Epistolarum Pauli Manutii libri 8 tribus nuper additis. Eiusdem quae Praefationes appellantur

381쪽

36o P A VLI. M AN UTI Iad tuam laudem, aut rem pertineat, desiderari a me patiar: tamen , quod tu me prior tua sponte adiungendam inter nos amicatiam prouocaueris, par pari νeferre, vel si omnia tua cavisa praesem, numquam videbor. Quid, quod ola humanitas, qua me tibi devinxini plurimum, ingenii, eloqMentiae,doctrinaeq.ιaude cumulatur'quae facile apparet in litteris tuis. itaque dedi flatim eas legendas filio meo ' ut exem'plo tuo commoueretur , ct quasi tua per uestigia ad eandem gloria contenderet . Tibi autem uehementer

gratulor; quod tam praeclaram latine scribendis cultatem , adeptus, proprio tu quidem n*turae munere; uerum, nisi accessisset Grilioli mei, uiri doctissimi, atque integerrimi, egregia disciplina ct ad disciplinam studium, O indutiria tua, numquam

is fuisses, cui possent inuidere multi, similes esse pau-ςissimi. v ma disce isse Io. Baptistam Titium, probum iuuenem, o in primis eruditum, anteδ magno ripere dolebam, nunc eo minus angor, quod uos una

esse, o colloqui de studiis communibus, ex litteristinis intellexi: ex quo, non dubito, quin fructus ad

utrumque, ut in litteris uterque excellit, maximi perueniant . Salutem ei meo nomine , si modo adhuc

sic est, dices; sin discessi, quod tua caussa nolim ,

382쪽

Η o R A TIV M cardanetum , licet ignotum mihi de facie,tamen ob eius excellentem doctrinam , o eloquentiam urbementer diligo si mihi disertissiama epistola non uulgarem uirtutis tuae significationem dedit: cuius tesimonio commotus, uel si tua Aripta numquam legisset' nihi'. ex aliorum strvione de tuis opitali hibitutis, boudi's cognouissem starem ita statuerem, te mihi non modo amandum, keTumetiam, quantum in me eos, ornandum: si mo do ornamenta desiderat uirtus tua, quae te ipsum iampridem, istamq. ciuitatem illustrat. Sed, mihi crede , uberius nemo de te, aut honorificentius loquitur, nemo mihi pluris est ,quam Rhetor tuus: euius facultate, O copia facilestim adductus, ut comparem te maximis uiris, tuaq. caussa, quae possum, quaeq. etiam non possum, cupiam. quod si credideris: iure a te fieri sienties,quod nunc 'facis, tua sponte, non meo merito, facis, ut me diligas: O exspectabis a me eadem, quae a familiarissimis tuis: quorum, pro tua probitate, is eruditione summa, numerum audio esse quammaximum. Tuis oculis resia tui cupio, quod uel assiduus librorum usus,uel aetas iam ipsa, ad omnem corporis infirmitatem proclia

nior, ademit. tu tamen, quando animo,ac mente vi

des ea , quae simul cum oculis amitti non possunti fuere

383쪽

siuere cogitationibus tuis forti animo feras hoe cuid id est livorant di. ' uiuZelim , At calamitatem, quo tu uocabulo usus es, numquam vocabo id quod a culpa seiunctum esse crediderim .

C v M tuas litteras legere eqEpissem.. in quibus mihi amantissme, quod ad urbem Inigrauerm gratulabaris, primum,accusaui tabeliariorum inc riam, qui eas tam fero pertulissent: deinde I cum ad elausitam legendo peruenissem, liberaui culpa tabellarios I de te coepi quaerere , quod etiam nunc quaero, quid consili' tui fuerit, ut, qui primis die bus,aut etiam primis mensibus aduentius mei nullam omnino laetitiae tuae significationem dedisses, idem post annum denique , ct eo amplius , omissum antea consilium gratulandi repetendum putaueris . neque enim hanc afferre caussam potes, quod eo tempore

minus commode se haberent Romanae res, nknc au-- te in eo flatu simi, ut gratulatione dignae uideantur. nam contra, quae tunc tranquilia satis erant, nunc turbulenta multi putant: ego tamen, ut opto , sic

etiam auguror , O spero; stetus infinita summi Dei clementia , o consiliis optimis Tij I x . Pontificis , qui, publicae quieti ut consulat, nustam ipsie quietis partem capit, omneἷq. suas curas intentissmo sem-

384쪽

it in Ecclesiae duritate, tum m communi saliue defigit. metuebas, ne caesi nobis,prae sertim grauioris , obesset insolentia. Esor tamen hunc dissimulari. metum decuit: O ego b amicissimo homine gratulante, bonum ome libenter accepissem. Mores hominum fortasse, O consuetudo aulica, O haec prope quotidiana salutandi nccustas occvrrebat: me contra, stij cupidum, huius ignartim areb riosae observantiae, quam hic veteres incolae humanitatem, nos inquilini factim appellamus,sux puta

has haec probaa e posse, nedum imitari ueste: quod si

ita est: paustisscr , Mi Seuere, tuum in me benivolemtiam possum requirere partes eram videris eas abiccisse, quas tibi imposuerat amicitia vostra, tuum rat, i Cosane ea jectabam, vespriaeceptis erudire me, ad hanc disciplinam aptis 1, uel, se tibi quo que hoc artifici genus incognitumexi, hortari sal rem, ut Romana nudia ne contemneremur bendaseloci, ac temporis, quod etiam sapientes probare ,τum, rationem putarem. Haec ego, a te ore se, si

essem in exigendis viciis paullo seuerior , et si id pateretur amor in te meus, iureforsitan expcsularem.

Sed nihil est tantilo cupio mihi persuaderi qui Ar potius, quam, quo ira animo erga testim,eodem te

erga me non esse. ac rude, quam non inique techm .- igum,atque adeo, quanto aequior in te sim, quam in

meipsum. ego, si quid in haescribendi tarditate peccatum es,saepe id utrique nostrum pariter adscribo, i interdum etiam auerto a te culpam, O in me totam transscro.

385쪽

transfero. . nam, si tu hoc dixeris , non. abietisse teloscium scribendi, sied enoratione rerum mearum istulisse , exspectantem quotidie .ut aliquid ex meo statu non ex humanissimi, optimiq. viri, Pauli S , crati,sermone, sed ex meis litteris cognosseresquidἡ . quid enim scripsissem , ad id tuas litteras accommo daturum fuisse: hoc, inquam, si dixeris, in tuto tua eaussa es: neque solum excusationem tuam agnoscis re cogar, o probare, uerum etiam , quod contra asseram ad amouendam a me culpam , fortasse non reperiam . itaque absit omnis querella: ,si quid visensum in hoc genere a nobis eis, uicissm alter alteri

largiamur. uerus amor, ac summus, quo tu me, ut

opinor, ego Eerte complexus te sum, numerari internos, aut perpendi vicia non finit. quod si ructum requireret amicitia nostra; quis esset uberior conscien tia mutuae uoluntatis 'sed profecto non requirit,istis . sibi si actus est, seq. ipsam alit,ac sustinet.atque equidem recordatione ipsa amicorum meorum ita papyr, ut in secundis rebus nihil iucundius, in adve fis hoc saepe maximum solatium inuenerim. Bono res autem isti, quos tu sperari a me uis,in quo aduersantur multa,modice me capiunt. quid enim habent, quo melior fiam j quod curandum eItnnum. aut hoc non habent, cur expetendis cur igitur hac θecie falli me patiar, aciemq. mentis, homini a Deo da . nam , ut a malis bona dininguantur, inani*lendore

praestinguis illud optemus potius, ut honesti pulchri

rudinem , nullaiyteriecta rerum humanarum nube contem

386쪽

emue lari liceat. quod si a1sqqemur, contemne'

mu s ea, quae ceteri mirantur , ct in priuata uita sminimo contenti, .regum fortituam adaequabimus εVale. Iume. v s. Id. Octob. MD Lxi G , .men diem e die exspecto, spe vacui temporis,non m do ut commodius , sed etiam ut uberius possem si bere , fecit, ut anteuerteres, humanitas illa tua, qua ego coniunctam pari doctrina in amore,et in ore semper habui. ac mihi quidem siue ratio ipsa, siue amo in te meus facile persuadet, ut praereptum abs te osmi, priorem locum, non solum aequo animo feram, uerum etiam gaudeam, quid enim mibi aut est, aut esse debet optabilius , atque iucundius , quam, a quo maxime omnium diligi cupio , eum dare operam, ut id me esse consecutum intelligam ς Quod autem eorsi librorum, in quibus ct figurarum, EP argumentandi , amplificandi se uaria genera comple ieris , quasi specimen quoddam ad me mittendum putant: siue tuis feceris, ut obsequerere Rudio meo, cum id me ualde cupere intelligeres; sive,ut eliceres iudicium meu, quod me uelle tua caussa multum, posse aliquid fortasse, hac quidem in re, animum induxisses; utroque nomine est sane, cur te amem, ac tibi debeam pluri

t. . . t. Parmam.

1 D v M aliquid ad te scribere quotidis cogito,et ta

387쪽

tuae iudicium meum Ego enim , ut uere dicor. istam excellentem ad bene de litteris merendum animi tui propensitonem ita probo, ut esseram laudibus: agere autem haee te simul omnia,Ohnplicati tot Iebu, eadem tempore, quas curare singulas, ct conficere permagnara est , aeque probare non possum. 2 bee me sis git, argumentandi,amplificandiq. ratio, praesertim a te tradita, quem asserre fructum post: sed figuravam uia, natura obscurior pratie is ad hanc diem minus cognita, usu certe parum trita, poscere prinis loco uidetur lumen aliquod doct6pae tuae,ut ad exoptatam omnibus eloquentiae laudem certum iter aliquando unius industria patiefaciat duo reliqua monsunt enim praeclara, planeq.studio tuo digna : inte, rim, hoc ummbages, primum tibi ipsi laborem ualde minues, sine ulia tamen immiνutione laudis tuae; deinde communis desiderije 'ectationem, exterata iam tuae uirtutis opinione ortam, explebis aliquanto maturtiis. quam multi enim sint, qui baec Latinae orationis lumina nondum uiderint, ac ne esse quidem usia suspicetur; quam pauci uero,qui,cum ea uiderant, imi andi tamen viam, O rationem morent;scis ipse omnium optime, O iussicani iam ab illo tempore,cum te hac ipsa de re confecturam esse arrem quandam , eamq. illuriraturum unius Ciceronis exemplis professus es . nimium diu debes, mi odit, quod olim petentibus a te tribus familiarissmis ruis,tuaeqgloriae cupidi is,Tetro Bunesto, Paulo Magnulo, miti tunc adolescentulo , saepe pro

388쪽

fimum , Oculumni ene utentem, publico etiam docent munere diarium: sed meam sententiam de re dicendam μι taute in quo habui rationem in primis ualet9dinia time , .ucritus , ne, cum multa senex admodum fusi eris , omnia perferreuix poss: de tempο re auteri , etsi sol indicavi non tam, quid ego,quam quid o Fnes cuperent,tameni e moderaberis eae prudentia tua, cteo quides mi , ut, in magna exspectasione nos qucuive de tuo commodo uehementer laborare ,tibi, Gi adeas. Muidem', si me audis, e

rara utadfadserim ne a figura Hatorum similia agς ares oetarum rota. quorsum enim' tum ab uno cicerone omnis Gertas , O vasisilua tum rerum ,

tum uerbori sumi p.r . qu)d se poetis prodesset

ius: hoc quoque separatimsiati bene locabitur indu Diadne lis aspernor ea sudia; quae colui adolescenno 'vorum ope fateor me ad aliquam oratorujuumeristientiam facit peruenisse. nunc elabores velim hanc; mam , e simplicem , omnium, ut ego sentio, maximam , ac di* linam eloquentiae partem. quo in genere , siue tu uerborum, Irue sententiarunfortamenta quaeras, noni ideo .cum uno Cicerone contentus esse non possis.ribi quidem, cum immensas eius opes intentis oculis contemplor,egere inter, dum ipsa paene Graecia utileturacerte de ncstrii, qui

ad eadem laudem a pirare potuerit, neque fuisse aurea, neque fore quemquam puto . Dixi , quid senti'νcim , ita uepro mea consuetudine , libenter pro πι

389쪽

368 pax LI. M AN UTI Imore in re veterrimo, atque uerismo . tu quid Stuas, utrumInstituta commutes, an ut coepi ii pergas, pro tua singularisipientia iudicabis. Commen rarios meos in epistolasCiceronis,quae Familiares uocantur, cum a te e ectari uideo, aueri mihi am mos adscribeadum sentio: ετ,quamquam tu non in ses; admoneri tamen uideor, ut absolum . sed hoc nec sine otio fieri potenήst, 'mae otium optare , eius est, qui Romam ipsam ignoret, aut, qui, quos accidat uniuersiis, in eo sibi praecipuam condicionem Petrare solus audeat . Sed, quia cessaurus inulti; O quia , quod fuit in opere distilius, id transactam ram eu: enitemur , ut reliqua diu noa desiderentura, angustiae temporiis obstabunt Lat detrabere aliquid somno,et conferre Mel ιcubrandumticebit tarpe enim nobis est,qui uersimur in artium nobilissimarum nudijs , antelucana uiues leniorum opificum indu- fria; praesertim cum illi nihil, praeter er , φιae coarpori se ruiunt, ct uetustate corrumpuntur, Vos am-ωi fructum cum nρminis immortalitate quaeramus .

v Cracouiam. i RECTE eomecisti, obrui me plane neratiorum fluctibus. nam,qui antea,cum essem Venet's uel infimi ordinis hominibus .rsondere ad me scribentiabus consuessem ;scilicet Andreae Gsimo , odiis

390쪽

mo, eloquenti o uiro, siumma apud principes. auctoritate,*gratia, humani me Argenti, nihil rescriberem. tum uero me hominem non esse, minia meq. dignum lys litteris putarem , quibus ab ineunte aetate ita meumstudium dedi, nihil ut antiquius habuerim, nilal omnino duxerim praestantius. Feci tamen in summis occupationibus,ut orationem tuam legerem; de quamstatuo, scriptam esse grauiter,σsmate , sic , ut ex ista prouincia, quae nunc egregiis foret ingeni s , tibi comparem paucos , antepoliamne em.quo arie nomine uehementer tibi gratulor, o sileralibus . disiciplinis , quibus at ista eloquentia quantum ornamentipossit accedere, mente iam prospicio. Perge, mi Gostini, per eam uiam, quae te ad immortalera soriam ducit . nihil Optabilius sapicnti,

qNam ea quaerere, quae uulgus contemnit, eos uiatae terminos, quos natura praescripsit, uirtute proferre . quod tu potes, O uel debes ut uelis, ego te, amicitiae caussa, nuper inter nos innitutae, v0nsolum moneo , uerum etiam rogo. De migratione nostra uideo te ex aliorum litteris cognouissemunc

ex meis hoc scito amplius, cum lac ct beneuolentia,:o consuetudine ar,nec mihi quidquam is mentem uenerit optare, ac petere, quod a summo Ponti ei Tio I v. non facile sim consecutus, angi me tameu, quodstudiis noIIris, quorum quaesit suavitas , ipse optime noui, ita diuellar, ut ex hs , quae pro commimuni utilitate non pauca eram exorsus , pertexeret niuil liceat . quam iniuravi, fortasse re minimam, B B tamen s