장음표시 사용
51쪽
CALVA mons praestet monti Moriae, templo Salomonis A em fuam,ctfequatur me absque dubio in i non-
IJe in 1gni clam hic sacerdotio Leuitico domiciliumr praebeat, ille sacerdotio Christi quantoque altaniam hie Le re Crucis maiori sit veneratione dignum, quam ultico acer illud aeneum, vel aureum' crux estim in sangui sti e d, i ne Christi consecrata est, altaria illa in Linguine Christi lo Vitulorum, aut hircorum quantum ergo umbram excedit ipsa rerum repraesentatio,tantum Calua riae mons stiperat montem templi. Vt propterea merito de monte Caluariae, utpote de ropraesen
lata ipsa rerum forma, potius quam de umbra, di cium uiue intelligaravis i Propheta: Adorate Ica bellum pedum eius quoniam finctum est eiusque exhortationi obtemperantes dicamus : Adorabimus in loco ubi steterunt pedes eius noniqvidem iin figura aut in umbra; iud vere pedes eius; ne tu transeuntes ut in via sed residentes ut in thronos aut sede quid dico residentes; immo claui. iam fixi, ac manantes sanguine, ut non modo scabel .lum pedum suorum sanctificared; sed Montem ipsum omnibus hominum nationibus adorandum exhiberet. Quod si ad mysticos siensius gradium a ciamus, in augusti silano hoc monte Cherubinorum templi mysteria non utique desiderabimus. Et e nim si quaternis faciebus ineis .ibilem Chri iti Domini gloriam reserebant , ut fuse persecutus est: Tradus to Pradus; alis diuinitatem,sacie&toto corporis ha- ο .Com bitu humanitatem Christi vitulinis pedibus sacerdotium,quo se ipse moriens obtulit Patri quasi
vitulum uouellum, corn .r virtutis, Maloriae pro ducentem, ungulas infirmitatiis, carnis; ac tandem si regiam resurgentis potestate, leoninis dorsi iubis repraesentabat: ea omnia Christi mysteria in
tur in loco et i eterunt pedes eius i monte,in quo. Christus erus Deus verus homo, secundum humanitatem crucifixus, mortuus, sepultus est
Quare de hoc potissimum monte intelligi debent Omnia, quae supra de monte Moria dicta a nobis sunt. Hic enim est vere mons, in quo Dominus prouidit sibi victimam unigeniti filij uici mons in quo Dominus vidit 1 sibi vere in filio suo, quod tantii Abrahamus in Isaac videre decreuerat. Mons tandem, in quo Dominus IESUS visus est, visus est inquam, crucifixus, mortuus, sepultus, tertiaque die post crucem,obitum, tumulum, visus est rediuiuus ac laetus,haud secus quam Isaac post tres itineris dies incolumis visus fuit a clam
natione mortis, quam illi parauerat pater suus. Et si altius notionem nominis Moria perscrutemur , inueniemus hunc tandem esse montem diuini cultus honoris, reuerentiae, quo non tantum Israelitae Dominum olim timuerunt quem nunc reuerentur ac timent sed is un- idem omnes homines Angeli, inferorum habitatores prae nimia reuerentia contremiscunt,ris,. i, dem attestante Domino, quod exaltatus ater Ev. 31 Omnia traxit ad se ipsum: in hoc enim mon-
Thilip et te humiliavit semeti um , factus obediens fv. 8-c y que ad mortem, mortem aulem Crucis . Propter
quod meus exaltavit illum, O donatii illi nomen , quod est super omne nomen, ut in nomine IESU omne genu flectatur, caelestium, terre-irium, O infernorum. Hic est mons doctrinae Dei, ad quem sese mutuo invitant omnes genteS,VM a. .3. dicentes Uenite, ascendamus ad montem Domini, O ad domumwei Iacob , se docebit nos uias fuas, O ambulabimus in femitis eius; quas do- Musi. 18. Cuit nos ChristuS Dominus, dicens: Si quis vult
tem Caluariae, ad quem baiulans sibi Crucem ex Ioarin Istiuit quo nos illum sequimur consimilium , ni Z- perpesnonum imitatione . Huius meminit Matthaeus DuxerMIt, inquit, eum, ut crucisi serent; subditque AEt venerunt in locum V qui dieitur Golgotha, quod es Caluariae locus. Marcu4 Ver :Et perdescunt, inquit, istum in Golgotha locum; quod es interpretatum Caluariae locus. At LucaS: . . Et psquam venerunt, inquit, in locum, qui vo L G 3catur Caluariae, ibi crucifixerunt eum. Ac tandem Ioannes, qui multa paucis significanter expressiit: Et baiul mi, inquit, sibi Crucem, exiuit I. in eum , qui disitur Caluariae locum, Hebraicὰ Golgotha, Mi crucifixerunt eum. Quibus verbis Ioannes situm montis indicat, clim ait, ex Nit, extra portam videlicet ciuitatis, ut aperte in sacrificijs antiquis praefiguratum testatur Paulus: Ouorum enim, inquit, animalium infertur an Hecy. II. Vis pro peccato in sancta per Ponti cem horum
corpora cremantur extra castra 1d quod in Leuiti Leuit. . si Praeceptum M opere completum cernimus , is e Mis Christo subdit 'opter quod IESUS, 3 i5- sanctificaret per suum sanguinem populum, extra
portιῖm passus est: antiquans vetus altare&antiqua A NII facrificia, atque in veteri Hierosolyma montem 1 i templi repellens, nouum exstruxit altare incal olus nouuinuariae montes; cuius meminerat paulo ante Paulus Habemus inquit, altare, de quo edere non habent potesatem qui tabernaculo deseruiunt ebr. 1 . si diceret; habemus altare nouum, in quo imma Io culati agni, extra vibem in Caluariae monte oblati, carnes incruentae comeduntur, & an
guis vivus hauritur quod quidem nouum altare iurei optimo vetus illud ita superat, ut nulli eorum, qui veteri tabernaculo, aut altari desse uiunt, liceat ullo pacto de hoc nouo altari edere, aut nobiseum participare. Hic ergo montest, qui olim extra urbem sit his, nunc urbe crescente ex ea parte urbis moenibus Undequaque Cingitur, Ut in 1M . lib.
fra tractabimus Quod autem ad montis dispositionem attinet, situs erat ad Occidentem templi 4rbis, inter montem Sion Salem, cuius meminit Hieronymus his verbis: Golgotha locus Caluariae, in , Hieron de quo Saluator pro salute omnium crucifixus est. loci Hebr. usque hodie ostenditur in Aelia ad septemtrio natem plagam montis Sion. Haec ille. Aeliam
vero vocat eam, quae nunc exstat,Hierosolymam,
in qua septemtrionalis, occidentalis est Caluariae mons monti Sion. Mons autem Caluariae lapidosus est , neque aut nimia altitudine subli mis, aut amplitudine late patens Vtpote cuius aream totam occupet magnificum illud templum a Constantino, siue ab eius sanctissima matre Helena eXstructum. Quod ita immensum est, ut eius partes, quasi varia quaedam teri la, describat Venerabilis Beda, quas omnes unicum illud est Beda lib. demia sua magnitudine comprehendit . Montis verb huius, verbis Beda meminit Golgotha, 8' inquit, Syrum nomen est, Minterpretatur Caluariae. Est autem ipse locus in Aelia, tunc eXtra urbem ad septemtrionalem plagam montis Sion. Haec Beda. Sed Caluariae locum dici Hebraice Golgotha, non antlim Ioannes , sed curi illo Euangelistae omnes affirmant . Quocirca AE- duplex nobis pertractanda est quaestio , utra stio duplex. que difficilis; una de origine vocis altera, quare huiusmodi nomen monti illi impositum fuerit.
Quod ad priorem attinet. Ioannes expressi Lassi
52쪽
, Golgotlia quare habita sit k nonnullis Chalia
nihil ad O. cis Golgo tha intelli. gentia con. acu.
mat Hebraice dici Golgotha quam Vocem dedit ei arbitramur a radice , galal, quae voluere , conuoluere, significat in Genesi Morisque erat, ut cunctis ovibus congregatis, deuoluerent lapidem. Et in libro Iosue circumcisis fili j Israel: Dixitque Dominus, inquit, ad Iosue: hodie abstuli, Hebraice ina, gallothi, deuolui , opprobrium ex pti a vobis vocatumque es nomen loci illius a gala , a, gliga deuolutio , t que in praesen tem diem inuasi diceret , deuolutio opprobrii. Hinc fit ut caput hominis ob eius rotunditatem ab gulgoleth , geminata prima syllaba, nuncupetur,&proprie hac Voce cranium, seu caluaria 1ignificetur ut in libris Regum de IeZabele, ac nibus exesa non inuenemni, inquit, ex ea, nia caluariam , Hebraice baban agulgoleth . Accipitur etiam figurate nonnumquam pro toto homine sicut in Exodogo persingula capita Hebraice ad verbum omo caput, vel capiti. Quod aptis lime vulgatus interpres reddidit, ut sensum primoreti mo perstetula capita,id est, in singulos homines.Quoniam aute vox Golgotha nonnihil variat ab hac radices; ideo non defuere , qui putarent deduci hanc vocem a Syriaca, vel Chaldaica Golgotia, caluariem significante. At cum ab ea etiam Syriaca voce,deficiat Golgothainica
littera, alij vel addendam putant, vel usu consum piam. Sed cum maXiine urgeri se sentiant liti ius opinionis auctores verbis Ioannis, expresse asserentis, Hebraice dicitum locum illum Golgotha, quam vocem reddit Latinam vulgatus, dicens: quod es Caluariae locus ad duplex excogit=tum Hebraicae linguae idioma confugiunt; alterum primitiuum purum alterum Chaldaicae linguae permistum, propter consuetudinem cum Babyloniis,cum quibus versati sunt per septuaginta captiuitatis annos, quo tempore Hebraeorum vulgus utebatur Syrochaldaico diomate, vel Hebraeochaldaico,cum tamen sapietes viri, qui sacra volumina euoluebant, primitivam linguam,quam Grammatica institutione discebant, puram, inuiolatamque retinerent. Quare clim Euangelistae nomen loci exprimant , quod vulgo ferebatur, Golgotha scripserunt eandemque Hebraicam vocem esse dixerunt, quod ea Hebrae vulgari, communi sermone uterentur. Vertim haec omnis diomatum permisti licet alijs Euangelista rum locis adaptari possit tamen interpretandae voci Golgotha superuacanea videtur omnino: tum quia vox ipsa sine ulla litterarum mutatione a a dice Hebraica deduci facile potes, nulla vero ratione a Chaldaica , nisi , lanae litteram sublatam intelligas. Atque hoc item meae sententiae firmillimum argumentum erit : nam si in voce Golgotha,praedicta peregri ae voci:pe mistio admittatur necessario admittendum est, Vocem non antiquiorem esse reditu e captiuitate Babylonica: quod absurdum omnino videtur,&valde dissonum ijs,quae mox de nominis interpretatione dicemus. Qitibus adde, Lyranum putas se, eius mentionem fieri ab Ieremia, qui ante re ditum e captiuitate prophetiam suam scripsit dii enim muri nouae Hierosolymae fines describi inhibilius ciγcuibit filum mensorium Goatha,etosenem vallem cadauerum cineris, is niue fim regionem mortis Goatha enim eundem montem Golgotha putat significare M optimo iure, si circumstantium locorum nomina perpendas Vallis enim cadauerum nulla alia reperitur Hie
roselymis, praeter eam, quae sita est inter Si
Mnem Galuariae montem, in quam proiecLara fuit Crux Christi Domini, una cum latronum crucibus, quas ibidem inuenit religiosissima He-dena, ut fusius suo loco dicetur. Reaio autem mor tis nulla alia dici potest Hierosoly 1 , nisi ea , quae sontibus morte plecLendis invertice montis Caluariae aptissimum praestabat locum. Cinem. Septuaginta interpretes nomen hoc Lse vallis cadauerum innuunt; sic enim scribunt;
xim hi spodiat, id est,omnem uallem cadauerum,&cineris, ac si eadem diceretur vallis, quae alio nomine&causa, vallis dicebatur Haiaueru=U. Et me altaris birito quidem in ipsa enim valle locus erat ficris reponereu- cineribus excipiendis, quae inibi exaltari aeneo ς exportabantur sed id sitis locis ostendemus. Maxime etiam praedictam Lyrani sententiam confirmare videtur ipsa nominis Hebraici notio. nam vocem ny goghathali Chaldaeus paraphrastes vertit, arcam rotundam Septuaginta verb, circumdabitur in circuitu , addentes paraphrasti ce,de electis lapidibus. eandemque vocem a radice baighaga quidam deducunt, idemque significare putant, quod Vox , galal, quae voluere significat ac si dicant conuolutum, seu rotundum C llo taNOS hanc vocem Chaldaico more formatam en 'ς, ς' semus, quo in idiomate Hebraicae litterae facile heia 'saeile
mortis locus damnatorum morti destinatuS.
permutantur, , lana' in thau . Quare non imme permutant,
rito sic etiam di tum accipiemus Caluariae montem ob rotundam formam e vallibus enim unde 'L. quaque circumiacentibus exstabat . Neque huic us , quia sententiae aduersantur rationes Epiphani, mox rotundia, afferendi, quibus probat nomen capitis, aut spe 'ii' ' culae huic monti conuenire non poste nam licet Epiphau ipse mons non sit altior ceteris Hierosolymae montibus tamen fatis altus est, lapitis formam praeseseri, id est rotundam. 1gnificat etiam vox, a gal l stercus, sic dictum, quia volutatur cum verritur volutatum ad verbum redderes. Sicut hac voce usus est Dominus, eiusque significatio nem respexisse videtur, dum iratus contra Ieroboam Regem Israel: Et munda,o,inqui , reliquias 3 s si 4. si domus Ieroboam, cui mundari solet mus que p. p. ad purum . Hebraea sic verti possent it re movebo domum Ieroboam, quemadmodum re mouebiti subaudi quispiam , an agata stercus, fimum, ita dicium, quia ab hominum conspectu deuoluitur. Quae vocis interpretatio, si Hebraeo Q UARIrum iudicio standum est , apte quadrat Caluariae Cδluδ i/e monti, ad cuius radices sordes superioris urbi per 'U' '' portam stercoris gerebantur ac multo aptius, quoniam ad eius verticem efferebantur sontium urbis sordes , sontes videlicet, qui ibi scelerum poenas dabant, atque urbem scelerum inquinamentis purgatam relinquebant. Hunc locum designasse crediderim Iudaeos, ctim diabolica per suasione, ac propria malitia commoti, insanis clamoribus a Pilato contenderunt, ut Christum crucia fingeret, Tolle tolle, cruci e eum, Golgotha illi innuebant ac si omne malum a se, suisque liberis his vocibus auerti deprecarentur in dicerent: auerte hominem hunc nequissimum ab aspinu, oculis nostris, proijce eum in locum stercoris. Eandem auersionem populorum , ac dedecoris notam hilari ac laeto animo adscribere sibi videtur lanetissiunus Apostolus Paulus, clara factum auia Tamquam purgamenta huius mundi facti δε- mus , omnium peripsema G ψημα peripse ora enim Graeca VOX id quod abiicitur si nificata peti, LRIPSE'
quod est cucium, α Mopsto, rado, tergo, quasi mucet.
53쪽
ramentum,&purgamentum cuiusque rei, quod Aabijcitur congruitque valde cum voce ghalal quam interpretamur. Quasi diceret Paulus inquidem non dedigno despici quasi stercus reputari, quo similis Christo sim, in locum stercoris abiecto, crucifixo. Configuratus ergo passesioni illius ison, confundam vos baec scribo
sed ut filios meos carissimos moneo; ne dedigne
mini me parentem compellare, Meis iussis obtemperare . Nam 'i decem mistia paedagogorum habentis in Chriso, sed non multos patres e nam in ChDiso IESU per Euangelium ego uos e nui . Ac propterea subdit Rogo ergo uos imita tores mei estote. Verum Christus Dominus in hanc deuolutus Golgothae ignominiam, Golgo Biliae nomen in maximam loriam evexit. Ergo si priorem illam, quam supra attulimus, huius vo cis significationem, atque etymologiam inspiciamus , erit Golgotha deuolutio nostri nimirum opprobri totius nostrae ignominiae. Cuius gloriosissimi facinoris meminisse videtur Isaias, dicens it praecipitabit in monte isto faciem vinculi ostigati ui, liallo basio , inuolucri inuolucri,fι' omnes populos is telam, quam orditus es super omnes nationes . Praecipitabit moriem in empiternum , ct auferet Dominusteus lacrymam ab omni facie , ct opprobrium populi fui auferet de uniuersa terra . Et huius Ioci interpretem egisse visus est Paulus haec scri Cberisci Delens quod aduersus nos erat chirographum decreti. Ecce vinculum colligatum iam membranis olim scribebantur chirographa di-bri, quae conuoluebantur: ideo libri chirogra
pha vocantur inuolucra,&Volumina. Huius ergo chirographi, seu voluminis faciem, qua scripta erat nostrae damnationis poena,deleuit Christus, atque ita deleuit, ut nullum exstare chirographi vestigium habet enim maximam vim vox illa praecipitabit, id est, absorbebit, ut nul
lum eius rei vestigium aut monumentum appa reat. Huius vero chirographi vel inuolucri damna Xaggerat Paulus, subdens quod erat contra
pium nobis. Et Isaias is telam, quam orditus est Diuper omnes nationes hoc est , damnationem continentem quam promeriti sunt mortales omnes , ac ceteros miseriarum laqueo retiae ,
quibus implicantur. Qti autem clarius pateat, quisnam sit mons ille gloriosus, in quo tam prae clarum, tam necessarium, tamque halutare faci- Mus operatus est Deus noster, subdit Paulus ratissim tulit de medio, affigens istud Craci Ergo in
monte hoc Crucis, expolians principatus, po testates, traduxit idos considenter palam. Quod multo antea prophetauerat Isaias, dicens: Pro eisitabit mortem in sempiternum se auferet is minus Deus lacrymam ab omni facie , ct opprobrium populi fui auferet de uniuersa terra Sum Emis igitur in caelum laudibus efferatur Golgothae mons , ubi deuolutum est opprobrium nostrum, praecipitata mors, inanis occasio lausa nostri luctus absorpta Iam vero lini Euangelistae omnes vocem Golgotha Caluariam Vertant qua de causa hoc nomen monti, de quo agimus, tributum sit, videamus . Neque enim nos iccirco alias attulimus huius vocis interpreta
tiones, quod hanc non admittamus; sed quia vox ipsa plures recipit atque admittit explicationes. Illud certe Euangelistarum testimonio satis aperte ac firmiter probatur, primaeva impositione, communi populi acceptione receptum tause, ut
hoc nomen Caluariam significaret. Atque hoc illud est , quod altera propositione examinandum suscepimus , quare sic dictus fuerit locus
iste Communis ac concors Patrum sententia recepit, ut rem antiquam, Hebraeorum traditione confirmatam, propter Adami primi hominis caluariarn inibi sepultam, nomen hoc montii ditum iam olim fuisse Patres autem, qui in hac sententia sunt, afferre nobis naolestum non erit, utpote qui multas afferant ad hanc rem confimmandam non leues coniecturas . Et primum in hac sententia esse videtur Sanctus Hieronymus, de Hierusalem loquens Antiquiora repetenda sunt, inquit in hac urbe, immo in hoc tunc loco habitasse dicitur, mortuus esse Adam. Vnde locus, in quo crucifixus est Dominus:
ster, Caluaria appellatur scilicet quod ibi sit antiqui hominis caluaria condita: ut secundus Adam. sanguis Christi de cruce stillans, primi Adam, iacentis protoplasti peccata dilueret;
tunc sermo ille Apostolicornpleretur: Excitare, qui dormis se exsurge a mortuis, ct illumi nabit te Christus . Haec Hieronymus . BeatuS vero Augustinus: Etiam hoc antiquorum relatio ne refertur, inquit, quod radam primus h
mo in ipso loco , ubi Crux fixa est , fuerit aliquando sepultus ideo Caluariae locum di Aum es , quia caput humani generis ibi dici
tu esse sepultum . Et vero , fratres , non incongrue creditur, quia ibi erectus sit medicus, ubi iacebat aegrotus. Et dignum erat, tibi occide rat humana superbia, ibi se incllinaret diuina misericordia; sanguis ille preciosius, etiam corporaliter puluerem antiqui peccatoris, dum dignatur stillando contingere , redemisse credatur Hactenus Augustinus Sanctus Cyprianus Nos ad Christum, inquit, pertinentes, cui P sanguine conspersa creditur Adam caluaria, qui ibi co quo crux Domini fixa est, humatus creditur
ab antiquis, eiusdem sanguinis sanctificati elapsu
laetemur, delectemur in Domino. Haec ille. Iam Athanasius Quapropter, inquit, non alibi patitur, neque in alia regione crucifigitur, nisi in Caluariae loco, quem Hebraeorum magistri dicunt Adami sepulcrum fuisse ibi enim post maledictionem humatum est asseuerant. Haec ille. Et Ambrosius: Haec est anima, inquit, euange lica, haec est de gentibus, c. quam suscepit in
Golgotha Christus , ubi Adae sepulcrum, ut illum mortuum sua cruce resuscitaret. Vbi ergo in Adam mors omnium, ibi in Christo omnium resurrectio . Praeterea Origenes : Locus, inquit, Caluariae dicitur non qualemcumque dispensationem habere, ut illic, qui pro hominibus moriturus fuerat, moreretur venit enim ad meta
traditio quaedam talis, quod corpus Adae primi hominis ibi sepultum est, ubi crucifixus est Chri stus ut sicut in Adam omnes moriuntur, sic in Christo omnes vivificentur ut in loco illo, qui
dicitur Caluariae locus, id est, locus capitis', c put humani generis resurrectionem inueniat cum populo uniuerso, per resurrectionem Domini Sal vatoris, qui ibi passus est, & resurrexit Inconueniens enim erat, ut multi ex eo nati remissionem acciperent peccatorum beneficium resuri e-ctionis consequerentur non magis ipse pater omnium hominum huiusmodi gratiam consequeretur . Haec Origenes . Sed QTheophylactus Porro, inquit, Caluariae locum dicebant, quod
illic ut sertur sepultus sit Adam ut ubi principium
Pacium seniatentia a primi hominis caluaria ibi
sepulta P nieta monti inditum.
Ambr. lib. I. s. 19. Orig. tras.
54쪽
pium mortis, illic casus eius fieret. Traditio Aenim Ecclesiastica est, quod prima Iudaea hominem, postquam eiectus est eg paradiso, habitato rem habuit in solatium bonorum,quae in paradiso sunt, data l. ei terra est illa, quae aliarum omnium regionum optima esset atque pinguissima quocir
ca etiam mortuum hominem excepit prima. Illius igitur aetatis homines cadaueris cranium pro miraculo habentes, clim iam cutis diffluxisset, in eo loco deposuerunt,atque inde locum denominarunt,4 post diluuium fama haec a Noe in omnes diuulgata est. Ergo Dominus quoque illic moritur, ubi fons mortis,ut isti si siccet. Haec TheophylactuS. Quae quoniam erratis resperserat Latinus inter
pres,ad Graeci teXtus veritate accommodauimus.
Sed & Sanctus Chrysostomus: Et exivit, inquit, in eum,qui dicitur Caluariae locus, 'bi quida dicunt, Adam Mortuum sepultum esse, IESUM,
ubi mors dominata est, ibidem trophaeum erexisse, hoc est, Crucem, quam tulit contra mortis tyrannidem. Ceteris autem omnibus fui1us idem argumentum persequens Epiphanius, cum in haeresim Tatiani, asserentis Adam saluum non fui se, inueheretur , post alia argumenta subdit: Etiam in libris reperimus , Dominum nostrum
I S V M Christum in Golgotha crucifixum esse,& non alibi,quam ubi corpus Adam iacebat.Egressus enim de paradiso ces habitasset e regione illius multo tempore, peri ad , corrigo multos dies peruenisset, postea abiit eo, in loco hoc Hierosolymorum videlicet, debitum naturae per C soluens, illic sepultus est in loco Golgotha, Vn de merito cognomen habuit locus, quem ranij
siue caluariae locum interpretantur. Cuius nominis similitudinem aliquam figura loci non osten dit. Neque enim in altitudine quadam situs est
ut hoc cranium interpreteris, velut in corpore 3
capitis locus dicitur: neque speculae interpretationem facere possis; nam neque reliquis locis altior est regione enim est liueti mons altior,&a signis hoc est milliaribus, quod Romani di cerent, lapidibus, quia singula milliaria lapidibus singulis signabant octo, Gabaon est aliis Dssim . Sed Maltitudo, quae olim erat in Sion, nunc vero disiecta est, etiam ipsis altior loco illo fuit . Vnde igitur cognominatio Caluariae est Zimmo quia primum formati hominis Adam Caluaria illic inuenta est, Millic reliquiae sitae erant, ea de causa crani locus cognominatuS est. In quo crucifixus Dominus noster IESU Christus, per aquam sanguinem , qui fluxit ab ipso per compunctum ipsius latus, in aenigmate salutem nostram ostendit, ab initio massae primi patris reliquias respergere auspicatus quo etiam nobis ostenderet, respersionem anguinis ipsius ad mundationem nostrae inquinationis , lanimae paenitentis,4 in eXemplum, rigationis, ac purificationis sordium peccatorum nostrorum a clam esse;effusam videlicet aquam super iacentem
suo loco,&sepultum in spem ipsius nostram,qui ex ipso geniti sumus. Quares hic implebatur, quod dictum est. Surge qui dormis, is resurge ex mortuis, ct illucescet tibi Christus. Etiamsi enim de nobis dicit,qui mortificati sumus operibus,& in
pilando ignorantiae somno dormimus attamen illuc principium insinuationis nodum continet, non simpliciter, neque otiose surrexerunt enim, inquit, multa corpora Sanctorum, velut Euangelium habet, ingressi sunt cum ipso in ciuit tem sanctam. Hactenus Epiphani verba retuli,
est tantorum Patrum coatemnenda sententia.
mus . Nunc extremo loco Basilium audiamus, Hilias inqui auctoritate qua pollet maxima , sententiam O, p. s. hanc nostram ita communit, ut nullo pacto con uelli posse videatur. Atque cum ego lubens ac prudens ad finem reieci, ut iris singula verba legentium animis infigerentur obtinuit fama quaedam , in Ecclesia memoriam conseruans
non quidem scripto proditam, quae cialis est;
quod prima utique Iudaea hominem habebat in colam, nimirum Adam,simul atque excidit delici sparadisi, in hac terra collocatum, ad mitigandam iactitram bonorum, quibus fuerat exutuS. Prima igitur etiam mortuum hominem excepit, qui illic eam, cui addictus erat , sententiam condemnationis plene est exsecutus. Itaque ins lens esse ac nouum videbatur illius aetat1s hominibus spei taculum os capitis defluente carne nudum. At illi recondentes cranium, loco illi nomen indidere κρανιον ranion, id est, Caluariam Probabili ratione potuit Noe non ignoraste sepulcrum principis huius , mortalium omnium primigenij siquidem hac de re fama diluuio mox per orbem propagata est ab ipso, dimanauit,
eoque Dominus excussa origine humanae mortis,
in loco, qui κραι/ίον ranion dicitur, id est Caluaria, passus est, ut quo in loco corruptio, siue mors hominum initium accepit, illic vita regni suum sumeret exordium. Haec Basilius. Quae omnia Patrum testimonia eo libentius ad verbum retuli,
quo facilius posset, tu oppositam vellet tueri sententiam, testimoniorum rationum momen
ta iusta lance perpendere , priusquam sententiam tot tantorumque Patrum consensione receptam ei j cere, aut respuere audeat, sibi id licere putans, alijs Hieronymi testimoniis innixus. Neque enim defuit, qui haec scriberet Hanc tamen
traditionem, tamquam fabulam mulcendis auribus populi excogitatam, iure reiicit idem Diuus
Hieronymus. Quae quidem verba, Vt fana men te prolata recipimus, ita egistimamus considerandum omnino fuisse tanto viro, quam ex huiusna
di verbis occasionem debacchandi in sanctos Patres, arrepturi sint petulantes haeretici, si nos ipsos, qui omnem illis honorem exhibendum profitemur, audiant dicentes, sanctos Patres fibulis plerumque delusos , atque excogitatis figmen ii fidem adhibentes, suis ipsos auctoritatem a monumentis scriptis abrogasse . In quo quidem cuperem, ut cuius sequi se putat Hierony Hieron.'- mi sententiam , imitaretur modestiam. Is enim per Mutib.
sic scribit Audiui quendam exposuisse Caluariae Z locum, in quo sepultus est Adam,' ideo sic appellatum este, quia1bi antiqui hominis sit conditum caput hoc esse quod Apostolus dicat Surge qui dormis, ct exsurge a mortuis, Mibum nabit te Christus. Fauorabilis interpretatio,
mulcen aurem populi, nec tamen vera. Quibus
verbis annectit ieronymus rationes , quibus commotus , non sibi vera sententia videatur. Quocirca mihi omnino persiuasum est, Hieronymum aduersus unum aliquem tantummodo disi putantem ita scripsisse in si tot grauissimorum Ρatrum audisset ipse sententias in hanc unam rem conspirantes, qua erat modestia praeditus,
ingeni liberalitate , eisdem ultro subscripsi
siet, aut validiora certe fundamerata suae sententiae subiecistet quibus tantorum virorum auctoritates,4 rationum pondera sustineret. Quare non
quid tum senserit Hieronymus, sed quid lanistissimus Pater, & doctor egregius cuius vestigiis ii
55쪽
Hebraei. Adricho. de Hierusalem. n. - .
sisteres cupimus, maxime profitemur iam
sentiret, si ad nostra tempora peruenisset, considerantes eiusdem rationum vim , largumento rum pondera quantum premant, examinare non dubitabimuS.
Prima igitur ratio , quam assignat Hieronymus haec est: Qilia X tra urbem, inquit ille iis&seras portam loca simi, in quibus truncantur capita damnatorum caluariae, id est, decollatorum sumpsere nomen . Propterea autem ibi crucifixus est Dominus, tibi prius erat area damnatorum, ibi erigerentur vexilla martyrij. Secundam vero assignat rationem , subdens Sin autem quispiam contendere voluerit , ideo ibi Dominum crucifixum, ut singuis ipssius superi dae tumulum distillaret interrogemus eum, qua re ali latrones in eodem loco crucifixi sint
Haec Hieronymus . Os tamen Crtam quan
dam excogitabimus respondendi rationem 1 quae utramque sententiam concordet quam uis non desilia e neotericis grauissimi viri, qui priorem rationem absolute negent, quia decolla re Hebraeis non fuit commune quod quidem nos confirmare possemuS; quia inter omnia supplici genera , quae malefactoribus censentur in sacris , nulla decollationis fit mentio . Quibus addi etiam posset Iacobum Maiorem, quem occisum ab Herode gladio tradit Lucas, in una ex plateis Hierusalem longe dissita a Caluariae loco decollatum fuisse , ut ex aliorum sententia pro bat Adrichom ius . Quare vel Iudaeis non fuit decollandi usus, vel non fuit destinatus Caluariae locus decollandis. Sed esto, demus hunc etiam decollatorum locum fuisse, numquid pro pterea eorundem capita seu crania passim inhu
Deuter. I. DAMNA- torum locus Caluariae
possenes ex quorum frequentia facile vulgus craniorum locum posset compellare, ut quidam pias potius, quam veras perteXente mct ditationum formas, autumant. At lege sancitum Hebraeis fuerat, ne damnatorum corpora inhumata manerent Vsque adsequentem diem;&ra
tionem subdit leo Et noua ymam, inquit, c-
taminabis terram tuam , ne sontium cadaueri
bus terra contaminari , aut infici posset. Qui bus omnibus rationibus non obstantibus, nos vltro concedamus Hieronymo maluariae locum dici potuisse,quia locus damnatorum fuit. Nam ut Latinis mos est, caput pro vita usurpare & capite plectendos vocare non tantum eos, quibu caput amputandum est, sed omnes vita multandosci capitale crimen dicere, quod morte dignum est:
idem ipsum apud Hebraeos in usu fuisse, facile
coni j cere possurnus. Cuius rei exemplum aliquod apud Danielem exstat, dicentem Vtrique perue so seni seorsim : Recte mentitus es in caput tuum, id est in damnationem capitis vel vitae tuae; cum tamen lapidati credantur senes illi, non capite multati atque eodem pacto locus Caluariae, vel capitis, quod sonant Hebraea, posset dici, quasi capitalis, hoc est, damnatorum capitis Haec inquam Omnia etiamsi concedamus ac demus illi praeterea, locum hunc capite damnatorum supplici js destinatum fuisse num propterea negare Icogemur ibi sepultum quoque fuisse Adamum,capite damnatorum primum in quem prima mortis sententia lata fuit, immo ter quem,teste Paulo, omnium hominum mors Θkt sicut in Adam omnes moriuntur,ita in Christo omnes tui cabuntur. Quinimmo ciccirco dicemus eum locu delectum 1 Christo, ut primi: reis quorum mortuorum de strueret mortem moriens, vitam resurgendo re pararet Itaque nihil inde sequitur incommodi,aut absurdi, si cum tot Patribus, Mantiqua traditione asseramus, ibi sepultum Adamum, propterea disectum Caluariae locum; praeterea cum sanctis simo Hieronymo affirmemus, ibidem capite dam natorum locum fuisse; quapropter etiam Caluariae, seu capitalis mons compellari potuerit. Ter tiam quoque subiungit rationem Hieronymus et Adam vero, inquit,sepultum iuxta Hebron ar bee , in Iesu filii Naue volumine legimus Locus autem, quem citat, sic habet momen He bron ante vocabatur Cariath Arbes Adam maxiamus ibi inter Enacim situs es, is terra cessauit praelis . Quem locum ex Hebraeo sic vertit atabius Porro nomen Hebron antea fuit i-riath, Arba fuit enim, Arba, homo magnus inter Anachim, terram quietam habuit, c. Eundem locum luculenter explicat atque inter' pretatur Toletus in haec verba Erat Arbee nomen Viri magno corpore, a quo ciuitas illa nomen prius acceperat, ut a Romulo Roma , ab Aelio Aelia:&sic legendum videtur ante vocabatur Cariatharbe, homo maximus inter Enacim ipse Inorigene non habetur, si tu es, sed maximus
inter Enacim ipse: hoc est, erat homo quidam ν eximius praecellens Arbes, a quo nomen accepit ciuitas. Haec Toletus. Quae mirifice con firmantur ex eo, quod tradunt Hebraei Adam non esse nomen proprium, sed commune speciei humanae , quod saepe hominem interpretatur vulgatus, nec potuit aliter conteXtum exprimere, ut in Genesi Vt homo non erat, qui operaretur terram. Et iterum Delebo, inquit, hominem, quem creaui, a facie terrae, ab homine Miae ad animan
ita. Et alias saepe. Quibus omnibus adiungenda videtur interpretatio, quae habetur in indice biblico, Chariath Arbe, ciuitas quattuor, sic dicta ab Arbea, siue Arba, qui illam condidit, aut
illi praefuit non autem a quattuor Patriarcha
rum Adam, Abraham, Isaac, Iacob, qui ibi
sepulti s uni, sepulcris, ut quidam interpretantur. Hoc autem nomen sortitus est gigas, qui quattuor viris robore praestaret Verumtamen, licet admittere vix posse videatur textus Iosue, sensum de primo homine, sepulto in Hebron si tamen propter Diui Hieronymi auctoritatem admittamus Adamum primum hominem in Hebrone prius se pultum, non continuo rei j cienda videtur tantorum Patrum sententia, sed utraque stare poterit, praesertim si legatur Iacobus Edessentis Syrus qui affrma traditione Patrum in Ecclesiij Syriae receptum fuisse, quod ossa Adami ex Hebron translata a Patriarcha Noe, tempore inundatio
nis, filijs suis fuerint distributa, quod Sem caput Adami accepetit, illudque in caluariae loco sepeli uerit; cui traditioni assentitur Rab Simeon
Aliam longe ab ijs omnibus diuersam huius nominis explicationem adinvenit Honca la , nempe Golgotha dictum non tam a caluaria Adae , quam a Saulis capite, quod suspensum fuit in templo Dagon quam qui sequi voluerit, eius argumentum roboret, quia nobis nihil probat haec, qua utitur, coniectura Caput Reps Saul affixum est in templo Dagon ergo ab eo,non ab Adam capite denominatur Golgotha Caluariae locus Veriam Honcalae sententiam aliorum iudicij relinquamus; nostra alio flectatur oratio
56쪽
bus in verti ce montis Sion exstru-
nomen loci, Iehusaei ha hi antium in eo. Iudic. 19.
1ebus a primo conditore accepit
Vrbis Iehus coditor fuit pronepos Noe, sic di
damenta, quae in montibus sanctas adta testatur Propheta, montibusque ob octilos postis; iam par est, ut eiusdem urbis fundatio
D in perscrutemur. Et pri Biniura sese nobis ot fert arx Iebus, in vertice montis Sion exaedificata, ut cla re patet ex libris Regium, saralipomenon, referente sacro textu, quia Abiis quoque David, omnis I ael in Ierusalem: Haec est Iebus, Obierant Iebusaei halitatores terrae, c.Porro David cepit arcem Sion c. Habitauit autem David in arce, iccirco appelgata est ciuitas David. Ex quibus verbis hoc prim i conuincitur, castrum seu arcem, siue malis urbem illam vocare , quae in monte Sion exstructa fuerat, dictam fuisse an Iebus, quicquid dicat Massius , qui leui coniectura ductus , contra teYtum sacrae scripturae negat hoc nomen loci fuisse, sed tantii in habitantium in eo . Vertim id falsum esse osten ditur hac ratione. Nam ut ex historia Iosue habe muS, nomen loci fuit n)ia Iebus, at habitantium νοῦ - Iebuit ita ex libro Iudicum aperte colligi mus, urbem ipstim appellatam Iebus ' Noltιit, in quit, gener acquiescere fermonibus eius fed sta
tim perrexit, D venit contra Iebus, quae altero nomine vocatur Ierusalem. Ecce sacer CXtus a nifeste testatur, altero nomine vocari urbem Iebus,altero Hierusalem: cumque Hierusalem nullus dixerit esse nomen habitantium, non vero urbis; immo propterea habitantibus nonnumquam tribuitur,quia urbis est .idem de nomine Iebus dicendum Videtur Verumtamen nomen Iebus a primo
urbis conditore urbi est inditum Is autem fuit tertius filius Chanaan, quarti fili Cham, secundi si ii Noe, prout habetur in Genesi; ubi etiam ent meratis omnibus filiis Cham terminisque terr rum, quas incoluerunt, subditur. Hi sunt fl=Cbam in cognationibus , ct lingui generi tionibus, terrisque, 9 gentibus suis . Ex quibus testimoniis certum est, hos omne filios Cham, siue etiam Chanaan , quorum habitationi ter mini ibi assignantur, habitatores terrarum, gen tiumque parentes fiuisse : quibus etiam varia linguarum idiomata in confusione Babel obtige
runt. Quare ciun Iebusaei nomen nusquam alias reperiatur, nisi in arce H1erusalem, eam a prae Edicto Iebusaeo Patriarchae Noe pronepote conditam fuisse certo coni j cimus. Quae quidem omnia testari videtur Iosephus, qui eadem sere verba sacri textus referens, nonnulla subdit, quae teX- tu interpretationi conducunt, scituque iucunda
sunt Chananaeo quoque, inquit, fili fuerunt hi: Si conius qui urbem sibi cognominem condi
di in Phoenice, Sidonem a Graeci S VOCataI 3.
Amathus vero Amathem habitauit, quae adhuc exstat, ab accolis Amath vocitatur tametsi hanc Macedones Epiphaniam, ab uno e Regum successoribus, denominauerunt Aradaeus Ar dum insulam obtinuit Arucaeus Arcem urbena Tom. 3. Apparatus.
in Libano sitam. Ceterorum septen , Hevaei, Chethaei Iebusaei, c. praeter nomina nihil in sacris codicibus superest : nam Hebrae v bes eorum exciderunt . Haec ille . Atque huius cladis causam irrisi patris ludibrium assignans, post pauca subdit Sensit hoc Noe, precatus alijs iiij felicitatem, ne Chanaan quidem bris deuouit, respe uinii sanguinis, sed tant imeius posteros quas clim ceteri euasissent, Chananaei liberos vitio diuina est consecuta. Haec Iosephus Sed Iosephum relinquamus. Nos etiam exploratorum testimonio, qui Moysis iustu terram Chanaan perlustrarunt, habitatorem Sionis Iebusaeum fuisse comprobemtas. Hi ergo cum a se cognita, atque oculis explorata Moysi a que Aaroni referrent: Amalees inquit , habitat in Meridie, Hethaeus, ct Iebusaeus , ct Amor rhaeus in montanis . Quibus argumentis facile conuincitur , quam antiqua fuerit fundatio, cognominatio arcis Iebus, neri pera temporibus filiorum Noe . Quae clim ita sint, aperte fateor quiddam me intelligere non posse, quod Hicio nymo adscribitur. Hierusalena enim, is inquit, in qua regnauit Adonibere . post eum tenuere Iebusaei, quibus sortita est vocabulum, quos multo post tempore Dauid exter mans, to tius eam Iudaeae prouinciae metropolim fabri catus est. Quibus verbis multa inuenio, quae a Hieronymi phrasi eiusque rerum summa comprehensione abhorrent vehementer . Qigare ab eo minime scripta fuisse hac non leui coniectilis xa ducor. Affirmat enim in primis Adonibezec Regem fuisse Hierusalem longe diuersum est nomen Adonibezec, Regis aut domini ciuitatis Begec, cuius fit mentio in libris Iudicum, quem aes fummitatibus manuum eius, ac pedum, adduxerunt fili Iuda in Ierusalem , ct ibi mortuus est . Longe, inquam, diuersum est ab Adonisedec , qui Rex Hierusalem dicitur in libro Iosue quem Vna cum quattuor alijs Amorrhaeorum Regibus, debellatis eorum copijs, ab omnibus exercitus sui principibus conculca
tis , percussit Iosue , is interfecit eos, atque D istendit seper quinque sipites. Quae duorum Re
gum nomina licet Graece ac Latine, prolati ne, clitterarum notis diuersa simi Hebraice tamen ita penitus inter se prolatione. litteris distant, Vt nullum dubitationi locum relinquantvlli , praesertim Hebraicarum litterarum clementis erudito. Etenim illud QUI Adonibere scribitur in libro Iudicum hoc vero Prix a ἔκ Adoni-tsede in libro Iosue quorum nominum duae a dicate litterae ita diuersae sunt, ut ab Hebraicis numquam permutari soleant, nisii turn vocis significatio omnino mutatur. Quare in Hieron mum, Hebraicarum litterarum peritissimum nulla ratione cadere potuit similis alucinatio. Secundo affirmat post Adonibezecum, habitatam Hierosolymam a Iebusaeis: tamen, si sacrae scripturae annales euoluantur , facile inuenietur, Adonisedeciam Regem Hierosolymorum , posteriorem aetate fuisse Iebusaeo plus quingentis annis. Mitto AdonibeZecum , posteriorem&ipsum fuisse Adonisedeco tantum dico, quo modo fieri potuit, ut Iebusaeus, qui annis quin
gentis praecessit tempora Adonisedeci , posterior illo obtinuerit ciuitatem Sed posset aliquis dicere, filios seu posteros Iebusaeorum obtinuisse Hierosolymam post Adonisedecum . Veram a hunc iterum intorrogarem, ubinam habitauerunt labu-
differant Adonibere Rex Bezec,
non fuerunt aetate polle opes Adon Iedeco.
57쪽
perpetuam Curationem affectantes
magnificis aedifici j illud impo fuerunt,alijs
terna obli Dione hereditanda reliquerunt
Iebusaei isti quingentis illis annis irae cesse
enim erat illam priorem regionem ab eisdem esse denominatam, ut ex textu Genes eos supra allato facile conuincitur Assi natur enim in eo filijs Cham possessio terrae Chanaan percognationes, & linguas, generationes, terras que,&gentes. Qu9rum quidem priorum terrae incolarum superbam perpetuae gloriae praesumptionem reprehendere videtur falles, dicens
Sepulcra eorum domus Porum in aeternum Taber nacula eortim in progenie progenie: ocauerunt nomina fua in terris fui . Velut habent Grae
a Z t διεσα re pecale tanto inuocauerunt nomina
sua in terris suis. Vel ut Hieronymus vertit: VO- cauerunt nominibus suis terras suas quasi dicat: sperantes perpetua hominum memoria posse per manere , nomina sua imposuerunt terris suis, quas videlicet ante condiderant. Falsi tamen deceptique omnino sunt clim ciuitates pamlatia , habitationes magnificas alijs habitan sas
reliquerint sibi ipsis domorum, ac tabernacul rum vice solum obtigerit sepulcrum, in quo per manebunt in longa saecula, donec succedentibus alijs, alijs generationibus, nominum eorum memoria omnino aboleatur, tuanescat. Sed ad institutam disputationem redeamus. Clim nusquam alibi inueniatur Iebusaeorum memoria, quam Hierosolymis dicendum omnino arbitra
gnificent, in Civirere tile est, aliorum ver superuacanesi,
pugnata , deletisque Iebusaei , eorum quoque nomen abolendum curauit, nec eam an plius ciuitatem Iebus, sed ciuitatem Dauid voluit appellari. Quae omnia facta respexisse videtur Euangelicus propheta Isaias, dum nouum Sionem, nouam Iebus &nouum David, iuxta veteris Melchisedec sacerdotium , regnum Venturum, ob oculos ponit, veluti eisdem coloribus exprimit . hiae singula si quis plane perc1pere volet, attente legat caput eiusdem prophetae sexagesi inum secundum cum sequenti nos enim duo tantiim vel tria eorundem verba perstringemus: Propter Sion non tacebo , ct propter Ierusalem Mi. si . non quiescam Magna nunciaturus de Christo . i. Domino Propheta , stylum acuit , orationem CXOrnat, Verba componit, larijs Rhetorum fiosculis singulas orationis periodos atque ambitus illustrat. Ac primo extenuatione utitur, λε EXTENUA EO MIeptotiti Graecis dicta, hyperbole omnino tro gur
contraria, qua figura minus dicimus, quam signi ficare volumus. Est figura poetis frequentissima, empla. ut apud Virgilium:
Non ignara mali miseris succurrere disco Hoc est , miserias omnino experta, miseris compat id subuenire disco. Et iterum:
Munera nec sperno. Sed libenter accipio. Sic etiam Paulus Milectro Rom. I 3. proximi malum non operatur quasi dicat om k. Q. Virgilius
inur, Iebusaeum primi im eius conditore ni fuisse C ne bonum operatur Et hanc interpretandi rasultem quod spe stat ad illam urbis partem, quae, incolentibus Iudaeis Hierosolymam, nomen Iebusaeorum usque ad Dauidis cmpora retinuit. Nam altera eius pars dicta Salem, a Melchisede cocondita habitata, successoris Adonisedeciliabitatio fuit regnum, ut in Da latius. Nunc demum de ipsa nominis tymologia i , quamuis non sit proprium loci illi ob insigne aliquod facinus vel monumentum impositum 1, sed viri proprium, ut vidimus, aliquid dicamus. Nam licet similium nominum interpretationem
quaerere superuacaneum videatur tamen quia Dprimi illi Patriarchae mirabili quadam sapientia, tionem probat adiacens consequentiaci Plenitudo ergo legis es dilectio . Et iterum Obedite prae Hebri 13. positis fris, ct subiacet ei ipsi enim pervia , T. gilant, quasi rationem pro animabus si is reddituri ut cum gaudio hoc faciant, is non gememtes; hoc enim non expedit vobis. Et hoc pacra locu in hunc intellexiste videtur Basilius Nam mea, nasii em inquit, sententia, hoc quod hic dicitur, non ex su Mon. pedire, magni cuiusdam detrimenti, inexpia cU-δὴ bilis iacturae significantiam habet. Iuxta hunc ergo interpretandi morem Isaiae sensus erit, per petuo an nunciabo Sioni, vel Sionis causa numquam praetermittam nunciare Hierosolymae, ac velut prophetico spiritu rebus nomina impone D donec egrediatur, ut splendor iusus eius, O sal bant quod significare voluisse videtur Moyses in Genesi, dicens: Omne enim quod ocauit Adam animae tuentis, V m es nomen eius yob maximam rerum iocum cognationem, nomina ipsa aptissime rerum naturas indicanti R eorum interpretationem inquirere neque a nostro instituto alienum, neque minus utile iudicandum est . Nomen ergo ora Iebus a verbo ractu deduci videtur Bedae Ariaemontano , quod spernere, calcare, conculcare proprie significat;&ad plura alia transfertur significanda, ut Videre est in psalmo: In eo, Dei ope auxilio, a
ciemus virtutem, rtia & potentia, hoc est, fortis limorum militum facinora. Et ipse ad nihilum deducet tribtilantes nos Hebraicei iabust a renu, calcabit, spernet inimicos nostros. Et iterum in nomine tu, sternemus insurgentes in nobis. EX Hebraeo verti potest, conculcabimuS, vel spernemus . Quare Iebusaeus posset inter pretari, conculcator, spretor Nec immerito sic dicerentur Iebusae , si ea, quae Dauidi in eoru IV e X pugnatione acciderunt, consideres. Quod enim sacra historia refert de caecis . claudis, in moenibus collocatis, id omne in contemptum
Dauidis a superbissimis arcis incolis, munitionum firmitate fretis, factum fuisse testatur Iosephus. Quo ludibrio ad iram concitatus Rex arce X-
nator eius, ut lampas accendatur . Praeterea
hisce verbis Hebraica vox pnae sidcali, reperitur expresse , quae Melchisedec primi Regis Hie CHRISTOrosolymae nomen componit, quod ex iusti R Ftiae eXplicaturri atque omnino indicat Prophe tam ad illum respexisse, cum hunc nouum e gem , quem venturum promittit , iustum, immo vero ipsam iustitiam fore pronunciat; cuius Regis sanctissimum nomen IESUS indicat alterum nomen nat ta) velisu hathali Saluator, vel
salus eius . Illud autem ineffabile musterium IESU Christi Saluatoris,&iustitiae nostrae, per CARIS TVsquem saluati cliberati sumus, nempe quod sit splendo natus in caelo sine matre, in terra sine patre, quod silentio praeter ista Melchisedeci genealogia indicari testatur Patrius, id ipsum mirifice in dicitur dicavit Isaias duplici illa maxime significanti com ζb I.
paratione . Quarum prima illis verbis continetur: hgreatatur ut plendor anaque interpretatus
Paulus: ut cum sit, inquit splendor gloriae. LAMΡΑs quae sequuntur. Quapropter aptissime canit i , acces Chri-
symbolo mater Ecclesia Deum de Deo, lumen de . ' '
lumine, Deum verum de Deo vero Altera vero nem, qua di- comparatio lampadis aptissime indicat incarna uinuolatris
tionem eiusdem Fili j ei, qua splendor ille Pa- 'q
tris coniunctus est cum nostra carne, haud secu dae a uico quam ignis cum teda, vel facula. Hunc autem putatur.
tris propPer aeternam generationem
58쪽
Iim propter incolarum superbiam
vocabatur Iebus, nunc ita vocatuPPropter Saliatiatoris vi tutem&potentiam.
splendorem egredientem vel illucescentem , hanc lampadem accensam,hanc iustitiam, lancsalutem, hunc, inquam, iustum, vel iustificantem Saluatorem Sioni, Nierosolymae proprium esse testatur; quoniam propter Sionem, fio est Ecclesiam Catholicam, propter nos, inquam homines ,& propter nostram salutem deicenJ1 de caelis; incarnatus est de Spiritu saneto, ex Maria Virgine, homo factus est. Et videbunt gentes, id est non tant im Israel, usum tuum,ubi idem Melchisedeci nomen repetitur, sed is cuncti Reges incly tum tuum ocabitur tibi nomen nouum, quod os Domini nominauit . Et hoc nomen ii cet multis modis interpretetur Propheta, multis que nominibus explicare contendat, cuiusmodi sunt Corona gloriae, diadema regni voluntas mea in ea, laudem in terra, populus sanctus, dempti a Momino, quaesita ciuitas tamen his omnibus praeclaris titulis non sibi videtur fecisse s iis Propheta, donec urbi inderet a conditore nomen, quasi diceret. Vocabaris olim Iebus, hoc est, conculcatrix, propter conditoris Mincolarum superbiam; at deinceps non ita, sed Iebus, propter saluatoris tui virtutem potentiam, nominaberis. Hoc enim significare videtur admiranda illa sequentis capitis postrophe . ζω est iste, qui venit de Edom, tinctis sibus de Ur i at que responsum dicentis : Ego, qui loquo iusi
tiam, P propugnator fiam adfamandum . Hic enim post explicatam de calcato torculari parabo-Iam,eius interpretationem subdit,dicens: Et con culcaui populos iniurore meo , Hebraiceveabus hamim, Verbum ab eadem radice deductum,
aqua supra nomen Iebus deductum fuisse probauimus. At haec omnia ad Christi Domini passo nem, Mortem referri Catholicorum nullus d bitauit quae quidem passio Hierosolymis spleta, totum terrarum orbem suis singularibus meritis compleuit. Ibi namque de morte, daemone , peccato inferno speciosis limum Christus Dominus retulit triumphum. Verum ne longio res plus iusto in hac re videamur, ad alia properabimus Hieronymus enim aliam ex etymolo Dgia huius aliorum urbis nominum longe diuersam theoriam deducit. Totum, inquit, myste rium nostrum istius prouinciae uerbisque verna culum est, in tribus nominibus Trinitatis demonstrat fidem, Iebus, Salem, mi erusalem 'pellatur primum nomen calcata , secundum paX, tertium visio pacis Paulatim quippe peruenimus ad finem, post conculcationem ad pacis visionem er1gimur . Ex quo Salomon, id est, pacificus, in ea natus est, factus est in pace locus eius in figura Christi , sub etymologia urbis , Dominus dominantium , inex regum nomen accepit. Ita Hieronymus. Sed pergamus ad reliqua, ipsamque urbis faciem ac par Etes singulas deinceps perlustremus; quae enim de eius expugnatione dicenda videbantur hoc Ioco, ea commodius post hanc disputationem
1imos montes suis moenibus coercuisse Hierosolymam, A cram videlicet ac Sionem, supra indicauimus, ac de Sione aliqua scitu non indigna par cis persecuti sumus nunc alteram urbis partem in Acra monte sitam contemplemur. Atque haec urbis pars, quae Boream C spiciebat, non modo aedificij non caruit, sed aedium splendore ac magnificentia, viarum amplitudine, atque alijs ornamentis meridianae parti praestitit quamuis ab ea vicissim, loci naturali artificiola munitione, ac firmitate longe vincere tur Aedificata enim in Acra monte fuerat cel herrima, eademque antiquimma urbs Salem, eo nomines ut supra ostendimus nuncupata, quod&partium mutua consensione ac symmetria, ia-rundem pulcritudine atque elegantia,&conspiscua est et nomine, omnibus fere numeris absoluta. Huius autem fit mentio in Genesi, ubi refertur Melahisedecum Regem Salem, obuiam venis te Abrahamo Probandum tamen est hoc loco,quod&alibi innui si visi sumus, dupliceir urbem fuisse se ex quo facile constabit, hanc urbem Salem, in monte Acra, nempe boreali urbis parte sitam: quoniam praecedenti capite satis probatum est, urbem Iebus in meridiano monte Sion exaedificatam fuisse. Et primum quidem hoc, quod agi muS,aliqua ex parte probat allatum Iosephi testi monium, referentis has duas urbes,vsque ad sua tempora, superioris inferioris nomine fuisse distinctas. Quod magis confirmari videtur facraescripturae testimoni js. Et primit in patet eodem adducto Genesis loco, quo Meschisedecum Abrahami tempestate Regem fuisse Salem testatum habemus, qua tempestate Iebusaeos quoque arcem Sion incoluisse satis probauimus capite praece denti ergo affirmemus etiam necesse est, alteram urbis partem tenuisse Iebusaeos, alteram Melchisedecum. Sed adhuc firmius ex historia Iosue argumentum desumitur in ea enim Adonisedeci Regis Hierusalem fit mentio, iterum, atque iterum opidi Iebusaei, quod ad Meridiem situm esse dicitur, vocari Hierusalem quare distin cla ibidem opida commemorari necesse est, diuersasque habitationes ab initio fuisses, nempe meridianam Iebusaei , aquilonarem Adonisede-ci . Quod liquidius etiam patet ex libro Iudi cum, ubi haec habentur oppugnantes ergo iij
Iuda Ierusalem , ceperunt eam, O percusserunt in ore gladij, tradentes cunctam incendio ciuitatem Et eodem capite haec: Iebusaeum autem habita torem Ierusalem non deleverunt sit Leniamin habitauitque Iebu eus cum IVP eniamin in Ie rusalem inque in praesentem diem. Qui quidem duo loci inextricabilem videntur inuoluere dissi cultatem, nisi iuxta nostram sententiam in concordiam reducantur. Qui enim fieri possit, ut hi-li Iuda uniuersam incendio tradiderint ciuit tem Hierusalem , clim tamen Iebusaeos habita
tores Hierusalem , neque fili Iuda , neque fi lij Beniamin delere potuerint sed habitaue-D runt
. IS. vi L I-cem suisse Hierosoly mis urbem.
bella cap. 6. SECUNDA ex Genesi. ERTI R
dic i, reconcilianturqta duo sacraescriptura tetrimonia.
59쪽
runt una cum eis in Hierusalem ud ex at A quoniam Ecclesia potissimum ex gentibus consata
lato scripturae testimonio, ex aliis, quae infra afferemus, manifeste probatur . Dicamus ergo necesse est, urbem inferiorem, nempe eam, quae
prius dicta fuerat Salem, & in monte boreali sita, oppugnatam a fili j Iuda,4 percussam in ore gla dij, cunctamque incendio traditam fuisses arcem vero Iebusaei in superiore parte ciuitatis nequa quam iii meam ph atque fili Beniamin usque ad Dauidis tempora obtinere nequiuerint. Hoc idem conficinatur ex historia Regum . enumerata enim insigni illa a Davide aduersus Philisthaeum
parta victoria, subdit: Z mens autem Dauid caput Philisbaei,attulit Pud in Hierusalem. Et iterum: Porro cym reuerteretur percus Philisthaeon a B e gentium abscissis enim oliuae ramis, id est viti
admittit etiam Hebraeos. Hoc ipsum mysterium o lumae sese persequitur Paulus Romanis scribens Vobis praefertur,
enim, inquit, duo gentibus quamdiu quidem ego ὶμ - fum gentium Apsolus ministerium meum hono mill krificabo s quomodo ad aemtilationem prouocem gentibus. carnem meam , id est Hebraeos, a qtubus carnis sin ii
originem traho, ct salvos faciam aliquos ex illis. Iam eam aemulationem longe ante praedi clam testatus fuerat idem Paulus Primus inquit, Quo es dicit, ego ad aemulationem vos adducam in non gentem. c. Quae autem sit haec aemulatio, explicat fusius eleganti illa comparatione naturalis olivae , nempe Israelis, Moleastri, nem-
uiri terret caput eius in Hierusalem ita legirunt aliquo Latini codices vertim, cum neque in emendato vulgatae editionis Sixtiano codice, neque in Hebraeo aut Graeco legantur ea verba; coniectare licet ex aliqua marginali notatione νin textum irrepsisse chria verum nihilominus sit, prae allato teX tu comprobatum, in Hierusalem
delatum a Dauid Philisthaei caput Egressae
funt mulieres evniuersiis rbibus Israel cantan-xes, chorosque ducentes in occursum Saul Regis, in Vmpanis laetitiae, O in Auris. Et praecinebant mulieres ludentes, atque dicentes Percussit Saul miste, O Dauid decem midia. Haec vero omnia vivente Saule contigisse ex ipsis sacrae historiae verbis videre licet. Nam post Saulis necem a uidem, cum iam inunctus esset Rex super uni uersum Israel in Hebron ciuisse in Ierusalem
ad Iebusaeum habitatorem terrae Iebusagoque νprofligato cepisse arcem Sion, ex ipsius sacrae hi-isonae verbis habemus. Ex quibus praeterea aperti usi me constat, Saulem obtinuisse urbis Hierosolymae partem illam, quam paulo ante Ostendimus ex libro Iudicum oppugnatam a fili js Iuda nempe borealem c uitamen eodem ipso tem pore Iebusaei incolerent urbem alteram , nempe arcem Sionis ad Meridiem, quam Sauli Regi succedens Res Dauid obtinuit Adde his, quod uentibus tunc Hebraeis, rami oleastri, gentiles videlicet, insiti sunt in bonam oliuam, hoc est in Ecclesiam Christi ad milli, socij facti sunt radi cis, pinguedinis olivae, nimirum fidei Mineri torum Christi. Sed iam tandem afferamus duo vel tria scripturae testimonia , quibus duplicis Hierosolymae sit mentio. Et primit in Isaias duplicis collis meminit, dicens: DE DUPL Sis, hoc est, ad eum modum liberans Israelem ab si Hi Vos -
omni in mucorum t1 more, quo 1 Cratur agnus a se irii aerugientis leonis praeda, adueniente plurium pasto testtimonia. rum vociferantium multitudines Sic, inquam, de scendet Dominus exercituum, υ praelietur super montem Sion, ger codiem eius, id est, super col- . . Jem illi ex aduerso stantem ac si diceret, super collem Sion, super collem Salem. Eamque pro te L. Thom*gendae urbis pollicitationem tunc adimpleta exi pNstimat sanctus Thomas, chiri populus e captiuitate Babylonica, quasi postliminio reuersus, templum magnis animis exstruere, atque instaurare coepit. tunc e uim Deus pro populo suo, qui strenue opus illud urgebat, contra gentes, eX aedificationem templi impedientes,p 1eliabatur. Quo etiam tempore trumque Hierosolymae montem, sub Esdra& Nehemia muris circumdatum fuisse infra pluribus explicabimus quare in utriusque montis de sensionem praeliaturum Dominum intelligere supra probauimus, Iudaeos scilicet tempore a D fas est. Quae omnia ad spiritualem ac temporachabaeorum incoluiste montem Sion Gentes autem in arce Antiochi habitasse, quam ostendimus in monte Salem sitam fuisse clim tamen Iudaei Gentes cruenta inter se e Xercerent bella, perpetuasque fouerent inimicitias, ii multates. Nihil ergo mirum, si idem ipsum olim contigisse dica mi is, clim nondum circumuallata esset unico muro Hierusalem immo vero in duobus montibus sitae essent eius partes, quae intermedia lata valle sep rabantur. Ea porro vallis,&valli instar utrique urbi erat,4 instar termini diuersae ditionis quae Iosepho proprio nomine Tyropoeon vocatur idemque praeterea testis est, in eam domos creberrimas de-
lem Ecclesiae suae defensionem tandem referenda non ambigimus . Horum duorum montium meminit etiam Psaltes, dum ait Fundatur exultatione niuersae terrae mons Sion atera Aquilonis, ciuitas Regis magni In cuius loci interpretati O- ne oculatissimum sese ut in ceteris ostendit en brardus refert enim prim in Septuaginta inter Genebrar
pretum aliam versionem, quae sic habet pulcher με. regione, vel climate, vel tractu, exultatio uniuersae terra es est mons Sion subditque reris quilonis, datera, est enim asyntheton 'uasi dicat: mons Sion meridionalis , .latera aquilonaria urbis sunt ciuitas Restis Christi Hierosolymae Iosep 6. h. u. c. ijste, quando,Dauid e regnante, in unum coagmen E praecipuae regiones, tractus erant Versu S mon-
tata ciuitas est,ut infra latius patebit. Quo primiam tempore factum est, ut una Hierusalem ciuitas, ex Iudaeis,& gentibus coagmentata,vnicum Dauidis regnum allegorice ob oculos poneret: quod Christo Domino perAngelum promissum a Patre,& suo tempore exhibitum fuit Dabit enim, inquit, illi Mominus Deus sedem David patris eius mempe, Hierosolymam, ex Iebusaeis gentibus,& Israelitis; unam coagmentatam de caelo descendentem 13ouam ciuitatem Vbi animaduertendum est, ut plurimi sacrae scripturae teXtus intelligantur, pra
sertim ij, quos proaei me afferemus Sionem saepe, atque adeo fere semper praeferri Hierosolymae:
te Sion a parte Meridiei, tersus latera Aquilonis, quae erant planiora lumiliora ut proinde multo pluribus muris,&turribu Sessent munita, b phi, atque instructa. Inepte aliqui putant esse apposim bll. o. eris. tionem: nam mons Sion non erat Vrbi ad Aquilo antiq. c. i . nem, sed ad Meridiem. Id quod ex Iosepho, Ni Niseph. 8.cephoro, Borchardo confirmat,in quod caput est, hist Isaiae prophetae testimonio. Et subiungit Sighi BVI V-r ficat autem duplicem fuisse urbem, siue duas vr
bis parte praec1puas. Nam una clicebatur Im-tas superior, ciuitas David, pars sacra, forum 1 Ioseph G. superius apud Iosephum; quae videlicet par po es i. bem sita erat in Sionis montis verticein planitie , V. i.
60쪽
q. intrinsecus in plateas ii cos a D:rmide distincta Altera Hierusalem, proprie ciuitas inferior fi lia Sion , quae a monte Sion veluti nasci videbarer,& in Septemtrionem distendi. Hactenus e nebrardus Vertim quomodo vocaretur haec ii serior ciuitas, constat eX alio psalmo, quem nos fusi is supra explicauimus, qui sic habet. Elfactus es in pace locus eius, ct habitatio eius in Sion
seliori, oro cu mgh Πλtho etsion. Quibus verbis, ut supra pro
bauimus, meminit prius Salem, cuius vocis notio-Υiem Septuaginta interprete eXpresserunt,mysterium innuentes; mo meminit Sionis, in quo viroque Hierosolyma monte habitaculum Domino parandum testatur, quando deuictis omnium ad uersiriorum copijs vered proprie dicetur Domini ciuitas Salem, hoc est, pax, siue pacifica, quo a iERus A niam ibi confregit potentias, arcum scutum, gla lanii xii. Z n, sedum, tum hostium acutissima iacula,&arma validissima, tum ipsam bellandi peritiam fortitudinem confregit vel potius omni bello sedato, omnique belli timore ac suspicione reiecta omnia bellica instrumenta confringet & lanceas in falces, gladios in vomeres conflabit, ut alio loco elegantissiuare his verbis vaticinatus est Isaias: uuia de Sion exibit lex, ct erbum Domini de Hi rusalem, pacifica inquam, Et iudicabit gentes, arguet populos multos ct confIabunt gladios suos
Sion monte quieuit Caminum vero vocasse videtur aliare illud Salomonicum, quod in medio atriorum templi situm multa victimarum millia uno die absumebat cuius comparatione illud alterum altare Mosaicum vix fovisse videbatur igni culum . Hoc autem altare templum, in monte Moria, ciuitatis inferioris aquilonari exstructum
fuerat, eumque montem testamenti. latera , MONS TE-
Aquilonis vocavit, apud eundem Isaiam, superbus ' : I: Iille Babyloniorum Req. Sed aliud quoque maxi Tis
mum innutant mysterium verba ipsa Hebraica , mons tem-
ter lux ipsi in Sion, caminus vel furnus ipsi 'Τ
in Hierusalem, subaudi utrobique est. Vox autem Mor, ut tradunt Hebraei, ignificat primaevam EBRA Liui institutione mutationem peioris in melius , δ' 'ς nempe tenebrarum in lucem, tristitiae in laeti tiam, frigoris in calorem quapropter significat tiae acce- illucescere, lucidum fieri, diffundere seu propaga pyi φλὲς re proferre lucem it est caloris , refectionis, gratiae, laetitiae, vitae, adeoque omnis boni Ct ius acceptionis exempla perplura suppeditant sacrae litterae . Ut in psalmis: Quoniam tu Pumia Psalm. 17.
nas lucernam meam Domine Deus meus idumina v. s.
tenebras meas quasi dicat quidquid prosperita tis, quidquid laetitiae, quidquid boni habeo, aut
umquam habui, a te Domine prosperum, laetum, in vomeres, lanceas fuas in falces non leuabit lac bonum redditur . Quocirca te Domine depre gens contra gentem gladium neque exercebuntur ultra ad praelium. Quam berrimae pacis copiam, tempore Christi exortam atque efflorescentem, cum numquam experta sit terrena Salem ,
aut Sion, neque ulla supersit illi temporariae instaurationis spes si quidem Salem in Aelia sepulta iacet, Sion cut ager, aratur, iuxta Ieremiae
cpue partis Hierosolymae restau. Ierem. 26.
sepultam clesiam Christi referenda esse, quae, ut paulo an te notauimus, eiugentibus potissimum elesta, Iudaeos si ad eam se adiungere voluerint, libenter ample isti tur: quae ierith, proprie exultatione uniuersae terrae fundari dicitur ea enim
inhabitantis Dei peculiari ac paterna protectione tuta, fidelibus suis ineffabilem pacis ac bonorum omnium affluentiam liberalissime imparti tur, effunditque Hanc quoque parentis optimi Dei nostri benignam nobiscum cohabitationem ad eandem Hierosolymam, eiusque binas partes respiciens Isaias, luculentilitana diuinae potestatis attestatione describit Et pavebunt inquit, fugientes principes eius, dixit Dominus, cuius ignis eis in Sion, ct caminus eius in Hierusalem peri phrasi utitur, quasi diceret Dominus qui habitat in Sion, Hierusalem idem enim significat, po Cus habere focum in aliqua ciuitate, quod habitare pro Du in ea. Vnde usus apud Latinos obtinuit, ut foci pro priuatis domibus accipiantur, sicut arae pro templis Plautus Vrbem, agrum, aras, focos, se que dederunt. Et Cicero eadem usus loquendi ratione, ei j cere ait, aliquem domo nudum, atque focis patriis disique penatibus praecipitem exturbare c. Verina ignis & camini in Sione Hierosolyma meminit Vates, ut cultum indicaret, qui Deo e X hiberi solebat, habitanti tum in Sione monte, tum in altari Hierosolymitano Ignis, inquit, in Sion sic enim vocare videtur altare illud Mosaicum, cultum omnem,qui Deo xlii bebatur, equitant super Cherubim in tabernac
lo Mosaico, quod temporibus Dauidis Regia i , Tora. 3. Appalatu .
Stoia, hoc elialtare taberis naculi, Init i. in fetus
cor, ut tribulationui' tenebras, quibus nunc circumdor, illumines, atque dispellas. Et in alio psalmo: Pumina oculos meos ne υmquam obdor Nam Q. miam in morte, hoc est, huius aurae, lucis, ii ν-tae participem me fac, ne umquam mortis, aut hostium, praeda fiam, nequando dicat inimicus meus, praeualui aduersus eum. In quo sensu in te pretandus est locus ille dissicilis libri Regum, qui sic habet: Extenditque Ionathas summitatem . Reg. ad. virgae, quam habebat in manu, et intinxit in a suum mellis et conuertit manum suam ad os suum, '' et illuminati funt oculi eius, hoc est , reuixit. Nam prae lassitudine, fame paene defecerat. D Item ille celebei riinus ille Isaiae locus: .rram st, libi. O. qu sis mihi fertius ad fuscitan dis tribus Iacob, faeces Israel conuertendas. Ecce dedi te in lucem' κ, e or, gentium, V Assilus mea ny 2' esughathi, quasi dicat,Iesus meus vel Saluator; aptissime, ipsa fatus mea usque ad extremrem terrae in via unita, APTISSIME enim coniunxit ac copulavit vocem ex radice no- QNςΠ Ιφί minis IES V deduciam salutis, Omnisque boni, Ch filio Do- ωnomen lucis, utpote significatione persimilia mino E quibus locis facile probatur, nomen or quando ignem significat, illum significare, qui illum Θna , fouet in nutrit non eum qui comburit, IGNIS I conium it, in cinerem redistit. Huiusmodi Dei ἰ NiΠλΠ'
ignis in Ion Ilus est , Cum complerentur techneu, visita
Pentecoses essentque omnes pariter in eodem to est in Sionc e qui locus usque in hodiernum diem aes ita ii di 'en-
ma veneratione colitur In summitate montis si . . p. i.
Sion i factus es repente de caelo sonus, tamq&am 1. I 3. aduenientis Diritus vehemensis , et repleuit totam domtim, ubi erant sedentes, et apparuerunt
ibi dispertitae linguae, tamquam ignis,ferit ue supra Angulos eorum. Ecce citius ignis es in Sion
Vocem autem alteram n ara thalinur, pro qua ut gatus noster, vertit aminus, deducitam putant
Hebraei a radice a ir, quae valde alsinis est voci superiori significat enim proiluuium , leu propagationem luminis , seu si iccessio iis