De philosophiae apud Romanos initio et progressu, Paganini Gaudentii volumen, in quo praeter historiam multa ad contemplationem rerum, & dissidentes veterum sapientium scholas facientia, enarrantur

341쪽

a 86 De Philosophia apud Romanos

.em dicere animaem esse aeternam, in Platonicos omnes id dato serere,at non sacer genιtam animam ab eodem Plato

oppellari . Difivitatem quam experimur dumsermo institiatur is

anima agnascit Plato in Timaeo,dumsere1ων nos multa ta..

quam μετεχοντας προστυχοντα και εικη fortuito, aut reae

Platonem anima nostram adrerum ιntemgibιlium cogniti .em caligare , proper βο-um naturam erractem. aeua confessio Platonιs 'radetur omnem certum

dinem de ei mori dis erratione tollere, at q. adio seudem nos non posse baberesidem Platoni ealiganti,t, eaeo tramit incedentι ιn tantarum rerum pervectigatione . si igitur ρα plexe locutus ect Plato in Timaeo, inq. Phaedro arq. alibi , magis ac magis νιdetur muniri obiemo S. Iumni, quod si bi pugnantia protuleris . nam qui non re cire rem aliquam asesequιtur, vult tamen eam explanare , fere incidit in sc pulos repugnantiae. Tentarunt tamen etiam christiani scriptores eiusmodyaeodum fotuere, ne sibi contrarius d prehendatur Plato, da quibus quidem serutionibus entiat sane qu . pro lutit. . B etιωs ob. V. de Conso . mitosephia profa n. sic seriabit: Non rccte quidam , qui cum audiunt visum Platoni mundum hunc nec habuisse initium temporis, nec habiturum esse defessum, hoc modo conditori conditum mundum fieri coaeternum putant. Aliud est enim per interminabilem duci vitam quod mundo Plato tribuit o aliud interminabilis vitae totam Pariter complexam etae prauentiam, quod diuinae me

342쪽

ει proprium esse manifestum est. Deinceps profert verba, qua profecto instita christιa

na non exiguum negotio. faeegre videntur: Neq. Deus conditis re s antiquior videri debet temporis quantitate, sed simplicis potius proprietate naturae. An e Ioab aetervo factas eia mundus ' quod idenιωr etiam ducere Noluisse aliqui, quι non ex rempore ted ab aeterno aisne dici Deam Dominum.

Tertiassianas iuxιι ex tempore Deum iocatum D Lnum, qu/a noo ab aterno , sed in tempore condidit Mum

Boetius videtur fatis facere di cultati, quam praefersne eius merba, dum postea inquit: Deo est semper praesentarius, ac aeternus status e scientia quoq. eiuS omnem temporis supergressa motionem in suae manet simpli citate praesentiae , infinitaq. praeteriti ac futuri spatia complectens omnia quali iam gerantur in sua siminplici cognitione considerat . sic iotelligi quop parεμ quatenus dominιum, quod Deus babeι in res se creatas aeternum sit. Nec eniis propterea quia semper omnia vel ei praesentia intuiιπι ess Deus dicimus ab aeterno condιιum isti mund- . Sed Platonis sententiam de mundo mel condito , quia etiam .ierna amplius explanat , quasi excissando Boetius, dum vis ibidem si digna rebus nomina velimus imp nere, Platonem sequentes, Deum quidem aeternum mundum vero dicamus esse perpetuum. Bessurio in secundo libro pro Platone cap. V. non pau. ρω secund- Plago m vicι mundum Deo coaιernum, bces

Nedun formali. ter sed

realiter etiam a Dissiligod by Cooste

343쪽

,88 DePhilosophia apud Romanos .existimes , sistima docuisse Platonem mundumsere νμις-μ, sust atrinum . plurimum , 'ixquirimer aeter

tram causam, & aeternum causatum . deinceps mulgariabus exemptis mens ait est vestigium pedis aeternum so- . ret non tamen coaeteInum cum pede vestigium di

ceretur. ' .

Eι paulo antι domiι maxime disserre aeternum illud quod omnem simul infinitudinem ent 1 comprehendιt, qualem Platostatuit Deum , ab eo aetemo , quod suum se non abse ture sed cum fluxu generationis conneaum habet, or ut perpeιuum esse possit, aliunde acquιris, qualιι, tonissentemιa , est mundus.1.dec t. t obiecit quidem Aristoteles in libris de coelo id quod semper e B,non posse dici genitum το αMὀν ου γενητω. ἐν rex. LXII supponit genitum dici quod non erat prius,poctemus sit,aut si generario ipsius sit ex eo, quod non e n. Dd debebat meminisse motum in sua scholasemper fuisse is aeternitatem motoris, sis ramen motus prouenit a motore, σή est causeιὰ Motore. Ergo non repugnat aliqui emper sese,ἶν tamen

habere causam

a Nonne secundum ipsum fol ea ingenitus ξ absq. dubio . si salsemριν fuit, si fieri non pote i ut non habeat semper comitis radios , comitemq, splendorem sol, dicere e si I peris isse uendorem obs, cum tamen fluat 2fole.

Al quι,νι Briserio .aduersus Aristotelem proferunt,quadmateriam aeterna secrandum Peripatum , ω tamen Deus sit causa m iter ει sed nescio an haec talentio sobila sit cumseeundum Ara noti lem.materia sit ιngemra, neq. eιμι causa μ Deus is longe Metior est ratio, quam construxιmus de mora

344쪽

- - Liber Paganini Gaudentis α

caeli, qui motu emper fuit, re tamen habet cosam prictum

motorem. et

i Superes tamen actue dissealtas ex Piadro, ubi avisa dicituir iugenita. nam quod ingenitum es causam nullam habet. Cur ergo in Tιmaeo multis merbis a ima generati

nem enarrat Plato e . 1 i.

. Plutarchus, visuo loco tradidimus , dixit ingenitam dei animam in P dro, quod motrix esset inordinata, Ninordinate moueret mundum, Deum autem promus non esse ea am animae inordinata: sed dies genitam , quod motu oris dinato Deus eam donauerit. Anima igitur mi substantia inordinata non babet Deum causam ined mi ordinata, ἐν fecundum ordinem. inquam rem proferuntur vemia ex imo

Platone : cum omne quod visibile recepisset minimEtranquillum, sed inordinato quodam, & tumultuario motu agitatum, ad ordinem ex inordinatione reddigit.

Nonne bae merba indicare videntur non essentiam rorum atq. naturam ese a Deo conditam, sed ordinem dumtaxat , atq. ornatum datum a Deo rebus: al. adeo in tempore non ab aeterno mundum eo actum,nec dici debere summum, nisi ratione materia, animaeq. inordinatae

Huic argumentationi fere misus est dare manus Foxius ιν cedere i , quae Plutarchus habet toto libello de Anima procreatioue, qua tamen si vera forent in febola Platonis, tota eius doctrioa fatis diserte exposita in Timaeo Iubae

seretur.

Sed odiamus Foxium non admodum Platonice, ut viaritur, loquentem subiectum ipsum, & essentia mundi

345쪽

oso in philosophiaapud Romanos

aeterna est,& initio quasi rudis deibrmi . fuit: postea

tamen cum a Deo est in ordinem redacta, informa ἔ taq generata esse dicitur , quo fit, ut nihil aliud si e . mundum generari quam sormam denub ordinemq. .accipere . nam ante factum coelum substantia uniuerissi erat, licet inculta, & inordinata tempus quoq. munime distinctum, deter minatumq. tunc extabat. Ge.

dinatum ,& motu eius distinctum. -- αuaesententιa evidetux etiam fuisse Pbilonis in libri disopi . Dei, dum scribit: si quis causam, quare uniuersum hoc creatum sit, velit exquirere, non errabit, si id exi. stimabit quod quidam ex veteribus protulit, bonum esse creatorem. Erat sua ipsius natura inordinata, in-larmis, inanimata,varia,incongrua, incincinna.Addit Creatorem substantia inordinata in ordinem sermasse.

Vbi tamen in eo contradicis mutarcho, dum aitsubnam tiam ilia inordinatam,fuisse expertem animae. putat namg. Plutarchus animatam fulse ,sed motu inordinato , citat. Phaedrum, in quo anima dicitur ιngevita. , Μ, Nonne autem ea hoc improprietatem impingere Platoni, quasi anima dicatur tune genita, quando donata est oriun tro motu ὸ vam gigni est produci non ordinarι - AEuod si quis Platonem loquentem de Deo redigente imordinationem ad ordinem adsensum ipsi, ut apparat, magis conuenientem reducere velit, forte dacti cum Bessarione nomaccipienda verba prout sonant ,sed explicanda sic, πι sciamus voluisse Platonem ιn re tam remota ab humanis se Lbus loqui modo humanis auribus cousemente. nam sin Moyses

346쪽

Liber paganini Gaudentis

ses mstra inbuillitat aliquid tribuit, quando creatione

rerum enarrauit. ' - .

. uod vero in Phaedro animam ingenitam appellauit , quod . diuisio illa Entis Platonis in Timaeo videtur signi cara mundum secundum Platonem debere diei ingenitum,1 forte ita exponendum fuerit, Ussamus Platonem qua Gq. vocasse ingenitum , quod semperfuit , neq. Orιtur iurempore, ut animam mundi, sis mundum dictinguaι ab θa rebus, quae prorsus mortalessunt, s caducae quaeq. dicuπ-tur condi a Di=s mmoribus, quotidie oriri, γ interire. αuam expistationem consentaneam eis dboia Platonica ex eo disceresertas si G,quia in Naedro docet animam non habere principium, neq. coepise moueri me emper habuisse Dum motum: ne eam facias caducam, ut eaducae sunt res quas nos ipsi videmus habere ortumDi motus, in eundem intra certum ramoris spatium amittere. bine dixit in diu me Entis generica, ilis, 'genita t, ns vam esse. cur ita Θ quia si consideres aeternitatem, oe cum ea conis seras breuem durationem rerum caducarum evidentur numquam nusquam esse. A censu talium rerum. caducarum exeluduntur Ela, qua ab Opifiea 'se uua simplici'. operatione genita sunt, qμα cum femper fuerint, nunquam' occidant, quandoq. ingentisa a Platone appellata sunt , quod maxime dictent ab idis r bus, quae in tempore gignuutur , ἐν intra certum temporis

flatium intereunt. /

se anima, mundus costata cum tisice, quamuisse perfuerint secundum Platonem, dicuntur genita, si autem conserantur cum ijs, qua manant a secunis causis, quasto a a Deos

347쪽

as, De Philosophia apud Romanos

imos iuniores dicit Plato,ingenita ciscantur, quod nullam fuerit tempus, quando non erant,in schola quidem Platonis. aeuibus si quis nolit acquies:ere, recipiat sanesese aurrus inum, cotιndat no prorsss inter se cohaerere dicta munis , quando quidem Use fatetur in eiufinoia rebus adeo Hostilibus fieri, τι aliqua fortuito, ἐν non pro με consis

derate proferantur.

De argumentatione S. Iustini, qua colligit Arbstotelem docuisse animam esse mortalem.

de επιλ non pauca proseruntur. p. CXX.

PErpendenda ea argumentatio S. Iustini, qua eolligio Arissotelem docuisse animam esse mortalem, non esse immortalem, quia scilicet dixit eam esse M. τεμοια estforma , qua eum materia constituit compositum. Ex physicii autem eiusdem Aristotelis constat Num docere formam esse inseparabilem ex Metapb. Drmam quatenus est in composito esse fere ut accidens ea, quod in

terit intereunte compost to. icum igitur, anim a sit forma corporis , intereunte com posito , εν ipsam interire necesse est ficundum Aristotelem. Nonne enim anima tu brutis eu forma , siue s eundum Aristotelemi Atqui eiusmodi orma perit,pereun te bruto. Certe Aristoteles passim ε λεχειαν opponit ἀπάμει siue potentiae, pro εντελεχια θυι etiam dicere ἐνέργω Actus autem nultas est res quae perit. Ad cribamus aliquot locos ex libris de Anima Arictotelicis . ob. II ' cap. V. tex. LVII.

348쪽

. Liber Paganini Gaudentis .. 293am. Salus magis eius quod est potentia ab eo quod est .mλα actu,& simili sic, ut potentia se habet

ad actum ἔχει προς στελεχειαν. speculans enim fit habet scientiam . & in actum ἰ- -λέχω, aut alterum genus alterationis est. AHEoteles comparat animam fientia. δε Hentia interit intereunte compota filo . Dentia autem est εν λεχυα ηπρ 1 speculatιo ea ἐνεργειοι ἐντελέχεια δευτέρα. , fecundus acIus. Tex. LV. ait diuidendum de potentia'actu, πιρη

δυναμεως καὶ ἰντεπιχείας.

Tex. LIV. ititur mocabulo περγείας , ω id opponit δυναμώ, quamuis quod iam Aristoteles nunquam actum primum appessauerit ἐνεργυιαν. dicit autem motum esse actuas ἐνέργειαν , quamuissis imperfectus. Mox subiungit r om

γεta οντος , ab activo, & actu existente. ibi i lud actu. γεια exigere idem prorsus ect, quod επελευία ει ι .at' ita εέργειαν midetur accipere Ar; loteles pro actu pr mo, quoa tamen in reliquis videtur vitase. Neq. enim di. ceret ipse animam esse ἰ έργειαν πρα- primum actum. Cur ita st quia ἐώργυα est vocabulum valde receptum apud alios quoq. scriptores, nec tamen mnquam aliter accipιtur quam pro operatione. ἐντελεχυς autem Aristoteles a se confictam ausus ea transferre ad signficandam forma is, quae ea ἐντελεχεια πρων. quod igitur trito mocabulo non tribuit, trιωbsit sua , quia minus poterat deprehendi nouitas insolens nguinationis in nomine ase congrum. Tex. LXIX. eiusdem librι II. de anima : lumen est

actus f --γ - perspicui, ut perspicuum eta mox

349쪽

,ι,4 De Philosophia apud Rominos

ait lumen esse inu ενυλ perspicuum ab igne. viderpromiscue hic accipi ἐνεργειαν--ελεχειαν, quia agitur de operatione, cum lumen intelligι nequeat ab . illumina

tione .

syuodsi lumen eu qualitas secundum Peripateticos, qualitas accidens en is accidentis autem esse est inesse , ne Ano non evidet sublato perspicuo corpore tolli etiam lumen siue εντελέχουαν hoc ess actum ipsius perspicui. igitur apud ArisOtelem est inseparabibs. Sed aduersus argumentaιionem S. Iunini regerere licet . Nam cicero apud Aristotelem legit ἐνδελέχειαν, quodsi gnficat perennem quandam , ἐν continuatώm motionem. si anima sperennia stu continuata motio , immortalis diaeenda est secundum Aristotelem. merba Ciceronis fant in primo Tusculanarum quaestionum: quintum genus adhibet vacans nomine ,& sic ipsum animum ἐνδελέχ uis appellat nouo nomine, quasi quandam continuatam motionem ,& perennem. Accedit, quod Deus alicubi ab Arictotele ,rελέχεια E. eitur . cur igitur non voluit dicere animam esse inmorta, lem appellando entelecheian XII. Metapb. cap. VIII. siesribit Aristoteles ripsum verb quid erat esse primum non habet materiam, cum actus sit γαρ. cap. VII. tribuit Deo vitam sempiternam, auumq. continuum. π eodim capite inquit , -δευ προ- primam substam tiam esse κατ ἰν-γειαν secundum actum. In VI. de anima agnos it in Mente aliquid immortale .separabile. igitur anima humana immortalis est.

350쪽

, Liber Paganini Gaudentis.

μι-ere tamen licet bis ne S. Iuulnus fruara miriatin inbitectatus talem argumentationem. Nam lectio ιlia Tu liana prorsus rei=cienda. An enim Aristoteles unquam v eduit caelum ἐνδελέχεαν cum praeditum sit perenni latione Nonne omnis anima in genere apud Aristotelem habet nomen λεχυας ρ An anima plantae tydues perennem lationem ΘAvidiamus Aristotelem insecundo de Anima tex. XVII ipsum autem vivere viventibus est esse, causa autem& principium horum anima. amplius autem actus eius quod potentia est , ratio est. vbι utitur nomine εντε αχειας . lumen ea actus ἐντελεχ . perspicui. An tribuesperennem motionem ,-continuatam luminιῆ quaquam. incredibile autem e I, cum toties itator Ari toteles μει

ne εροελιχίας infula operibus hodie legatur sic , non autem ut Cicero legit, quod in in omnibus illis deprauata firlectio. laeuod Objtitur Deum appellatum ἐντελέχειαν de eo ceristant interpretes, qua de ra ad exercitationes Scaliteri scripsi

easse ideo, quia ipsiussubstantia esti purus octus, s es sua

operatio, quod dici de anima non potest. Nec sat es Ciceroni secundum Aristotelem tribuere Deo perennem motionem, cum immobilis sit Deus, secundum eundem Aristotelem, qai cum in libris de Anima contendtrit aduersus Platonem se dere animam Usi immobilem , ylaue agendit in suaseboia non posse cum Cicerone vocarι animam ἰνδελ αν, quι si continuata, si /perenni motione foret praedita.

Obiter autem Hxerim me nes ire an a Voluendum argu . mentum matonis quo muli offendere anιmam mouerI, 6usa