장음표시 사용
351쪽
hsa mouet eorpus, fusiciat dicere pulchritudinem mouere , ii et sit immobilis, nam pulchritudo mouet mi amata , non ut pb icum agens. anima autem mouet pblice corpus. Ad III quod obj ciebatur, Heo me iam nolle disputarade intellectu Agente, ne prolixus minus euadam. Tantum nnuo iam notum esse, quid Alexander, quid Themissius, ν ipso Auerraes de intellectu agente tradiderint, de quorum etiam expositione bie altercari nihil attinet .se Hoc non omitto, ut obseruem abs i. dubιo diligenter Rrusinum cassiderris ea, qua traduntur ab AriRotele inter tio de anima, θην tamen pronunciase ipsum ideo evideri δε- cu se animam esse mortalem , quia eam entelechian appella..it. ι
Non pauca alia de Entelechia Aristoteliea s de '
qua praecedenti capite prolata est arguis mentatio S. Iustini, depromuntur.
Cap. CXXI. SI S. Minui perpendendo sententiam Ari Iotelis, quia
ocat animam collegit eum putasse esse mortalem, mi praecedente capite exposuimus, liceat quoq. nobis magis ac magis excutere definitionem anima traditam infecundo de anima tex. ra bis verbis: Anima est actus primus corporis naturalis organici potentia vitam habentis . aduersus quam insurgunt omnes hae di cultates. cur enim ut d siuiret animam boe ea clarissime docerere
quid ipse sit,excogitauit finxit ipse nouum vocabuliam cuius signfiatum necesse eis esse obscurum. Certu pectus
352쪽
Liber Paganini Gaudentil. 2s7 ea , qui sis non petere indicare, quid de re aliqua seruiast
verbis communi usu comprobatis. cicero profecto licet essetgraece docti ur, udo potuit Aiaeelligere, quid sit εντελέχμα. hinc eam in m rauit, ut m set quidsibi mellet Aristiteles. Sed deceptus ea eiusmodi imminatisne,ut praecedente capite omnAmur. Vocasaiam επιλεχεια apud ipsum est malis vimbiguum nam iam signi eat subctantiam tex. q. in II. de anima ἡ ωσι ab ἐ-λ substantia est actus, huiusmodi igitur corporis actus . in prassicamento subis stamia. M abbi, mi in tem 1 8. mittar boc modo loq-udis ἐκ -λεχειαν ἄγω - ι αμει -κ: in actsi ducens ex potentia existente.
uem duplicem signi atum ex suis ipse tex. V. dum
dixit ἐωλε αν Hei dupliciter, mei πι scientiam, melut pecolari. In texisautem 69. lumen appellat ἐπιλεχυιαν lumen a tem qualitas e R. bine discere eia Arictoreum multos signia fleatus indere moeabulo ase constructo . qua quaeso auctoria rare e Etenim si evit intelligi, debet indicare merbis receptis quid sibi malis. quod si fas unicuiq.sit arebitιctari η
ua moca la, eapvalde homonyma, tolletur commercium inteν homines.
Mirabile porro ea idem voeabulum transferri ad signi-Acanda illa , quae sunt in tribus diuersir praedicamentis , in praedicament cilicet Uantiae , qualitatis , ω actionis. cui nascio an in linguis simile possit r perιri exemplum.
Magnum autem coactiost exantiare laborein , qui latina volvae ut explicare εντελ εαν Aragotelicam, qua dif
353쪽
19 8 De Philosophia apud Romanos
sicultas manuuit ex nouita te Nocabuli. . HAliqui non verterunt latine, cum nescirent , quale esset vocabulum , sed simpliciter retinuerunt graecum. sie apud eos qui merterat Arι totelem apud Auerraem legimus in II. de an. tex. II. est autem materia quidem potentia, species autem entelechia alter Interpres itidem scripsit: est autem materia quidem potetia,species vero entelechia. Hoc vero non es mertere ,sed fateri se ne cire, quid Rufi:are voluerit Aristoteles nomιne entelechiae. nonne au tem se propinaret ridendum , qui volens vertere narrationem Mosis de creatione , sie inciperet: in principio crevuit Elohim coelumi nam lector imperitus linguae Hebraica nesciret quid sit Eliaim. Aliν entelechian reddiderunt perfectionem , ut ea mi-dere apud Auerroem: & materia est illa, quae est in potentia, forma autem est persectio. Sie materia repellitur a perfections, eum tamen male Hascuodum Ari rotelem sit substantia ex ipse una cum forma fiat tertium , nimirum perfecta, ese completa sub Iantia. per materia tanquam partem alteris completur substantia. Ergo etiam ima persectio patea appellar . Alij omisso persectionis vocabulo actum vocaverunt εν
λεχειαν. ιmo ijdem interpretes apud Menoem, quod paulo ante appellauerant enterrebian , mox vocaverunt actum tex. III ' sevi autem verterat tex. IL perfectionem, idem motabulam retinuit in rex. 3. Velim autem flare, unde acceperinι voeabulum actus , G tement enteuchian e Actus certe apud latinos num
diuam significauit aut substantiam , aut qualitatem ,Ied sem
354쪽
Liber Paganini Gaudentis. 2ssmper agnificae, id quia, ct in praedicamento actionis. Em
se viai abutitων vocabulo a Ius, qui eosignificat aliquid, wd est in praedicamento substantiae, vel qualitatis . nam
quis latine Aquens unquam dixit anima ea actus, aut lux ea actuso periorasaeuia quadringentis abbinc annis tales locutiones nobis pepererari t. Actus retae exprimereι ενερ αν. cur ergo instoteles non
dixit animam esse ἐν εργυιαν 'sed hoc non potuit dicere, quia apud graee ioquenter non potuisu torquere id morabulum ad significandam substantiam: ridendumq. se praebuisse, siasseruisset animam esse ἐνεκροπι --ην. ω tamen in X ILMetaph. intest gentias appetianis πεπειας , qua intellis gentia su noulgantiae quid igitur impedisit quo minus animam vocaret ἐνέπωαν πρώrme cur etiam formam nua
quam ea ausus appellare ἐνεργεHos intelligentias, quaesubinflantiae sunt περγειας anel auit ξ qui autem audit Mentea motrices appellatas ἐνεργειας quomodo id dicet latine P serimamreabit. Ergo forma quaelibet quae cum materia eo tuis compositum poterit sic dici. Cur ergo Arictoteles Idirmam nunquam dixit ἐνιργναν δ quia norat graece loquentes valde procul absse , quisubstantiae tribuant moeabulum ἐνεργάας. Sed cur Aristotins nou posuit in definitione animae sin - , potentiam ρ cum audiuerimus ipsum vitiosi sie loqui τι
Heat αγο ἐκ δυναμωe ἐις ἐωλέχειαν deducere a potentia in opera tionem. nonne qui incipit loqui, eum non sequeretur exis ὰ ρotentia in aeZum Θ Ita est . at locutio ea actus promumens adi anima. Igitur recte patui t Aristos es retinquere nomen , uti nomine μάμεως. apr ramus quaes vrrba Aristotelis in secundo de anιαa rix'
355쪽
goo De Philosophia apud Romanos
LIII. quoniam autem sentire dicimus dupliciter , potentia & audiens , & videns, & quod iam est operans. bi graece in rer se opponit μαμιν δ ἐνεργειαν. At principium quo consi tuor in eo , ut sentiam , audiam, iodeam est forma. Melius igitur fecisset Aristoteles,si in definitione anima posui et Amμν , vocabulum receptam, quam ἐντελέχειαν nomen prors nouum, so' Unotumhbolis philosophor MDices nomen-significat qualitatem , non substantiam. sed anima substatu AE est. O . , 'Respondeo, imo δυνα - μι potentiam apud Arsu um signi=care etiam 'buantiaminam materia enubflameia, re tamen dicitur se si me. Ergo potentiarissi
inistrare etiam substantiam. ιο in is tamen δυναμυν in definitione anima Aristoteleano na de causa. nam Uus fuerat nomine potentia ad imdicandam materiam. Ergo non potuit id cabulum trisbuere forma siue anima. In definitione anima erat collicaturus eorpus Aiasas p eentia babens vitam. ne igitur bis in eadem definitione pe-nerer potentiam, er quirim diuerse signfidatia illam omisit. rectissimὸ tamen dicere ea, animam esse principium , quo quia in eo constituitur, mi intelligaιsentiat,moueatura Sιd placuerit fanὸ Aristoteli appellare animam a ,sermam, perfectionemq. quandoquidem tex. II. in Π.de anima postquam appellauit partem silam qua cum ma teria constituit compositum μοπην, και ειδες sormam, di speciem, subiungit το ειδος λελεχεια, serma autem
persectio. bim quaero, si anima est presecti γ
356쪽
tur in tertio de anima tex.'XML stu loquitur de amma , ετ in ipsa reperiat aliquid tanquam patiens,, aliud tanquam ens, Eiquid tanquam materiale, re aliquid tanquam formale ρ cum praesertim cap. IV. tex. I pollicitusfui sero velle agere de parte animae, qua regnoscit anima,hoe est de flore vescidicum ipsius formae, or ipsius emelichiae .soloferendus es textus iste A I. quoniam autem in omni natura est aliquid hoc quidem materia unicuiq. generi. id autem est, quod potentia omnia illa. alterum autem causa,&factivum,quod faciendo omnia quod ars ad materiam passa est , necesse & in anima has existere differentias. Anima ect perfectio, est forma, ea principium operand
ωτιον , καὶ ποιητικω operationes enim proueniunt a forma Et tamen in hac formasilicet anima Artoteles deprehemdit materiam, deprehendit μα μιν, quam tamen cum vectet dicere animam ese prorsus remouit ab ipsa, tribuendo illam materiae. An forma,quae perfectis ea pote Ibasere disserentias huiusmodi, ut in ipsa sit aliqui a suum, aliquid activum ysicne ima transit in naturata maiateriae - ' mene anima, ut intelligat mutila re manea est, sed
tet' a quodam extrinseo per sei ipsa spasma, extrinsecum autem ιllud επαντα εποιει δ
Omnis profecto forma sile inscirmat ut perficiat camps- tum in ordine ad operationes. Sed anima est forma. persicis igitur bominem. Cur ergo ad operationes aduocandumsuit agens quoddam extrins eum, separabile e .
357쪽
.3ox De Philosophia apud Romanos
. . in ne qu squam impiUM , in anima ab Arι Guele non pa- .im Neram matcria ed quandam vim vocem potentialitaten , cum non sit actua simpbcssimus , ut ea Deus empers nonsium materia detiam cuiusum .potentialitatis. Sed misso loce ex Tertio de anima , viritur superuaca- . ne a diligentia clusus Aristoteles collocasse in desinitione animae instar generis ἐπελπιαν, cum baberet alia vocabula ad idemsignicandum , quibui sapes amfent entiam exposuit
formam, quam primus mucmi am ειδος, mox μοῖφῖν, quandoq. etiam, ut in ubris de caelo ἰδέαν vocavit. Cur igiis tur non dixιι animam esse μηφὸν , ἰδιαν corporis ξcerte aut Nocabula noua non sunt construenda , aut Naide parce s utendum tali licentia. Arissoteti autem non fatis
fuit ad nouum significatum traxisse vacabula ista μορφη , .m , εἰδος , nisi nouum prorsus , gracis auribus non auditum, ἐπελελυαν nempe conformaret.
Quod vero animam dixit esse εντελεχειαν priamam perfectionem , auo primum actum, prorsus non es transmittendum ab . animaduersione , nam ab animae es
sentia remouit omnem motum, omnem operationem, omuem
s Bovem:quasi anima singi postsubstantia seorsim ab omni
actu ue operatione.longe melius Cicero perennem, st coμι nuatam motionem putauit ese de essentia anima. Plato etiam omnem motum tribuit anim ν αυτοκωτον disertissima sententia censuit esse, hoc e II habere primipium morus afeqo . αuod si flocci faciant Pι ripatetici auctoritatem Platanis, nimii pulenι esse dictum Tul0, contendam ego adueris sui ipsos inseparabilem esse operatιonem ab anima . posita enim anima ab . dubio ponitur vita . sita autem ectin
358쪽
operationibus vita. Non igitur gi potest experi operati num anima. Non defudit eameH ieν recentiores aliqui I qui miseram animam quandoq. alligant corporis i ut si quidem praesens , nihil autem operetur fatentuir interιm animam infirmare corpus: An baee informatio ab . Oper alione est ' an corpus animatur ab tecta cctione ' Atqui Aria noteles docuit animatum ab inanimato deerre motu,&sensu sigitur alicubi collocetur antina ab quod qui annma praeditus ea babeat ullum motum , erit animatus , et inauimatus, animatus quidem quia praeditus amnia a tua nimatus carens sensu motu .aeuaero etiam ex recentioribus philosopbis, qui που πω gaui, Ut puto, animam essesuper intem dissoluto composito, an possit anima separata a corpor xilii age=ι Aὶ φιiρ- eundum Aristotelem incorporeae obstantia sunt ἐνέπω ὐσία boe eB in ipsis identificatur τι sic loquar subctantia operatio.qui igitur separat operationem ab anima, eius demuit substantiam. Superesset plura in desinitione animae Arictotelica gemiana fictendere la ver, sed nimis prolixa euaderet dissertat se quapropter omitta alia, quaeseo tempore alibi in aciem prodibunt , non quod putem me posse facessere negotium doctissimis noseri seculi Peripateticis ed ut mihi eam fumam libertatem , Pa emper omnibus largita eAphilosophia mi de cuiusuis bominis dictis , far pιsuam promere sententiam .
359쪽
Exemplo Mustini exercentis se in examinandis .
opinionibus Aristotelis expenduntur qua, idan quae proseruntur tum ab AristO-- , tele tum Averroe de terrae magni . tiuuine. Cap. CXXI,
CVm nobis ob oculos versetur exemplum S. Iustini, qui
nonsegniter legens ArιHotelem quadam in eo obferinstrauιt, qua accurato Nerιtarιs indagatori non videntur pror-fussatisfacere, dabitur m ibi venia, si mestigia tanti viri securus itidem quaedam annalem, ut aliorum Hlgentiam potiuι excitem, quam visa tigium tanti philos phim raraonimisententia oppugnem . V. - .
. . In Γ. de ciet tex. LXI. exponit quam parua sit torra, quendιιq. admodum esse exiguam. probatianem tamen ba Llanter, s non prorsus alacriter prafert, ait enim eo , qui
ένειαν herculeas columnas loco Indiarum, quiq- put/ηι
non videri prorsua incredibilia dicere. loquitur basiι ter quia tunc spatia terrarum non erant exacte nota , Geur pbiaq. exiguis limitibus continebatur. Alexander Ma gnus multa patefecit, sed in oriente, non in occiduis, meriHonalibus partibus. quapropter minus Ietebas ArιII teles, quo spatio dissaret columnae Herculis ab India .l uiter suspicabatur non magnasse patia maris sese porrigentis ab Herculeo freto ad Indicum oceanum. cum autem suspicionibus indulgeat nee certa cognitis
360쪽
Ister Pagamni Gaudenti 1. 3 os
nitatur AriRoteles, mi essendat ιxiguam es terram, dia fiamus ιmum , etiam in acroamat c s scriptis non semper niti certis rationibus , δν demo itionibus ,sed πιι qua doq. argomentis, quae ne quidem probabiliasunt, aut siprobabitia fune imbecillitate laborant . hic certa Ari Hot les de rebus sibi incompertis loquitur, t collia terram esse paruam.quam procul autem distam Indi is, Herculeis columnis. 4uid vero diceret Aristoteles, si no- Bri temporis nauigationea legeret, si pιrpenderet spatia pro pe immense Atlantιei mari imo amplius prousiciaret ario esse paruam. parua quidem ima eri, si conferatur eum uniuerso sedmagna, si a nobis consideretur qui adeo pusilui sumus . Apparet etiam, quam parum profecisseι in Geogrubia Averroes,qui tamen vixit annopon Christiam mille imo rem
resima, si e post exortum falsi Masmetis anno DXXX. miserabit ipse ad hunc locum Aristotelia. qui . pros manimaduertιι Geograpbos veter es ab imo lectos non suis ,
cum ne quidem videantur transuri in Arabicam linguam . exiguam igitur eruditionem,exiguam bictoriarum notitiam ad exponendum Philosopbum Ese attulit . . Ait autem,ut expliera tex. Ioriunte loci terrae in quo
sunt Idola Herculis id est sinit occidentis istius partis bis bitabilis asse propinquum oriunti imi loci habitabilis babi
rabilium locorum orientalium . quod an meritati sit consenia aneum qui . iudicare potes. noluit autem censuram exemeare in Arigotelem tum quod Geographiae ita vllum babeis ret Num, tum quod nec miti in re reprehendere praeceiaptorem , quem alibi ait nihil unquam protulisse ab . solida