장음표시 사용
331쪽
cmpleos es, ut que potes, vel pene Mus de pam, te em qualibet rectissimx juscarq.: Nunc demum melligimus, quantum intersis ad Gritatis omniamque ordin- felicitatem, si viri sapientes imperent, seisique oculis. uri velint,.ax possem. Nos luteraruordinis adolescentes sivis ceteros Tibi debemus , incredibili qu iam beneficiorum copia cumulaui, haec aliter respondere possumus, quam ingenua hac debi-rionis professione, tamquam aeterno ad posteruatis memoriam documento. Perge, quemadmodum coepisti. sonis auibus sisteri Fe favere, unis religionis moramque rario, populorum felicitat, Reipublicae gladi
332쪽
Habita ab Adolescente Scholastico pro Artium instauratione Gymnasii Patavini. De Medicis
vis in magna tempestate deprehens, otium cc quietem per omne votorum genus a Superi petierint, tamen paullo post discriminis obliti rursus se mari committant; id ego quoque fa-ςio , qui superioris anni periculo defunctus, iterum publicae lucis aleam subeo, hominumque det me judicia pertento. Sed illi quidem cum sponte agant, Deos hominesque iratos habent, quando novis incommodis laborent. At ego improviso gravissimi Magistratus Decreto, cui resi- itere nefas est, in hanc arenam vocatus, bene volentia veltra sublevari profecto debeo, si qua in parte dςficere, aut labare, dicendo videbor. Quanquam nihil est dubitandum, auctore tam bono Invalidas vires ipsie excitat, ct juvat idem, Qui jubet: obsequium susscit esse meum. Facit enim ad rem nostram, quod scripsit Ausonius ad Theodosium. Interim quandoquidem tempus tulit . ut rursus ex hoe loco de Medicina dicamus quod volentibus, ac nolentibus be ne vertat caussas & rationes explicare volumus
ςur Medica judicia difficillima sint . Video enim.
333쪽
Medicos omnes in duo veluti genera dispertiri, quorum alteri illud firmum decretumque habenti ut statim atque accedunt ad motos, fauste ominentur, eosque bene sperare jubeant: alteri velut ex instituto gravia ac molesta praenunciant. Habent utrique quid sequantur, magis tamen ex ea, quam sibi proposuerunt. callide vivendi &agendi lege, quam ex Artis natura petitum. Nam primi illi bene. polliciti , operam suam initio commendare student, nihil de exitu laborantes alteri exitum spectant, qui quidem Artem probat, si malus sit, vera praenunciantis; si bonus, mira patrantis. Num recte agant, atque utri rectius, non ausim decernere. Illud eerte hine colligo, firmiterque defendo, vel ex hoe ipso apparere, Medicorum judicia multis gravissimisque dissieultatibus implicari. Non opus est pluribus, ut intelligatis, qua de re dicturus accedam. Quod tamen antequam facio, ratio postulat, ut Medicum iudicium in suas partes dividam, & ab omni ambiguitate liberem. Totum igitur hujus nostrae Facultatis judicium vel ad morbi caussam& naturam, vel ao exitum pertinet: quorum alterum a nobis διάγνωσις, alterum et γνακτις appet
latur. De utroque, si mihi ea benignitate, qua coepistis, adfueritis singillatim disputabo; & quam potero planissime,utriusque difficultates explicabo. Et ut de eo primum verba faciam, quod ipso. naturae ordine antecedit, idest de διαγνωσει , neminem unum esse existimo, qui non videat, ad rectam morbi cognitionem corpus illud recte eO-gnosci debere, in quo morbus est. Porro cum'
tua quodlibet partim ςx fluidis constet, partim
334쪽
tim ex solidis, illa demum corpus eognoscere dicetur, quod consequitur, eorporis morbos, morborumque caussas, qui tum solida, tum fluis da probe tenebit, sciteque explicare poterit. Hoc autem quantum est, bone Deus t Nam, ut a . fluidis incipiam, quis unquam tam feliciter in re Physica versatus est, ut fluidorum omnium figuram, contextum, mixturam ex iis glandulis
saepe manantem, quae oculorum aciem enugiunt,
aut perspexerit ipse, aut ab aliis didieerit Z Quis
eorum motus, quis cursus ac recursus, quis v
locitatis S tarditatis momenta mensul est c conjicere, divinare, suspicari possumus, scire non possumus. cum igitur fluida nemo cognoscat, videtis quam difficile siti eorum temperationem cognoscere; quando in rectam, quando in m 'lam valetudinem vergat; num confirmari, an corrigi debeat, num Medieo, an coquo indigeat . De uno sanguine, ut aliis fluidis parcam, tam varia atque adeo contraria observata dc scripta sunt, ut quotidie det eius natura, de salibus, de acidis, de familiaribus & extraneis particulis, dc quod maxime mirum est, de colore ipso, qui sub oculos eadit, deque coloris signifieatione in Medi eis scholis disputetur. Tantas bas difficultates Medici quidam ut superarent, aut immimierem, infundendi artem instituerunt: id eli latices quosdam pararunt, variosque iis suceos miscentes in brutorum venas infuderunt, uti alienis periculis docti, suae nostraeque saluti eonsulerent. Sed hoe ipsum quam fallax experimentum sit & frugis expers, vel ex eo apparet, quod ejus usus jam in
rcidit, praeter quam apud illos, qui ad erudi,
335쪽
tionem & ornatum res Medicas tractant. ιVerum de fluidis hactenus. Ad solida venia,
mus, quorum genera cum plura sint, pluribus item difficultatibus sunt obnoxia, quas superare nostrorum temporum Anatomici valde nituntur. Illud pro certo habete, quamvis .homines isti diligentissimi multa in humano corpore detexerint, di in dies detegant, majoribus nostris ignota, tammen multo plura esse, quae adhuc latent. Quis musculos omnes numerare potest, vascula, fibras, nervos, glandulas lumina denique universa, quibus machina haee per infinitos paene anfractus& ambages in hominis figuram consurgit 8 Attamen qui velit de iis recte iudicare, . prius co gnoscere singula debet. Sed fae, in universiim cognosci. An idcirco etiam in quolibet indivi, duo cognoscentur i Si paucissimae partes, quae horiminis vultum componunt, & eodem ferme modo dispositae sunt, tamen pro exigua varietate Dius, quem tenent, ita variant humanas facies,
ut in orbet toto duae plane similes inveniri non possint; quodnam judicium ferendum erit de interna cuiusque structura, quae infinitis partibus
constat Τ Nunc ipsit per vos cogitate. num eorum
morborum, qui a solidis manant, magis lubrita ιγνωσις sit, an illorum, qui a suidis . Utraque certe anceps, periculi plena, dc plerumque fallax., Si quemadmodum se quidam jactant, re vera Physici essent, hoc est totius naturae periti, facile concederem , posse illos fluidorum di solidorum caussas, quaeque ex. his caussis , pendent, sive bona, sive mala, perspecta & cognita habere.
ςd nullum nomen magi. vinum etsi, quam quo
336쪽
ipsi se appellant Medicos Ps seos. Scilicet Physi- eos se dicunt Galeniet, eum vocibus quibusdam
ad rixanduin inventis de substantia Peripatetica, de elementis, de qualitatibus disputare eum suis didicerunt: Physieos se vocant Epicurei, eum omnia momentis, declinati omissius, figuris, atomis definierunt i Phy sieos se nuncupant Cartesiani, Gastendistae, Neutoniani, dc reliqui minorum gentium disputatores, eum per quantitatem, S motum quaecunque in hac rerum universitate conti m gunt, callida oratione evolverunt. Cum veritasPhysica una sit, omnes autem isti tantopere inin iter se differant, quo jure se Physicos dicunt tis Pythagoram ferunt, cum teputaret, quam dissicile sit, sapientiam acquirere, noluisse .se Sophum nuncupare, sed Philosophum, unde nomen ad re ii liquos manavit o Maxime vellem, ut nostri quoque non se P'sicos, sed Philo Pos nuncuparent.
hoc est cognoscendae naturae 1 tudiosos. Si vere- tundia hac rerum Physicarum studia tractarent, eadem prorsus in Medicam provinciam venientes, diu multureique dubitarent, haererent, quaererent, cogitarent, antequam ad alicujus morbi διαγνώσιν se duci paterentur. Neque 'vero cum id dico, eos Medicos laudo, qui tamquam Harpocrates
aegrotis assident, nihil judicare ausi. Hos ne Medicos quidem existimo. Cautum judicium laudos
nullum condemno.' Quod si quis ab hae parte repulsus, ad alteram nitigrat, S in Medi ea stρογινωθει se conquiescere putat, huic ego initio statim divini Hippocratis. monitum recito. Moneo inquit Praedict. lib. a. s. 3. ut quam prudentissime agatur, tum in re θηa
337쪽
qua arte, tum in hujusimodi praeiationibus. Nam is, ciny.cresserit praedictis, in ad iratione erit apud aegrotum intelligentem; is arum, cui non succubris, non solum odio erit. sed etiam in anusjudicabitur. συι βουλευω
est difficilius, quam praedicere quid sit futurum de
re, quae ab innumeris caussis externis internisque pendere potest; quae in corpore quolibet peculiari. bus conditionibus praedita est; quae variatur in horas; atque ita interdum variatur, ut divini ali, quid intereessisse, homines ignari naturae sibi persu deant.' Audivi ego, huius aetatis adolescens, Medi eos gravissimos, di fama nominis celeberrimos, repente ludibrio habitos, quod suprema fata aegrotis quibusdam praenuntiassent, eosque proinde deseruissent, qui tamen postea mulierculae curatione sunt restituti. Itaque nostri, qui plane sapiunt. nihil umquam affirmate pronunciant. Accedunt ad aegrotum graves & meditabundi. venas tangunt. quaerunt de tempore, de vitae instituto, de postremis exercitationibus. In has fere morbi eaussam eonjieiunt; S ambiguis verbis rem totam descri-hentes, eurationem ex alto ducunt; eorum, quae
praescribunt, vim & effecta ambagibus involvunt ;sperare simul ac timere jubent; uno verbo ita orationem moderantur, ut quidquid acciderit, sive sua, sive naturae causa, multo ante praedictum esse videatur. Hac iter ac ivperos. Enimvero si
in Arte ipsa certae firmaeque leges essent . quidus
338쪽
inorborum exitus sine errore cognosci posset, attamen cum plura intervenire soleant sive aegrotantium impatientia, sive assidentium incuria, sive aeris siderumque mutationibus, quae sane in
ossicio contineri nequeunt, prudentis Medici esset praedictionibus abstinere. At enim dicet fortasse aliquis vestrum , Medi- eam Facultatem , quae sui operis exitum neque polliceri, neque scire potest, inter liberales non esse numerandam. Ita ne vero Z Quin igitur &Oratoriam Faeultatem, & Politicam excludimus,
quarum neutra suae contentionis exitum aut novit, aut praestat : Oratoris enim est dicere apte ad persuadendum, non persuadere; Politi ei est non felleem Rempublicam facere, sed illa omnia adhibere,quae ad felicitatem Reipublicae comparandam sunt idonea. Quemadmodum igitur satis est ad oratoriam, & Politicam laudem, si omnia fianthoni exitus gratia, quamvis minime fortuna respondeat, ita ad optimi Medici nomen debet esse satis, si omnia adhibeantur, quae ad morborum curationes conducere videntur, quamvis neque praedici, neque praestari sanitas in tantis dissicubtatibus possit. ι Nolim vero quispiam iudicet, me talia commemorando adolescentum nostrorum studia retardare voluisse. Illud potius reputate,Juvenes studiosissimi, eatenus a nobis διαγνώσεως & προγνωσεως dissieultates recenseri, ut disciplinam latissime filsam, dubiisque rebus implicatam mature sust, piaris, sine intermissione tractetis, per omne la- horum & industriae genus cognoscere nitamini. Habetis in hae Urbe magna exempla ad imita
339쪽
dum, iii hac inquam Urbe, in quam Athenas ipsae migrasse videntur. Habetis Hippocraticos Viros, habetis philosophiae Naturalis studiosos , i habetis Anatomicos, ct Bolanicos, qui omnes, lin sua quisque arte, peritissimi sunt, & toto ter rarum Ocbe notissimi. Nolite abuti fortunae beneficio, quae vos eo loco eollocavit, in quo ad lproficiendum nihil deesse potest nisi voluntas. Mo- lnet atque excitat vos Eminentissimus Episcopus Patavinus, qui in tanta pietatis ae religionis eu- lva, litterarum curam non intermittit. Monent lCivitatis Moderatores, Amplissimi Viri, qui co- lgitationibus in nos conversis, id agunt in primis,
ut ex Patavina Academia, tamquam ex equo Trojano, Viri praestantes quotidie exeant. Monent denique nobilissimi ac studiosissimi inelyta-itum Nationum Consiliarii, qui non ordine modo, sed contentione, & industria reliquos antecedunt, offusa illis verecundia, qui vel sequi nolint, vel tarde sequantur. - l
Praeposita editioni primae hujus orationis.
AD CIVITATIS PRAEFECTUM ET PRO. PRAE T.
Oines bomiines ita simi natura comparati, ut res fluas, qualesiumque sint, ornari velint, ct in pretio haberi: nec ullus V artifex ram ipse de se demisse sentiens, quin quod facit, non maxime cupiat placere aliis, O commendari. Ex quo fit,
340쪽
su qui aliquid dicunt, os scril um, quod prodire debeat. O hominum Maria subire, si forte dubia, rast de ingenio βο , aliunde praesdia quaerant. β-que magno aliquo nominι, ramquam Alyacis scuto, adversus irruentia tueantur. Ecce tibi, Senator am-pugsme, quid mihi ammo proposiverim, cum orationem hanc, ausipiciis mis habitam, non aliter in lus 'exire volui, quam iisdem a pictis, eodemque nomine rectam: ut cum ipsa per se parum valeat, suulo salum ornata O munita, santum hanc
lituraram lucem sine periculo si ineat. Quamquam qui ego mihi praecipue arrogo 3 Quem potius, si recte cogitamus, appellare Musie norae debent, quam illum . in cujus ditione o imperio sum, a quo uno potissimum in hac urbe pendem , cujus manu alu
tar o si emanturi Eas igitur sibi mo, ad quem
jure veniam' meque in primis earum nomine quasi sacem anno huic suerario praferentem tutela sua fiatque committo. Tantum autem nobis in posterum de sua bonitate pollicebimur, quantam is praesemimetru ad omen confrere volaris. Visis.