De philosophiae apud Romanos initio et progressu, Paganini Gaudentii volumen, in quo praeter historiam multa ad contemplationem rerum, & dissidentes veterum sapientium scholas facientia, enarrantur

121쪽

go De Philosophia apud Romanos

De C. Velleio senatore Romano fidenter defendente Epicuream sectam. eius quidam disputatio contra Platonem , Sunonem perpenditur .

p. XXXu. FTE Epicuri absurdae sint sententia, non tamen Roma-

. norum nonnullos, libertate sua usos pudebat ipsi'p- penaa ferre, dare' operam ιn disputando , eis probabι hineenseretur esseIecta, quae suas opimoner ad Epicurum , εν porro ad Democritum referebat. Iam m hoe libro recens mus Cassium in Epicurea umbra latentem . nunc recita νι lubet nomen C. Heil j Senatoris, hominis proinde grauiis qui tantam mim , tantum'. studium Romae, ad defensionem Epicureafthola adserebat, qui primus in eo genere censeretum cum paucιs Graec orum compararetur a L. Cragosquade re non sinit nos dubitare Tullius in I. de Natura Deoriam ex quo etiam colligere licet fidenter admodum fetellis in disputando Epicureos , sicq. locutos, ne 'νιderentur mio mori

da esse ambitui, π se perinde gessise ac si sua dicta depro

merent ex concilio aliquo deorum . quod eo lubentius crede, quia nostra quo'. tempestate reperire est homines quam plurimos , qui dum profitentur philosophiam, tertιo quoq. veristi illud: Certum est,haec sententia extra omnem CDntrouersiam ponitur, uvistiaἐ quibus formulis abctin rent , si quantum obscuritatis 3nsit rebus natisralibus pera penderent .sed ad C. Velleium redeamus, qui apud Tullium in primo ae Deorum Natura Platonicos , Sιoico . alacriter

122쪽

α Liber Paganini Gaudenti . 8 i

. admodum commentitiarum, futiliumq. sententiarum a . eufit, ob ciss Zenoni portenιa ἐν miracula somniantium, mn diserenticis philosophisrum.

Platonem etenim putat graviter impingere , ais, genitum mundum ore tamen sempitιrnum,nam qua coag- . mentatio potest. esse non distolubilis'cui qui deo t. ctiosi ἄccurrit praeclare Plato in Tιmaeo, dum docet natura sua esse solubilem coagmentationem , non amensic iubente Deos endam mnquam . Sed dum quaeriιurseeundia Platonem,genitusne sit, an nouomundur ξ non desunφ inter Platovicos, qui duum tuideri sibi eotradixis praeceptorem, iam enim dixisse esse genisum δεω negasse.qua de re videnda,qua tradiatur a. Plutarcia in is

scuti de Procre time animarum,atq. abit .hinc nonnemo su ter Platonιcos ingenitum appetiauit mundum i Sallusiam, negauitq. creata an ma mundi a Deo Akιnous. Galenus auia

rem non uno in loco,quod videret fruer se dissidere Hectores, testatus en nescirese, genitusne sit an ingenitui Mundus ΘSed quiylatonici docuerunt mun m esse genitum secvn dum Platonem , mi certe pleri'. docuerunt, scissunt in

contrarium audium . nam aliqui dixerunt mundum ese factum esseq. aeternum hoc eu coviutum ab atιν no , qu minententiam inter nouissimos Platonicos conatus ect tueri Procia ρctodecim argumemis. Alij autem, quod existimarent repugnare esse aeternum opsestsefactum ranunciarunt mundum condι tum in te pare a Deo, dum inordinatam materiam ordine donauit,

abfabre composuit, quod iidere ect apud Plutasebum in lia bello deprocreatione animae. Errat e M , s erTu Ieb

123쪽

81 De Philosophia apud Romanos

menter quὶ quis Plutarchum non recenset inter philosopb ..Auod autem Plato ,-Hatonici putarent Mundum non factum ab aeterno, docet etiam C. Velleius, dum inquit: ab utroq; autem scilicet Platone, , Zenone) sciscitor cur mundi aedificatores repente extiterint, innumerabilia ante secula dormierint ὸ in quam opinionem acerr me ιπ-

.ebitur apud eundem Cιceronem.

amae lubuit proferre, quod Volteius ea attigerit δο- laudo ,'res ipsematae digna sit , quae diligenter perpe datur assuriosu Platomeae philosophim. '. 4i Nam ad veritatem ipsam quod utrinet, nos edocti diu vitus a Mose erim fumus iis Deo optimo maximo ex nihilo Laumpare factum esse hunc mundum , relinquentes pbιώ- I bii g utilibus sua dissidia , fuas'. altercationes munis quam sistendas .

ν De Lucilio Balbo insigni Stoico. agitur etiam

' . de Deo Stoicorum, cum anima mundi

Q Lutilius Balbus itidem Romanus aegnus e si habitos,

quem cieero in Stoica discipliua cum excellentibus Graecis exaequaret, ut iidere est in libro prima de

Hine adeo actum, it disertissimam strationem de De rum natura, in prouidentia iuxta decreta Zenonis ei tribuerit in eodem opere de Natura Deorum, quam legi e rei ti cupiam ab iis , qui Stoica vienta callere morsu. cia M. Platonicorum, non confundendo'. p. XXXIlli i

124쪽

Liber Pagantes Gaudenth. I

isddenda contentio inter ipsum, re cottam in nrito obro quo si placuisset Lipsio cum pDsiologiam Stoicorum componeret plura depromere , molius serte fuisset meritus dacleant bea fruge.

Cum autem Balbus multis eanetur octendere Mundum

ess Deum, sit ess sapientem . nibi'. melius ipse reperiri,

sidera non carere ratione, Naturawq. non esse brutam sed prouidentia ,-intelligentia praeditam , quaerere lubet, annon omnia istasint eadem cum ijs, quae Platonici de an ma mundi proferunt P eiusmodι na=q. anima secundum Platonicos sapiens eis,3mo Hurna est,infunditurg.totι m. do, omnibus rebus largiendo sensum, , motum. interro gare etiam lubet, annon Virgilius in ' Eu.eum Stoicis locutus sit, quando dixit: Spiritus intus ali t, totamq. insuli per artus

Mens agitat molem. Et in Georg. itidem cum Stoa eecinerit rDeum namq. ire per omnes Terra'. tractu . maris, coelumq. profundum Respondere est, non debere confundi animam Mundi, de qua Platonici loquuntur, cum Deo Stoicorum . nam apud Platonicos tres gradus reperiuntur diuinitatis.es Dιus,priama causis, est firmo. architellus mundi, essi demum Antisma mundi. prima causa est ingenita. Sermo gignitur . prima cause . . sermone prodit anima mundi. haec igittir antisma facta est, corporiq. iungitur, aut non omnino sntorporea est, mouetq. mundum. Sed prima causa eiusmodι munere non fungitur,fuuncta prorsus a corpore, in corporis expεrs. Ergo secundum Platonicos non luet diceret mundo nihil esse

125쪽

. 84 De Philosophia apud Romanos

melιus. nom prima causa ab . comparatione e B melior anima mundi. in Stoa autem praeter mentem ιllam , quae coalescens cum materia mundum constituit,non reperitur De F,

nou datur causi superior, ἐν nobilior. viderint vero alia clui ex nostratibus pbilosophis, qui aiunt Deum vi. maximum , conditorem mundι huius, m fospitatorem esses mam , animamq. mundι, siue partem intrinsecam, fir effantialem etiniuersi. qui modus dicendi consentaneus quiadem videtur esse Stoa , sed abhorrere a Platone, ab Aris m aere , o demum ab ipsa verisate Chri Iiana. Plato quidem primam causam non commscet cum mundo . Aristote Ira prιmum mororem, in corporeum commendat eum intellia

gentisi , qui quidem primus motor tantum ea in Oriente , ex in parte convexa primi mobilis , non autem infunditur toti mou. nec pervaditsuasub favita totum mundum . secundum autem Religionem nostram,.secundam veritatem Catholicam Deus non e i forma, m amma nundi, quia non e re para , nec tanquam pars concurrιt ad conuituendum mndum. Mq. e I, infinitus est , omnia mouet, omnibus salutem imperiit , ut cavsa effectrix, non it forma. Uirgilio quae seuerit mens in VI. an. facile deprehendit, qui totam Ancbifae narrationem legat: Platonica enim ea quanta quanta est, ad Stoam, ad Deum Stoicorum non trahenda . ipsi enim 'Dix quicquam de transmigratione , si rcircuitu animarum. Cur ergo ὰ Stoicis accepisset Virgibus

dogma de Deo , ins inde transgressusIuisset ad placitum non

faciens ad Chrninum , aut Zenonem 'Verba porro in Gιorgicis tamsecudum Stoicos, quam iuxta Academiam Platonia explanari, accipit. possunt. νηθexim

126쪽

Liber paganini caudentis. i. gs

enim ossendere rationis Mollie experies apes. cur ιtὰρ qVia Deus Deum appellant Piatdutii etram anι mam mu H) o innia implet , ia omnibus agit, v q. s. quod Ufarum eo entaneum est non minus Stoa, quam Academia. qua proferre volui , ne quis Seruiumfecutus in VI. ane ιae Stoice accipiat verba HV iij. : . C. . .c Obiter quaeret aliqvis: annom ideantur merba S.Pauli

AEI. XVII. in ipso sumus, vivimus ,& movemur, Stoiceaecipiemda, cum praesertim conctet Pharisaeum fuisse S. Ap solum. Responsio in promptu est, nam effatum S. Pauli ad eam δε m est reserendum esse cem, non alio trabendum. Et nim . forulus sic dicitur Iusse Pharisaeus, it resurrecturos mortales cuis ipsis crediderit, in caeteris non incesserit per talium hominum vesti a.

Proseruntur de Nigidio, de Cotta, de Lucilio, &Velleio versiculi. Cap. XXXIV.

N9n pauca admodum serio superioribus quatuor evL

tibus eum depro inferim, ne semper ferius es ceu far , videarq. nescire interponere gurijs aliquid amoenia eatis, Ue versiculos recitemus, honori magnorum νιrorum

dicatos.

Ad Nigidium . .

Uthagoraeorum nomen , coetumq. domumq. Et varium occulti dogmatis arbitrium, Quis

127쪽

βs De Philosophia apud Romulos

x Quis potuit Latia generosus in urbe tueri' i Aduersus Sopbiae: lumina, Stoicidas , in i i Contra Academiae platanos , daphnenq. Lycei , Contra Gargetti culta vireta Senis 'Quis Samiae haud timuit genti praebere recessum, Submittens magno lumina Pythagorae Haec tua laus,Nigidi,est,quae tunc vaga deseret orbem,t Quando orbem Phoebus lampade destituet. .

Ad Cottam a

CVrcum sacra seras, clarissime Cotta, Sacerdos, Et prisca Numen relligione colas, Instar Carneadis pugnando spicula torques, Contra fatidici prouida dicta gregis,

Contra auium aereas voces, dextrumq. volatum e

Cur larua fibris detrahis arte fidem ζNempe superstitio, pauidum quae detinet Orbem o Ferre iubet dubio te quoq. calle pedem.

Ad Lucilium.

LVucida, Lucili, sapientum templa subire Si lubet, & Sophiae splendida ferre sacra,

Cur Stoam ingrederis,cur dogmata mira retIactas, Graiugenum sermo quae paradoxa vccat 'Cur salebras calcas, cur per iuga pendula gaudes Ferre pedem, tuta neicius ire via fSci

128쪽

hichominum mos est, ut ploxima temnant V Sollicitui vago rara labore pa reat.

Cvr, o Vellei, magnum per inane vagaris

Leucippuanteuolans, Democrituaiq. se Leucippuanteuolans, Democritumq. sequent, Si nil iste sophus sine risu promis,&vsq. Quae modo conitruxit pondera a sternit humP

Magno Epicureos redimenda dolare voluptas

Oblduro porcos detinet v'. lare a At te, Vellei , manet inter sidera Romae in Glo,ia non atro diminuenda die.

Ergo Epicureas Leucippi linque tenebras, tZq. sequax, qud te laeta Minerua vocat.

Varronem fuisse summum philosophum , sed in striptis tantum delibasse philotiphiam.

inter philologos numeratur,nae ille magno in erroria

mersatur. Apustius enim insignis philosephus pbit sophicari sapientiam ei tribuit liberali manu, dum ait: memini me apud Varronem philosophum virum accuratissimε doctum, & eruditum legere ' an pbilfibui non sit, qui

129쪽

accurvissime eli victus' ipse Varro lamo minime mur, es prolatur ab homine , qui non decipiebatur, apud Tulliμm in primo Tusculanarum sic loquitur: in illis veteribus nostris

Menippum imitati multa intima philosophia multa Dialectice dicta. quales , Ani Di, , fuerunt libri

Dιuιnarsem humanarumqicantiquitatum , ex quibus H quid citat L A U-s. q ita eam detrimento ab eae cissimo ab atae tempore. nullos mortalium possit latim com-T e. pense lassuram, is viam Ciceronem, qui eiusmodi me bis opus illud commendat: Tu omnia Diuinarum, humanarumq. rerum nomidata genera , ossicia, causas aperuitii. Et si autem tantus vir penetralia philosopbia perspecta pro sol babetas, noluit tamen quael voverat latιn stiteris commendare . nam graece sortemvpotrist tam bene quam latine commentari. cur etiam repetiisset Huae 3am

praeclare, oesubtiliter ab ipsit eo mata I erore suspicari etiam licet e xistim se Varronem latinis literis nequaqu- explanandam pbilosephiam. sis enim hodie aliqui, imo Ne-Hq.fentiantpbilosophica praecepta lingua Italica comprehendi nees c mori pose, nec si posset aebere, quod bocsit sica

temptui exponere. Nihilne igitur expbilosopbia propinauit Varro in suis scriptis ribbanit plurima , non autem pleno sevir Pr pluauit . . Me , ivguis, amicos in Giaeciam mitto. crucero aurem e nrim in rem si cotur: philosophiam multis locis inchoalti, ad impellendum satis, ad docendum parum . Nunc iubes his hexamιtrissummum virum pro

130쪽

tii Varro potens vero, Varro doctis ii eius inter i , A Romuleos proceres, Latiae lux aurea linguae, V-a. 1 Farn Uetustatis, satyrarum conditor , ingensia Inter doctiloquos vates , coetumq. sophorum s. Edidit excelsa in patria tot milia librun, Totque voluminibus: Sophim ditare sategit, - Quae prope cuncta tulit longaevi tempori sartas. O detrimentum lacrymarum flumine dignum,4 Osenij saeva'. vices , crudeleq. factum. - , , O vim tardipedis Fabii, quem Lemnos adorat rhvid Siccine Varronis potuisti extinguere chartase , AEtherea digna'. die dignalq. iuuenta, et Perpetua, dignas, quae nunc in lumiyis aura Versantes, nitidae nos aurea dicta docerent.

- Commendatur Cicero si philosophiam,quam primu

literis latinis locupletavit. posse eos, qui Rei- - publicae praesunt quandoq. vacare philo-

Consuetudine amplissimarum bominum , tre et aris n

ia morum bominum eluium philosophia deditorum eumfubinde iteretur Tullius Cicero, non potuit non

ipse insipientiae studia ferri ,fui'. ingeni, vim, qua ingen3

erat , ad arc ana βιentiarum extendere. quod eo minus murum videri debet, quia Pbilonem columnam Arestiae se m , uoua . Academia 'limisi audine asiliuit, cuius M etiam