j supra a nobis relata sunt. Sed iam tandem ad murum latissimum rede mus oportet, quem medium fuisse inter portam Ephraim, portam Anguli non dubitamus quare autem sic dictus, aut quare non fuerit a Nehemiae instauratoribus aedificatus , dicendum est modo. At dirutum eum murum a Ioa Rege Is rae , capto Amasia Rege Iuda, pluribus supra ostendimus ciuitatem vero absque muro in tot ac tantis Regnorum ac Regum perturbationibus si
re potuisse quis credat didicendum est igitur ab mmasiae filio OZia, armorum, bellique gloria praestantissimo, atque Dei ope in Reipublicae ac Re
gni administratione adiuto murum quoque Hierusalem instauratum fuisse, ut etiam innuit historia Regum . Neque praer Liptum tantummodo murum, atque euersum ab Oria instauratum credimus vertim etiam antiquum firmioribus muni
tum turribus, prout tradit sacra historia Aedi cauitque, inquit, O ias turres in Ierusilem δε- per portam Anguli, ct super portam Vallis, es reliquas in eodem muri latere . Ex quibus duo licet conij cere Prim im murum quidem quadri gentorum cubitorum a Ioa Rege Israe reuersum, non modo exaedificatum ab Ogia, cui ciuitatis munitio ac firmitas maxime curae fuit prout alblato testimonio comprobatur vertim etiam fi miorem multo, atque latiorem estectum qu, propter
latissimus quare sic di ctus, neque
192쪽
propter istari latioris nomen obtinuerit. Haec autem omnia disertis verbis testatur Iosephus, de
eodem sic scribens, alogias in posterum ad curam
. urbis se contulit quidquid enim moenium vel vetustate labefactum erat, vel superiorum Regum incuria, totum instaurauit: atque eam etiam partein, quam Israelitarum Rex Amasia patre huius capto diruerat, quando urbem victor ingressus est. His addidit non paucas turres centum quinquaginta cubitorum altitudinis, Marces a Iiquot in locis minus frequentatis ad tutelam disposuit. Haec ille Quapropter mirandunt
non est eiusmodi muri irratitati ac latitudini ces siste quidem Assyrios, quando murum Hierusalem euertebant, sessosque euertendis alijs murorum debilioribus partibus, milites ab huius eueisione abstinuisse. Quapropter cum tota illa Septemtrio natis muri pars, quae portam Ephraim, po tam Anguli continet, cum interiacentibus binis quadringentorum cubitorum pacijs, ac nica a media turri, usque Nehenaiae tempora integra permansisset, instauratione non eguit; sed eo s-que peruenientes instauratores, dimiserunt Ieru salem siue ad murum plateae latioris, vel latum Pari quoque ratione neque portae Ephraim, neque portae Anguli meminit Nehemia hoc
tertio capites quoniam clim instauratores tantummodo muri commemorare statuisset: iorum ratione turres, ac portas muri, quae muri partes instauratae non fuere, merito praetermittuntur eae enim instauratores sortitae non fuerunt
Ex dietis ergo liqu1do constat, quam partem muri hucusque percensuerit Nehemias quoniam Eliasibo cum socijs partem muri orientalis aedificandam distribuit usque ad turrim Hananeel, quae in angulo Orientis atque Aquilonis sita erat; mox totum aquilonare urbis inferioris latus, nempe a turre Hananeel usque ad portam Anguli prosequitur, quod in spacia muri viginti totidem turri
bus diuisum fuerat, quattuordecim enumeratis instauratoribus in undecim sortes distributis par titus est, prout enumeranti mani stum esse pote rit. Nunc igitur ad occiduum urbis latus excita dum duce Nehemia descendamus.
a Raphaia principe inceptam, totamque urbem in plures vicos distria
buta n, totidem principum cum rate demandatam fuisse.
T iuxta eum aedificavit Raphaia lius Hur, princeps vici Ierusalem. Eundem quem supra tenendum probauimus, secuti aedificantium ordinem deflexos nunc credimus aedificatores a porta Anguli prospectante ad Aquilonem,& Occidentem, atque absoluto aquilonari muro, occidentalem instaurari coepisse. Cui quidem muro occidentali R
A phaia princeps principium dedit, ab Aquilone
tendens in Austrum. Et quamuis in muro lato, atque in portis Ephraim, Anguli nihil prorsus aedificauerint Anania, aut Raphaia immo vero totus ille muri tractus ab utroque intactus dimi Lsus sit medius hic tamen iuxta illum aedificasse dicitur; quoniam nihil instaurandum praetermiosum est inter ea, quae Ananias, Raphaias aedia
ficauerunt. od autem in Hebraeo habetur,&super manum eorum, vel iuxta eos, idem ipsum innuere videtur ex utraque enim lectione colligo eos omneS, quos ab initio narrauerat aedificat res, a porta regis aedificasse usque ad murum latum plateae Ephraim,4 portae Anguli indeque rursus iuxta hos coepisse quidem ubsequentes
aedificatores occidentale urbis latus instaurares: quorum primus, apbaia fula, princeps vici Ieru horum hessalem. Ex Hebraeo sic vertit Regius codex 'prin dicatur.
ceps dimidiae regionis Hierusalem. Pari pro sus ratione Septuaginta Princeps dimidiae r gionis Hierusalem. Atque cum principum variae ditiones, variaque nomina percenseantur in sacris Biblijs hoc uno tant imi quod sciam capite, principes vicorum, siue dimidiorum vicorum commemorantur. Cuius principatus ratio, vel ex eo tantummodo interpretari poste videtur, quod Hebraei tradunt, voci I, pelech notionem pertractantes. Prim tim
enim a significari putant baculum, siue scipio nem, quo debilis quisque se sustentat. Qua ratione intelligendum putant illud Dauidis in ledictum , siue illam propheticam maledictio nis nunciationem, quae habetur in libris Regum huiusmodi me desciat de domo Ioab stu 1. g. a.
xum feminis sinens, ct leprosus, ct tenenso P. et O.
sum vel ut ipsi conuertunt Et apprehendens , an apelech in baculo, Hebraismumque esse putant, significantem , non defuturum de domo Ioab debilem, aut claudum, sustentantem se baculo. Rabbi autem Salomon ad colum transtulit; quod colus seminarum vilissimum debilissimum baculi genus sit. At vulgatus tenensfusem, vertit, vel sustentans se susto, quasi maximam D miliae penuriam indicaturae sint, nobiles quondam, ac delicatae virgines,matronae, atqu anu S,
opipare olim conuiuantes, laute; deinceps v ro colo, ac fuso victum stibi prae nimia indigentia quasi mendicantes. Quamuis enim alias fusi sus, manuum assidua exercitatio eximiae laudi
tribuatur mulieri illi forti ac sapienti, de quia, rq 'dicitur o digiti eiusu velit ali reddunt, manus AvDABNeius apprehenderunt l, a pelech fusum, vel colum te est nobi- non est tamen mirandum, si hic laudi tibuatur, in b. 'quod ibi dedecori adscribitur.' gloriosum enim Est exedieitium inobilissimae semina manuum suarum assiduae in at exercitaui altare exercitationi, ut otium, ac desidiam de xi0m. 'di
ditet miserum tamen est, atque ignobile, victu, dum turpe. ac vestitu indigere, ita ut haec necessaria vitae
subsidia cogatur eadem nobilis semina manuum labore sibi parare, alioquin desecitura . Est cilia longe diuersa vocis notio accipitur enim pro regione, tractu pago, seu vico in qua quidem acceptione Chaldaea potitis creditur esse vox, quam Hebraea siquidem nihil cum superi re commune habet. Quoniam igitur saepius hoc capite vocis pelech mentio fit sub praedicta vici acceptiones ideo Hierosolymam in vicos diuisam fuisse nonnulli arbitrantur. Quod quidem veritati consonum videtur ita maxime, ut negari non possit.
193쪽
possit. Quae enim urbs est, aut quod opidum, A quod non in vicos, 'lateas vij publicis diui- sum sit se Adde quod in actis Apostolorum vici
Hierusalem fiat expressa mentio: Et exeotes, inquit Lucas, processerunt, ρυμου rymin vicum unum. Qu1m Vocem neotericu Squidam sic interpretatur:
Est etiam vicus; non quidem pagus, aut Opidum, id est, HLηcomi, sed pars urbis ciuitas enim distinguitur in vicos, vici in vias, viae in domos. Haec ille. Quod si nil aliud significare velint praedicti auctores, nihil mirandum omnino est, Hierosolymam vicis diuissem si id otianibus non tantii mi bibus , aut celebrioribus ciuitatibus commune est veriun etiam cunctis pidulis, Vicis, aut paris . Vettim cum ciuitas pariter cum tota ne Bhraeorum Republica a Deo ipso rerum omnium opitice, ac totius ordinis parente fundata, sanctissimis legibus instituta fuerit, atque a sapientissimis ducibus,ac Regibus gubernata hoc unum peculiare eximiae laudis insigne sibi iure optimo vindicare videtur Hieros blyma, ut in partes distributa fuerit, non quidem temere, sed ordine, numero sibi inuicem, toti Reipublicae maxime respondentes. Quapropter quemadmodum supr1 de murorum in aequas partes diuisione philosophati sumus; Ic etiam nunc totam urbem, Cain vero potissim iam partem, quae tempore Dauidis exstitit, in vicos numero conuenientes distributam fuisse dimensione, aut saltem proportione 1 CIN VICOS sibi inuicem respondentes, asserere non dubitamus. Quo autem numero praedicti vici distributi fuerint, apud nullum probatum auctorem reperi vidi tamen in nominatos Hebraeos referri, qui in vicos viginti quattuor urbem totam distributam scripsissent. Qui numerus haud videtur dissonus immo vero alijs distributionibus conueniens binos enim singulis tribubus videretur assibgnare vicul OS. At quamuis praediolam Hebraeorum sententiam improbare non audeam, clim nihil certi posusui eidem ob ij ceres tamen quoniam se tantii mvici commemorantur hoc capite, quorum singulis bini dominantur principes omnes ver,hi vici Dintra antiquissimae urbis Salem moenia, atque intra murum illum a Dauid olim circa montem Sion exaedificatum constituantur ideo has binas urbis partes in totidem vicos distributas fuisse duodecimque principum administrationi commissas merito opinamur nisi malis X tremam Vrbis partem, nempe occidentali muro proximam, sex vicis distinctam interiores ver in totidem ordine, nempe huic parti proXimam in sex, sub sequentem pariter in sex atque idem de ultima, Morientali urbis parte intelligatur ita V tota ciuitas in viginti quattuor fuerit distributa vicos, a quadraginta octo regenda principibus . ViXenim credibile fit tam magnam ciuitatem, tam a immensae multitudinis capacem in sex tantiam partes ulla ratione distingui potuisse. Sex autem vici hoc ordine percensentur, ut primuS Hierus lem dicatur victis, secundi subticetur nomen, ter lius Bethacharam vocatur, quartu Maspha, quinctus Belli sur, sextus Ceilae. Quamobrem autem unde talem sortiti sint appellationem, quo niam non eadem omnium ratio est, de singulis proprijs locis quid conij clam , dicere non gravabor. ri
qucis die, salem dicitur, non ob aliam, quod credam, ratio-tur nem, quam quis Lea urbis pars a Melchisedeco
inuicem respondentes distributa
primit in aedificata, quasi proprio iure sibi Hiero,solymae nomen vindicauit, prout supra Iatilis probauimus. Cuius vici princeps fuit Raphaia, siue ut habent Hebraea, Graeca, dimidi vici princeps fuit Raphaia. Non enim intelligendus est unus vicus nulla media via diuisus di immo vero pluribus, aliqua ibi te maxima, e aequo inis duas tributus partes . Ex quo fit, ut Raphaia, quia vulgato nostro vici princeps dicitur idem dimidi vici princeps merito dicatur quoniam vicus ille, cui praeerat,& vicus dici poterat, vici Hierusalem medietas. Est .alia vocis pelech haud incongrua acceptio, quam innuit Marinus nempe qu0niam Hebraei voces uia i ebet ii, nu matteii, qu Arum
quaelibet virgam , seu baculum primaeva sui imposivione significare consueuit, transtulerunt ad significandam cibum, seu funiliam pari quoque ratione voce pelech, quae baculum significat, idem ipsum significare voluerint, nempe tribum,cogmationem, familiam quod iosiussi is alibi prosequimur Neque vero coniecitura tantiam 1 plures familiarum principes Hierosolymis habitare solitos assequi postlimus: verum id antiquissimis, sanctissunisque monumentis consignatum accepimus. Siquidem in libro Paralipomenon, enumeratis primitin duobus,4 quadraginta principibus viris,filijs Beniamin, subditur Hi patriar-cbae, cognationum principes , qui habitaverunt
in Ierusalem. Ac mox In Gabaon autem habita uerunt Abigabaon, se nomen uxoris eius Maacha,
filiusque eius primogenitus Abdon, o Sur, se is est Baal, ct Nadab Gedor quoque, 9 Ahio, o Zaricher, acellath, ct Macelloth genuit Sirmaa, habitaueruntque ex aduerso fratrum suorum in Ierusalem cum fratribus suis. Eadem prorsus Verba repetit sequenti capite. Cumque disti cultatem non modicam praesens textus inuoluere videatur, qui eosdem filios Abigabaon Hierosolymis & in Gabaon pariter habitaste significare videatur, eam soluere agitata unde quaque quaestione conatur Abulentas. Nos vero aliis alio dimissis eius interpretationibus,eam tantummodo amplexabimur, quae contextui, alijs sacrae Scripturae testimoniis magis apta videtur. Ea est, sacrum historicum assirmare, aliquos ex his fili j Abigabaon, siue iuxta alterum te X tum, patris Gabaon habitasse quidem in Gabaon alios ver 5 habitasse in Hierusalem. Neque vero dissicilis, aut extorta cuiquam, apparere vlla ratione haec interpretatio debet, quam simplici tantilina interpunctione super addita expresse redderent verba textus. Nam si in nostra, exempli gratia, Latina lectione, in qua consimili virgula omnia haec decem principum nomina distincta sunt, post quartum nomen punctum absolutae periodi nota infigeretur, nullus legentium non intelligeret, priores quattuor principes in Gabaon habitasse posteriores vero sex in Hierusalem. Et quamuis tam parua distin- tio in Latinis sensum hunc redderet, in Hebraeis multo minor id praestaret: siquidem unica tantummodo virgula litterae subscripta periodos distinguere solet eamque accentum op passe Uocant, cui figura conssimilis est accentus alter metegh
dictus . quare facillimum fuit in distinguendisperiodis scriptores nonnumquam decepto fuisse , maxime ciui ante Masoretas, sicut punctis carebant Hebraei ita alijs quoque quamplurimis distinctionibus M accentibus caruisse cre
dendi sint. Atque adeo se posteriores principes habitasse
PLUREs principes Hiero lymis habita G
194쪽
, vel in medio habi tare quid si artificet. ADIUTO-
rosolymiS, totidemque ex tribu Iu da : Sup. in hoc eque.
pes vicorumi Hierosoly- mitanorum Romae trunc ei suntur.
habitasse etiam in Hierus lem haud temere afferimus, Hebrae sequuti, quae sic licet conuertere. Atque etiam ipsi contra fratres suos habitauerunt in Hierusalem cum fratribus suis. Eadem paene habent Graeca in haec verba Et quidem tu ercgione fratrum suorum habitauerunt in Hierus 1lem cum fratribus suis Capite autem non sequenti phrasim illam Hebraicam, quae e regione, vel ex aduer fratrum suorum habet, interpretari videntur Septuaginta, sic scribentes Et in me dio fratrum suorum habitauerunt in Hierusalem in medio fratrum suorum, vel cum fratribus suis, quassi idem significet phrasis haec, atque illa ne que ina merito nam si Hebraicae vocis Naneged, quae habet hi in Hebraeo, consulatur notio, idem omnino significari comperietur . Significat autem a vox coram, ante, contra , ex aduerso,
usurpaturque ad significandam cohabitationem,
eam etiam, qua uxor velut coram viro suo semperest,&indiuidua cum eo vivit consuetudine .
Sic in Genesi ad socerum suum ait Iacob: Apud
quemcumque inueneris deos tuos, necetur ad neged
coram fratribus, fris. Et in Exodo Ibi ue, in quit, I aE it tentoria ad negese regione m-tis Vertim ea, quam primo notauimus, huius vocis notio magis innuitur in Genesi, dicente D mino: Non est bonum esse hominem flum, faciamus ei adiutorium ara cenegeddo simile sibi Profecto, coram eo, conuertit agninus, eius in te pretationem subdens, ac si dicat, inquit, R. Dauid , ut sit iugiter ante illum ministretque illi. Verum melliis similitudinem exprestit vulgatus, Septuagintae interprete imitatus, qui κα- ῶν-- cat auton secundum eum, vel ipsum reddunt: vel ut vertit Chaldaeus, adiutorium , quasi eum. Quare ex vi vocis Hebraicae non miniis, quam
ipsius teYtus probatum satis manet, habitasse quidem hos principes cum fratribus suis in Hierusalem cum illis, absque dubio, duobus, 'uadraginta principibus, quos paulo ante commemorauerat. Qui omnes principes in unam summam collecti, numerum illum, quem aliqui supra coniectarunt, quadraginta octo principum scilicet, explent. Ad finem autem praealtati capitis Paralipomenon, quo praedicti quadraginta octo principes habitatores Hieruselem percensentur, alij quo oue quam plures referuntur alias incolentes urbes Et subditur omnes hi Ali, Teniamin: ideoqtie omnium scriptorum concors sententia est , hos quadraginta octo principes omnes ex tribu fuisse Beniamin, Nos autem pluribus supra probauimus, urbem Hierusalem in duas partes ex aequo diuisam partimque in tribu Beniamin exstitisses partim vero in tribu Iuda. Quapropter clim quaὸraginta octo principes ex tribu Benia miniumerentur in urbe inferiori haud temere quidem asseremus in meridiana urbis parte, tuam superiorem vocat Iosephus, totidem principes habitasse ex tribu Iuda omnesque Hierosolymit nos familiarum principes sexd nonaginta fuisse. Huius rei haud leue argumentum est poterit Romana Respublica , quae politicos olim omnium gentium mores imitata , una plures nouis inducitis, iam nunc mutauerit, plures eorum difficultate deterrita abiecerit, plures alios oblita omnino sit 'unc tamen Hierosolyma r sicut coni j cimus petitum retinet in perpetuo conseruat, ut totam urbem in tredecim vicos, quos mones quasi legiones vocat, diuisam toti
dem principibus viris distribuat ex eisdem tamen
nobilioribus ciuibus Iectis, quos a potiones a demandata rionum cura denominat quasi dicat capitarionum; haud secus omnino, quam Hebraea saepius eiusmodi priscipes in Licris Biblij quan Num. doque nra tale raalabeth capita domorum, alias vero, ut in praesenti serpelech, hoc est, principes, seu capita appellare consueuerunt vici, aut familiarum quo omnes, ut dixi, sex & nonaginta Hierosolymis fuisse conijcio. Quocirca si, quae paulo superiti; de Hebraica voce a spelach a n bis dicta sunt in 1 nemoriam reuocentur, facile quiuis intelliget, certum quendam familiarum seiusdem tribus numerum ea voce significari nec
non vicum unum sic dici, quoniam ab eiusmodi familijs pariter habitaretur. Quot autem familiae numero singulis vicis an
numerentur, statuere nulla ratione praesumerem,
nisi vicos acciperem si epius hoc capite, pro dimidia sui parte singulis principibus subi jci Pra terea etiam hi in bellica principum distributione pluribus constitutis principibus , ab alijs alios decupla excedi potestatis magnitudine
comperiamus, pentacontarchos tantum obseruauimus duplicata ratione a centurionibus superari . Nam in libro Machabaeorum sic scribitur: Et os haec constituit Iudas duces populi, nempe
tribunos , centuriones, ct pentacontarchos , taguli decuriones. Quem locum aptissime Sanetus Tho- machi verbis interpretatur Tribunos autem Vocat eos, qui mille viri praeerant centuriones, qui centum; sicut pentarchosi vitium codicis .Τhom. Og corrigendum censeo, atque iuxta textum eius quain, si porque interpretationem penta comωnhos legendum M ch ib.&pentacontarchos, qui quinquaginta. Haec ille. Ex quibus liquido constat, centuriones, a tribunis haud secus, quam a pentacontarchis decanos decupla proportione superari ; pentacontarchos vero a centurionibus tantummodo dupla quod non sine magno consilio in ordinati Irin Republica factum fuisse merito crediderim. Quare eandem quoque rationem obseruatam fuisse iudicamus in diuidendis vicis Hierosolymitanis, quos bifariam partitos agnoscimus ac propterea RZ-
phaiam in Hebraeo principem dici dimidi vici
Hierus ilem; sicut in Latina nostra, Sestum princeps dicitur mediae partis vici Ierusalem se Ghemias princeps dimidiae partis vici Tethsur; sic de alijs, prout in sequentibus apparebit. Quae climitassint, quinquaginta domos singuli principibus dimidiorum vicorum subditas fui sese intelligemus,4 vicos singulos centenis constitisse domibus inuarum singulas plures postmodum similiae incoluissent, x Hierosolymitanorum ciuium numerus, quem supra tractauimus, Sup. lib. I. compleretur. Quae totius urbis partitio. in , o. c. ai.
familias earumque principes distributio de an liqui Iunis urbis Salem, Sion intelligenda videtur: quibus annumerandae quoque Drent Be-χetae, Caenopolis, Ophelis domus, templi habitationes quoniam eiusmodi urbis partes ciuitati, quae iam inde a Dauidis temporibus completa fuerat , superadditae filerunt: quarum quaelibet perfectae urbi merito posset a mi tudine comparari . Namque quod ad templum pertinet,&quomodo illud ciuitati ab EZechiele Ereri. o. exaequari videatur, suis locis opportune magis
Et iuxta eum aedi cauit Iedaia litis Haro X. maph contra domum suam . Ex Hebraeo verti posset M super manum eorum, vel uXta OS:
195쪽
ri partem exaduerso domus suae aedificandam
nibus significant Hebraei I. Far. 23.
idque hi allicare videtur contextus, pro Raphaia
aedificasse artifices, ministrantibus rsan, de por tantibus onera ipsis me ministris principii quinimmo apso principe una cum seruis ac familiaribus suis urgendo aediticio operam dante. Quorum omnium memor historicus, subiungit: ad manum eorum, sime iuxta eos qui Raphaiae nomine, sumptibus aediscabant, aedi caui I data. Cuius orninis notio si attendatur, Me braica phrasis, ex potentia desumptum nome1 videtur significat enim manum Dei, hoc est, vir tutem, potest Ziem, ac vires, quae manu significari consueuere, ut supra dixi, eximiam, singularem, magnamque eiusmodi potentiam fuisse , adiuncta vox, Dei, significat hoc est, qualis Deum ipsum dedecere non posset. Contra domum suam: in Hebraeo, Graeco pariter habetur,4 contra domum suam; quasi sensus sit, principem hunc aedificasse quidem muri partem ei prOXimam , quae aedificata iam fuerat , vel aedificabatur a Raphaiari necnon usque ad eam partem muri, quae domui habitationis suae ex aduerso stabat: ideoque bina murispacia ab eodem aedificata fuisse in descriptione assignauimuS. Illud etiam prudentera Nehemia gestum innuitur his verbis, quod Malias saepe ut partes muri aedificandas partitus sit habitantibus ex aduerso earum quoniam eos crederet tanto maiori studio, ac diligentia aedificationi operam daturos, quanto eius partis munitio, securitas non totius urbis tantum de ensioni utilis vertim &propriae familiae necessaria ab ijsdem aedificatoribus iudicaretur. Nos vero quo ficili iis, quae a
Nehemia recententur Omnia, eo quo percensen-riir ordine, a lectoribus percipiantur, huiusmodi domos in nostra descriptione proprijs locis notandas curauimus alias velo singularum familiarum domos, quamuis aliqua probabili coniectura 4psae notari potuissent, designari nulla ratione si-Dimus, ne intuentium oculi earum multitudine ostia si mentem quoque a singularum contemplatione abstraherent, ab innium perceptione avocarent. Et iuxta eum, Iedaiam , aedificauit Hattus, Hebi alces Michattus, Septuaginta ἀττουθ attulit . Quare autem ita nomen viri propitum varient Septuaginta, non facile statuo nisi forte dii scilis erat Graecis eiusnodi prolatio, quam ad corum morem oportuit sua ut is accommodari Ab hoc autem unicum muri interuallum credimus aedificatum.. Mediam partem vici aedificauit Melchias si lius Herem, o Hasub lius Phahath . o. ib, ct turrim furnorum Hebraice nisi πα mi doli se nit, quae mensura secunda reddi potestri qua etiam ratione pluribus locis paulo inferius coi uertuntur eaedem voce a vulgato nostro. Atque id quidem non iniusta; nam vox mimiddali mensuram significare ibi et dister autem a vocem': ita mesurali, quod haec quantitatis discretae mensura est illa vero continuae. Sic in libro P ralipomenon Etsuper omnem ma mesua ab pondus, numerum posses redderes vulgatus vero pondus
Vertit , quod libris, quasi discretis ponderibus
mensuretur atque mur vini dat mensuram, quae
continuam significat quantitatem apud Ezechielem, ut suis locis vidimus. Qua1 de mensura muri accipienda vox absque dubio est. Vox autem altera a verbo nata cana, quod mutare, seu iterare significat, deducitur, ut videre est in libris Regum. Dixit Elias, postquam holocaustum,&
ligna aqua perfusa fuerant: Etiam fecundo bo fa
Forsterus: dixit, iterate, citerauerunt: di Arsi iuxit, tertio facite, e fecerunt. Atque in psalmo dictio r. L dixi, nunc coepto haec mutatio dexterae Excelsi. l. 76. Sanctus vero Hieronymus iuxta Hebraea,&Chaldaica Infirmitas mea est haec mutatio omnipotentis dexterae Excelsi. Ex quibus hic videtur elici posse sensus: Nunc coepi, subaudi, aegrotare;&tamen iam mihi videor videre, quod haec est, nuta tis. Propter verbi huius, quod interpreta mur, vim, liceret conuertere, iteratio, seu secunda percussio dexterae Exce quasi dicat vix aliquando praesensi omnipotentis dexterae per cultionem primam, cum prae vehementi doloris ' dolor en
sensu eam secundam fuisse, quae percussum percu
teret, arbitratus sum siue etiam, sensi duplicis quam sim flagelli dolorem: fuit enim haec dexterae Excel pi , videapercussio. tiareta. Iuxta quam vocis notionem mensuram seciuis dam, seu iteratam, nam aut alteram licebit conuertere quasi sensus loci sit, ut ouoniam singulis aedificatoribus singulae muri mensurae aedificandae tribuebantur a Melchia. Hasubo iterata mensura, hoc est, duplex muri mensura aedificata dicatur. Quocirca cum pro mensura una muri, MENs quantum inter duas turres interiectum erat pa mn secunc ij, accipiamus, nempe ducentos cubitos ideo δ Π
quotiescumque aeam cantium aliqui mensuram miscet. fecundam aedificaste dicitur, bina ei turrium in terualla assignamus . Vulgatus autem me iam
partem vici aedificatam ab his duobus dicit, illud fortasse significare volens, bina muri pacia dimidio vico ex aequo aduersa fuisse vico autem integro quattuor. Dissici litis tamen Septuaginta interpretum lectio exponitur, quae sic habet. Et secundus tenuit Melchias, c. nisi sensus Q, se cundus a praedictis ac si dicant post enuine ratos tenuit Melchias: quamuis in aliis codicibus habeatur, & mensuram secundam , quae lectio Hebraicae est magis conueniens; ideoque susci pienda . Hasu vero lius Phahath Moab dici- tur, quasi sit hoc viri proprium nomen Ita enim a vulgato,&a Septuaginta interpretibus legitur. Quod stare optime poterit cum assidua etiam nostrae aetatis experientia, quae nos docer, nomina pluribus ab euentu, a patria, a domo, a mill tis alijs leuioribus etiam causis desuinpta homi nibus imponi solita. x ruina phaloth moab autem compositum nomen videtur, quod foveam, seu voraginem Moab licet conuertere quare a phrasi Hebraica minime alienum videtur ,s filius voraginis, seu vallis Moab dieatur, qui loci sic deno minati habitator fuisset, haud secus, qua in filiae Ierusalem dicuntur Hierosolymis habitantes.
Et turrim furnorum. Septuaginta musque ad turrim Thanurim , retenta Hebraica voce z anthania urina scripserunt. Ex quo licet quidem v RR1sconhcere, nomen hoc proprium Hierosolymita furnorum ν
nae turris ad Occidentem sitae apud omnes fuisse. 'Γ
Quare autem sic dicta fuerit, prudenter insinua quare sic diis uit Latinus interpres, dum vocem Latinam redocta suerit. dit furnorum, turrim eam appellans. Et merito id quidem deducitur enim ea vox a radice unir, quae profluuium, seu propagationem luminis significat transferturove ad successionis propagationem significandam quoniam sicut lucerna deperdito Solis lumini noctu substituitur, eiusque vices gerit sic etiam fili in demortuorum paren.
tum locum subrogantur,& eorum vices, ac memoriam VARII s
197쪽
ISRAEL SICLVS SANCTA IERUSALEM ISRAEL SICLVS S
Siclus agenteus expromptuaris uel pa qualini Siclia argenteus SICLVS DIMIDIUS VANCTA IERUSALEM TEMPUS CIRCUMCISIONIS Ius PINGUED I
198쪽
Lan Ρai qualit SALEM SCRIPTURAM AD I TEMPUS UNCTIONIS nclut argenteur sud me IEt UNIO REDEMPTURES: PROPHETA SAMUEL Oua tu parorclimr mea γ promptuario Laeli uaria pari sicli aerea P promptuario Laelidiri qualini Pas qua lini
200쪽
ii moliam construant Sic in libris Regum, ubi prae V. 36. dictas Ahias Propheta decem tribus auferendas di it a filio Salomonis, subdit Filio autem eius δε-LvcERN botribxm nam in ovain dominetur, ut remane it i et lucerna, filius Rex, David Dauidin eo cun-
- statas ctis diebres coram metu Ierusalem. Quem locum solides inlustrat ille alter eiusdem libri, in quo enume-;. Q. 1y. ratis sceleribus Abiae iiij Ieroboam, haec verba
subij ciuntur: Sed propter Mauid dedit ei om nas Deus suus lucernam in Ierusalem md vero
lucerna significare velit, ipse testati ir, subdens: O fuscitare Mium eius pos eum , , tueret mihi, i. Ierinarem. Ex quibus planus quoque ii psalmimi illius celeberrimi sensus, in quo postquain ineffabilis Dei omnipotentis dignatio, amor, d pie tas cia Sionem ostensa est, multaque ac paene incredibilia dona promissa,subditur: istuc, in Sione producam, proseram, atque omnibtis gentibus no tum faciam diu germinare faciam cornis, robur, potestatem ac Regium d cus David, hoc est, Dauidi, re enim Δαmipto in iii habetur in Graeco, paratii lucernam fili in Regni succestarem, ac
heredem, illii inquam, de quo angelus ad Vir-Die. ginem Matrem ibit illa Dominus, inquit, Deus i. sedem Daui patris eius, o regnabit m domo Iacob
in aeternum. Hunc ergo Christum Dominum , paraui inquit pater, lucernam Chris meo Da uidi. Et merito quidem Christus Dominus lucerna dicit Ir, non tantilan, quia hereS, ac sustentator est Davidici imperii, ac nominis; sed quia erat, estque, erit in aeternum lux vera, quae dumi nat omnem hominem. Pari quoque ratione expli cari posse videtur alius locus ps imi Ouoniam tur Puminas lucere facis lucernam meam hoc est, Christium meum iam iam illucescere paras Tomine. Cuius clim memini Regitis Psaltes,mox eius videndi maximo desiderio accens his sese conti nere non potuit , quin prorumperet , dicens Deus meus issumina tenebras meas, quasi sperans, pi posita misera, qua offundebatur, tenebrarum caligine ob oculosiijssimi Domini, ac parentis Dei, fore, ut iam tandem aliquando misericordia motus inclinaret caelos. deicenderet. Hinc fit, Vt UOX In tali uir, clibanum, seu si num significet, qui vehementi accensius igni maxime luceat. Atqtie ideo turrim an urina, vel furnorum dictam putant Hierosolymis,'iuod in ea noctu perpetuus aleretur ignis, qui viam, mare magnum ad Occidentem sitium nauigantibus , si1ue etiam terra iter agentibus dirigeret . Ali vero, quo niam vox annu usu magis recepta ad significandos furnos si ierat, ab eis nomen deductum putant . Quocirca in memoriam reuocare libuit, quod Chimchius annotauit aliud nempe esse Iunsamur, aliud an a phurni furnus. Illa enim voce surnus significatur, quo preis buccella totassimul coquit tur, non in panes ditii a hac autem communis etiam nobis fir rnus innuitur, quo panes plures decoqui solent i sed Haruch, eiusmodi neglecta distinctione, utramque vocem pro eodem accipit . Vnum tamen ex eorum sententiis a struendum, deceptos eo fuisse, qui sic appellatam putarunt turrim hanc, qubd caminis calcis, aut is erum immineret i vox enim tantiu furnoS,
quibus panis coquitur ignificare consueuit Leuit. i. Uod&ex Leuitico probari potest Cis istitem
.a. . obtuleris, ino mi, crisicium coctum in clibano: de, simila, panes scilicet absque fermento. Et iterum:
A squam confregero baculum panis Osri, ita ut decem molieres in uno clibano coquant panes Praenimia enim panis indigentia unus etiam minimus furnus decem familijs susciet, clim alias singuli illo etiam maiores singulis familijs vix possent 1 tisficere. Dicendum ergo turrim hanc fur rumdictam propterea, quod pluribus furnis, quibus panes intra urbem coquebantur, immineret . Et iuxta eum aedis aut Sodum lius Alohes, princeps mediae partis vici Ierusalem. Hunc arbitror esse eundem victim, cu1us supra meminit, Raphaiam commemorans reliquae mediae partis principem fiuisse: I, Iliae eius. Filiarum tan tum modo hoc loco mentio fit quoniam clinata n liae nihil possiderent de hereditate paterna, si fratres haberent; ideo instaurationi murorum minus aptae itidicabantur. At filiae fratribus carentes, ipsae in fratrum locum substiti rebantur, iuxta decretum Domini, cuius sit pra meminimus. Quare fili j caruisse Sellum una necesse est,&senio confectum prolis fulturae spem omnino perdidisse atque adeo filiabus substantiam suam, dum viveret, distribuisse. Nam si filium aliquem habuis set sellum is , is paternam possideret heredita tem, non filiae. Quod si nondum spem futurae prolis amisistet eidem substantiam conseruasset , qua deficiente filias hereditate vivens dona rat,prout Dei uisu filiae Salphaat in demortui
parentis siccessere hereditatem. Ac propterea Sellumi sili is oportuit instaurationi murorum o peram dare quippe , quae cum virorum gauderent hereditate ac fructibus eorundem etiam si instinerent vices onera. Sed ne nimium excrescat hoc caput hic finis sit.
su norum dicebatur e , quod furnas, quibus panis
Cap. XIII. portam ni is aedi cauit XIII
fuerit, atque insignis Hierosolymis vallis Iosaphat ad Orientem resipiciens,mirandium
sane non esi, quam plurimos, eosque doctis limos viros de NOMEN ceptos itisse, arbitrantes portam hanc ab ea val-
lenomen accepit te propterea quod ad eam Val sum uim alem, ac proinδe ad Orientem spectaret Vertim porta Val- nulla ratione nomen vallis portae inditum, cogit 'nos portam hanc ad Orientem statuere,ctim alia si ierit vallis Occidua, monti Caluariae proxima, 4riumphali Christi Donaini cruce sacratissima cuius meminit illis verbis Ieremias Et Ierem. 1. aedis cabitu ciuitas Domino a turre Hananeel ,3 - que ad portam Anguli exibit lipa no sema mensurae in o spectu eius super coctem Gareb ct circuibit Goatha ny gagatha, ct omnem vadem cadauerum, is cineris , ct uniuersum Ggionem mortis Usque ad torrentem Cedron , usque ad angulam portae Equorum orientalis.