장음표시 사용
421쪽
sionis. Celsam porro euin dico, nolim putes laemonas mihi probari. Nam ita attollere frontem, ut in tergum inclinetur, numquam decet; quem admodum nec ita demittere, ut sinum prope tangat: illud impudentis hominis est ac superbi, hoe timidi &vecordis oculi, ex quibus maxime dicentis animus ejusque affectiones eminent, in suta lime elati arrogantem hominem atque imperiosum ostendunt, demissi humilem di orantem, aversi negantem ac despicientem: nictando malitiam gnificant lacrymando dolorem, connivendo simulationem: clausis optime describes cogitabundos, valde apertis attentos, incensis minitantes: nihil denique in oratione tam varium est, quod vario oculorum motu orator eonsequi non possit, umde qui audiunt, maxime pendent; dieendaque intelligunt, antequam dicantur. Manus, quibus secundum linguam nihil est vocalius , tantam vim addunt amoni, ut sine e rum adjumento plane frigeat . . Sinistra non bene sola gestum agit, sed inservire dexterae debet. Sive tamen sola, sive alteri accommodata moUeatur, intra humeros semper est continenda. Quod si oratori aversanti aliquid necesse sit manus ambas in laevam partem valde propellere, tum vero humerus ipse & eaput illuc protendatur. Dexterae motus a sinistra parte incipiat, Sseeutus verborum sensum desinat loco suo. In ea componenda multum operae eollocavit Quinctilianus; superstitiose adeo digitis singulis leges imp suit, ut neque in scena hoc tempore tantam diligentiam requiramus. Minus sane peccat, qui intra familiaris sermonis usum manus continet , quam
422쪽
quam qui nimia quadam gesticulatione digitis mi- eat , & ad verba singula motum aliquem accommodat . Modus ubique servandus; & pro rei propositae ratione videndum, quid deeeat. Quaedam enim sunt, quae multiplicem gestum celeremque postulant, quaedam tardum, quaedam etiam nullum . Praesertim vero initio dicendi ab omni gestu abstinere oportet; ita tamen ut ad secundam periodum manus paullatim excitentur; quarum deinde motus incalescente oratione percrebrescet. In rebus magnis & laetis manus extendi solent, in parvis S tristibus contrahi: lentiores promit tunt, citatae hortantur & urgente dextera sublata iurantem linguam recte comitatur; itemque robur dc potentiam signifieat; ori admota sile tium indicat, porrecta foedus & fidem, protensa extra humerum odium & aversationem. Manus utraque pectori adposita precantis est. & miserias suas profitentis, contracta avari, eroelieata largidi gratulabundi. Digitorum eommistio anxios ac dolentes ostendit, brachiorum complicatio pigrosae desides, jactatio immodi ea iratos & furentes. Haec singula advertere siquis potest, &in dicendo praeliare, ex arte faciet: verum eum ardet oratio, dicentem rapit, nec eum patitur ex prae eeptis consiIium capere. Pedes quoque suas partes habent, sed postremas. Ac primum quidem curet Orator, ne pedes quasi varicando dii torqueat; neve praeter modum supplodat. Deinde oportet ejus excursiones per suggestum esse quam moderatissimas, saltationes Vero omnino nullas. Qua in re cum in Haterius
ut refert Seneca in controversiis frequentissic e a me
423쪽
me ardore dicendi peccaret, monitorem a tergci iliabere solebat , qui se tactu veliis, ubi opus esset, ad moderationem revocaret. Qui sedens exscripto recitat, paucioribus indiget: illud tamen monendus videtur, ne crus cruri foedum in mo- idum imponat. Quod quidem multis etiam ex lconcione dictum volumus, qui in hanc se otiosae pecudis figuram componere solent. Atque haec de Gelliu satis tibi fore putamus . Quamquam neque ex his, neque ex aliis, quae de Pronunciatume dedimus , frutium aliquem capies, nisi usus accedat S exercitatio. Dicendo homines apti fiunt ad dicendum, agendo ad agendum. Desere aliquando umbram illam z in sole di pulvere non modo nobis, sed ipse tibi magis
De voce Mehercule.' Ix eonjicere divinando possum, eur ad me
per hoste dies Latinas litteras dederis. Ni hil minus Venetis Baechanalibus convenit, quam quod vetustos libros & lucernam olet. Tametsi tlingua ipsa, qua scribis, operosa est; epistola non leti operosar quod pro noltra familiaritate monere ivolui , ne cui praeterea Latine scribas, nisi eum lpaullo magis animo vaeabis, S attentius seribere poteris. Quod quaeris de particula Mehercule, 'utrum adhiberi possit a Latino homine, qui de Hereulis geliis fabulam scribat; incidit in veteri
424쪽
rem Angeli Deeembrii querelam ad Amphitruo. nis Plautini actum l. sic. I. S actum g . se. 4. ubi juratur per Herculem, quo tempore Hercules nec Deus erat, nec omnino erat, sed illa ipsa nocte Iovis opera gignebatur. Ae Decembrius quidem, Poetam defecisse putat, temporis sui consuetudine abreptum. Sunt qui juramentumhoe ad Herculem Λgyptium referant, Graeco Abcumenae filio antiquiorem . Gubmannus censet, Plautum more suo risum captare: si quidem tota fabula composita videtur ad illius poeticae Theoisgoniae nugas irridendas. Sed quid opus est in re tam plana commentationibus di conjecturis i Quo tempore haec acta finguntur , ne lingua quidem Latina erat; attamen tota fabula Latine scripta est. Quid igitur mirum, si Latinae jurandi fodi mulae adhibentur, qualecumque tandem formulis istis numen significetur Θ Ita nos chrilitani, qui Deum unum colimus, multiplicemque illam deo. rum Latinorum turbam irridςmus, attamen cum Latine loquimur, per deos iurare solemus. Huic simile est illud Terentii in Eunucho act. a. se. Concurrunt laeti mi obviam cupedinarii omnes. Cum enim fibula palliata sit, & tamquam in UN, Be Attica agatur, non erat facienda mentio cupedinariorum . qui ita dicti sunt a Romano foro cupedinis, ubi esculenta vendebant. Scilicet cum actores Latine loquantur, formulis utuntur linguae suae, quamvis Graecam fibulam recitent.
: i id illud in Adelphis, quae Comoedia itidem palliata eis, act. p. se. 4. ubi Pamphila opem sibi auxilium ab Jun e Lucina posciti Quomodo huic staminae Larinη in mentem venit t
425쪽
Cur non potius Dithyram vocat, ut in more Graecis erat Z Ipse jam per te vides : ac proinde illud quoque vides, quantum partieulae mehercule tribui possit. Haec in prima epiliolae tuae parte. Ne in altera quidem ab Hercule discedis : de quo recte omnia ; sed illud fortasse non recte, quod coelestem ejus patrem vivo patrem vocas. Laudo modestiam, quod hominum regem atque deorum nolueris appellare adulterum. Sed quid significatiatio pater' Illum, inquis, qui filium stupro genuit, ut docent Grammati ei ex Martiali, & est in accuratissimo Fabri Thesauro. Ego vero dubito , num locus quem asserunt ex Martiali lib. a. id efficiat. Ibi Poeta Paterni avaritiam S rapacitatem reprehendit: cum autem Ρaternus vitii sui caussam in filium conjiceret, sta eum Martialis objurgat.
Sed causa, ut memoras, O ipse jactas, Dira situs e fl rapacitatis.
Ecquid tu fatuos rude que quaeris, Illudas quibus, aufer que mentem'
Ait igitur, Paternum etiam antequam filium haberet, rapacitati fuisse patrem; id est semper quaesiise pecuniam, non filii, sed avaritiae caussa. Herculem furentem si vis Italis nostris dare Latina non intelligentibus, nihil moror e sed illud ferre non possum, quod ais ejus fabulae auctorem, quicumque sit, equitare in verbis aliis. Quid hoc- ce monitri est ξ Sumsisti, opinor. ab eo qui Pin- darum dixit limrοβάμονα ρημανα ρέοντα . At hoc nihil significat aliud, niti verba equeyria fundentem. Recte enim dicitare sermo equestris, ut dixit
426쪽
Horatius in epistola ad Pisones v. 's. sermonem pedestrem. Siquis tibi Graeca illa interpretatus reddidit equitantem in urbis altis ; vide quid hominis st. Ita enim velim tibi persuadeas, nullum esse eruditionis Ienus, in quo vani homines facilius fallant & fallantur, quam quod Graecis litteris
eontinetur. Mediocria ingenia cum eo pervenerunt, ut Grammaticam teneant, Graeca ubique
sine modo erepant, seque multitudini jactant. Ex quo fit, ut qui revera sciunt, levitatem hane indignati, quod Soerates adversus Sophistas faciebat, se scire dissimulent. De Scardeonio nolim te urgere diutius. Eiua caput devovi, qui libellos meos in polierum loco movebit. Cum enim singulos superioribus di bus lustrassem, rationesque collegissem, nonnullos deesse comperi, quos inter Stobaeum, Paullum Diaconum, & antiquissimae formae columellam . Nihil propius est factum, quam ut reliquos comburerem et tanta me primum indignatio, deinde taedium, postremo velut insania cepit. Sed vieit
demum ratio . Rariores tamquam carcere conclusi, meque ipse gravissimo sacramento obstrinxi, ne ullum exire patiar conditione quavis. Si mei amas, ut profecto debes, accipe excusationem: quod tum denique te secisse putabo, si mea ope xa aliis in rebus uteris. Vale.
427쪽
De Petro Bemboia OMnem lapidem movi, ut proverbio ruitur pneque tamen lapidem illum tuum reperire potui. In aede D. Bartholomaei nihil est hujuLmodi, neque extra ipsam, neque apud ipsam, ne que in tota illa vieinia. AEdituos omnes diIigeruter interrogavi, numquid scirent, aut fando audissent de Morbina Peiri Bembi concubina. Sed heus tu, nimis bonus es. Itane vero tibi persuades, Patavii ea tempestate talibus sepulcrorum ibtulis locum fuisse t A quo vis potitum Z certe non ab alio, quam ab inimico, qui vellet crimianis memoriam, ut in tali viro non Ievis, ad posteros propagare. At id arniei, & eonsanguinei patiebanturi Quid leges de libellis famosist Nul-Ιaene erant' Haec videlicet eorum eommenta sunt, qui vitiis suis exeusationes quaerunt in antiquis moribus S exemplis. Neque vero fabulae defuit occasio. Nam in dextero aedis internae latere, quod ianuae majori proximum est. sub pictis pellibus , quibus parietes omnes sunt insitati, latet epigraphe veteri marmore insculpta : Moro in Torquati Bembi matri. Obiit VIII. Idus August. MDAXV plura mitte quaerere : nam fruitra
ceterum summus ille vir Patavino eaelo in primis delectabatur, & ad otia litterarum maxime idoneum existimabat: ut vel hae ipsa de caussa
428쪽
nos ejus memoriam colere debeamus. In Latina ejus historia non video quid requiras, nisi forte firmiorem quandam eloquendi facilitatem. Omnia sunt Latine scripta, non suo tamen quaeque m do. Scilicet hoc est, quod explicari praecepto sonpoteit ; atque adeo ne intelligi quidem nisi ab iis, qui diuturna legendi scribendique exercitatio. ne aures di judicium conformarunt. De ejus epistolis recte judicas. Sed nihil dicis, cum hominem vocas emunctae naris. Scio equidem eruditis omni bus modum hune laudandi familiarem esse, quod sibi persuadeant, Lucilium Poetam ita fuisse laudatum ab Horatio lib. I. Sat. q. At ego nec Lucilium, nec hominem ullum emunctae naris esse existimo, sed modo emunctae, modo emungendae . Fallacia orta est. ex divisione non recte apposita verbis Horatianis. Ecce tibi locum integrum, uteso legendum putor Hinc omnis pendet Lucilius hosce secutus, i Emuncia naris durus componere versius. Nam fuit hoc vitiosius: in hora saepe ducentos , in magnum, versus dictabaι sans pede in uno. Cum fueret lutulentus , erat quod rostere vellet. Garrulus, atque piger scribendi ferre laborem ι , Scribendi recte: ngm ut multum, nil moror. Igitur Horatius ait, Lucilium durum fuisse incomponendis versibus emunctae naris; quod multos, non bonos scriberet, ideoque flueret lutu. lentus . Est enim versus emunctae naris, idem atque emuncta nare fusus, quia, emuncto & pur gato capite. animus intenditur, dc fit ad intelligendum acrior. Interpretes qui divisionem adhibent ante vocem durus. vix defendere dc expli.
429쪽
care possunt, quae sequuntur. Si enim Lucilius
ius erat componere zersus, quomodo dueentos fundebat hora unat Si homo erat emtinctae naris. quomodo fluebat lutulentus ' Arcessamus a capite. Si ais, quae Bembus scripsit, emunctae naris esse, libenter annuo; si Bembum ipsum emunctae naris hominem vocas; ego vero, quid hoc sit, non
intelligo. Maluissem tibi blandiri; sed in rebus hujusmodi qui blandus est, officium deserit. Vale.
Accepi tuas litteras, in quibus nimis tu quidem Graeee. Quid enim est in oratiuncula illa, quod hominem delectare possit tam multis litteris tamque reconditis ornatum Z Volumus imponere, non tibi, sed populo . Uteumque tamen se res habet, ακουσμια επαινος . Quod scribis, te de hominibus oecidendis cogitare, mi homo, Di melius duint. Sed nolo jocari in re tam seria. Hi ne tibi planissima ad opes via, nec tamen ad gloriam interclusa.rατρος πολων ἀνταξιος αλων. Cardinalis meus propediem in urbe erit, qui eum de Libanii editione agam. Sed aegre sibi persuadebit, primum volumen praelo committi oporrere, antequam alterum in promtu sit. Schedulam tuam hule epistolae adjiciam, in qua verbis paucis ad quaestiones singulas respondere conatus sum. Illud vero, quod est in extremo, de Voc
430쪽
ἀντικειμιενος , pluribus indiget. Hoc loeo utem est, atque ἀντίκοφος apud Ariistotelem initio lib. r. Rhetorie. ubi ait. την ητορικών μαι αντιςροφον τῆ λεκτικi, Rhetoricam onem esse Dia et lica ut vertit Masoragius i O quasi ex alter aparte respondere. Suapte natura contrarimn lignificat ; nec elf, eura Lexicis plura petas. Verum ea quoque αντίκειν ται, quae sunt relata , ut eli in Categoriis ; hoc est quae ita se mutuo respiciunt, ut alterum alteri amice respondeat. Rem hane plane intelliges, si tibi errorem patefaciam omnium Aristotelis Interpretum, quos ego quidem vidi, ad librum secundum Rhetor. cap. 23. t. 297. A'ντικειται ga ἐλεειν μαλιςα μὲν ο καλουσι vel Ἐσορν. τω γαρ λυπώσθαι επι ταις ἀναξίαις κακοπρογέαις ἀντι-ώμενον τροπον τινα και ἄπο του α-ἔτὸ λυπῶσθαι ἐπὶ ταις ἀναξίαις ευπραγιαις. Quae verba ita interpretore Eespondet autem miliericordia ea maxime, quam vocant indignationem. Nam dolori qui oritur ex advess, quae accidunt immerenti, resipondet quodammodo. θ est ab eadem indole dolor qui oritur ex prosteris, qua accidunt immerenti. Alii verbum ἀντί- ται reddunt opponitur, δετικώμενον contrarium. Sed primum quidem verbis pugnant cum Aristotele, deinde sententia. Verbis, inquam: siquidem post ἀνταε μενον statim sequitur καὶ μοτου αυτου ab eadem indole. Cui incommodo ut consulant, particulam και interpretantur quam
Cis. Sed aliud est καὶ , aliud καλοι, vel καὶ H. Sententia vero in eo laborat, quia Aristoteles id sibi proposuit ut ostendat, indignationem cum misericordia convenire, quod utraque sit dolor ex injustitia ortus. Nam qui miseretur, dolet