장음표시 사용
251쪽
VM s' Cissicia decedens Rhodum uenissem,& ed mi
hi de a. Hortensii morte esset allatum, opinione omnia maiorem animo cepi dolorem: nam amico amisso, citconsuetudine iucunda,lum multorum ossiciorum colun
et ione me priuatum uidebam et interitu talis auguris disgnitatem nostri collegi j diminutam doIebam,qua in eo gitatione, Sc cooptatum me ab eo in collegium recordas bar,in quo iuratus iudicium dignitatis mes fecerat, in auguratum ab eodem, ex quo augurum institutis in parentis eum loco colere debebam. Augebisa etiam molestiam,quod magna sapietium ciuium,bonos Tum iu penuria, uir egregius,coniunctissimust mecum consiliorum omnium societate,alienissimo reip. tempore extineius,ci avehoritatis,&priadentie sugtriste nobis desiderium reliquerat: dolebam Q, quod ,non ut pleriq* putabar, aduersarium,aut obtreetatore laudum mearum ted socium potius, & consors Item gloriosi laboris amisera: Etenim si in leuiorum artium Hidio memoriae 'proditum est poetas nobilis poetarum aequalium morte doluisse, quotadem animo eius interitum ferre debui cum quo certare erat gloriosius, qua m om nino aduersarium no habere, cum presertim non modo nunquam sit, aut illisus a me cursus impeditus,aut ab illo meus, sed eo tra semper alter ab altero ad tutus,& comunicando,& monendo,& fauendo, Sed Quonia Perpetua quasdam felicitate usus ille cessit e uita suo magis, quam suorum ciuiu tempore, δίtum occidit,cu lugere facilius rem p .posset, si uiueret, quam iuuare, uixitP tandiu,quam licuit in ciuitate bene,beateq; uiuere,nostro incommodo,detrimento*, si est ita necesse, doleamus, illius uero mortis opportunitate beneuoletia potius,quam misericordia prosequamur,ut quotiescunq; de clarissimo,et beatissimo uiro cogitemus, illum potius, quam nosmetipsos diligere uideamur:
nam si id dolemus,quod eo iam frui nobis no licet nostrum est id malu,quod lmodicet seramus,ne id non ad amicitiam, sed ad domeitica utilitate reserre uis 'deamur: sin tanquam illi ipsi acerbitatis aliquid acciderit angimur, summam ieius felicitate non satis grato animo interpretamur. Etenim si uiueret atrior ciensius,cetera fortasse desideraret una cum reliquis bonis,& sortibus ciuibus, 'hunc autem S Praeter ceteros aut cum paucis sustineret dolorem, cum forum 'populi R. quod fuisset quasi theatrum illius ingenii, uoce erudita romanis. lgraecisi auribus digna,spoliatum, atque orbatum uideret. Equidem angor animo,riori colith,non in genri, non auctor tatis armis egere remp. quae didisceram tractare,quibusl me assi reseceram,quae t erant propria,cum praestantis in rep. uiri,tum bene mora te et bene constitute ciuitatis. quod si sitit in rep. tempus ullum,cum extorquere arma posset e manibus iratorum ciuium boni ciuis auctoritas,et oratio tum profecto fuit cum patrocinium pacis exclusum, est aut errore hominu,aut timore. Ita nobismetipsis accidit,ut quanqua essent 'multo magis alia lugenda tamen hoc doleremus, quod quo tempore aetas nostra pertatista rebus amplissimis tanquam in portum confugere deberer, noiuersis,
252쪽
inertis,neque desidiae,sed otri m oderati atque honesti, eumm it se oratio iam nostra canesceret,habereti suam quadam maturitatem, S quasi senectutem, tum armalunt ea sumpta,quibus illi ipsi,qui didicerat eis uti gloriose, quemν
admodum salutariter uterentur,non reperiebant. Itaq3 h mihi uidentur sortunate beatessi uixiste,cum in ceteris ciuitatibus,tum maxime in nostra,quibus, cum auctoritate,rerumq; gestarum gloria, tum etiam sapientia: Iaude perfrui licuit: quorum memoria, ia recordatio in maximis nostris, grauissimisi custris iucunda sane suit,cum in eam nuper ex sermone quodam incidissemus: Nacum inambularem in xisto,& essem otiosus domi, M. ad me Brutus ut cosue Merai,cum T. Pomponio uenerat, homines cum inter se coniuncti, tum mihi ita cari,ita iucundi ut eorum a Bectu omnis Quae me an nebat, de renu. cura
consederit quos postquam salutaui quid uos inquam Brute,& Attice nuncet quid tandem noui Nihil sane inquit Brutus, quod quidem, aut tu audire uelis, aut ego pro certo dicere audeam. Tum Atticus,eo inquit ad te animo ueonimus,ut de repellet silentiu,& aliquid audiremus potius ex te, quam te assio ceremus ullia molestia. Vos uero inquam Attice,& praesentem me cura leuaotis,& absenti magna solatia dedistis,nam uestris primum literis recreatus,me ad pristina studia reuocaui. Tum ille,legi inquit perIubenter epistola quam ad te B rutus misit ex Asia qua mihi uisus est 6c monere te prudenter, d c cono solari amicissime. Recte inquam est uisus, nam me istis scito literis, ex diutur 'ma perturbatione totius ualetudinis,lanquam ad aspiciendam lucem esse reuocatum: atque ut post Canensem illam calamitatem primum Marcelli ad Noolam praelio populus se romanus erexit, postea I; prospere res deinceps multae consecutae sunt,sic post rerum nostrarum, Sc communium grauissimos casias, nihil ante epistoIam Bruti mihi accidit,quod uellem, aut quod aliqua ex paro te solicitudines alleuaret meas . Tum Brutus, uolui id quidem efficere certe,& capio magnum fructum, siquidem quod uolui, tanta in re consecutus sum: sed scire cupio quae te Attici liters delecitauerint i I stae uero in qua B rute non modo delectationem mihi, sed etiam,ut spero,salutem attulerui. Salutem inoquit ille quodnam tandem genus istuc tam praeclarum Iiteraru sui et An mihi potuit inquam esse aut gratior ulla salutatio,aut ad hoc tempus aptior, qua illius libri,quo me hic assatus,quasi iacetem excitauit Tum ille, nempe eum dicis inquit, quo iste omnem rerum memoriam breuiter, &, ut mihi quidem
visum est, perdiligenter complexus est. Istum ipsium inquam Brute dico lio Brum mihi saluti fuisse. Tum atticus,optatissimum mihi quidem est, quod dicis,sed quid tandem habuit liber iste,quod tibi aut nouu,aut tanto usui posiset essec Ille uero, noua in qua mihi quidem multa et eam utilitatem,quam requirebam,ut explicatis ordinibus temporum, uno in conspectu omnia uiderem,quae cum studiose tractare coepissem, ipsa mihi tractatio literarum saluo raris suit,admonuiti Pomponi, ut a te ipse sumerem aliquid ad me reficienodum,tessi remunerandum, si non pari,at grato tamen munere, uuari qua illud Hesiodium laudatur a doctis,quod eadem mensura reddere iubet utra acceperis, aut etiam cumulatiore,si postis. Ego autem uoluntatem tibi profecto emetiar,led rem ipsam nondum posse uideor. idi ut ignoscas il te peto: nec enim ex nouis ut agricolae solen 'fructibus est unde tibi reddam quod accepi, sie omnis scelus repressus,exustus flos siti ueteris ubertatis exaruit, nec ex cons
253쪽
M. T. CICERONI sditis cui iacent in tenebris,& ad quos omnis nobis aditus, cui pene selis p
tuit,obstructus ei seremus igi tur alicuid tacuam in inculto S derelicto Io quod ita dijs genter colemus,ut impendηs etiam augere posssimus largitate tui muneris modo idem noster animus efiicere possit,quod ager,qui, cu mulo tos annos quicuit,uberiores esterre fruges solet. Tum ille, Ego uero et expoctabo ea quae polliceris,nec exigam,nisi tuo commodo, Sc erunt mihi pergrata si solueris. Mihi quoq; inquit Brutus, Sc expectanda sint ea, quae Attico
polliceris,& si fortasse ego a te huius uoluntarius procurator petam,quod ip se,cui debes, incommodo exacturum negat. At uero inquam tibi ego Brute non soluam,nisi prius a te cauero, amplius eo nomine neminem, cuius petitio sit, petiturum. Non mehercule inquit tibi repromittere istuc quidem ausus sim, nam hunc, qui negat, uideo flagitatorem, non illum quidem tibi mole sium sed assiduum tamen,& acrem,sore. Tum pomponius, ego uero inquit Brutum nihil mentiri puto. uideor enim iam te au lurus esse appellare, quonialongo interuallo modo primum animaduerti paulo te hilariorem. I tal quos
niam hic quod mihi deberetur se exacturum professius est, quod huic debes, ego i te peto. Quidnam id inquam: Vt scribas inquit aliquid, iampridem
enim conticuerunt tuae literae. Nam,ut illos de rep.libros edidisti nihil a te sa, ne postea accepimus,eis y nosmetipsi ad rerum memoriam coprehendeda impulsi ali incensi sumus: Sed illa cum poteris, at o ut possis rogo. Nunc ueroiquit,si es animo uacuo,expone nobis, quod quaerimus. Quidnam est id in quam od mihi nuper in Thusculano inchoauisti de oratoribus, quado esse coepissent,qui etiam,et quales fuissent. uem ego sermonem cum ad Brutum tuum,uel nostrii potius, detulissem, magnopere hic audire se uelle dixit: itaque hunc elegimus diem,cum te sciremus este uacuu. uare, si tibi est como modum,ede illa,quae coeperas,& Bruto,et mihi. Ego uero inquam, si potuero faciam uobis satis. Poteris inquit,relaxa modo paulum animum,aut sane
si potes libera. Nempe igitur hine tum Pomponi ductus est sermo, quod erat a me mentio facta , causam Deiotari fideli stimi, atque optimi regis ora natissime, S copiosi ssime i Bruto me audisse defensam. Scio inquit ab isto initio tractum esse sermonem, tet Bruti dolentem uicem, quasi defleuisse tu diciorum uastitatem, & sori. Feci inquam istuc quidem, & saepe facio: nam
mssi Brute in te intuenti crebro in mentem uenit ucreri, ecquod nam curricust Ium at quando sit habitura tua, 8c natura admirabilis , S exquisita doctrina, dc singularis industria: cum enim in maximis causis uersatus esses. Sc cum lio Ei aetas nostra iam cederet, fascisi summitteret, subito in ciuitate cum alia ce Aderunt, tum etiam ea ipsa, de qua disputare ordimur, eloquentia obmutuit.
Tum ille ceterarum rerum causa inquit istuc 5c doleo, Sc dolendum puto. dicendi autem me, non tam fructus, & gloria, quam studium ipsum, exerciotatio* delectae, quod mihi nulla res eripiet, te presertim tam studioso: Et discere enim bene nemo potest, nisi qui prudenter intelligit. quare qui eloquenotiae uerae dat operam, dat prudentiae, qua ne maximis quidem in bellis aequo animo carere quisqua potest. Praeclare inquam Brute dicis , eo p magis ista dicedi laude delector,quod cetera,quae sunt quoda habita in ciuitate pulcherorima nemo est tam humilis, qui se non aut posse adipisci, aut adeptum putet.
Eloquentem nemine uideo iactum esse uictoria: sed quo iacilius sermo explio
254쪽
pter Platonis statuam consedimus. HIC ego: laudari igitur eloquentiam, re quanta uis sit eius expromere, quatamq; ηs,qui sint eam consecuti,dignitast rem asserat,neq; propositum nobis est hoc loco,neque necessarium. Hoc uerosne ulla dubitatione confirmauerim,sive illa arte pariatur aliqua,siue exercitatione quadam, siue natura, rem unam esse omnium dissicillima: quibus enim ex quinque rebus constare dicitur, earum unaque est ars ipsa magna per sesse. svare quinque artium concursius maximarum,quanta uim,quatam cp dissicestatem habeansiexistimari potest Testis est Graecia,quae cu eloquentiae studio sit incens iamdiu p excellat in ea,praesteti ceteris, tamen omnis artes uetustiores habet, S multo ante,non inuetas solum sed etia persectas, quam h Est a grscis elaborata dicedi uis,at copia: In quam cum intueor, maxime mi hi occurrunt Attice,& quasi Iucent Athenae tuae, qua in urbe primum se oraotor extulit,primum i etiam monimentis,& Iiteris oratio est coepta mandari.
tamen ante Periclen,cuius scripta quaedam seruntur,& Thucydide, qui non nastentibus Athenis,sed iam adultis fuerunt, litera nulla est, quae quidem oronatum aliquem habeat, & oratoris esse uideatur. Quanquam opinio est,&Eum, qui multis annis ante hos fuerit, Pisistratu, dc paulo seniore etiam Solo ne,posteal Clisthene multum ut temporibus illis ualuisse dicendo. Post haestate aliquot annis, ut ex At lici monimetis potest perspici, Themistocles sustque constat cum prudentia,tum etia eloquentia praestitisse: post Pericles,qui cum floreret omni genere uirtutis,hac tamen fuit laude clarissimus: Cleonem etiam temporibus illis turbulentu illum quidem cive, sed tamen eloquentem costat fuisse huie etati suppares Alcibiades,Critias,Theramenes, quibus reoporibus,quod dicedi genus uiguerit,ex Thucydidi scriptis, qui ipse tum fuit,
intestigi maxime potest: grandes erant uerbis,crebri sentent as,compressiori exerum breues et ob eam ipsam causam interdum subobscuri.Sed,ut intellectu est, quanta uim haberet accurata,& facta quodam modo oratio,tum etia maspistri dicedi multi subito extiterut tum Leontinus Gorgias, Thrasymachus Chalcedonius Protagoras Abderites, Prodicus Cius, Hippias Eleus,in hoonore magno sui athi multi temporibus eisdem docere se profitebatur, arroogantibus san uerbis,quemadmodu causa inferior cita enim loquebatur di cendo fieri superior posset: I is opposuit sese Socrates, qui subtilitate quada disputandi resellere eorum instituta solebat uerbis.Huius ex uberrimis sermoni hus extiterunt doctissimi uiri, primum cp tum philosophia,non illa de natura, quae fuerat antiquio sed haec,in qua de bonis rebus,& malis,del hominum Dita,& moribus disputatur, inuenta dicitur,quod quonia genus ab hoc,quod proposuimus,abhorret,philosophos aliud in tempus reissciamus, ad oratores a quibus digressi stimus, reuertamur. Extitit igitur iam senibus illis, quos paulo ante diximus, I socrates, cuius domus cunctae Graeciae quasi ludus qui dam patuit,atq; ossicina dicendi,magnus orato et perfectus magister,quans
quam forensi luce caruit,intra, parietes aluit eam gloriam,quam nemo meo
quidem iudicio est postea consecutus: is&ipse seripsit multa praeclare,& dc
cuit alios,& cum caetera melius,quim superiores,tum primus intellexit,etiam in soluta oratione,dum uersum effugeres, modum tamen, & numerum quens
dam oportere seruari: ante hunc enim uerborum quasi structura,& quaedam
255쪽
xsc M. T. C r C E R O N I sad numeru conclusio nulla erat,aut si qu1do erat, non apparebat, eam dedita
opera esse quesitam,quae forsitan laus fit, ueruntamen natura magis, tum casia nonnunquam, quam aut ratione aliqua,aut obseruatione fiebat: ipsa enim natura circunscriptione quadam uerborum comprehend it, concluditi sente tiam: que cum aptis constricta uerbis est, cadit etia pleruque numerose: nam& aures ipsise quid plenum,quid inane sit,iudicant, Sc spiritu quasi necesItate
aliqua uerborum comprehensio terminatur, in quo non modo defici, sed etialaborare turpe est.Tum fuit Lysias ipse quidem in causis forensibus non uero situs,sed egregie subtilis scriptor,atque elegans,quem iam prope audeas ora torem per festum dicere,nam plane quidem persessitum, et cui nihil admodum desit. Demosthenem facile dixeris ,riihil acute inueniri potuit i eis causis, quas
scripsit nihil it ita dicam siubdole,nihil ueritate, quod ille non uiderit, nihil subtiliter dici,nihil presse, nihil enucleate, quo fieri possit aliquid limatius,ni,hil contra grande,nihil incitatum, nihil ornatum,uel uerborum grauitate, lsente tiarum, quo quidquam esset elatius .Huic Hyperides proximus,& Eschines Bit,& Lycurgus,& Dinarchus, & is, cuius nulla extant scripta, Demaodes,al acn plures,haec enim aetas effudit hanc copiam,&,ut opinio mea sert, suscus ille,& sanguis incorruptus usque ad hanc aetatem oratorum sitit, in qua naturalis inesset, non secatus nitor: Phalereus enim successit eis senibus adoleoscens, eruditissimus ille quidem horum omnium, sed non tam armis institustius, quam palaestra, itaque delectabat magis Athenienses, quam inflamma bat: procesIerat enim in solem,& puluerem,non ut E militari tabernaculo, sed tit e T heophrasti doctiissimi hominis umbraculis. Hic primus inflexit orationem, & eam mollem, teneram q; reddidit, & suauis, sicut fuit, uideri maluit, quam grauis,sed suauitate ea, qua posenderet animos, non qua perfringeret. ει tantum ut memoriam concinnitatis suae, non quemadmodum de Pericle scripsit Eupolis,cum delectatione aculeos etiam relinqueret in animis eorum, a quibus esset auditus, Vides ne igitur,ut in ea ipsa urbe in qua, 8c nata, & alota sit eloquentia,quam ea sero prodierit in lucem siquidem ante Solonis aetastem,& P isistrati, de nullo, ut diserto memoriar proditum est. At hi quidem, ut populi R.aetas est, senes, ut Atheniensium sς cla numerantur, adolescentes debent uideri: nam dc si Ser. Tullo regnante uiguerunt, tamen multo diutius Athenae iam erant, quam est Roma ad hodiernum diem, nec tamen dubito. quin habuerit uim magnam semper oratio: neque enim iam Troicis tempooribus tantum laudis indicendo Vlyssi tribuisset Homerus, & Nestori, quos rum alterum uim habere uoluit, alterum suauitatem, nisi iam tum esset honos eloquentia: neque ipse poeta hic tam idem ornatus in dicendo, ac plane ora tor fuisset, cuius & si incerta sunt tempora, tamen annis multis fuit ante Rosmulum, siquidem non infra superiorem Lycurgum fuit, a quo est disciplina Laced smonioru astricta legibus: Sed studiu eius generis, maiori uis agnos scitur in Pisistrato: Denique hunc proximo sarculo Themistocles insecutus est,ut apud nos perantiquus,ut apud Athenienses no ita sane uetus: fuit enim regnante iam Graecia, nostra autem ciuitate non ita pridem dominatu regio
liberata,nam bellum Volscorum illud grauissimum, cui Coriolanus exul inoterfuit, eodem serὸ tempore, quo Persiarum bellum fuit, similisq; fortuna cIaoxorum uirorum,siquidem uterque, cum ciuis egregius fuisset, populi ingratia
256쪽
vit, nam Sc si aliter apud te est Attice de Coriolano, concede tamen ut hula generi mortis potius assentiar. At ille ridens, tuo uero inquit arbitratu, quoniam quidem concessum est rhetoribus ementiri in historius, ut aliquid dice. re possint argutius,ut enim tu nuc de Coriolano,sic Clitarchus, sic Stratocles
de Temistocle finxit: Nam que Thucydides,qui & A theniensis erat,& sumomo loco natus, sium must uir,& paulo aetate posterio tantum mortuum serio
psit,& in Attica clam humarum,addidit fuisse suspicionem ueneno sibi eo scio
Disse mortem, hunc isti aiunt,cum taurum immolavisset,excepisse sanguinem patera,& eo poto,mortua concidisse: hanc enim mortem rhetorice, et tragice ornare potuerui, illa mors uulgaris nullam praebcbat materiem ad ornatum:
quare quonia tibi quadrat,omnia fuisse in Themistocle paria, Sc Coriolano. Pateram quoquc a me sumas licet, praebebo etiam hostiam, ut CorioIanus sit plane alter Themistocles. Sit sane' inqua,ut Iubet de isto,& ego cautius posthac historiam attingam te audiente, quem rerum romanarum auctorem Iau
dare positam religiosissimum. Sed tum sere Pericles Xantippi filius, de quo
antedix primus adhibuit dodirinam,quae quanquam tum nulla erat dicendi tamen ab Anaxagora physico cruditus exercitatione mentis a reconditis,abo serusisq; rebus,ad causas forenses,populares p sacile traduxerat: huius suauistate maxime hilarate Athene sunt,huius ubertatem,& copiam admirat eius, dem uim dicendi,terrorem p timuerunt. Hsc igitur aetas prima Athenis orastorem prope persectium tulit: nec enim in constituentibus rempu. nec in bella gerentibus,nec in impeditis,ac regum dominatione deuine is,nasci cupiditas dicendi selet: pacis est comes,otiit socia,et iam bene constituis ciuitatis, quas si alumna quaedam eloquentia. I taque ait Aristoteles, cum sublatis in Sicilio am tyrannis res priuatae longo interuallo iudici js repeterentur,tum primum. quod esset acuta illa gens, & controuersia natura, artem, Sc praecepta siculos Coracem, & Tisian conscripsisse, nam antea neminem solitum uia, nec arte,
sed accurate tame, Sc de scripto plerosque dicere,scriptas p suisse, Sc paratas ilProtagora rerum illustrium disputationes,que nunc communes appellantus Ioci. Quod idem secisse Gorgiam, cum singularum rerum laudes, uituperastionesi conscripsisset, quod iudicaret hoc oratoris esse maxime proprium. rem augere posse laudando, uituperandocvrursus amigere. Huic antiphon tem Rhamnusium similia quaedam habuistie conscripta quo neminem unquamelius ullam orauisse capitis causam, cum se ipse defenderet, se audiente locuo
plex auctor scripsit Thucydides: nam Lysiam primo profiteri selitum artem
esse dicend deinde quod Theodorus esset in arte stibtilior, in orationibus autem iesimiosiorationes eum scribere ali js coepisse, artem remouisse. Similiter I socratem primo artem dicendi esse negauisse, scribere aute aliis solitum oraotiones,quibus in iudici js uterentur, sed cum exeo,quia quasi committeret contra legem,quo quis iudicio circunueniretur,sepe ipse in iudiciu uocaretur, orationes ali js destitisse scribere, totumq; se ad artes componendas transtulisset. Et Grsciae quidem oratorum partus, ait sontis uides ad nostrorum annaliurationem uereres,ad ipsorum sane receles: nam ante quam delectata est Atheoniensium ciuitas hae laude dicendi, multa iam memorabilia in domesticis.& in bellicis rebus effecerat. Hoc autem studium non erat commune Grsci
257쪽
E et M. T. C r C E R O N I ssed proprium Athenarum : quis enim aut Argiuum oratorem, aut Corinthi um,aut Thebanum scit suisse temporibus illis nisi quid de Epaminonda doνcto homine suspicari libet. Lacedaemonium uero usque ad hoc tempus audis ui sitisse neminem, Menelaum ipsium, dulcem illum quidem tradit Homerus, sed pauca dicentem : breuitas autem laus est interdum in aliqua parte dicendi, in uniuersa eloquentia laudem non habet. At uero extra Graeciam magna discendi studia suerunt,maximi huic Iaudi habiti honores illustre oratoru noomen reddiderut: nam, ut semel e Petreeo eloquetia euecta est omnes peragravit insulas, atque ita peregrinata tota Asia est, ut se externis oblineret morio hus,omnem cI; illam salubritatem Atticae dictionis,quasi sanitatem perderet, ac loqui pene dedisceret. Hinc Asiatici oratores non contenendi quidem, nec celeritate,nec copia, sed parum pressi,& nimis redundantes, Rhodi j seniores, re Atticorum similiores sed de Graecis hactenus etenim haec ipsa forsitan fuerint non necessaria. Tum B rutus, ista uero inquit, quam necessaria fuerint, non facile dixerim,iucunda certe mihi fuerunt, ne* solum non longa, sed etiabreuiora,qua in uel lem.Optime inquam, sed ueniamus ad nostros, de quibus difficile est plus intelligere, qua quantum ex monimentis Aspicari licet: Quis enim putet aut celeritatem ingeni j L. Bruto illi nobilitatis uestre principi deρ sitisse qui de matre suauianda ex oraculo Apollinis tam acute,argutess coniecerit, qui summa prudentiam simulatione stultitiae texerit, qui potentissimum regem,clarissimi regis fallu,expulerit, ciuitate qa perpetuo dominatu liberat Lmagistratibus annuis,legibus iudiciisq; devinxerit, qui collegae suo imperiuabrogauerit, ut et ciuitate regalis nominis memoria tolleret, quod certe est cino potuisset, nisi esset oratione persuasium.Videmus ite paucis annis post re ges exactos, cu plebes prope ripam Anienis ad tertium miliariu consedisset, eum monte,qui sacer appellatus est occupauisset, M. Valerium dictatorem dicendo sedauilia dii cordias, eiq; ob eam rem honores amplissimos habitos,& eu primum ob eam ipsam causam maximum esse appellatum. Ne L. Vale
rium quide potitum,arbitror non aliquid potuisse dicendo, qui post decem Diralem inuidia plebem in patres incitatam, legibus,& concionibus suis miti gauerit. Postumus Appiu Claudiu suspicari disertu, quia senatu iamiam inclinatumii Pyrrhi pace reuocauerit. Possumus C. Fabrictu, quia sit ad Pyrrhude captiuis recuperandis misius orator. T.Corucanium, quod ex porificu coomentarijs longe plurimu ingenio ualuisse uideatur. M. Curtu, quod is Trib. pl. interrege Appio C sco diserto homine comitia cotra leges habete, cum de plebe consulem no accipiebat, patres ante auctores fieri coegerit,quod fuerit permagnu nodulege Menia lata. Licet aliquid eti1 de. M. Popilii ingenio suspicari,qui cu Cos. esset eode* tepore sacrificiu publicii cu Isna faceret, quod
erat flame carmentalis, plebei cotra patres cocitatione, & seditione nuntiata, ut erat isna amictus, ita uenit in cocionem,seditionem l cum auctoritate, tum oratione sedauit Sed eos oratores habitos esse, aut omnino tum ultu eloquentiae praemiui fuisse,nihil sane mihi legisse uideor, tantum modo coniectura dus cor ad sit spicadum. Dicitur etiam C. Flaminius is, qui Trib.pl. legem de agro gallico,et piceno uiritim diuidendo tulerit,qui Cos .apud Trasimenum sit inoterfectus,ad populum ualuisse dicendo. Q etiam Maximus Verrucosius oras
tor habitus est temporibus illis, & a. Metellus is, qui bello punico secundo
258쪽
cum L. Veturio Philone Cos.suit. QMem uero extet,& de quo sit memoriae proditum eloquentem fuisse,& ita ei Ie habitum, primus est M. Cornelius Cethegus,cuius eloquentiae est auctor,&idoneus quidem mea sententia Q, Ennius,presertim cum Sc ipse eum audiuerit,& scribat de mortuo,ex quo nullas ulpicio est, amicitiae causa esse mentitum: est igitur sic apud illum in nono cur opinorJannali. ω Additur orator Cornelius suaviloquenti. ω Ore Cetegus iniurio collega Philoni, is Filius, .es oratore appellat,& suaviloquetiam tribui siquae nune quidem notam est in pleris*: latrant enim iam quidam oratores, non loquuntur,sed est
ea laus eloquentiae certe maxima,
is Is dictus ollis popularibus olim. is caui tum uiuebant homines,atque aeuum agitabant,
. Flos delibatus populi. Probe uero, ut enim hominis decus ingenium, sic ingenii ipsius lumen est eloquentia, qua uirum excellentem praeclare tum illi homines florem populi esse dixerunt. ω Suadael medulla, quam uocant graeci,cuius enector est orator, hanc sit adam appelIauit Ennius,eius autem Cethegum medullam suisse uult,ut quam deam in Pericli Ia bris scripsit Eupolis sessitavisse,huius hic medullam nostrum oratorem suisse dixerit. At hic celegus Cos. cum P.Tuditano fuit bello punico secudo,queo
stori his Coss. M. Cato modo plane,annis. CXXXX. ante me consulem,&id ipsum nisi unius esset Ennia testimonio cognitum, hunc uetustas,ut alios fortasse multos,obliuione obruisset. Illius autem aetatis, qui sermo fuerit ex Naevianis scriptis itelligi potest: his enim Coss. ut in ueteribus commetariis scriptum est,Naeuius est mortuus quana Varro noster diligentissimus inueststigator antiquitatis, putat in hoc erratum,uitam cp Naevii producit Iongius: na Plautus P.Claudio L. Portio. XX.annis post illos,quos ante dixi,Coss. mortuus est Catone censere. Hunc igitur Cethegum consecutus est aetate Cato,qui annis. VIIII. post eum sitie Cos .eum nos, ut perueterem habemus,uL. Marcio. M. Manilio Coss. mortuus est annis. LXXXIII. ipsis ante me consulem. Nec uero habeo quequam antiquiorem,cuius quidem scripta pro
serenda putem,nisi quem Appη Caeci oratio haec ipsa de Pyrrho,& nonnuloiae mortuorum laudationes forte delectat,& hercules hae quidem extant: ipse enim familiae sua quasi ornameta,ac monimenta seruabant,& ad usum, siquis ei uidem generis occidisset,& ad memoriam laudum domesticarum,& ad ilo Iustradum nobilitatem suam,clit his laudationibus historia rerunt ostraruest faeta mendosior. multa enim scripta sunt in eis,quae facta non sunt,ulsi triumphi, plures consulatus, genera etiam falsa,& ad plebe transitiones,cum homines humiliores in alienum eiusdem nominis insunderetur genus,ut si eaome a M.Tullio esse dicerem,qui Patricius cum Ser. Sulpicio Cos. anno. X. post exactos reges fuit.Catonis aute orationes no minus mulissere fiant, qua Attici Lysiae, cuius arbitror plurimas esse rest enim Atticus, quoniam certe Athenis est 5c natus,& mortuus,& senetiis omni ciuium munere, quanqua Timaeus eii, quasi Licinia, Mucia lege repetit Syracusas: uod amodo eno nulla in rjs etia inter ipses similitudo, acuti sunt,elegates,faceti,breues. Sed
259쪽
es M. T. M I C E R O N I sisse graecus ab omni laude felicior: habet enim certos sui studiosos,qui non tali abitus corporis opimos,quii gracilitates cosectentur,quos, ualetudo modo hona ut tenuitas ipsa delectar,quanquam in Lysia sunt saepe etiam lacerti, sic, ut & fieri nihil possit ualentius,uerii est certe genere toto strigosior,sed habet tamen suos laudatores,qui hac ipsa eius subtilitate admodu gaudeat. Catone uero quis nostroru oratorum,qui quide nunc sent, legit aut quis nouit omninoc At que uirum d a bonomitto ciuem,aut senatore,aut imperatore oratore enim hoc loco quaerimus,quis illo grauior in laudado,acerbior in uitupe rado in senteti js argutior in docendo edisserendoq; subtilior Resertae sunt orationes amplius cetumquinquaginta,quas quidem adhuc inuenerim,&leo perim,S uerbis,& rebus illustribus,licet ex his eligant ea quae notatione, relaude digna sint omnes oratoriae uirtutes in eis reperientur. Ia uero Origines 'eius que flore,aut quod lumen eloquentie no habet amatores huic desunt,sio cuti multis iam ante saeclis,& Philisto Siracusio,3c ipsi Thucydidi: n1 ut hoVru concisis sentetiis,interdum etiam non satis apertis cu breuitate,tum nimio acumine ossicit Theopopus elatione,at altitudine orationis suae, quod ideLysiae Demosthenes,sic Catonis luminibus obstruxit haec posterioru quasi exaggerata altius oratio. Sed &i nostris inscitia est,quod i ipsi ci i Graecis antiquitate delectantur,eaq; subtilitate,qua Atticam appellant,hanc in Catonensi nouerunt quidem,Hyperidae uolunt esse,& Lysipe,laudo, sed cur nolunt Catonisc Attico genere dicedi se gaudere dicunt,sapieter id quide,at cy utingimitarentur,nec ossa solum sed etiam sanguinem,gratum est tamen quod uostiunt,cur igitur Lysias,& Hyperides amatur,cu penitus ignoretur Cato antiquior est huius sermo,& quaedam horridiora uerba,ita enim tum loquebano tur,id muta, quod tu ille no potuit,& adde numeros,& aptior sit oratio, ipsa uerba copone,& quasi cogmenta,quod ne graeci quide ueteres factitauerunt, iam neminem antepones Catoni.Ornari oratione Graeci putat,si uerborum immutationibus utatur,quos appellat τρο*ους,8c sentctiarii, orationisi foromis,quae uocat ματα,no uerisimile est,si sit in utro* genere Sc creber,& diast incitus Cato. Nec uero ignoro n5 dum esse satis politum hunc oratorem,Scquaerendum esse aliquid perfectius, quippe cum ita sit ad nostrorum tempo rum rationem uetus,ut nullius scriptum extet dignii quidem tessitione, quod sit antiquius,sed maiore honore in omnibus artibus, qua in hac una dicendi,
uersatur antiquitas: quis enim corum,qui haec minora animaduertunt,no inotelligit Canachi signa rigidiora esse,qua ut imitentur ueritate Calamidis dura illa quidem,sed tamen molliora,u canachi: no dum Myronis satis ad ueritatem adducta iam tamen quae non dubites pulchra dicere: pulchriora etiam
Policleti,& iam plane persecta,ut mihi quidem uideri solent.Similis in pietis in ratio est in qua Zeusim,& Polygnotum,& T imantem,S eorum, qui nosunt usi plusquam quatuor coloribus,sormas Sc liniamenta laudamus. At in Aetione,Nicomacho, Protogene, Apelle iam perseeta sunt omnia, & nescio an reliquis in rebus omnibus idem eueniat: nihil est enim simul R inuentum,& persectum. Nec dubitari debet,quin suerint ante Homerum Poetae, quod ex eis carminibus intelligi potest,quae apud illum,SI in phaeacum, & in pro .corum epulis canuntur. Quid nostri ueteres uersus ubi sunt ,, Quos olim Fauni,vatesq* canebant,
260쪽
Cum ne musarum scopulos quisquam superarat Naee dicti studiosus erat Ante hunc: ait ipse de se, nee mentitur in gIoriando , sic enim sese res habet, nam Seodyssea latina est, sic, tanquam opus aliquod Daedali,& Liuianae fabulae nosatis dignae, quae iteru legantur. Atin hic Liuius,qui primus fabulam C. Clodio Caeci F.& M.Tuditano Coss.docuit anno ipso ante a natus est Ennius. post Romam conditam aute quartodecimo & quingetesimo,ut hic ait,quem nos sequimuraest enim inter scriptores de numero annoru cotrouersia. Acci us aute a Q, Maximo quintum Cos .captum Tarento scripsit Liuium annis XXX.postqua eum sabulam docuisse,& Atticus scribit, SI nos in antiquis cometar is inuenimus. Docuisse autem sabulam annis post. X I. C.Cornelio Q, Minucio Coss. ludis Iuuetatis,quos Salinator Senensi praelio uouerat in quo latus error Acch suit,ut his Coss. XXXX.anos natus Ennius fuerit,cui
cu squalis fuerit Liuius,minor fuit aliquato is, qui primus fabula dedit,quatis multas docuerant ante hos Coss.& Plautus,& NFius. Haec si minus apta Didentur huic sermoni Brute Attico assigna,qui me inflamauit studio illustri uni hominum aetates,& tepora persequedi. Ego uero inquit Brutus, & dele ctor ista quasi notatione temporu,& ad id,quod instituisti oratorum genera distinguere aetatibus,titam diligentia esse accomodatam puto. Recte inqua
Brute intelligis,ati utinam exrarent illa carmina,quae multis saeclis ante Baaetatem in epulis esse cantitata a singulis couiuis de clarorum uiroru Iaudibus
in originibus scriptum reliquit Cato,tamen illius,quem in uatibus, Sc faunis enumerat Ennius,bellu punicu,quasi Myronis opus delectat. Sit Ennius se ne,ut est certe,perfectior,qui si illu,ut simula coteneret,no omnia beIIa peroseques primu illud punicu acerrimu bellum reliquisset. Sed ipse dicit cur id saciat, Scripsere inquit alii re uersibus.&luculente quidem scripserunt, etiasi minus,u tu,poIite. Nec uero tibi aliter uideri debet,qui a Naevio uel sumpsisti multa,li fateris uel si negas, surripuisti.Cum hoc Catone grandiores natu fuerunt C. Flaminius.C. Varro. a. Maximus. Q. MetelIus. P. Lentulus. P. Crassus, qui cum superiore Africano Cos.suit. Ipsum Scipionem accepimus no infantem suisse,filius quidem eius,is qui hunc minorem Scipionem a Paulo adoptauit,si corpore usuisset in primis habitus esset disertus, indicant cuoratiunculae,tum historia quaedam graeca, scripta dulcissime. Numero, eoodem fuit Sex. Aelius iuris quide civilis omniu peritissimus,sed etiam ad dicedum paratus.De minoribus autem C.Sulpicius Gallus, qui maxime omniunobiliu graecis literis studuit,lacp & oratorum in numero est habitus, Sc fuit reliquis rebus ornatus,atq; elegas iam enim erat unctior quaedam, splendidiorqr consuetudo loquendi: na hoc praetore Iudos Apollini faciente,cii Thyeosten fabulam docuisset Q. Marcio.Gn. Seruilio Coss.mortem obiit Ennius. Erat hsdem temporibus Ti.Gracchus. P .F.Aui bis Cos.& censor suit,cuius est oratio graeca apud Rhodios,quem ciuem cum grauem, tum etiam eloque tem costat fuisse. P .etiam Scipionem Nasicam,qui est Corculum appellatus, qui item his Cos. SI censor sitit,habitum eloquentem, M.alium illius,qui seocra acceperit filium,dicunt etia L. Lentulu,qui cu C. Figulo Cos.suit a. Noo