장음표시 사용
211쪽
praestiterit Erechias circa aquaeductus, quo consilio Eccles. 48.
octo supra tros cecidit turris in Siliis, ct occidit eos putatis quia or is debitores fuerint praeter omnes homines labitantes in Ierusalem Cuius loci facilis erit seri sus, natatoriae Siloesitum,&disse positionem in noli ra descriptione contemplanti. TVRRIS Nam clim urbis moenia,& turres natatoriae imile his, diis amerent, celsilliina interiecto praecipitio, turriscioli, he eiu aliqua vetustate, aut alio quouis castu cor occidit quo ruens, demissis, Mallisis ad saxa praecipiti ruinae saxis, facile potuit tot incauto homines in imo existentes opprimere. Neque ero propterea , quod lii cum reliquis Hierosolymae habi tantibus comparentur, ideo intra urbem oppressos credendum est latis enim contextui fiet, si ciues Hierosolymitani fuisse credantur, qui prope in portas urbis, Tub ipsis moenibus intersecti sunt. Sed ad Ezechiam veniamus. Is quoniam veniente Sennacheribo contra Hierusalem, nulla ratione putabat se polle sub si tere, nisi aliquo strat agemate potenti stimi hostis manum debiliorem et ceret; Omnes fontes, qui extra urbem manabant, Obtutare decreuit neque hoc tant im, sed&sibi ipsi prouidit Veritus enim, quod res erat, facili negotio quaeductum illum Salomonicum posse ab hostibus aliqua ex parte subuerti, ut aquarum beneficio, quo priuaretur obsessa ciuitas, gaude rent obsidentes hostes est deo obturasse ibidem di citur aperiorem fonIem aquarum Gihon, Daciertit eas Dbter antiquum aquae diictum , fodiens ferro rupem ad Occiden Gn Urbis D auid eodem inquam loco, quo prilis es turbant, hoc uno an tiim diuerso, qui id Salomonis aqua eductus sublinator in plures urbis partes aquas inducebat : EZechiae vero inses ora quaeductus, idemque occultilliinus in pauciores urbis partes, easque inferiores tant in aqua inferebat . Quo factum est, ut insuperiorem piscinam aqua non ampli iis ascendere posset tum etiam, ut in inferiorem tantummodo Caenopolim quam convehere sineretur, ibi que inter duos muros lacum iis cinam, seu puteurn exstruxerit EZechias Poti quam autem ma gna an ectus ignominia Sennacheribus reuertit in terram suam, IZechias, labitatores Hie rusalem optata potiti sunt quiete, coni j ci facile potest, instauratum saltem ex parte Salomonis aquaeductum, ad ministeria templi a quae in Probaticam piscinam eis aerent, torti Regij, alij que omnes in valle eadem Iosaphat consiti, pristinae restituerentur ubertati, & pullic itudini aquarum beneficio. Quod non coniectura tantum, sed Qtestimonio Iosephi comprobari posse crediderim, qui clam tres turres, Hippicos, Phasse elon,&Maria in me in celso montis Sion colle exstructas, viri dimus, fissi dixisset,
sic deinde scribit Simonis autem manus iuxta montimcntum Ioan nis aditum clatis erant usque ad portam, qua in Hippi con turrim aqua inducebat tir. Haec ille
Quibus verbis nullius alteri u portae, quam Fontis meministe credendus est . neque enim alio , quὰm Salomonis aqua eductu in celsissimam Hippi con turrim aqua deduci potuisset. Cuius tamen beneficio is famet Herodis Regia, eidem colli, tribus numeratis turribus, proxima aedificata, cisternis signorum aeneorum plenis, quibus aqua effundebatur , abundare potuisset , prout ab ipso Iosepho resertur . Sed iam satis de aquaeductibus . piscinis Hiero
solymitanis egisse videmur nunc tandem de porta Fontis aedificatore breuissime dicendum est . Fuit Sellumus Hebraice dictus saliuia,
num in biblijs Regijs, quasi sit manens, vel qui
nam et pacificus, aut abundans. Princeps autem
dicitur vici Maspha, Hebraice deton amisit spati, quam vocem Omnes sine controuersia speculam, seu locum altum vertunt , ex quo speculator a die ui. 'longe prospicere potest. Quo satis aperte innui tur, vicum hunc Hierosolymitanum, cuius princeps dicitur Sellum, in latere montis Sion occidentali situm, excelso aliquo loco fuisse, ex quo totum montem Gihon,4 Caluariae, cum reliquis occidentalibus vi bis partibus, qui excubias ageret, speculari facile posset. Sed adulteriora le-quenti capite progrediamur.
Regum Iuda s nec non de combu- Ilione in eorum funeribus cistata.
O SV tim ne is auit Ne homini lius Arboc, pri ceps dimidiae pnriis mici
Teis r. que contra δε- pulcrum lavid. Inter praeclara Hierosiolymorum magnificentiae , pum, atque gloriae monumenta haud exigua fuerunt, quae defunctorum corporibus debito honore prosequendis exstruxerunt antiqui, quorum vestigia, quae ad nostra loque tempora manent, spem futurae resurrectionis,
quae in illorum sanc tissimis Patriarchi maYime viguit, cum ipsa Republica, quamdiu exstitit, '
inlocirca ni illa ratione astu naptae prouinciae de rectionis
edendis urbis commentari j satisfeciste videremur, nisi& sumptuosisIimis eius aedifici js, templo Regijs atque alijs innumeris eius generis sepulcrorum quoque exstruendorum mirabilem apparatum, singularem, ac paene incredibilem pompam saltem adumbraremus ea enim exprimere ad vitium nulla ratione nos poste speramus. Quamquam hoc ipsum in alium proprium lociam coni j cere, absoluto hoc instaurationis libro, iam pridem decreueramus. Veriam breuitati studentes, ac maxime experientia docti, quod quo in plures partes tractatio diuiditur, ed evadit maior, mag1 qtae eius uulgatio differtur ideo quae proprio
commentario fusili tractare decreueram, CaOmnia in unam summam collecta, huic capiti, quod Dauidis sepulcro, eiusque situ ac brma tractandum fuerat, reliqua omnia addenda curaui. DE FVNAc primitin quidem sollemne fuit Hebraicae Dium cor- Renti defunctorum corpora debito sepulturet elota *bitonore pro cuiusque dignitate donare id quod Ec honore se-clesiastici quoque praecepto commendatum ha polire sol-buerant: Fili, inquit, Det mortuum produc lacrymas, '
iu dismm eius addunt Graeca quare iuXta ritum P. I 5. fune ium
212쪽
ctos parene prosequebantur Hebraei, tum cum eis
rope eorum epulcra ha- itare maxi ne curabant. I . l. 2. cap.
nropriis sun- ii vel Ioris sepulcra ibi pararent
funerum vertunt nonnulli contege corpus id us, non despicias sepulturam idius. Quapropter in Scripturis facris ab angelis ipsis maxime commendari Tobiam accepimus, propter singularem operam, sepeliendis mortuorum corpo ibus impentam. Fuit etiam eisdem Hebraeis sollemne in speluncis cadauera deponere idque faciebant, tum quod speluncae apti itimae viderentur, 'uasi des lia mortuorum habitacula, sicut viventium super ter ram erecta desuper domicilia; ideoque domus se pulcri dicebatur, prout supr1 vidimus tum etiam, quoniam montana illa regio nativis, atque artificiosis speluncis abundabat. Eius rei perspicuum habetur exemplum in Genesi. Mortua Sara uxore
dixit Abraham ad filios Heth: Si placet anima emestrae, vis etiam mortuum meum, audite me, intercediteprome apud Ephronstitim Seor, Ut det
mihi speluncam duplicem, quam habet tu extrema parte agri sui; pecunia digna tradat eam mihi coram vobis in possessionem sepulcri . Cuius epulcri, speluncae saepius in sacri litteris fit mentio. Et id aliud exemplum in libro Iosue, quo facile probari posset, quod speluncae, quasi quaedam a natura estOssa sepulcra sint, quibus facile
mortuorum corpora humari possint. Adonisede chum enim, alios quattuor Reges interfectos fuisse refertur a Iosue, atque sulpensos super quinque stipites Cumque occumberet Sol, praecepit fo-cijs , deponerent eos de patibulis: tii depositos proiecerunt in speluncam, in qua latuerant, se po- fuerunt super os eius saxa ingentia, quae permanendi que in praesens. Quo loco inimicos Reges naturae debito sepulturae officio donatos fui sileta commemoratur caruisse tamen honore amicis exhiberi solito illi enim proteisti dicuntur in speluncam, clan hi contra honorifice deponerentur, ac pro uniuscuiusque gradu componer latur. Duplici itaque amicitiae, ac pietatis sensu er ga parentes, cognatos vita funera se maYime tangi profitebantur Hebraei, qui maximi benefici loco ducebant, ad patres suos apponi morientes quo priuari extremum, ac maximum supplicium arbitrabantur. Quapropter prope sepulcra patrum suorum habitare omni ope ac studio contendebant, quasi illud innuere vellent, quod maxime pietatem redolere videbatur, ut quibus naturae participatione , ac sanguine maxime coniuncti essent , ab eisdem nullo umquam tempore, aut viventes, aut morientes separarentur cuius rei exstant in canonico iure plura testimonia, sanctiones, exempla . Vtriusque affectus passim reperies exempla . In libris potis linatim Regum ac prophetarum tot reperiuntur prioris testimonia, actam manifesta, ut ea referre non miniis superuacaneum, quam laboriosum videatur. Posteriorum vero, unius tantummodo Nehemiadad
ArtaxerXem verba exemplo sunt, quae supra amo bis interpretata satis id probant moeroris enim ac consternati animi potissimam causam assignat, ui ciuitas domus sepulcrorum patris mei deserta es. Hinc factum est, ut quam quisque speluncam a natura ipsa oblatam domi inuenire non poterat, eam labore,& industria domi, aut seris Ddere conaretur. Quo autem suae familiae magis estet vicinus,
in prori fundo, vel horto sepulcrum sibi quisque
parabat ac propterea tot monumentis circumdatam undequaque Hierosolymam testatur Iosephus; Fullonis, Herodis, Helenae,Ioannis, Anani,& ali
hum monumenta comm morans. Quapropter peregrinis Hierosolymis morientibus inueniendo se- Tom. 3. ApparatuS. pulcro maxime laborabant incolae Eorum quippe indigentiae prouidere voluisse videntur pij, scili Q vicet, illi sacerdotum principes, qui inpijssimum it consilio a-lud fanguinis pretium,emendo auro fistuli in eptit gry NHCbζl
turam per granorum, erogarei creuerunt Deo sint sacerdo-
namque sacratam pecuniam, quam ipsi coemendo es.sanguini unigeniti Filii Dei dicauerant, propterea MintP, Z pollutam ducentes, in alios, quam in pios usus con 7' lumendam minime ducebant. Ex praealtatis igitur clare patet, id,quod innumeris paene sacrae Scripturae testimonij probari posset, Hebraeos corpora defunctorum sepulcris HEBRAEI lintegra condere consueuisse cremare numquam. V qRMD
nx quo maXime pendet huius argument tracta rum tuorum
Boio Romanis enim defunctorum corpora combu corpora rentibus, cXstantia aedificia, urnae, pyramides se ζά μ' pulcra fuerunt Hebraeis contra sipeluncae,ac cryptae, quibus aliquando pyramides imponebant, prout Simon fecisi traditur in libris Macha I. Mach. 13. baeorum. Et quamuis haec ita sint, non defue- . 7. iarunt tamen, qui nostra hac tempestate putarunt etiam cum aromatibus comburi solita apud Hebraeo mortuorum cadauera . Id quod probari putant dictione vulgata, Hebraea, Septuaginta interpretum, chaldaica paraphrasi apud Ieremiam habueruntque eius sententiae antesigna Abulen I. num Tostatum Episcopum Abulensem. Quo au- - α-3i q. 9.tem magis firma pennaneat nostra sententia, alia η r CC quoque ot Positae sententiae argumenta in unum LV ἰοἰς ς
Et quidem prim ni citato Ieremiae loco sicci
betur Attamen audiverbum Domini Sedecia ex RATIO-
Iuda : Haec dies Dominus ad te ; non morieris in gladio sed in pace morieris, o fecundum com uesbusiones patrum tuorum , Regum priorum , qui braeos com- fuerunt ante te sic combureret te. Hoc ipsum pro μδ
bari videtur testimonio libri Regum, qui cum Saulis, Iliorum eius cadauera suspensa commemorastet in muro Bethsan , viros fortissimos de Iabes Galaad ambulasse tota nocte refert subdit: Tu erant cadauer Saul, ct cadauerastiorum eius de muro Tethsan, eneruntque Iabes Galaad, ct combusserunt ea ibi; si tulertint os a eorum, is sepelierunt in nemore Iabes. Idemque probari videtur in libro Paralipomenon; nam de Ioramo: Mor i. aluus u es, inquit, in infirmitatepessi mi, o non p. m. fecit ei populus scandum morem combustionis,me quias, sicut fecerat maioribus eius . Et quamuis haec ita sint: nihilominus tamen arbitramur testatum omnino fuisse apud omnes, non apud ipsos
Hebraeos tantiim vertim Mapud Ethnicos, exterasque nationes, Hebraeos numquam corpora mortuorum honoris ergo combustisse. Cuius rei co Nprst testis est Tacitus, qui quamuis erroris sui tabe in lux nostra ipsismet rerum historias commaculare non desinit; ζη ς' 'Ta
ipsam tamen, quam Inquirimus, Veritatem illiba
tam dimisit. Is enim de Hebraeis sic scribit Neca Corn. Tacitire quemquam ex agnatis nefas, animasque prae t. 2I. mines. ho, aut supplicisis peremptorum acterna putant. Hinc generandi amor, moriendi contemptus. Corpora condere quam cremare e more Aegyptio; eademque cura,&de internis persuasio Hactenus TacituS.
Quibus sepeliendorum cadauerum curam fidei adscribit immortalitatis animorum . In quo nectatum quidem unguem a veritate deflexit , eo excepto, quod animas tant in praelio, aut suppliciis peremptorum immortales credidisse putarit Hebraeos ritim e contra omnium hominum animas sine ulla differentia immortales cre-R diderint.
213쪽
sti in Re quin itineribus, qualis fuerit, SENTEN-
ctus cadaueris vivum politae bat,&morte multabatur, nisi purgaIetur.
diderint. In eo etiarn veritatis scopum non attigit, quod animarum immortalitati tantilat i buit sepeliendorum corporum sollicitudinenia,
ctim non miniis ipsorum corporum resurrectionem, qu1 animorum aeternam durationem professi sintea cura antiqui illi Hebraeorum parentes quae Vel ex ijs maxime , quae ad finem primi tomi notata sunt, perspicue testata illis esse potuerunt. Neque vero argumenta, quae Oppossitam videi tu probare sententiam, quidquam contra nos probant nam ea omnia scripturae loca, quae combustionis in funeribus meminere, sic sunt omnino intelligenda, ut Regalium funerum pompam X primant, quam disertis verbis enarrat Paralipomenon liber, de Asa Rege Hierusalem vita functo, sic scri Bbens it sepelierunt eum insepulcrofuo, quo oderat st)bi in ciuitate David posueruntque eum super lectum suum, plenum aromatibus, Unguentis meretrici,s, quae erant pigmentariorum arte confecta, ct combusserunt super eum ambitione magna Hebraice που u, rix , , a vetuste tu lo bre pirati edolah gh ad imod, combusserunt ipsi iubaudi aromata combusitione magna usque ad valde , hoc est, maxima . Itaque aromata, unguenta partim comburebantur , quo miniis offendere , posset adstantes grauis aliquis odore cadauere e flatu : partim vero ungendo, . Corruptione praeseruando corpori deseruiebant . Idemque
testatur Chaldaeus, qui praealtatum de Saul , locum sic vertit Et acceperunt corpus Saul, corpora filiorum eius de Bethsan &venerunt ad Iabes. cremauerunt super illos, sicut cremant super Reges ibi Macceperunt olla eorum,d sepelierunt sub arbor . Quocirca mirandum est, Abulensem, virum quidem singularis eruditionis, iudici j, ita coactum huiusmodi testimonio, ut climSaulis,&filiorum eius corpora combusta legeret, Meorum ossi a sepulta, ossa primiam a carnibus se parata fuisse putarit, carnes seorsim igni traditas,oli a sepulcris. Quod quidem factum, tamquam humanae naturae detestandum sub graui nimis inflictis poenis prohibuit Bonifacius Papa VIII detestandae feritatis abusum illud semper fuisse con Die stans, ac subdit Quod non solim diuinae male statis conspectui abominabile plurim is redditur; sed etiam humanae considerationis obtutibus Occurrit vehementitas abhorrendum. Haec ibi Quod 1 diuinis oculis abominabile semper fuit, ossa humana carnis tegumento nudare, numquid permissum ulla ratione credendum est populo illi, cuius maxima ver ibatur cur olummodo in cibis, ct
in potibus, ct varijs baptismatibus o iusitis cam
nis et que ad tempus correctionis impositisse Perpendant igitur attenti is, quae de cadaueribus O tuorum contrectandis decreta sunt in libris Numerorum Oui tetigerit cadauer hominis, ct pro pter hoc septem diebus fuerit immiandus. Et iterum: Omnis qui tetigerit humanae animae morticinum,
ct abstemus hac commisione non fuerit postuet tabernaculum Domini, ct peribit ex Israel, quia aqua expiationis non es albemus , immundus erit se manebit purcitia eius super eum Q od si, qui leui quodam contactu mortuum tangebat, tanta inficiebatur labe ut ni si1 quam citissime expiationis
aqua lauaretur, Immundus perpetuo maneret, tam
immensam ut ita dicam contrahens spurcitiam,vid ipsium tabernaculum Domini pollueret quid,&quantum labis contraheret, sitan orticini membra omnia incideret atque omnia os lania daret, reliqua perageret, ut ea praestaret, quae praestari
solita Tostatus affrmat Neque vero in tot se coniecisset an ustias Abulensis, si phrasim acrae scripturae frequentem diligentilis obseruasi. , qua corpus ossis nomine appellatur. Idque propterea factum osse credunt Hebraei , quod vox
DIT': Ty ghetsi nothzhem, quam, ossa eortim, ibi conuertit vulgatus, a radice II inavim deducatur,
quae roborare, seu fulcire significat. Posset itaque vox prior fulcimenta verti , proprie ossa significanS, quae corpus fulciunt aliquando corpus p sum, quasi dicas, fultum Nisi vero cillud intelligamus significare voluisse hac denominatione Hebraeos, quod res est, corpus fulcimentum aeque atque ossa denominari, eo quod ossa tamdiu firma permaneant, quamdiu in corpore sint; ab eo vero separata putredini subi jc1antur in puluerem redigi facillime positat. Cuius denominationis occurrunt exempla in Genesi Hoc nunc os ex ibus meis, hoc est, corpus de corpore meo . Et in Threnis, ubi nos legimus Rubicundiores ebore antiquo, sic vertit agninus ex Hebraeo, rubuerunt v gh z: Gm corpore prae gemmis, aut rubinis, aut quam gemmae. Et tertim accedens ad David omnis Isi ael, dixit os tuum fumus, ct caro tua. Vbi R. Dauid ita scribit: Quamquam memorauit carnem cum osse dxi t in , tamen memoratum non
est appropriatum ossi tantii in sed corpori, id est,
corpus tutum, caro tua: caro memorata capi
tu etiam pro corpor c. idem geminatur secundum morem scripturae . Qua etiam ratione interpretanda putat eiusmodi alia plura scripturae loca. Quocirca octis etiam Regum sic interpretandus est, ut referat Saulis corpora, combustis de more aromatibus, sepulta quidem fuisse in nemore Iabes. Tandem locum Ieremiae sic legimus in He braeo A, ρ rephii lac, comburent tibi, phrasim intellexit atablus, adolebunt tibi, inquit, subaudi aromata magis clare Clarius Nam comburent super funus tuum more Regio aromaticas , doriferas species, Malia odoramentorum gener . Et plane vox Hebraica I, lac in dandi casum frequenter conuertitur, in accusandi raro aut fere numquam Septuaginta interpretes omnem Olentes submouere aliter opinandi occasionem, κλα υσυντέσε clausoniae sic, plorabunt te, scripse tant, ut in Si X-tiano emendat istimo codice habetur. Quo verbo totum id quod in curandis Regum funeribus praestari consueuerat, indicatur haud secus, quin Latinae vulgatae editionis, cymburent te: nam sicut Septuaginta plorandi verbo reliqua comprehendi voluerunt; sic etiam Vulgatae auctor, magis tamen Hebraea imitatus, verbo comburendi ea omnia, quae funeribus exhibebantur, significare voluit, haud secus quam Sanctus Euangelista Ioannes, sepultum, ait dominicum corpus fuisse cum aromatibus sicut mos es Hebraeis sepelire. Illisi itur omissis, quae veritati minime consona sunt, integra corpora proprijs sepulcris solita fuisse ab Hebrae1s honorifice condiri non dubitamus. Et quoniam de Re una Hierosolymitanorum sepulcris agendum nobis nunc est, ea plurima fuisse in urbe, circa eam constructa, ipsam et historia sacra clare tradit. Primuin, omnium celeberrimum fuit Dauidis sepulcrum, quod quoniam Salomoni filio commune fuit, illius nomine censetur a Dione mox afferendo. Quod sepulcrum in ciuitate, quam sibi habitandam elegerat David, exstitisse manifestum est exstructa namque in ea magnificentissima habitatione, eam ciuitatis partem suo nomine condecorauit, prout haec omnia in libri S
corpori coniuneta sunt sulcimenta dicuntur, aleo separata non item. Gen. z. Thren. q. . .
dictio uar. I. Par. III ab DauIi
214쪽
bris Regum ac Paralipomenon testata conspiciun
t . I Labitaliit autem, maluit, David. De cuius habitationis Regia sic scribit Iosephus: Eicetas deside ex arce
Iebusaeis, instauratis Hierosolymiς, Rex eam Urbem Dauidis appellauit, ac per omne Regni sui tempus domicilium inibi ita buit. Et post pati cx: Per idem tempus Iramus legatione in hoc missa, in amicitiam, ac societatem Dauidis est receptus: mia ficti ei dono materiam cedrinam . architectos, ac fabros, qui Regiam ei Hierosolymis exaedi Marent. David autem superiorem urbi partem, arcet in ea conditam in unum corpus redegit.
Haec Iosephus Iam igitur Regiam, quam sibi vivens delegerat habitandam David, perpetuam quoque sepulcri mansionem fecit, exscindens in trapomeri septa speluncam,& in ea magnificentiis mum sepulcrum, quod non tant in eorum testimonio, qui Hierosolymis nostra tempestate commo rati sunt, testatum accepimus; vertim firmiore, sanctiore sacrae Scripturae. Nam commemoratis gradibus ciuitatis David, mox meminit noster lex tus sepulcri Dauidis clim tamen alibi sic habeati cenderunt cantores in gradibus ciuitatis Dauid in ascens muri per domum David. Ex quorum locorum collatione liquido constat, eodem prorsus loco domum, sepulcrum Dauidis
situm fuisse, quippe quod intra ipsius Regiae septa
includeretur id quod significare voluisse videntur Septuaginta interpretes, usque ad hortum sepulcri David, scribentes. Cuius quidem sepulcri strue ura, opes, ac magnificentia qualis fuerit, vel exco maxime coni j ci posse videtur, quod Iosephus
scribit: Sepeliuit autem eum filius Salomon Hierosolumis magnifice, praeter sollemnia illa in Regum funeribus, illatis etiam
in monumentum eius maximis diuit ijs, quarum magnitudinem facile sit coniectare ex hoc, quod dicemus. Nam post annos mille trecentos Hircanus Pontifex oppugnatus ab Antiocho, cognomine Pio, Demetri filio, volens pecuniam ei dare, ut abducto exercitu obsidionem solueret , nec valens aliunde sumere , aperta cella monumenti Dauidis,m prolatis inde tribus talentorum millibus eorumque parte Antiocho numerata, oppugnationis periculo se exenait, sicut S alibi indicauimus. Ac rursum ipost multos annos elapsos, Herodes Rex alia cella aperta , magnam pecuniam sus tulit ad loculos tamen , qui Regum cineres continebant, neuter eorum peruenit Ogulari enim arte ita erant tu terram conditi, ut ab ingredientibus monumentum inueniri nequirent. Iterum tamen eadem de Hircano referens, plusquam tria millia talentorum pecuniae ablata fuisse commemorat, numerataque Antiocho trecenta talenta ex eis . Herodis quoque aud clam ac temeritatem inhibitam miraculo suis
narrat, dum scribit Herodes multum pecuniarum domi, fortique profundens, audito, quod Hircanus, qui ante cum regnauerat, recluso Dauidis sepulcro, tria millia talentorum is genti extulisset, superesse que multo plura , quae possent quantumuis magnis sumptibus lassiceres, multo tempore animum habuit idem aggredi. Tunc vero noctu apertum sepulcrum ingreditur, clim prius accurate cauisset, ne hoc resciret populus, assumptis antlim inicorum fidis imis; depositas tamen pecunias non inuenit, sicut Hircanus, sed mundi pretiosi, aureorum 1 ornamentorum vim magnam inde sustulit. His inuitatus, ad diligentius scrutandum interius processit usque ad conditori corporum Salomonis, de Dauidis, ubi duos satellites amisit, erumpentei ut fertur ex adytis flamma contra progressos temere . Quo casu territus exivit, jactus religione ad expian dum se in aditu sepulcri monumentum e candido marinore Ondidit su-ptuosis impendijs. Eius operis & Nicolaus illius temporis scriptor meminit sed non item de descensiti Regis, pra te decorum id factum existimans, idque more suo fecit Viui enim Regis haec auribus dedit, captans gratiam , S ea tant imattingens, quae ad gloriam illius pertinere visa sunt. Haec Io-
ephus. Quorum fidem penes eundem exquirat prudens lector nobis enim nulla adhuc occurreret Tom. S. Apparatus,
tuit suffciens ratio, quae sapientissimum Salom nemin ducere posset ad sepelienda tot talentorum millia cum mundo pretioso, laureis ornamenti S. Quod vero ad occultationem Regiorum corporum attinet, id quidem verisimile videtur. Nam ne aliquanta loco mouerentur, diligentissime cauebatur ab antiquis id quod maxime videtur absconditis ibidem thesauris repugnare, quorum causa facile quiuis coni j cere posset, mortuorum Regum cineribus minime mortales parsuros se occultandi a
tem sepulcri huiusmodi ratio esse potuit: nam ctim in ipso nativo saxo exciderentur ea tempestate se pulcra, facile coni j ci potest id praestitiam,vel per ti innumeris vijs, quae multitudine ac similitudine in errorem inducerent ingredientes, prout in arenarijs Romanis cryptis nusquisque experiri poterit vel quod magis aedificirratio postulat, occlusis ost ijs, adpactis arte eiusdem rationi S, colorisque faxis, ita ut nullum apparere posset eius vestigium, commissuris oculos fallentibus. Qua etiam ratione facile respondetur dubio illi, quod mentem alicuius posset agitare, qua nempe ratione post tot clades urbi illatas, post tot eius euersiones usque ad Petri Apostoli tempora eiusmodi sepulcrum perdurauerit. Nam idem Apostolus sic ad populum
ierosolymitanum loquutu est: miratret Iceat durauerit. audenter dicere adsos de Patriarcha auid, quo Act. .
niam functus es, epultus sepulcrum eius - 2 C est apud nos que in hodierniam diem. Quinimmo is πιν ad
Vsque ad Hieronymi tempora perduras proba - ' tur, eodem sic scribente, Paulae, Eustoelii noti r 'μη
ne ad Marcellam . Ergone erit illa dies, quando nobis liceat speluncam Saluatoris intrare &c in David orare mausole, Neque ver&huiusmodi testimonio, alijsque quam plurimis usque ad nostra
tempora permanere confirmantibus aduersari cre-ciendus est Dio Cassius acii philino relatus Is enim X hillisa
in excursionibus ab Actio Adriano in Iudaea factis YDionem infinitam hominum multitudinem interijsse testa pila Adria. tur, ita ut Omnis paene Iudaea deserta fuerit. Id eis, inquit, antequam bellum gereretur, fuerat de- nunciatum ex eo, quod monumentum Salomonis, ii ses quod illi summa reuerentia colunt, sua sponte di monis lepul- uisum corruerat. Haec ille Quae quidem Dionis crum Acria- verba, nisi apertum mendum contineant, ita ac biis eo reiccipienda sunt, ut aliqua ex parte corruisse pute se quomodo tur, ita ut eX quamplurimis, in quae diuisum erat, si intelli- delubris, aliqua sua ponte ea tempestate corruisse
credantur. Priscis autem illis hominibus sepulcrum aed. Lib. dirutum fuisse malum omen testatur Liuius , id ex . ab
quod Alexander conciso sermone retulit Hanni Alex. 3gebali, inquit, chira ex Italia Africam peteret sepuloni t. I 3. crum diruptum auspicium ferale. IJ-
lam vero deforma huius sepulcri agendum VI tum omendebatur, nisi prilis examinandum oret, an omnes iantiquis. Hierosolymitani Reges hoc sint tumulati sepulcro.
Nam si&alia fuissent Hierosolymis Regum sepul' es fili A
cra, ctim hoc fuisse credatur Omnium gleberri laesititii e mum, mali imum, eX eorum collatione non pa rosolymis rum lucis huic nostrae accederet tractationi. De ς ut sς
Dauide, Salomone, Roboamo, Abia, Asa. Iosa Un phat prioribus Regibus dubitandum non est, eos in V. 1 sc.
Dauidis sepulcro tumulatos, chmeos omne in 1 D.
ciuitate David sepultos testetur Scriptura icra, mde pluribus eorum subiungens, cum patribus fuis.
In idem quoque sepulcrum illatus fuit Ioiada et '' Pontisti, cuius rei historiam retexit liber Para , ι . ,
lipomenon, rationem pariter reddens, quar tan' p. 16.
to honore dignum duxerit eum populus Senuit autem, inquit, Ioiada plenus dierum , ct mortutis es uis esset centum triginta annorum . Sepe lieran
215쪽
Heruntque eum in ciuitate David cum Regibus, eὰ A Videtur vulgatus, qui Cym autem esset in Dub, Io- quod fecise bonum cum Israel, ct cum domo Dra. Idemque populus, qui Ioiadam sacerdotem propterea , quod populum tyrannide Attaliae liberatum legitimo donauerit Rege, Regio dignatus est se- Regio. pul pulcro,eodem impios Reges merito priuauit . Qua cro digdum, propter in eodem capite de Ioa iniquo Rege, ipsit
pol finitim Ioiadae ingrato subditur spetieruntque eum in ciuitate Dauid sed non insepulcris Ergum. Idemque paulo superilis dictum fuerat de Ioramo,&de alijs quoque iniquis Regibus alibi subditur. Ex quo liquido constare videtur, alia quoque fuisse sepulcra in ciuitate David praeter sepulcra Regum quod qua ratione factum hisset, coniici facile potest. Aut enim ingredientibus a Buidis Regium sepulcrum, primo quassi ingressu nobile aliquod receptaculum exstructum fuit, quod Regiae proli excipiendae deseruiret, in cuius post
modum adytis penitioribus Regum corpora con derentur, quod historiae magis videtur consentaneum. sepulcri schemati mox commemorando: siue etiam in aliquo loco separato exstructum in eadem ciuitate David aliud sepulcrum fuisse creda- ciuitate Da tur excisum, illud quidem similiter in petra quod in i facile intelligi potest, ctim totus ille collis Iebusaei,
nativo ac perpetuo saxo constare cernatur. Quocumque autem modo id accidisse putetur, facile intelligitur, illud quod de Rege Asa in libris Regum, Paralipomenon scribitur. Illuc enim Et dormiuit, inquit, cum patribus suis, sepultus es cum eis in ciuitate laui patris fui. Hic vero: Et sepelierunt eum, inquit, in epularo suo, quod fod rat sibi in ciuitate Tati id. Nani S intra idem D uidi cum sepulcrum potuisset aliquod aperire delubrum, introgressus in medium rupis fodere sibi sepulcrum vel in alio loco seposito, intra moenia , tamen ciuitatis Dauid quod exigunt illa verba, runt Hiero quae eum cum patribus suis sepultum fuisse testan-solymis ς' tur Verti md alia quoque fuisse Hierosolymis se-
α - 2 pulcra Reg a, probare videtur locus Paralipome-
uitatem Da non, qui sic habeti Dormivitque Achaicum patribus suis, sepelierunt eum in ciuitate Ierusalam neque Vor en m , eo pepuis eum in sepulcra egum Israel. V k7' Quibus Verbis aliud fuisse sepulcrum extra ciuitatem David, manifeste probatur, cuius causa forsan ager ille dictus fuit Regalium sepulcrorum, in quo Ogia leprosus sepultus fuit. Fuisse autem eum agrum extra ciuitatem, ratio plane probat. Namque clim prim im Zias, qui alio nomine vocabatur Ararias, leprosus compertus est, eiectus de templo, immo isXtra commune ciuium consori. Par. 1 6. tium, babitauit in domo separata planus sepra. Qua et M. Ga etiam ratione de eius obitu ac funere ibidem siescribitur Dormivitque Okias cum patribus suis, sepelierunt eum in agro Regalium epularorum e)
Ioseph. st quo esset seprofus Atque idem reserens Iosephus,
lici. c. II hoc ipsum, quod nos probare contendimus, mani-GPsy stipe feste testatur. Et c un aliquamdiu priuatus extra urbem vicit l, ψ ψl filio Ioatham Rempublicam administrante moerore tan ei a C, holi demis sectus obijt,anno aetatis sexagesimo octauo, Regni quincorum con qua gesimo secundo sepultusque est in suis hortis in monumen-
sertio emo to solitatio. Quibus valde consonant, quae in glossalia, ephosii, habentur In agro, inquit, non in Regalibus sepulcris, non in ciuitate Dauim indeque probat non minus, quam Ziam leprosum, a Catholicor una consortio haereticos separandos elle, atque schismat, cos. Illud vero, quod de eodem sub Agariae nominumquam , ne habetur in libri Regum nempe scpultum eum pio eo,quod nisi e cum maioribus ovis in ciuitate David, intelli uitarem gendum est, intra pomeria, vel prope ciuitatem.
surpatur' Consimilem en in verborum phia sim intellexiste
fue in agro Drbis Iericho. In Hebraeo autem habetur clim sibi in urbe Hiericho. Neque alia ratione intelligi posset locus, clim mox subdat Iericho autem clo a erat,atque munita timore liorum frael, ct nudus egredi andebat aut ingredi. Quocirca Iosue in agro, seu quod aiunt territorio Iericho fuisse intelligendus est Pari ratione Ogias in agro Ierusalem, siue ciuitatis David sepultus fui se intelligetur. In eodem vero agro, in quo OZias sepultus est, sepultum quoque crediderim Manasse
seta Amon sic enim scribitur in libro Rρgum: Dormivitque Manasses cum patribus suis, septilius es in horto domus suae in horto O a, Hebraicetirygii ira De Amon vero ibidem sic: Sepelieruntque eum in sepulcro suo in horto O a. Idem enim Rex Ozias, qui ingarias Latinis dicitur, nux hu-ai; alii , dcn ghorari ali dilat gliueta dicebatur, vocibus, forma, ac significatione paululum, ac fere nil ut immutatis. In qua denominationis varietate immutatos ab eodem Rege mores, consuetudinem fuisse significatur: felicissimumque Regni initium,miserrimum finem, detestandumque exitum consequutum. Qui enim pri is dicebatur vel nu 1gburi; alii , voce composita a righaetat, ni ali Dei nomine, quam vocem sortitudinem, seu robii Dei licet vertere vel dicebatur a rnglia rarij ah a radice ty harar, eodem Dei nomine composita, quam adiutorium Dei, siue adiutum a Deo licet interpretari post miserum tamen vitae exitum vocabatur,ryghuza, a voce forsan fghea, quae capram, seu hircum significat, quasi emissum. Semper enim sere hircus peruersorum est symbolum: sicut pud Matthaeum videre licet. Iam vero quod ad horum sepulcrorum formam spectat, quod memoriae proditum accepimus, id omne subiungam. Et prim sim Sertius inter antiqua monumenta commemorat se a Marco rimano, quondam Aquileiensi Patriarcha, tunc vero S. RE. Cardinali, accepisse irmam cuiusdam antiqui monumenti, quod manu excisum durissimo saxo, in quodam Hierosolymitano monte adhuc X stare D cernebatur, in quo, ut ipse arbitrabatur, Regum Hierusalem corpora condebantur. Quoniam vero praedicto Cardinali partium commensuratio memoria exciderat, ideo quadam usus probabili coniectura, totius fabricae ichnographiam efformauit, iuxta quam singula delubra lata fecit; ita, ut minim im longitudinem corpori humani capere facile possint. In qua quidem figura tria primum licet visere receptacula, suis quaeque testudinibus obtecta mediana vero propter eius nimiam am
plitudinem suis aptis pilis in medio dispositis ful
ciebantur Erant autem in priore aedificii parte delubra quattuor, in media decem icto, in interiore duo tantii m. Cuius medio ex aduerso ingredien tium porta quaedam clausa apparet, quae aditum olim in interiores cryptas aperuisse creditur, in quibus Dauidis,4 Salomonis corpora condebantur,prout omnia ex allatis Iosephi testimoniis constare facile poterunt. De aliis vero sepulcris Regum, quae in horto Ora exstitisse diYimus , sic scribit Ioannes Luallardus, in libro, quem Italicali noua Romae edidit de peregrinatione Hierosolymitana. Quod ad sepulcra Regum Iud', de quibus supra meminimus, attinet, antiqua sunt in monte Sion , partim ei prope portam Ephraim extra ciuitatem . Horum autem ingressus dissicilis est intra quandam enim vineam so ramen quoddam est, quo patet introitus, vix hominem capiens . Intrinsecus autem exstat satis
q. I S. II. . I S.CT26. TRINO mius Orias quare fuerit.
giorum sor ima dignita i , ac capaci.
216쪽
magnum, sumptuosumque aedificium, quadrato schemate, monachorum peristit ijs, quae vocant claust,a, per simile octo& quadraginta cellulae in eo visuntur, in quibus totidem sunt pulcherrima sepulcra , variis sculpturis ornata . testudiis Natum opus, excisumque candido natiuodue saxo, labastro persiri ili. Valuae autem cellarum singulae dinai di pedis, Meo amplius crassitudine ex eodem perpetuo saxo, non aliunde adducto X-cisae , prout ex cardinibus , quibus volvuntur, coni j cere licet opus vere singulate, magna in dustria, admirabile visu, dignumque Regijs sepulcris Neque ver crediderim huic simile, aut vetustius toto orbe terrarum reperiri posse . Haec ille. Quibus plenam habenuis fidem vel propterea maxime, qu5d singularis amici nostri Docto ris Dominici Danesii Politiani, quem ille pere grinationis socium, scripturae ducem feliciter so titus est, testimonio nobis maxime confirmantur. Illud tamen annotare non piget, quod horum se pulcrorum situm confirmare videtur , nempe a Iosepho speluncas Regias ea vocari, propter rationi es initio huius disputationis a nobis allatas. Is enim tertium murum describens ad Septem trionem, ad turrim Psephinam eum venisse tradit,
contra monumentum Helenae, quae Adiabenorum Regina fuerat, Iratae Regis filia. per speluncas ψηλαύω spilaeon Re
gias in longum ductus, c. Quibus verbis perspicue tradere videtur, in media regione aquilonarii
bis inferioris ex aduers muri terti exstructa filisse Regia sepulcra in petra excisa id enim proprie significare videtur vox Graeca. Sed de sepulcris
edi de domo fortium. Cap. XVII.
OST eum aedi cauit Nehemias lius A boc princeps dimidiae partis ci Tethsur inque contra sepulcrum Diruid, se que ad piscinam, quae grandi opere confructa est θ que ad domum sortium . Quoniam de Dauidis sepulcro, ac piscina satis dictum est; nunc, quhd ad aedificatores spectat, agendum videtur. Et quidem primum post Sellumum instauraste dicitur Nehemias: qui quamuis idem prorsus nomen obtineat ac Nehemias libri, quem interpretamur, scriptor longestamen ab eo diuersus est. Hic enim filius Helciae dicitur illa vero lius A boc, qui princeps fuisse dicitur dimidiae partis viri Bethsur Ania ethsur, quam eandem esse arbitrantur vocem Bethsor, utpote et Idem litteris scriptam eamque domum rupis vel fortitudinis, siue domum plasmationis , aut domum ob idionis, vel vinculi interpretantur. Quae omne interpretatione ex mulsetiplici significatione vocis mur deducuntur Qtiae vero ad huius loci rationem magis conueni, re videtur, ea est, qua petrani significat: quia apetia firma esses let, propterea firmitatem denorat: silue contra, quia filmitatem, ideo petram L TOm. 3. Apparat . A gnificat. Iuxta quam agnominationem perpularae intelligentiae locorum sacrae Scripturae facile eruuntur, ut videre est apud Iob, dicente ad eum Baldad Gum qui propter te derelinquetur terra, ob I 8. . ct transferentur 'nΔlsu rupes de loco suo Rabbi Dauid sic exponit: Num propter te id est, pro R. ita mpter iram. indignationem tuam derelinquetur lib.radita terra id est, iudicium terrae & transferetur Deus eloco suo, hoc est, loco iudicii sui minae interpretatio maxime probatur ingenioso viro Di dacia tunica, quatenus Deum petrae nomine in id.stimica intelligendum tradit quoniam frequentius ut ob.
tot fur Deum, quam veram rupe insignificat insa PETRAciis litteris. Cuius rei non pauca adducit testimo. ΘΠ nia,&exempla sensumque huiusmodi ex prae ' dictis verbis elicit, quasi Baldad Iobum reprehendat, quod non aliam speraret a Deo huic vitae requiem, quam sepulcri. Numquid, iquis,propter. te, exemplo tui, qui a Deo derelictus' spem omnem abiecisti, derelinquetur terra a sanctis, &j ijs viris, tranSseret hir petra de loco suo P quoniam non ampli is illis petra refugium, auxilium, Tecuritas futura sunt quasi dicat. Quid abi j cis spem tuam, quam in Deo tutis limam ponere debuisse. numquid terra desinet esse viventium habitatio, vel petra desinet esse firma Sicut enim haec in possibilia sunt; sic etiam impossibile omnino est, Deum non esie firmissimum tutamen ac refugium, omnium sperantium in se. Iuxta quam notionem domus petrae vocari vo C spotuisset vicus ille Hierusalem; propterea quod Bethsiur sic firmissimae arci Dauidis in solidissima, a celsissi d GR ,1vi δma rupe exstructae proximus esset, eiusque praesi dio defenderetur . Eius porro vici princeps Nehemias tandem sque ad domum fortium aedificas Micitur. Septuaginta ipsam Hebraeam Vocem reddere volui e videntu Bethangarim enim in aliquibus codicibus legimus ali vero codices
α γβαρύ-agabarim, magis accedentes ad Hebraea, legunt. Complai tensis vero οἴκου τῶν im i cuton dynaton domum praepotentium, seu brtium, iuxta Hebraica legit,quae sequitur vulgata nostra se Latina Hebraice 2 ia an haggibborim, quae vox he quae se, M
roas significat, viros heroicos, gigantes, praepol :
tentes, praeualidos eos nempe, qui alios excellunt virtute, potentia, robore, vel auctoritate. Sic
in Genesi quam enim ingressunt ii Dei Gen. 6. . . ad lias hominum, Paeque genuerunt, si funici Ianinaggibborim heroes potentes asaeculo, viri famosi, viri nominis vertunt ex Hebraeo nonnulli, hoc est, nominati, qui in omnium oculis, ire
Quoniam autem nusquam alias, quod sciam, huius domus fit menti, quamuis ex ordine aedificantium, quem sequimur, constet, eam is australi latere ciuitatis Dauid exstructam fui illa quare sic diceretur, coniectura potitis, quam rati O- ne aliqua firma statuendum est Fortium dictain putarunt aliqui ,ed quhd domus esset emeritorum EMERITO- militum, in qua nempe fortissimi quique milites 2 Π I senio, ac longa belli exercitatione confecti, publicis sumptibus alerentur dignum sane Dauidica, ac Salomonica prudentia institutum. Sive etiam domus fortium dicebatur, eo quod habitarent in ea Dauidis sortes, quo recenset historia Regum . . Reg. 23. Vel fortium domus dicitur propterea, quod in ea P. S. Hierosolymitana iuuentus militaribus exercitationibus assuesceret, in quibus vires suas unus quisque periclitaretur,&atigeret, fBrtita lactique merito diceretur, quod ea domus fortes recipe- ret,
217쪽
ret, eosque honoribus ac muneribus alliceret, Ignavos ac debiles arceret, eosque maximo dedecore, atque ignominia assiceret. Quarum interpretati innum pol teriorem sequitur Hugo. Vtramque duplici verbo significauit Dionysius eX Lirano. Domus, inquit,fortium, in qua fortes Regis David, seu gonistae solebant manere. Illud vero addir: non inquit, quod domus illa adhuc stetit staret, potitis legendum sedisque ad locum, ubi aliquando stabat, porrigebatur aedificatio huius. Haec ille. Nec tamen video, cur domus haec cum alijsquam plurimis exstare non potuerit usque ad insta uiationem Nehemiae.
Illud tamen defendi nulla ratione potest, quod Adamus Reisin erus de hac domo tradit, nempe domum hanc dictam Mello, quod sortibus inibi habitantibus David, cibaria, vestes, ac munera in
magna copia imitterentur, 'uassi in incompleta magnitudine ac propterea dictam esse ciuitatem Mello, hoc est, plenitudinem πλή. Galli roma , abundantiam, copiam, satietatem Vertim quo niam is sacrae Sclipturae testimonia, quae ad ea probanda adducit, suo more aliter citat, quam habeantur in vulgata nostra lectiones, eaque perperam interpetatur , ideo audiendus minime est, quoniam verum eorundena testimoniorum sensum
longe aliter se habere supra ostendimus. Quapropter quae mihi probatur sententia i , ea est, quae firmat domum hanc fortium dici, iquod ea esset propria habitatio illorum sexaginta portium, quorum meminit Canticorum liber, sic scribens En te Pulum Salomonis sexagintan a gibborim fortes ambiunt ex naan migibbore de
fortissimis Israel. Qui profecto tum ad tutelam, tum ad pompam excubias Salomoni obseruasse credendi sunt in quo assistentes Deo angelos imitari voluisse videntur, iuxta illud, quod habetur in psalmo : Tenedicite Domino omnes angeli eius,
d) ita a gibborim potentes virtute, facientes erbumi Pius, qui ad statis Regi saeculo um, ad audiendam voce ermonum eius, quemadmodum principum ministri adstant dominis suis, quamcumque Ominicae voluntatis vel minima in significationem exspCcitantes, ut ea accepta, mox in omnibus obse
Post eum aedi cauerunt Levitae, Rehum filius Lenni Levitas aedificaste dicit, non quidem alios praeter eo S, qui sequuntur, sed idem ipsi, nempe Rehum, ch Hasebias . Post eum aediscauit Hai Gbias princeps dimidiae partis Dici Ceilae in ico suo, , V heghilah. Fuit autem sic denominata ciuitas quaedam tribus Iudae, ut videre licet in historia Iosue,quam insigni atque insperata victoriade Philistaei a Davide parta, celebrem fuisse a cepimus in historia Regum Quapropter mirandum non est, si eius adii memor iam perpetuis futuris saeculis manere volens David, vicum quen dam urbis, quam ipse primus condidit in monte Sion, Ceilae nomine instigni uerit, quem in duas partes diuisum tenuerunt eius principe Hase-bias, O Tauai. Pos eum ae scauerunt fratres eorum Taunissius Ena id princeps dimidiae partis Ceilae. fratres dicuntur origine, ministerio, non cognatione inuemadmodum cinitio huius capitis Eliasib aedificasse dicitur,ctfratres eius sacerdotes, hoc est, originem a primo gentis sacerdote ducentes eiusque muneris ossicio funget te s. Pari quoque ratione auai fratres dicuntur Rehumi, Masebiae, hoc est Levitae ;non tamen ab eodem patre geniti, cum Bavai Henadadi,& Ager Iosue filis dicantur: illi contra nam Rehumi pater Benni dicitur, Hasebiae ve-io reticetur.
firmis sim anguli, ac de domo Eliasib sacerdotis magni bip. XVIII.
Hebraice nudi mimidali senith, mensuram secundam Dedu- citur autem ea vox, quam fe cundam, vertit Vulgatus, a verbo nam sanali, quod mutare com nautare, aut iterare significat. Ex
quo nomine deducitur, significans secundum , utrumque duplum Prioris significationis exemplum est in Genesi, dicente ad Noe Domino diata senat)m, duo Bina de omnibus ingredientur in a cam . In secunda notione reperitur in Exodo Ad deos iudices praepositos senehem, amborum ipsorum utriusque causa, negotium, is perueniet . Et in Genesi Iccirco υocatus es locus iale et be , hoc est , domus, septum , propter totidem agnas, super quibus firmatum est iura mentum, quia ibi din senebem ambo ipsi, uteῬ-que forum iurauit. Duplum vero significat ea vox in Deuteronomio ibi enim clim leges futuri Regis praescriberet Dominus, subdit Postquam
autem ederi in folio Regni sui , describet sibi
mann nataurire misiteli hattorali, duplum deuteronomium legis huius, hoc est, duplicem legem, duplex legis exemplar alterum secum asseruandum; alterum in archivijs, prout locum interpretatur R. David. Ali inquit, exponunt secundam legem, aut iteratam, cris νιμιο deuteronomioic Sic
etiam apud Ieremiam. Et reddam pri naum n Numisiaeli duplices iniquitates, is peccata eorum, lio est, duplum iniquitatis, jeccati eorum. Iu ta quam vocis notionem ingulas muri partes , in qua primi im diuisus fuerat instaurandiis murus , singulis aedificatoribus obtigisse , credendum est, Agerum eiusmodi mensurae duplum aedificasse. Et sane clim probabili coniectura existimemus, mensuram unam dici pactum muri, quod inter duas interiacet turres, quodHispani vocamus, una cortina des iuro, quotiescumque mensuram secundam, vel iteratam quisque aedificasse dicitur, nos duplam interpretanteS, duo murispacia inter tres turres comprehensa eidem assignamus aedificata totidemque aedificasse credimus AZerum: vel quia minore impendio instaurari possent, utpote in is a Chaldaeis euer
sa,veliquod magis crediderim propter Ageri di
uitiarum copiam, ac liberam, seu potius liberalem aedificandi voluntatem. Quod&signincare Videtur textus, eum principem Maspha filissest status . Quem vicum Hierosolymitanum intelligendum ibitramur, ac iuxta reliquorum Orgna:
pro dimidia sui parte Ateri fuisse conij cimus,chin
Gen. 6. . et O. Exod. 22. . P. Gen. 21
218쪽
PARS I. DE URBE LIBER III. CAP. XVIII.
sus, siue ascendens telsilla inam arri in si
nifica . Corn. Tacit. i. 21. annal.
eius quoque princeps dicatur suisse' m, prout A guli legit ex Hebraeo Regius codex ascensiim supra vidimus ubi etiam, quare sic dicitus fuerit
Ascensem vero missimi anguli tribus vocibus
expressit Hebraeus, at spon Munn est haloth an secti amictit agit, quorum priora radice nut ala deducta videtur, quae ascendere proprie , phrasique Hebraea significat id, quod eminet, aut alijs
praestat, ut alias etiam notauimus inde deducitur nomen philion, excelsum, seu altissimum significans Deoque frequenter tribuitur, ut in Genesi Erat enim sacerdos Dei altissimi. Et in psalmo: Et intonu: de caelo Dominus, o Aliij simus dedit ocem fuam. Iuxta quam notionem interpretatus videtur vocem glialoth vulgatus, Se Bptuaginta interpretes imitatus, qui turrim ascensus legunt, hoc est, celsistimam turrim, quae reliquis omnibus emineret quod non de loci, in quo elat, celsiitudine intelligendum cst, sed de adclifici altitudin e . Nam clim mox post Ager aedificatorem huius turris aecificasse dicatur in imonte Baruchus, necessarid intelligendum videtur, turrim hanc in Valle exstructam fuisse vertim tanta aedifici altitudine, quae celsiores montis turres facile superaret quod ex testimonio Taci ii supra a nobis allato confirmari etiam posset. Atque huius rei gratia nomen, quas proprium huius turris fuit My ghaloth ascensitis, quam vocem altitudinem, ut dixi, possemus reddere. CSecunda vero vox a verbo dii sicli, deducta videtur, quod osculari proprie significat quoniam verbosculantes ore occurrunt, de occursum quoque significare nonnumquam solet . Ex qua verbi huius duplici acceptione orta est multiplex illa psalmi interpretatio Nam in Hebraeo habetur unas echubar, Septuaginta Apprehendite disciplinam Hieronymus pure Rab Abraham filium intelligit Messam, hoc est, Christum, cui dictum fuisse arbitratur Mius meus estu. Et consuetudo, ait, gentium obtinuit, ut ponant manum suam sub manu Regis fratres, sicut fecisse legimus fratres Salomonis a seruorum mos est, ut ponant manum suam sub femore domini sui, velit osculentur Regem. haec consuetudo estisque ad hanc diem in Aethiopia . .
vero David eodem modo interpretatur Osculamini, inquit, hunc filium, cui Deus dixit, filius meus es tu quemadmodum seruus osculatur manum domini sui. Porro iuxta hanc quidem vocis notionem interpretari videntur nostrum teYtum Septuaginta , qui mensuram secundam turris ascensionis contingentis angulum, legunt. Est tamen eius vocis longe diuersa notio significat enim armorum omne genus defensita potissinatim, quae ex pluribus partibus constant, ut racile humano corpori aptentur partes vero sibi inuicem occurrunt,4 firmillime conne cituntur, ne per medium earum hostili ferro pateat aditus. Quam quidem armaturae vim exprunere voluisse
videtur Dominus de Behemot ad Iobum loquens, sic enim ait Corpus illis quasi uta fusilia, compactum squamis se prementibus. Una Uni domum gitur 9 ne diraculum quidem incedit per eas. neque defensiti tantum arma, vertim etiam alia omnia significat apud eundem Iobum ea vox, dicentemiam Domino, dum equi fortitudinem, generositatem describit In occursum pergit a
malis dia elech armorum , se abalanc porcia picas,
. verteret Hispana phrasis iuxta quam voci si tionem, ascensitan armaturae, vel armorum an-
armamentari angularis, at ablu S. GlM. Quapropter eam turrim armamentarium olim Is Dauidis fuisse facile conijci potest, quod transtu δ motum lit postmodum Salomon in domum saltus Libani, hae quae utpote domui suae magi propinquam. Et huius armamenta armamentarii meminit satas Et videbis, inquit, tum dui-
in die Pa Oa es ei ne secti ad arma, a mamentis '
rium domus saltus. Cuius vocis vim exprellisse. ι .g videtur vulgatus fit nullimum eum angulum Vocans, quia arma roboris ac firmitatis symbola
aedificio turris adscripta eam firmissimam fuisse significarat; qua armati milites tueri se facile possent. Tertia vero vox significat iuxta R. Dauidis sententiam angulum, in quo scilicet abscinditur superficies, Hesinit, cuius sunt plurima exempla , in sacris, de quibus paulo inferilis agemus. Erit ei go turris haec celsa in angulo quidem, quem
inibi constituit murus, constituta, celsiillima firma quoniam autem contra eam aedificasse dicitur Ager, eam exstantem a muro Disie, quales in angulis murorum maximo sui esse solent, credimus, utpote quae utriusque muri ad angulum conuenienti faciem intueri, constituti ni, lites speculari, iueri facile possent. Eius fommam facile quis in nostra descriptione poterit contemplari binaque muri paci circa praedi clam turrim ab Agero exstru a fili si intelliget. Pos eum in monte aedis cauit Taruch filius Za X X. chai mensuram secundam ab angulo inque ad do DO M smum Eliasib sacerdotis magni . Hunc locum di Eliasib in uersa ratione conuertit ex Hebraeo Regius codex Post eum, inquit, ascendit & se roborauit Baruch, siue excandescens instaurauit. Quod propterea factum fuisse arbitramur, quod vox Inhelierali, quae habetur in Hebraeo vel a radice n harar, ex qua montis nomen desumitur, deduci potest, vel a verbo retiarah, quod concipere significat. Qitapropter iuxta priorem sensum magis videtur cohaerere, quod vertit vulgatus in monte id quod
ipsis , quae hodie exstat Hierosolymis montis dis, positio, facile probat, sic intelligendum esse ,
cum Ut supra annotauimus, monticulus quidam, seu collis in angulo orientali, Mineridiano montis Sion intumescebat, super quo domus Eliasibi e structa fuerat. At vero, qui Hebraea sequuntur, verbum in secunda notione interpretante S patriae suae Zelum, quo incitatus fuit ad strenue a borandum in aedificatione muri , concepille mente Baruchum, significare voluerunt ei ulmodi interpretationibus . Quapropter duplicem mensuram, hoc est, bina muri pacia aedificalle dicitur ab angulo, hoc est, ab eo pacto, quod angulum contingebat, quod, ut paulo superius dixi, aedificatum ab Agero fuerat, siue ad port.rm domus Eliasib sacerdotis magni . subus verbis
perspicue testatum accepi naus, portam dornus tali assib ab angulo fortissimae turris sexcenti cubi tis, hoc est, ternis muri paci j iii in uirum separa tam fuisse. Et quoniam portae, vel osti domus primum meminit, ac mox totius domus in sequenti versu: portam vero in angulo apertam fuisse ratio ipsa , o RTAgi ructurae prohibet, quae angulos omnes tam in angulis
quam animalis ossa firmissima, atque integraria o uitinere suadet iccirco portam in medio ediden fili ' μ'
domus latere apertam fuisse coniicimus, ad quam peruenisse dicitur murus a Barucho aedificatus, clan prim im ad eam muri partem peruenit, qua angulo
219쪽
exaltationem ruina conseqvitur.
anuuio primo domus Obiecta erat. Quod 1 vim vocis na petach , quam portam merito vertit vulgatus, attenti is consideres , a quidem primaeva institutione significat aperturam atque ideo sequenter tum pro apertur ostii, domus, vel urbis, vel cubiculi tum etiam pro Oris apertura accipitur. Sic in Prouerbi js Aperientur labia mea, ut recta praedicent. Ex Hebraeo Forst eius sic vertit Apertio labiorum meorum rectitudines. Inde etiam factum est, ut iterum in Prouerbiis codices Latini variciat aliqui enim colim, otii exaltatis , alij ostium suum, quaerit ruinam. Nec dubium , quin utraque lectio in idem recidat exemplo enim osti praecelsi, nainitantis ruinam, similem minitari os ex alia tum intelligimus Posias et tamen petach etiam significare aperturam donaus, qua separatur a proxima Mos enim olim obtinuit, ut domus a domibus intercedente peda li apertura separaretur cuius rei exempla nonnulla Ronnae visuntur sub Capitolio, atque etiam prope temptim S. Clementis. Quare apertura a domus pro eodem usurpabitur, atque principio, vel fine domus. Nec mirum, si pari quoque a tione apertur a domus intelligatur prae allato Prouerbiorum loco pro ipsa domo, sensus sit, qui exaltat aperturam suam, hoc est, domum suam a proximis separatam quaerit ruinam.
Post eum aedificauit Merim uth lius Uriae iij
Haccus mensura ecundam a porta Inctu mi petach, ab apertura domus Eliasib, donec extenderetur δε-
mus Eliasib. Magnificentissimis quidem palatijs, domibusque quam plurimis , Regia dignitate structura Hierosolymis fuisse, diuersis Iosephi,&aliorum historiis accepimus; idque ratione comprobari facile posse non dubito latim totius a chitecthrae primum ac maximum exemplar asit,due contemplari liceret, ac potentissimos suos Reges, Dauidem Salomonem, atque alios exstruendis magnificis aedifici, maxime delectatos, prout etiam in sacris litteris testatum accepimus. Est autem omnibus inferioribus quasi a natura inditiam, Regis, ac ducis sui imitari studia, aemulari conatus . tu Ocirci plura palatia, aulasque Regi; s non absimiles Hierosolymae, cum ipsa floruit, exstruetas utile non est dubitandum. In reditu vero Babylonicae captiuitatis quamuis plurima ciantiquis aedifici j permanerent , prout mox videbimus tamen denuo etiam insignem hanc Eliasibi acerdotis magni, cuius initio huius capitis meminit domum exstructam fuisse dupliciliuius textus argumento comprobari facile potest. Primuna est, aedificatam eam in monte , qui hodie quoque Hierosolymis visitur, valli Hen- non imminente unde domui non parum dignitatis accesserat tum quod urbi ipsi, ac valli conspicua esset tum vel maxime, quod iucundissimo prospectu hinc urbis ac templi inde vero horrorum Mamoenissimae vallis incolas suos reficeret
ac recrearet. Secundum argumentum est, quo
palatii in agnitudo probatur mensuram enim se cundam, hoc est, duplam, prout interpretati sumus, aedificasse dicitur Merim ulli, hoc est, quadringentos minimum cubitos , qui Omnes domui Eliasib obiecti erant, faciem meridianan d mu tantummodo prospectante S. Quae quam magna mensura sit, sequenti parte constabit. Sed iam ad ulteriora progrediamur.
campestribus Iordanis, deque flexura angulo. cap. XIX.
Uteum aedificauerunt sacerdotes, viri de campesribus Iordanis , sicut supra Leuitas aedificasse tradidit. Ac
propterea nos deinceps enumeratos omnes aedilicatores
degenere fili si Levitico intelligimus, ita ut nunc post Levita aedificasse ,
tamen commemoret sacerdote , Inon diuersos
ab ijs, quos mox recensebit Assignat autem , duas sacerdotum classes alios enim ex campestribus Iordanis originem duxisse ignificat: non enim in ea regione habitasse credendum est, clim proprias domos Hierosolymis incoluisse dicantur,in contra eas murum a dificasse. Alios vero sacerdotes deinde commemorat , quibus
clim nullam aliam assignet regionem , Hieroso lymam natiuum fuisse solum coni j ci potest, vel
propterea maxime, quod propria circa templum ministeria exercuisse dicantur, ut mox videbimus. Illud autem, viri de campestribus Iordanis, in Hebraeo sic legitur, II, dia an se hachichar, quam vocem intactam reliquere Septuaginta interpretes , άνδεες κχειοῦ and res ecchera scribetates , laoc est, homines chechar. tiae quidem Hebraea vox planitiem, regionem planam inter alia proprie significat.
Qia'niam vero in omni Palaestina, quae regio
erat montosa erat regio circa Iordanem plana 3;
ideo ea regio hoc nomen quasi propriuna 1ibi vindicauit Nam iii Genesi clan iurgium vitare co- naretur Abrahamus, inter se tot fratrem suum, data illi optione eligendi, quamcumque circum circa regionem, quam ipse libenter ei cederet, subditur Eleuatis itaque Lot octilis, vidit omnem circa regionem GD, colichiccar, omnem planitiem posses vetere cum Chaldaeo paraphraste quae etiam verba ibi saepius repetuntur. Iterum vero eius vocis notionem innuere videtur angelus, ad Lot de Sodomis educi una, dicens: Ne se naan, an ecolinachichar, in omni planitie, sicut etiam vertit Chaldaeus in omni circa regione sed in monte saluum te fari Vbi opponere voluisse videtur montem regioni illi planae Et de his quidem campestribus Iordanis, ac de ipso fluuio sic scribit Adrichom ius. Vniuersa vero Io danis longitudo, qua ab ortu suo iub monte Liba-iao, usque ad desertum Pharan se exstendit, centum circiter milliaria conficit, qui toto hoc cursu ex utraque sui parte latis, amoenis, argil losis, iberri in is campis cingitur illique utrimque mustis,4 altissimis montibus sibi inuicem succedentibus , cohaerentibus circumdatur. Atque his quidem Iordanis campestribus, quae ab Hebraeis Hieronymi aetate Aulon ogabantur, nobiles visebantur urbes, Tiberias, Scyth polis, Salem, Iericho, Maliae multae. Sed 4nnumeri hic erant pagi prata virentia, peram Og, ira praedia, horti, arundineta carecta, arbusta,
dotes de Campelinibus orda clicantur.
CAMPE- stria Iordanis, quae dicantur. Gen. a.
220쪽
templum habitant re liqui facerdotes.
& saltus, in quibus morabantur leones, timidi da Amae, ceruique fugaces denique omne ferarum genus. Hactenus ille. Et quidem huius reg1onis, quae omnibus naturae humanae prae iiiij S, ornamentis oblectamentis abundabat, meminit Ne hemias, indeque oriundos sequentes sacerdotes aedificasse. XXIII. post Gran, Merim ulli, quern supra commemorauerat est enim ea repetitio eius, quod prilis dixerat. Post eum aedis Liuit Reniamin, ct Hasu contra domum suam Et posseum aedificauit Ararias lius Maasa fili Ananiae contra domum suam Iim INT g ter domum Eliasibi summi sacerdotis,&templum
GA L habitasse tradit sacerdotes; siquidem eos contracti doli, a domo sua aedificasse refert bina quidem , spacia muri tribus sacerdotibus is gnare videtur, binis unum nisi textus prior pars distributive sit interpretanda, quasi sensus sit, aedificasse quidem Beniaminum,& Hasubum, numquemque contra domum siuam stingula pacta, quod magis probo: quoniam distributioni turrium, montis dispositioni magis videtur conuenire, ut intuenti descriptionem nostram liquido constare poterit. Pos eum aedificauit Tennui, lius Henadad mensuram fecundam a domo Azariae siue ad flexuram que ad angulum Hebraice
nali, ad verbum conuertitur a vulgato, sque adstexuram, O usque ad angulum. Binae hoc loco C facies, quas licet in qualibet muri flexura considerare, duplici voce ignificantur. Nam 1 murus recta tendens alio directus resectebat, fit angulus exterior, interior, absque dubio Hebraeis di-
, b io, re Vero sic dicantur, non facile statuitur prior enim vocab ea radice deducitur, quae abscindere significat. R. David propterea recessiim sic vocari putat, quod in eo velut abscindatur superficies, desinat. Immo velo si abscissio dicendus est murorum recessus, propterea sit dictum putarim, quod utriusque muri traque superficies ad eandem lineam terminata, ibi videatur abscindi, ne ulteri is progrediatur, impediri. Exterior ait D
es au quibus est sine ullo clymona panan, pluribusi quod in di Vero est ad panah, quae prospicere significat; sic uersia pro que dictaim angulum putant, quod pro stet, ac di- sp uersa loca prospiciat Eam vocem usurpauit Latinus ad significandas auium pennas, qua Voce Cicero pinnatum cupidinem, & pinnatam caudam dixit, siue etiam piscium quasi pennas Plinius Pinnis, quibus in mari utuntur, inquit, hummi quoque vice pedum serpunt Veriim non eam LAT significationem ex Hebrae mutuati sunt; sed ii
vocis in lana tantum quae muroium exstantes, siue etiam
vallorum acutas summitates signifiea . Prioris exemplum apud Liuium exstat Muri pinnae ali Equot locis decussae. Posterioris apud Virgilium: Primasque, inquit, in litore fedes Cafrorum in morem pinnis, atque aggere cingit.
Et Lucanum: asummis perduxit ad aequora coiris
Longum Caesar opus,fntesque, o pabula campi A Imus fossa, densas tostentia pinnas pitibus, crudaque exestruxit brachia terrae. Verum utriusque Hebraicae vocis mentio fit in a. Far. . libro Paralipomenon, ubi sic habetur: ediscauitque O ias turres in Ierusalem super portam Anguli, , super portam Vastis, ct reliquas in eodem muri latere , firmauitque eas . Cuius lin
que superfi-ietes ad eam labscindi vi
ci attenta consideratio non parum lucis afferre poste videtur quamplurimis eorum, qui pertractati a nobis iam sunt Hebraice sic habetur: a 2pui an ima nyci a naan Sygiis barripit a
verbum sic vertit Regius codex super portam Anguli, super portam Vallis, super angulum . Septuaginta vero super angulos reddunt Vertim cum portam Anguli portam pinnae vocet
textus, eam exstantem prominentem intelligimus in angulo Aquilonis, & Occidentis, Angu- lique dici eam portam cognoscimus, quod egredientibus urbem duplici quasi facie prospectans
occurreret . Tandem usque ad angulum aedificasse dicitur. Habetur autem ibi vox michisoagh, recessus nempe, rimus. Quoniam vero eadem quoque vox supra lecta fuit, ubi ascensum mmissimi anguli conuertit vulgatus, eam turrim in recessu muri exstructam fuisse intelligendum est, prout in nostra descriptione clare patet. Porro, quia celeberrima ea turris fuit, ideo recessus nomine ea intelligenda videtur atque adeo ab Ozia totum murum occidentalem urbis una cum sparte meridiani turribus exstructis munitum fuisse
Iam vero quoniam perspicuum est, quid flexurae, quid anguli nomine significetur; ad nostri textus interpretationem accedamus. Ac prim tur squam accusate sacer historicus murum, ac singulas eius partes describat, perpendat lector oportet. Nam cum nata tota a Siloe in ipso orientali latere montis Sion excavata fuerit montis dispositionem sequutus murus, necessario debuit ad int riora reflecti, tribus ad minimum angulis constitutis ex quibus bini extremi recessus, medius vero aciem versus urbem conuertit eorumque Omnium meminit textus flexuram, angulum flexu ram commemorans, prout ex allatis,4 capite si
quenti afferendis intelligitur omnia in descriptione nostra plane conspiciuntur. LV m
partes PCrcen siet sacer historicuS
flexuram ct turrim, quae eminet de domo Regis excelsa id es, in atrio carceris. Cum murus orientalis montis Sion a rectitudine, vidixi, deflecteret, primum flexuram constituit, in medio angulum, ac tandem vi ad prioris partis rectitudinem red1ret, iter una flexuram constituit, contra quam aedificauit Phalel. Hanc autem fieXuram turri excelsae, prominenti in domus Regias, aduersam fuisse comm morat. Et quidem hanc fuisse Regiam Salomonis, praeter loci ac situs dispositionem, quae alijs quoque sacrae Scripturae testimoni j comproba tur, duplici item ratione ex nomine desumpta confirmari posset. Prima, quam paulo superilis attuli,