장음표시 사용
491쪽
Mola C. Herris , qua Ciceronem ab institura is βaccusatione deterret.
Si eo coepisti. M. Tulli, in foro & iudiciis
tanta contentione versari, ut te levium adolet centum di quadruplatorum agmini nunc de mum conjungeres, vereor, ne non satis tutam vitae
rationem ad laudem S gloriam, ac ne ad opes qui dem institueris. Ad hominum certe benevolentiam nihil est importunius. Quo est mirandum magis,' te petitionis tuae tempore ad accusandum descendere, S a Cornelia gente invisae admodum rei auspicia capere. 2Edilitatem petis ς comitia imminent. Itane prensas ' Itane Romanos cives tibi conciliast Nempe Siculi praesto erunt 8 Siculi pro Cicerone suffragia ferent; aderunt tibi gratia& auctoritate Siculi. O te rerum omnium ignarum, si necessitudinis vinculo nescio quo seditiosis provinciae ingeniis obstrictus, non iis modo, qui bustum eadem in urbe, in foro, in curia vivendum, sed fortunis etiam tuis bellum indicist Noli, quaeso. M. Tulli, susceptum ambitionis cursum tute tibi intervertere, ut provinciarum audaciam foveas ad Praetores accusandos plus nimio effusa m. Iam vero si principes civitatis ad dicendum idonei sociorum querelas temere excipiant, & in judicium deferant, profecto neque Curiis, neque Catonibus salva res erit. Sunt enim adhuc libertatis
492쪽
memores, verbo socii, revera populi Romani ho sies; cumque ipsi per se non possint, id conteri- idunt, ut nos per nos ipsos intestino bello eonfia teiant. Vide ergo etiam atque etiam, diligenterque considera, utrum alienis morem geras, an
tuis ; Siculis ne, an Verri. Aliunde quid speres nec scio, nec ut sciam, valde laboro. Ego certe, si evadere per te potero, id efficiam gentis opibus, amicorum gratia, & quod bis temporibus caput est, pecuniarum largitione, ut in comitiis tuis nihilo plus a Quincto Fratre desideres. Novi equidem magnanimi viri ingenium, qui malis omnibus Reip. careret honoribus, quam ulla re niti praeter virtutem & honestatem. Sed tamen ut libere fateamur quod res est, prisca ibia prensandi simplicitas, di frigida majorum am- ibitio in campo obsoleverunt ue S ipsi illi integerrimi libertatis auctores, Bruti ac Valerii. D inhaee tempora incidissent, saeculi moribus communique eonsuetudini inservirent. Cum enim haeeuna ad Praeturas & Consulatus via reliqua sit, operae pretium est vel invitos huc pertrahi bonos cives, ut quoquo modo ab improbis Reip. administrationem vindicent. Siqua ergo in nobis prae sidia esse putas ad civium Rom. Hudia & voluntates conciliandas, ea potes hoc tempore demereri omnia. Sive enim delationem Caecilio concedas ; sive iudices ex eomposito rejicias ; sive demum in sequentem annum caussam produci ul-.tro citroque disputando patiaris; di amice faeies,
di sine ulla clientum suspicione facies. Interim vide, quam de animo tuo nihil dubitem, quistitim fiseos tibi aliquot recte obsignatos per pue .
493쪽
rum mitto, quos comitiorum nomine distribuas. Sie ea tibi adiumento futura sunt, quibus si tinolis, oppugnabere. Itaque eonsule non mihi modo , sed tibi etiam multo magis . rebusque tuis . Mihi siquidem in hoc judicio nihil te amico p rieuli comparatur, te inimico parum. Satis enim intelligis pro tua sapientia, dc rerum forensium usu, quid nobis praesidii in Hortensio, quid in Metellis, aliisque summ4 auctoritate viris, quid in civitatibus Siciliae non unis, quid denique in caussa ipsa futurum sit. Sed jam familiaris epistolae modum paene excessi. Vale; & reputa, mihi quidem, ut omnia cedant improspere, nihil impendere gravius exilio e at vero eas esse nostrae familiae opes, ut & amicorum beneficiis, di inimicorum injuriis paria rependere possimus.
Non nos pro vestro referemus munere verba . In tacito melius gratia eorde sedet.
Litterati solent esse mites .ROOE 'IUM OUi de vitiis ae virtutibus crassus iudieant,
nec inter lenitatem, ae lentitudinem satis illinguunt, putant sapientςm hominem omni prorsus ira vacare oportere , omnesque injurias
494쪽
ultumque illatas fatue stolideque tolerare. Ηine non defuerunt, qui Zenonem Eleatem valde reprehenderent, quod conviciis petitus non conti- euisset; quasi vero philosophica praecepta non animi perturbationes, sed animum ipsum retund rent, & ad servilem patientiam abjicerent. At ille, quomodo. inquit, laudes sentiam, si convis .cia non sensero Z Non igitur insitos naturae ignes Virtus extinguit, sed moderatur ; isque demum mansuetus ac mitis eli, qui ab omni tumultu liber eatenus irascitur, quatenus ratio postulae. Habetis, Auditores, quid revetra sentiamus, cum literatis hominibus lenitatem tribuimus, qui si omni motu irae carerent, & αναισθητοι essent, ne
litterati quidem appellari possent; quippe illo
instrumento spoliati, quo ingenium acuitur Raeeenditur. Res est hujusmodi, ut non facile ab adolescente tractari possit et me tamen ideo conari iuvit, tantumque discrimen subire, quod cogitarim non posse vos. qui tam milia sapientia ut,
ARgumentum hoc ejusmodi est, ut primum
more & exemplis, deinde ratione explicari
Videmus igitur litteratorum ingenia lenissima esse, & ad timendum potius, quam ad audendum prona. Multa hoc in genere de cicerone ac De mosthene narrantur, quae eos ab armorum strepitu valde alienos fuisse signifieant; quamvis uterque in acie fuerit, alter vero etiam exescitum
495쪽
- duxerit: seque Imperatorem appellandum euro. l
Ratio ea videtur esse , quod litterarum studia molliunt animos, & humanitatis memores faci- i
Iuvat ad iram moderandam , ex Philosophia didicisse, quam gravis morbus sit; quantopere lipsi noceat, in quo est; quam hominem ratione praeditum dedeceat. ferisque similem reddat. dce. Αecedit vitae genus, quod litterati ducere so- .lant, umbratile ac remotum a turbis, quae homi- : nes ad iram inclinant. Hine puellas litterarum praesides fecit antiqui- tas, easque in altissimoclugo collocavit procul a. rerum humanarum curis & sollicitudinibus ; ex i
quibus fere siurgit latea bilii. dici l. AD GRAECAM
INTERPRETATIONEM. VEtus est barbarorum accusatio, Musarum i
studia animum frangere. Hinc narrat Pro- leopius, Gothos proceres nullo pacto permittere lvoluisse, ut Amalafumha eorum' Regina filium Athalaricum litteris imbueret. Quid veroGothos iappello Z Licinius ipse Romanorum Imperator adeo litteris hae una de caussa infestus fuit, ut eas virus ae pestem publieam appellaret. Horum lnon dicam hominum: sed brutorum stultitiam satis arguit Iulius Caefur. Quis illo fortior, quisitem ex omni antiquitate doctior i Nemo plura bella gessit, nemo plures victorias retulit, nemo l
496쪽
majus imperium occupavit. Idem tamen cum haec ageret, suos illos Commentarios scribebat, quibus nihil est in tota latinitate elegantius. Quid cicero, alter, ut ita dicam, litterariae Reipublieae consul t Nonne is quoque & Pompeii castra sequutus est,' & ipse exercitum duxit, & Imperator est appellatus Z Ergo litterae cautos homines faciunt, non timidos; lenes, non ignavos.
REddimus en nullas vestro pro munere grav
Qui poterit nobis parcere, mitis erit.
Magnum est in paupertate ad bonas atates acquirendas profitendasque impedimentum. P ROOE MI UN.
lhil est in orbe terrarum , quod pluribus
conviciis ac maledictis petatur, quam pecunia ; nihil item quod magis anxie avideque paretur. Si Senecam audis, pecunia pellis est, curarum parens & origo , vitiorum administra satelles malorum omnium, hominibus in poenam concessa, ut sese ipsi non habentes habentesque excruciarent. Interim tamen nemo Seneca ditiori
praedia rustica, di urbana supra modum privata
497쪽
sortunae; equi, servi, stituae, horti, vis auri &argenti tanta, quanta Imperatorem, orbis terra,rum dominum, movere possit, & ad praedam allicere . In hac rerum omnium copia paupertatem laudat, quae animi libera, quae secura & e pedita, quae paucis contenta. quae ad philosophandum aptissima. Dii boni l Tune is, Seneca, esses; aut omnino Seneeam esse homines scirent, nisi per commoda ista ad philosophiam pervenisses. tuamque sapientiam divitiarum splendore illustracses Z Philosophiam dico ; non Cynicam illam inreprehendendo positam, cetera inertem, sordidam, dolioque & Diogene dignam; uno verbo Senecae Philosophiam, quae & aulae par sit, & conviviis intersit, di jocis delectetur, & vivere homines eum hominibus sinat. Huc qui contendit, me ille multis ab ipsa pueritia indiget, in primis v ro schola & magistro, quae maximo fere impendio e stant. Fae porro te felicissimo ingenio praeditum per omnia paupertatis incommoda evasisse, S ad aliquam cognitionem . diis hominibusque juvantibus, devenisse. Quid tum inde Quot quantisque fortunae adjumentis opus est,
quibus amicis ae patronis, quanto otio, quam multis libris, ut aliorum judicio satisfacias, eum. que te omnibus probes, quem esse revera sentis e Toga ipsa suas partes agit, annulus, aedes, Co mitatus ; quibus deficientibus, jacere ingenia vel laureata necesse est, molisque ac tabernis operam dare. Nemo Medicum advocat, cui trita lacerna
sit 3 nemo litem ad caussidieum defert, cujus facundiam non ampla domus opibusque referta commendet. Bene ac feliciter in hoc argumento
498쪽
satyrieorum princeps Iuvenalis versatus est, cujus ingenium placet nobis hodierna exercitatione imiatari ; non quod similia fieri posse putemus praesertim ab adolestentibus, sed ut rem natura sua veram, saeculisque omnibus exploratam magis magisque confirmari aetate moribusque nostris ostem
DUplex discultatis genus perpendere debetis,
quod pauperi impedimento est, ne possit emergere, Sin hoc quasi theatro litterarum suas
prima difficultas est in litteris ae disciplinis ae quirendis, eaque primam oratiunculae vestrae partem constituet; altera in profitendis, quae partis
Pars I. Hic explicare debetis, quanti prima institutio constet: nam pueri, quos proficere in litteris volumus, domo ablegandi sunt; & in iis Iocis qualibee impensa collocandi, in quibuν neque optimorum magistrorum copia desit, neque frequens exercitatio, neque aemulatio, &c. Tum paullatim progressi ad studia, quae maj ra dicuntur, ostendetis, quibus facultatibus opus sit, ut qui ι librorum supellectilem sibi eomparet, ut in celeberrimis Academiis praestantes viros audiat, ut publieas exercitationes de more habeat, iisque titulis ornetur, quos maiores nostri sapientissime instituerunt, ut doctos ab indo Elis etiam vulgus distinguere posset.
Ex his di similibus recte expositis apparebit,
499쪽
quantum sit ad bonas artes aequirendas in pau pertate impedimenti. - Pars II. Sed fae aliquem acquisivisse: eui, quas ;so, bono erunt i sibi uni sapiat necesse est , suaque in umbra vivat, qui opibus caret. Nam ne a1 eos quidem gradus, quos Sapientes occupant, vel occupare deuent, nisi per numos ascendi potest. Hie vero cavete diligenter, nequid nimis odiosum attingatis.
Quid ii emittere lucubrationes suas velit, &hominum iudicia subiret Num ad typographum accedere potest sine pecunia tAt enim vel Medicinam facere, vel in caussis ljudiciisque versari poterit, unde opes comparantur. Ita videlicet, sitquis vellet aut Medico uti lpannoso, aut caussidico. Neque vero hoc ad saeculi mores referendum; lquae communis quidem, sed vetus di vana querela est: cujus rei vobis argumento erit Satyra Iuvenalis v I I. Quippe ipsa rerum natura ita ferre solet, ut cui ad vitam commode ducendam necessaria desunt, is animo depressus atque abi ictus, nihil eximium proferre possit. Artes aluntur laude; at paupertas ridiculos homines facit. Sci
SI felicitas venalis esset , nemo nisi dives fel, letter viveret. Quamquam divites fere omnes ita sunt avari, ut ne ipsam quidem felicitatem
500쪽
emturi videantur, si emi pecunia possit. Itaque i sumus omnes infelices; pauper laborat, ut aliquas opes acquirat, dives ut pliares; ille nequit uti, hie uti renuit. Et huius quidem major calami-' tas: nς ue enim mirum est pauperem appetere 4 peeunti qua caret; quemadmodum non esi miisl rum, sitire convivam, qui nondum bibit. At di- .l vitem inhiare pecuniae, ejusque cupiditate conta a bescere, hoc vero quid est aliud, quam illum . qui immodice bibit, adhuc sitire, nullaque ratione expleri posset Sitis hujusmodi morbus est. &3 quidem insanabilis, quia cupiditas superfluorum infinita est. Paupertas si morbus est, facile san i; tur; quia necessaria pauca sunt S parabilia. σGRATIARUM ACTIO.
i Eddere pauperie prohibemur munera vobis. IL Sie ea pauperibus, divitibusque nocet .
Litteratus homo non debet latere. 'PROOEMIUM.DIsciplinarum S artium studium ita eum A.
mae studio conjunctum est, ut nemo nequei molira, neque majorum, neque ulla saeculorum memoria inventus sit, qui eum esset excellenti virtutei praeditus, praedic tionem nobilitatemque contem-i neret. Ac siquis forte modestiae simulatrone lucem l . . H h splen-