장음표시 사용
31쪽
2ααε ι ἡμια Id cst, Dicantque ius in omnibus pecuniari is causis usque ad trecentos aureos,nequeuntibus collatoribus nostris eos, quos sibi obligatos putant, protrahere ad clarissimos prouinciarum Praesides, si intra dictam trecentorum solidorum quantitatem causa consistat.Scd neq: actores ea ipsa de re litem pluris aestimcnt, ut reos conterant, non ad Defensorem ciuitatis, sed ad loci Praesdem deductos. Imo siquid tale fecerint,& sententia ostendat causam minorem esse trecentis solidis, deditatque opera aestimationem ampliatam, ut apud Praesidem prouinciae, non apud ciuitatis defensorem,eXaminaretur, solus actor totius litis subiiciatur dispendio. Et licet sub dictione Bailli uorti aut Senescallorii mula tqui exii tae sint obnoxiae aliae urbes, aut oppida, nihilominus coss. admu- illi dicuntur Defensores ciuitatum: quia paruae illaemc ac ciuitates, aut minuta illa oppida, membra esse vidc-b Io tur illius ciuitatis, cui respondent. Quare manifestus δεινὰ pia'ς rum e Or, qui Bailli uos aut Senescallos pro-ργουmeiὰμ. uinciarum Praesides esse existimauerunt: cum longe e LP seriis absint a vero munc errorem detegit Ulpianus, quirerita. g. de respondit, inprouincia, quam regit Praeses, nemi- Ν nem ella, qui eo maius habeat imperium post Principem
32쪽
cipem. In consesso autem est, Par lamenta longe maiorem habere iurisdictionem, quam Senescalli, aut Ba illi ui habeant,quorum appellationes ad illa deseruntur. Igitur minuenda est eorum opinio qui Bailli uos, aut Senescallos prouinciarum Praesides esse putauerunt: nec Senei calliarum territoria prouincias quis vere di Xerit'. Conuenientiore vocabulo prouinciolae nuncupabuntur. In locum ergo Praesidum prouinciae Partamenta aptius sunt surrogata, quae in regno post Principem suprema praecellunt potestate, ut ante copiosius patefeci Et nc scio ipse, quid dedit causam errori, ut vulgus Sencscallorum auditorium Curiam Praesidalem voce admodum superba nuncupet: nec locus haesitandi est lectori. Si Opponant, multas prouincias eidem subesse Partamento, ut Tholosano, in cuius dictione plus quam una est prouincia, idem in Parisiensi videmus: ad cuius iurisdictionem multae lataeque prouinciae referu-tur. Non igitur Partamenta sunt in locum Praesduprouinciarum. Caeterum a sententiis Parta me torti prouocare non licet : quia, ut diximus, instar sunt Senatus instituta. a quibus non appellatur. A sententiis tamen praesidum prouinciae ad maiores iudices per appellationem recurritur . Hi tamen duo scrupuli minime tollunt veritatem anterioris propositionis, qua conclulimus, Partamenta a maioribus Principis nostri in locum praesidiam prouinciae sussecta esse. Nam licet Praeses uni solii in prouinciae praepositus suillat , Partamcnta autem etsi prouinciolas quam plurimas intra cancellos sui territorii com-
prouinciaruordinem iudicum habe
33쪽
pleXa fuerint, unius tamen prouinciae loco sunt.Siquidem Princeps definiens limites territorij alicui Partamento, ex pluribus' unam prouinciam secisse videtur, diuersum etiam non esset, si Princeps in eadem prouincia, in qua propter nimiam longitudine aut latitudinem ius non posset facile reddi, duas in stitueret Curias supremas, eX una prouincia duas c-gisse videretur. Minus autem alter obeX metuendus est de appellatione sententiarum Praesdum prouinciae: quia in nulla parte iuris scriptum inuenimus, a Praesidibus deuolui appellationes ad altu, quam ad Principem. Si quidem olim omniti iudicum appelLlationes deserebantur ad Imperatorem, licet clari Dsimi fuissent ,&maxima praecellentes autoritate, nisi fuisset fortasse sententia 1 Senatu lata, a qua propter parem cum Principe dignitatem ad ipsum non remittebatur cognitio emedio appellationis. Verum hodie licet superiorem non habeant Partamenta, praeter illum, cuius censura eorum sententiae instaurentur, solius Regis potestas eximitur, cui licet ini-quc damnatis supplicatorium libellum porrigerae: quorum sententias interdum reprobari, & aliquando confirmari meminimus consilio procerum ipsius Principis. Et quia potestas supremarum Curiarum a Principe vim & autoritatem habet, & notionem controuersiarum appcllatione remota , ut praefati sumus: ideo stomachari non oportet, si humanissimus Rex noster Bailli uorum aut Senescallorum iudicibus potestatem concesserit decidendi lites usq; ad praedictu valorem, denegato appellationis auxilio
34쪽
Iio. Nam testis est Vlpianus, inquiens, Imperatorem saepe solitum iudices dare', ut non liceat ab eis prouocarc: ut plerunque a Diuo Marco factitatum est. Extrem si est in hoc opere dcscribere rationes, quarum pondere & viribus admodum dura kvidetur lex Principis, qua sublatum est remedium appellationis. Est enim usus appellationis plus quam neccssarius , quem aiunt nostri, ex fontibus iuris diuini originem hausisse , pauli Apostoli exemplo, quem ad Caesarem appellant cm, ad ipsum Ccsarem perduci, Festus manda uir atem Princeps, qui abstulit appellationem de sententiis praedicti valoris, iam dictas quantitates esse parui momenti arbitratus est. Satius inquiunt egisse pro sua regali bonitate, si distinxisset, inspecta qualitate hominum. parua enim ct magna sunt varia propter diuersitatem personarii. Decem aurei in homine abiectissimae sortis magni sunt ponderis: in homine vero praediuite in rebus paruis connumerabuntur. Quare cum tota cuiusdam tenuissimi hominis substantia sit in quantitate ducetarum forte librarum, miserrimum erit illum priuari suo patrimonio unicae sententiae viribus, cuius iniquitas nullo remedio possit resecari. Nam sententiae quae continet manifestam iniuriam,standu non esse, quis non videt f ρ Quinimo & s causae cognitio alicui iudici fuerit commissa cum clausula appellationis remotae, per superiorem poterit instaurari, si iniquitatem contineat manifestam S. Exitus nanqi demonstrat, quantum asserat utilitatis ad Curias supre
35쪽
enim durius. in . urb. ut omnes Obed.
ad se deuolutarum sententiarum sua grauissima censura reformant: ut qui triumpho ct victoria in prima instantia fuerit potitus apud illas infelici eue- tu succumbat . Caeterlim appellatio alteram assertcommoditatem litigatoribus: ut si in instruenda serie litis vel processus, aliquid fuerit omissum , aut miniis sufficienter probatum, in secuda instantia appellationis aut suppleri aut magis elucidari poterith. Et tamen, ut videmus, illud beneficium amiserunt rescripto generali Principis. Demum cauta controuersiarum , ct hominum dissensiones iustius deciduntur per diuersa tribunalia iudicum, quam clim una tantum instantia terminantur. quandoquidem certius est iudicium, quod confirmatur sententiis multorum . Addi postremo debet, quod haec iurisdictionum reformatio non potest fieri sine iniuria vel iudicum qui in supremis subselliis ante erant constituti, vel ciuitatum, quae iure antiquo dono Principis Partamenta sustinent . Ad eas occasione
litium magnus conflucbat hominum numerus: vndique omnia emolumcnta eo eX portabantur propter concursum litigatorum . Omnes enim Galliarum opulentissima ciuitates rerum omnium abundant , vel propter autoritatem Curiarum , aut mercantium emporias. Et id est maxime euidens. Et ideo labefactare videntur edictum Principis, quod iniuriam asserat vel ipsis iudicibus, aut eminentioribus ciuitatibus, ubi stat i t i ae sunt Decuriae Partamentorum. Siquidem rescripta ab aula Principis emanantia. suis carent viribus, quae in detrimenta alior
36쪽
aliorum impetrata sunt'. Proinde haec iudiciorum sublimitas ciuitatibus donata est Principum libera- litate quae beneficentia perennis esse debcta nec po- 'test, nisi urgente grauitsima Causa reuocari b. Haec b Leummul argumenta audiui iactari in aula agens,&circunsem ta. . de bis. ri in ore vulgi aduersus hoc praeclarum edictum. quaeliberi quae licet vehementer urgeant: tentabimus tamen
pro modo facultatum nostrarii, & Dei maximi iuuante auxilio, nodos & vim illorum dissoluere. Ad primum ergo oratio nostra reuertatur Quod enim vulgari sermone fertur, appellationis usum frugiferum csse,& maxime utilem, id in genere locum habet, in specie autem & in certis articulis damnosus& insalubris esse potest, propter temere appellantium peruersitatem: potissimiam in ipsis rebus sim ii plariis, S parui momenti, pro quarum persecutione maius est dispendium sumptus', quam si testitimus
carum valor. Ideo Principes perpendentes procace inconstantiam litigatorum, reique litigiolae qualitate ira, & actionis conditionem, intcrdum iu Gices de Fext. de constituunt ea lege,ne liceat ab eis appellare Item resicrip. cperniciosum csse aliquando usum appellandi exco fatis constat, quod iudiccs, ad quos appellantes rccurrunt, inferiorum sententias in deterius nonnun 'o l. j.ss. quam reformare Ulpianus responderit'. Ucrum si appellat. contingeret eorum censura inseriores legitimo pro- Verba sunt nuntias te, spe cadunt appellantes,& patiuntur iacturam impensarum cum periculo grauis mulctae. Et ita iussit noster Princeps . Et quoa dicitur, appella' niue sic tionem, ex fontibus diuini iuris babuisse originem,'stitutiones
37쪽
tus honos. t. de app. c c biperiaculum. de Glere. in sext.
de coseuetuae e incanseunt quida. xx .
id non plane liquet: quia cautum in sacris responsis non est. Nec de Paulo Apostolo appellate ad Caesa
rem satis amplum est paradigma. Imo verius eo loco perspicuum est ex humano iure Romanorum promana uisse, postquam Festus Romanus Proconsul Paulinae prouocationi detulit, perterritus Caesaris reuerentia V. Caeterum exemplum illud Pauli temere accomodatur huic regio edicto, quod tam tum prouocationem abstulit eX ciuilibus causis, vetera autem iura illaesa reliquit in sententiis maleficiorum, in quibus clim agatur non de fortunis, sed de capite, ct nominis aestimatione, propter maius periculum' esse appellandum censuit Henricus noster. Postremo quamuis in confesso esset, iuris diuini esse appellationem, aduersus quod nulla valet constitutio β, lex,aut consuetudo: siquidem boni Principis est legem diuinam usque ad sanguinem S animam corroboratam conseruare )valebit tame constitutio, qua generalem rigorem diuini praecepti liceat terrenis Principibus moderari per additionem, vel diminutionem, ut in ea lege,quae absolute vetat hominem occidi:&ita me mandatis Principum hominum occisio est aliquando permissa L. Dissimile non est asserendum de iure ciuili cuiuslibet ciuitatis praeclare fundatae, quod non recedit a praeceptis Iuris naturalis in totum, sed ut bonum S aequum videtur, ei quippiam addit S, nonnunquam detrahit pro negotii opportunitate. Et tamen propterea v rc quisna dixerit, Ius ciuile aliquid cogitauisse con-rra praecepta Iuris naturalis', quod incorruptu sem
38쪽
per & permanens crit in hominum purissimis mentibus 'ξIta noster Princeps non est dicendus flocci- fecisse regulas diu ini iuris, a quo illi profitentur appellationes fuisse ortas, licet ex certis casibus appcllationibus non esse deferendum decreuerit. Minusque in verbis edicti, quod n6 distinxerit paruum Smagnum ex genere & diuersitate personaru h: quia diligenter inspecto fine edicti, ct proposita mente Legista toris, parua& magna summa variae non censentur ex diuersitate personarum. Habuit in animo Princeps dissicultatem itinerit, quibus peruenitur ad appellandum', viatici sarcinam intolerabilem ad litis persecutionem paratam, sportulas debitas Iure consultis, d cmum Xenia quae iudicibus praestantur : quarum rerum omnisi aestimatio longe est maior sorte principali, quae in iudicium deducitur. Siquidem damnandi sunt illi labores ad rem consequedam, quibus plus impendimus sumptus f quam res ipsa sit per se deducta. Idcirco Legislator noster Henricus ducentas quinquaginta libras res parui momenti csse putauit, nulla adhibita distinctione, quod impensa ad persecutionem illarum parata, sit carior, quam sint ipsae aso. lib.Ideo satius est illis carere, quam illaru amore tot incommoda pati S. Deinceps licet graue sit Smiserum aliqvcm una sententia amittere totum patrimonium, quod indicta quantitate fortasse consistet: lon3c miserabilius tamen erit, amore eX ternarum reru, aut vilissimi fun-d vitam finire, quae omnibus fortunis externis dul
cior es e debet ' Quandoquidem pleri que in perse
stituta. . de musicioso. g. de in . te Me in *.tripli
enim durius. h In canon praecipimus.
39쪽
cutione paruarum rerum procul a patria moriuntur 'Superest , ut alium obicem tollamus de sente tia continente manifestam iniquitatem: quia ille. pro sua regali bonitate satis commode prouidit per libellum erroris thesim cotinentem, quem diiudicabunt celcberrimi nominis Ad uocati 1 magistratibus eiusdem Curiae accersiti. Et licet iidem lint sere
iudices, qui erroneam sententiam pronuntiauerunt: verebuntur tamen suum errorem impudentissime tueri: praesertim in conspectu exercitatissimorum Ad uocatorum. Pudere vero non debet errores nostros castigare, & in melius sententias reformare. Non enim sententiam mutantem aspernatur Praetor h. Et si contendas sustinere usum & emolumenta appellationum, ebqubd illi bonam partem sententiarum ad se deuolutarum corrigant & emendent, ut saepe conspicimus minus nos hoc argumentum perturbat: quia idem malum euenirc videmus Arestis Partamentorum : quae si sorte placito Principis ad suum amplissimum consitum referantur,aut ad aliam Curiam supremam, licet iuste lata stat ,rcia naantur. Innata est enim hominibus quaedam cotradicendi cupiditas ψ, nec voto vivitur uno: quia Variae sunt hominum voluntates :& tanta octo malignatium inter sedissensio, ut si Princeps sincret appellare de Tholosana ad Burdigalensem, rursus eX ea ad Parisiensem , ct ex Pari sensi ad Rhotomagensem Curiam, demum ad ipsum Imperatorem, minimc deessent infortunati litigatores, qui ter prouocare r. Ideo a Romanis Imperatoribus pra clusas est via toties
40쪽
toties appellandi. Nec grauate seremus, sin prima ... ari ut aiunt )instantia iura reddant Praesdales iudices, appellatione remota:praesertim in causis priuilegia la tis,& quae iure singulari tractantur: quia si verus sit communis sensus de ciuitatis Defensore, squamuis
eum ante fuerimus aliter interpretati is cognoscit de summata Io. aureorum, cxcluso omni prouoca- ,
tionis auxilio: quem loco ordinari) iudicis vulgus bais
csse autumat '.quam notionem illi tradidit Iustinia- .ihis. Inus in prima & vltima instantia usq; ad dictam con- Defensiγ.c currentem quantitatem. Legit enim Princeps eos μή iudices, ct magnos Iuris magistros. qui in scholis Iu- reconsultorum diutius fuerunt eXζrcita ti, quos C - δειμ' didith non aliter iudicaturos, quam ipsum bonum cX postulat, propior singularem corum prudentiam. O l .at,
Et licet sit magna disserentia iudicum inges ij & ar. Vsices1 detis V tamen quos voluit Princeps de his modus, δε-
rebus cognoscere, ex eadem prodeunt ossicina t. vii de ad supremos illos magistratus alii erigutur. Mi ror, quod illi non moueantur liberalitate Principis, e prefuit qui nuper sua edictali lege largitus fuerat suorum publicatu e tributorum' Curiis notionem omnium controuer bές sarum, quae supcr decimis, quas ipse ex sacerdotiis ' - 'ς percipit, emergui, tam in prima instantia, quam vL 7 ιι ,. 1tima, id est, appellatione remota, quae controuersia: .οηρem αcenties millies maiores esse possunt. Et tame Obmur- randi. si murant,quod ille supremam iurisdictione Senescat dolescens.lis dederit de rebus bis centum quinquaginta libra rum, quas ganeo forte aut scortator aliquis pestilens unius aleae iactu luserit,aut adolesces luxuriosus f in C de isti α