장음표시 사용
271쪽
qua uera,S silia iudicarentur,et qus abus propositis essent, que 3 no essent,cosequentia: hic eni attulit hanc arte olum artiu maxima,quasi Iuce,ad ea,que
costi et ab aliis aut respondebatur,aut agebantur. Dialectica mihi uideris diocere inquit. Recste inqua intelligis,sed adluxit etia et literaru scietia,et IoquedieIegantia, quae ex scriptis eius,quoru similia nulla sunt, facillime aspici potest: Cumq; dicendi causa duobus peritissimis opera dedisset. L. Lucilio Balbo C. Aquilio Gallo Galli hominis acuti,et exercitati,propiam,& parata in agenodo,et in respodendo celeritate subtilitate diligentiat superauit: Balbi dochi,& eruditi hominis in utraq; re cosideratam tarditatem uicit,expediendis,conficiendisq; rebus, sic & habet, quod uterque eorum habuit, & expleuit, quod utrique defuit: Itaque ut Crassus mihi uidetur sapientius fecissse,quam Scsuo Ia,hic enim causas studiose recipiebat,in quibus a Crasso superabatur, ille se cosuli solebat,nequa in re inferior esset,quam Scevola, sic Seruius sapientissime, cum duo ciuiles artes,ac forenses plurimum & Iaudis haberent,& gratie peroficit, ut altera praestaret omnibus, ex altera tantum assumeret, quantum esset
et ad tuendum ius ciuile,& ad obtinendam consularem dignitate satis. Tum Brutus,ita prorsus inquit & antea putabam: audiui enim nuper eum studiosse,& frequenter Sami,cum ex eo ius nostrum pontificium, qua ex parte, cum iure ciuili coniunetiim esset,uellem cognoscere, & nune meum iudicium mulinto magis co firmo testimonio,& iudicio tuo,simul illud gaudeo,quod et squalitas uestra, & pares honorum gradus, & artium, studiorum i quasi finitio
ma uicinitas tantum abest ab obtrectatione inuidis,quae solet lacerare plerosoque,uti ea non modo non exulcerare uestram gratiam,sed etiam conciliare ui
deatur,quali enim te erga illum perspicio, tali illum in te uoluntate, iudicio mcognoui. Itaque doleo uillius consilio,& tua uoce Populum R. careretans diu,quod cum per se dolendum est tum multo magis coiideranti ad quos ista non tralata sint, sed nescio quo paeto deuenerint. Hic Atticus, dixeram,ino quit, a principio de repu. ut sileremus, itaq; faciamus: nam si isto modo uoluomus singulas res desiderare, non modo querendi, sed ne lugendi quidem Nem reperiemus. Pergamus ergo, inquam, ad reliqua & institutum ordine Persequamur. Paratus igitur ueniebat Crassiis, expectabatur, audiebatur a principio statim,quod erat apud eum semper accuratum, expedhalioe dignus
Uidebatur, non multa laetatio corporis, non inclinatio uocis, nulla inambulastio,no crebra supplosio pedis, uehemens Sc interdum irata,& plena iusti dost Ioris oratio,multe & cum grauitate facetiae,quod Φ dissicile est,idem & perornatus,& perbrevis. Iam in altercando inuenit parem neminem: uersatus est in omni sere genere causarum: mature in locum principum oratorii uenit. Accusauit C. Carbonem eloquentissimum homine admodum adolescens, summa ingeni j no Iaudem modo sed etia admirationem est consecutus: defendit po stea Licinia uirgine,cum annos. XXVII .natus esset, in ea ipsa causa fuit elooquentissimus, orationis j eius scriptas quasdam partis reliquit. Voluit ado Iescens in colonia Narbonensi causis popularis aliquid attingere,eami colos nia ut secit,ipse deducere. E xtat in eam lege senior cui ita dicaJ quam aetas illa serebat oratio. Multe deinde causs,sed ita tacitus tribunatus, ut nisi in eo magistratu cenauisset apud praeconem Granium, idq; nobis bis narrauisset Luciolius,Tribunu pl. nesciremus fuisse. Ita .prius inat Brutus,Sed ne de Scaeuolae
272쪽
B R V T V S quide tribunatu quid qua audiuisse uideor,& eum coIIega Crassi credo sitisse. Omnibus quidem ali js in qua in magistratibus, sed tribunus anno post fuit, eoq; in rostris sedente Basit Seruiliam Iegem Crassus: nam censiuram sine Scetaola gessit, ira enim magistratum nemo unquam Scevolaru petiuit, sed haee Crassi cum edita oratio est,quam te saepe legisse certo scio,quatuor, & triginora tum habebat annos,totidemq; annis mihi aetate prestabat: his enim consito Iibus eam legem suasit quibus nati sumus,cum ipse esset. Q Caepione Cos. natus,& C. Laelio, triennio ipso minor, quam Antonius, quod iccirco possit,ut dicendi latine,prima maturitas,in qua aetate extitisset,posset notari,et Intelli geretur iam ad summum pene esse perdueiam, ut eo nisil serme quisquam adoriere poster,nisi qui a philosophia a iure ciuili ab historia fuisset instructior. Erit inquit M. Brutus,aut iam est iste que expectas. Nescio inquam, Sed est
etiam L.Crassi inconsulatu, pro Q . Cepione defensione lucta, non breuis,ut laudatio, ut oratio autem,breuis, postrema censeris oratio, qua anno duodeo
quinquagesimo usus est. In his omnibus inest quidam sine ullo seco veritatis color, quinetiam comprehcsio,& ambitus ille uerborum si sic periodum apo Pellari placet rat apud illum cotractius 8c breuis, & in membra quaeda,qus
λαλα graeci uocat,dispertiebat orationem lubentius. Hoc loco Brutus,Quanstdoquidem tu istos oratores,inquit tantopere laudas,uellem aliquid Antonio
Praeter illum de ratione dicendi, sane exilem libellum, plura Crasib libuisset scribere, cum enim omnibus memoriam sui, tum etiam disciplina dicendi no his reliquissent: nam Scevolae dicendi elegatiam satis ex hs orationibus, quas reliquit, habemus cognitam. Et ego mini quidem i pueritia quasi magii trasuit inquam illa in Iegem Caepionis oratio, in qua & ainstoritas ornatur senaptus,quo pro ordine illa dicuntur,& inuidia concitatur in iudicum, & in accu
satorum faetionem contra quorum potentiam populariter tum dicendii suit, multa in illa Cratione grauiter, multa Ieniter, multa asipere, multa facete d ieta sunt,plura etiam dicta,quam scripta quod ex quibusdam capitibus expositis, Nec explicatis intelligi potest. Ipsa illa censeria contra Cn. Domitium collega Non est oratio,sed quasi capita rerum,& orationis commentarium paulo plestnius: nulla est enim altercatio clamoribus unquam habita maioribus uero fuit in hoc etia popularis dietio excellens: Antoni j genus dicendi multo apti tis iudici js,quam concionibus: hoc loco ipsem Domitium non relinquo, nam S si non fuit in oratorum numero tamen pono satis in eo suisse Orationis, aroque ingeni j, quo S magistratus personam, δέ consiliarem dignitatem tuereotur,quod idem de C. Coelio dixerim,industria in eo summa suisse, summast Virtutes,eloquentie tantu, quod esset in rebus priuatis amicis eius,in rep. ipsisttas dignitati satis. Eodem tepore M. Herennius in mediocribus oratoribus Iatine,& diligeter Ioquentibus numeratus est,qui tamen summa nobilitate hostminem cognatione, dalitate,collegio, se inmaetiis eloquetia L. Philippu inco Blatus petitio e superauit. Eodem tepore C.Clodius, Sc si propter summa nobilitate,& singulare potentia magnus erat, tamen etia eloquentiae quanda mediocritate asserebat.Eiusdem seris temporis fuit eques romanus.C. Titius, qui meo iudicio,eor peruenisse uidetur,quo potuit sere latinus orator sine grs eis literis,& sine muItoussi puenire. Huius orationes tantum argutiaru, tantucX lorum, tantu urbanitatis habet ut pene attico stylo scripis esse uideatur.
273쪽
Σε3 M. T. C I C E R O N I sEasdem argutias in tragoedias, satis ille quidem acute, sed parum tragice transtulit, quem studebat imitari L. Afranius poeta,homo perargutus, in fabulis quidem etiam, ut scitis, disertus. Fuit etiam Q. Rubrius Varro, qui a senatu
hostis,cum C. Mario iudicatus est,acer, uehemens accusator. In eo genere
siner probabilis,doctus autem g ecis literis, propinquus noster,nctus ad distcedum M.Gratidius M. Antonij perfamiliaris, cuius presectus, cum esset in Cilici est interseetiis,qui accusauit C. Fimbriam M. Marii Gratidiani patre atque etia apud socios, & latinos oratores habiti sunt, Q. Vectius Vectianus d Marsis,quem ipse cognoui,prudens uir, 8c in dicendo breuis . a. D. Valerii Sorani uicini,& familiares mei,no tam in dicedo admirabiles,quam docti Scgraecis literis,&latinis. C. Rusticellus Bononiensis,is quidem dc exercitatus, et natura uolubilis. Omniv autem eloquentisssimus extra hac urbem T.Betu cius Barrus Asculantis,cuius sunt aliquot orationes Asculi habitς. Illa Rome contra Cspionem,nobilis sane ,cui orationi Cepionis ore re Gdit Elius, qui scriptitauit orationes multis,orator ipse nunquam suit. Apud maiores autem
nostros uideo disertissimum habitum ex Latio L. Papyrium fregellanum T. Gracchi P. F. ferer aetate,eius etiam oratio est pro Fregellanis,Colonis p lati Dis habita in senatu. Tum Brutus, Quid tu igitur inquit tribus istis externis quasi oratoribus et Quid ceses inquam nisi idem quod urbanis, praeter unu, quod non est eorum urbanitate quadam, quasi colorata oratio. Et Brutus, qui est inquit,iste tadem urbanitatis color Nescio inqua, tantum esse quem dam scio. Id tu Brute iam intelliges, cum in Galliam ueneris, audies tu quide etiam uerba quaedam non trita Romae,sed haec mutari, dedistit possinit. Ilo Iud est maius quod in uocibus nostrorum oratorum recinit quiddam, dc re
nat urbanius : nec hoc in oratoribus modo apparet,sed etia in ceteris .Ego meo
mini T. Tincam placentinum hominem facetissimum,cu familiari nostro a Granio praecone dicacitate certare. Eon' inquit Brutus,de quo multa Lucilius: I sto ipso,sed Tincam non minus multa ridicule dicente Granius obrue bat nescio quo sapore uernaculo,ut ego iam no mirer, illud Theophrasto acocidisse,quod dicitur, cum percunctaretur ex anicula quadam, qualiti aliquid uenderet,& respondisset illa,atque addidisset hospes non poter minoris,laeiso se eum moleste, te non effugere hospitis speciem,quum etatem ageret Athenis optimet loqueretur. Omnium sicut opinorJin nostris est quidam urbano rum,sicut ille Atticorum sonus, sed domum redeamus, id est ad nostros reuer tamur. Duobus igitur summis Crassio, Sc Antonio L. Philippus Iximus accedebat, sed longo interuallo tamen proximus. Itaq3 eum,& si nemo intercedeshat,qui se illi anteferret,neque secundu tamen neq; tertium dixerim: nec enim in quadrigis eum secundum numerauerim,aut tertiit, qui uix er carceribus exierit,cum palmam iam primus acceperit,nec in oratoribus,qui latum absit a primo, uix ut in eodem curriculo est; uideatur, sed tamen erant ea in Philippo, quae qui sine comparatione illorii spectaret, fatis magna diceret,summa libero taS in oratione, multae facetiae, satis creber in reperiendis, solutus in explicanodis sentenisss,erat etiam in primis, ut temporibus illis, graecis doctrinis instio tutus,in altercando cum aliquo aculeo,& maledicto facetus. Horum etati prope coniumstus L. Gellius non tam uendibilis orator, quam ut nescires quid es deesset,nec enim erat indoctus,nec tardus ad excogitandum, nec romanarum
274쪽
rerum Immemor,& uerbis solutus satis,sed in magnos oratores inciderat eius a tas,inultam tamen operam amicis, Sc utilem praebuit, atque ita diu uixit, ut
multaru artatum oratoribus implicaretur, multum etiam in causis uersaretur.
I iidem fere temporibus D. Brutus is, qui Cos. cum Mamerco fuit, homo &praecis dochus literis S latinis. Dicebat etiam L. Scipio non imperite, Cn. cpompeius Sex. F.aliquem numerum obtinebat,nam Sex. frater eius praestantissimum ingenium contulerat ad flammam iuris ciuilis, Sc ad persectam geo metriae, rerum stoicarum scientiam. Item in iure, Sc ante hos M. B rutus, Sepaulo post eu C. Bilienus homo per se magnus prope simili ratione, summus euaserat, qui Cos. Detiis esset nisi in Marianos consulatus, & in eas petitionis angustias incidisset. Cn. autem Octauid eloquentia, quae suerat ante conssulatum ignorata, in consulatu multis concionibus est uehementer probata, sed ab eis, qui tantum indicentium numero non in oratorum fuerunt : iam ad oratores reuertamur. Censeo inquit Atticus, eloquentis enim uidebare,
non sedulos uelle conquirere. Festiuitate igitur, & facetias inquam C. Iulius. L.F.& superioribus,& aequalibus suis omnibus praestitit,oratori fuit, minime ille quidem uehemens, sed nemo unquam urbanitate, nemo lepore, nemo suavitate conditior. Sunt eius aliquot orationes, ex quibus, sicut ex eiusde traogoedisss,lenitas eius sine neruis perspici potest. Eius aequalis P. Cethegus, cui derep.satis suppeditabat oratio totam enim tenebat eam, penitus* cognouerat. Itaq; in senatu consularium auctoritatem assequebatur, sed in causis publicis nihil priuatis satis ueterator uidebatur.Erant in priuatis causiS. Q. Lucrest eius Vispillo & acutus S iurisperitus, nam Aphilia cocionibus aptior,quam iudiciis .prudens etiam T. Annius Velina, & in eius generis causis orator seone tolerabilis. In eodem genere causarum multum erat T. Iuventius,nimis ille quidem lentus in dicendo,& pene frigidus,sed 8c callidus,& in capiendo ad Uersario uersutus,& praeterea nec indoctus, & magna cum iuris ciuilis intelligetia, cuius auditor P.Orbius meus serdaequalis,in dicendo non nimis exercitatus, in iure autem ciuili non inferior, quam magister fuit: nam T. Aufidius, qui uixit ad silmmam senectutem, uolebat esse similis horum, erat* Sc bonus uir,& innoces,sed dicebat parum. Nec sane plus frater eius M. Virgilius, qui tribunus pl. L.Sulle imperatori diem dixit.sius collega P. Magius in dicenodo paulo tamen copiosior. Sed omnium oratorum,sive tabularum, qui & plan ' indocti aut inurbani aut rustici etiam suerunt,quos quidem ego cognoueorim, lutissmum in dicendo,& acutissimum iudico nostri ordinis. Q Sertoxium,equestris C.Gorgonium fuit etiam facilis, & expeditus ad dicedum, Scuitae spledore multo,& ingenio sane probabili T. Iunius L. filius tribunicius, quo accusante P. Sextius P r.defig. damnatus est ambitus, is processisset hoonoribus longius nisi semper infirma,atcν etiam aegra ualetudine fuisset. Atq;
ego praeclare intelligo,me in eorum commemoratione uersari, qui nec habiti sint oratores,nel fuerit,praeteriri P a me aliquot ex ueteribus comemoratioone,aut laude dignos sed hoc quide ignoratione ,quid enim est stiperioris aetastris,quod scribi possit de ths,de quibus nulla monimeta loquutur,nec aliorum, nec ipsorum: de iis autem, quos ipsi uidimus, neminem sere praetermittimus eorum, quos aliquando dicentes uidimus. uolo enim sciri in tanta, Sc tam ueo vere repu. maNimis praemias eloquentiae propositis, omnis cupisse dicere, non
275쪽
Σro M. T. CICERONI splurimos ausos esse, potuisse paucos. Ego ranae ita de unoquom dicam ut Ino telligi posIit,quem existimem clamatorem, quem oratorem suis te. Iisdem se/re temporibus,aetate inferiores paulo,quam Itilius, sed aequales propemodii fuerunt C.Cotta. P. Sulpicius. Q , Uarius Cn. Pomponius.C. Curio. L. Fufious. M. Drusius Patistius,nec ulla aetate uberior oratorii foetus suir. Ex his Coeta,& Sulpicius cu meo iudicio,tum omnium, facile primas tulerui. Hic Atoticus quomodo istuc dicis inquit,cum tuo iudicio,tum omniumr semperne in Oratore probando,aut improbando uulgi iudicium, cum intelligentium iudicio congruitrari ath probantur multitudine ali j autem ab ius, qui intelligunt Recte requiris inquam Attice, sed audies ex me fortas Ie, quod non omnes probent. An tu inquit adlaborasse huic modo Bruto probaturus es PIa ne inquam Attice disputationem hanc de oratore probando. aut improbanodo multo malim tibi,& Bruto placere, eloquentia autem meam populo proobari uelim: Etenim necesse est,qui ita dicat, ut a multitudine probetur, eunde
doctis probari: nam quid in dicendo rectum sit, aut prauum ego iudicabo, si modo is sum,qui id possim,aut scia iudicare,qualis uero sit orator,ex eo,quod is dicendo emciet, poterit intelligi: Tria sint enim,ut quidem ego sentio,quae
sint esscienda d icendo,ut doceatur is,apud quem dicetur,ut delectetur,ut moueatur uehementius, quibus uirtutibus Oratoris, quidq; eisciatur, aut quibus uiti js orator aut non asIequatur haec, aut etiam in his labatur,& cadat,artifex aliquis iudicabit. Esiiciatur autem ab oratore necne,uti j,qui audiunt, ita a Sociantur,ut Orator uelit uulgi assensu,& populari approbatione iudicari solet: itaque nunquam de bono oratore, aut non bono doctis hominibus cum po
pulo dissensio fuit. An ceses,dum illi uiguerunt, quos ante dixi, non eosde gradus oratorum uulgi iudicio λ doctorum suisse: De populo siquem ita roga. uisses, quis est in hac ciuitate eloquentiissimus in Antonio et Crasso aut dubitaret,aut hunc alius, illum alius diceret, nemo ne Philippum tam suavem orastiorem,tam grauem,tam facetum his anteferret quem nosinetipsi, qui haec aro te aliqua uolumus expendere, proximum illis fuisse diximus: nemo profecto: id enim ipsiim est summi oratoris,summum oratorem populo uideri. Quare,
tibicen Antigenidas dixerit discipulo sane frigenti ad populum,mihi cane,&mul; ERO huic Bruto dicenti ut solet,apud multitudinem, mihi cane,&postpulo mi Brute dixerim, ut qui audient, id efficiatur, ego etiam cur id efficiatur,intelligam. Credit i js quae dicuntur,qui audit oratorem,uera putat,assensttitur, probat, fidem facit oratio. Tu artia , quid quaeris amplius delectatur audiens multitudo,& ducitur oratione,& quasi uoluptate quadam persundistur,quid habes,quod disputes gaudet,dolet,ridet,plorat,iauet, odit, contemnit, inuidet,ad misericordiam inducitur, ad pudendum,ad pigendu, irascitur.
miratur, sperat,timet, haec perinde accidunt,ut eorum,qui adiunt,mentes, uerbis,& sententris,et actione tractantur. Quid est, quod expectetur docti alicuoius sententia quod enim probat multitudo, hoc idem doctis probandum est. denique hoc specimen est popularis iudici j,in quo nunquam fuit populo cum doctis,intelligentibusq; dissensio. Cum multi essent oratores in uario genere dicendi,quis unquam ex his excellere iudicatus est uulgi iudicio, qui no idem a doctis probaretur auando autem dubium fuisset apud patres nostros eliogendi, cui patroni daretur optio, quin aut Antonium optaret, aut Crassum. Aderant
276쪽
Aderant multi ali j tamen utrum de his potius,dubitasset aliquis,quin alter nemo.Qsi id adolestetibus nobis, cum esset Cotta, & Hortensius, num quis, cui quidem eligendi potestas emet, quenquam his anteponebat Tum Bruttus, Quid tu inquit queris alios de te ipse, non nequid optarent recquid ipse Hortesius iudicaret,uidebamus qui cum partiretur tecum causas Iaepe enim intersuoperorandi locum ubi plurimum pollet oratio, semper tibi relinque hal. Faciebat ille quidem inquam,& mihi beneuolentia credo duetus tribuebat omnia: sed ego quae de me populi sit opinio, nestio, de reliquis hoc asstromo,qui uulgi opinione disertissimi habiti sint, eosdem intelligentium quoq; iudicio sui si e probatissimos: Necem posset idem Demosthenes dicere, quod
dixisse Antimachum Clarium poetam ferunt, qui, cum conuocatis auditori, hus legeret,eis magnum illud ,quod nouistis,uolumen suum et eum legentem omnes praeter Platonem reliquissent,legam inquit nihilo minus, Plato enimis mihi unus instar est omnium, me illum,& recte: Poema enim recoditum paucorum approbatione, oratio popularis ad sensum uulgi debet moueri. Aut eundem hunc Platonem unum auditorem haberet Demosthenes, cum esset relictus a ceteris,uerbum facere non posset. inita tu B rute posses si te ut Cuorionem quodam concio reliquisset: Ego uero inquit ille ut me tibi indicem, in eis etiam causis, in quibus omnis res nobis cum iudicibus est, non cum podipulo, tamen si a corona relictus sim, non queam dicere. I ta se inquam res ha het,ut si tibiae in statar no reserant sonum, abniciendas eas sibi tibicen putet: sic Oratori populi aures tanquam tibiae sunt, eae si inflatum non recipiunt, aut si auditor omnino tanquam equus non facit,agitandi finis iaciendus est. Hoc tamen interest, quod uulgus interdum non probandum oratorem probat, sed
probat sine comparatione,cum a mediocri,aut etiam a malo delectatur,eo est contentus,esse melius non sentit,illud quod est,qualeculam est, probat: tenet enim aures uel mediocris orator,sit modo aliquid in eo, nec res ulla plus apud animos hominum quam ordo,& ornatus orationis ualet. Quare quis ex poν Pulo cum Q Scevolam pro M.Coponio dicentem audiret in ea cauti,de qua ante dixi,quidqua politius,aut elegantius, aut omnino melius aut expectaret,
aut posse fieri putaret Cum is hoc probare uellet M. Curtu, cum ita heres inostitutus esset, si pupillus ante mortuus esset, qua in suam tutelam uenisset, pu/pillo non natos predem esse non posse. Quid ille no dixit de testamentorum iure,de antiquis formulis queadmodum scribi oportuisset, si etiam filio non nato heres institueretur. Quam captiosum esse populo,quod seriptu esset neopligi, dc opinione queri uoluntates Sc interpretatione disertorum scripta simplicium hominu pervertere. quam ille multa de auctoritate patris sui qui semo per ius illud esse defenderat quam omnino multa de conseruando iure ciuili, quae quidem omnia cum perite & scienter,tum ita breuiter,& presse', 8c satis ornatis,et pereleganter diceret,quis esset iri populo, tui aut expectaret,aut fieri Posse quidquam melius putaret At uero ut contra crassiis ab adolescente delicato,qui in litore ambulans statinum reperisset, obvam cp rem aedificare nastuem cocupiuisset,exorsus est, similiter Scevolam ex uno stat mo captionis cennimuirale iudicium haereditatis essecisse, hoc in illo initio consecutus, multis eiusdem generis sententiis delectauit animos ii omnium,qui aderant,in hilas ritatem a severitate traduxit, quod est unu ex tribus,quae dixi ab oratore estici
277쪽
posset,nec omnino eo genere diceret,iractando tamen impellebat, ut idem si cerent a se commoti,quod i Sulpicio cocitati: fuit enim Sulpicius uel maxime omnium, quos quidem ego audiuerim,grandis,& ut ita dicam, tragicus ora. tor. Vox cum magna, tum suauis, Sc splendida, gestus, & motus corporis ita
uenustus, ut tamen ad ru,non adstenam institutus uideretur. I ncitata,& uolubilis,nec ea redundans tamen, nec circunfluens oratio. Crassiam hic uolebat
imitari, Cotta malebat Antoniu,sed ab hoc uis aberat Antonij.Crassi ab illo lepos. O magna inquit artem Brutus, siquidem istis, cum summi essent ora tores duae res maximae altera alteri defuit. Atm in his oratoribus illud ani maduertendum est,posse esse summos,qui inter se sint dissimiles .nihil enim tadissimile,quam Cotta Sulpicio,& uteroe aequalibus suis plurimum praestitit Quare hoc doctoris intelligentis est,uidere qud serat natura sua quent,& ea duce utentem sic instituere,ut Isocratem in acerrimo ingenio Theopompi,&Ienissimo Ephori dixisse traditum est,alteri se calcaria adhibere,alteri frenos. Sulpicii orationes quae seruntur, eas post morte eius scripsisse P. Canutius putatur aequalis meus, homo extra nostrum ordinem,meo iudicio disertissimus.
Ipsius Sulpici j nulla oratio est,ispeq; ex eo audiui,cum se seribere, neque consuesse,neque posse diceret. Cottae pro se lege Varia, quae inscribitur, eam L. Elius seripsit Cottae rogatu. Fuit is omnino uir egregius, S eques R.cum primis honestus,idemq; eruditissimus Sc graecis literis, Sc latinis, antiquitatis nostrae,& in inuentis rebus & in assitis,sicriptorum P ueterum literate peritus, qua se lentiamVarro noster accepta ab illo,auetamq; per sese uir ingenio prso stans,omniq; doctrina, pluribus, & illustrioribus literis explicauit, sed idem AElius stoicus uoluit, rator aute nec studuit unquam, nec fuit, seribebat tameorationes,quas alii diceret,ut in Metello. F. ut 4.Caepioni,ut Q. Pompeio
Rufo,quaquam is etia ipse seripsit eas, quibus pro se est usus, sed no sine 2Elio.
his enim scriptis etiam ipse intersui,cum essem apud Tlium adolescens,eum audire perstudiose' solerem. Cottam autem miror summum ipsum Oratorem, minimel ineptu, aelianas leuis orati uculas,uoluisse existimari suas. His duo hus eiusdem elatis annumerabatur nemo tertius,sed mihi placebat Poponius maxime, uel dicam minime displicebat. locus erat omnino in maximis causis praeter eos,de quibus stipra dixi, nemini,propterea quod Antonius,qui maxime expetebatur,facilis in causis recipi edis erat, fastidiosior Crassus, sed tamerecipiebat,horum qui neutrum habebat confugiebat ad Philippum sere, aut ad Caesarem, otta, Sulpicius expetebantur, ita ab rjs sex patronis causae illust stres agebantur neq; tam multa, quam nostra aetate iudicia fiebant, nem hoc, quod nunc fit, ut causae singulae defenderentur a pluribus, Quo nihil est uitia,sus. Respondemus is, quos non audiuimus, in quo primum siepe aliter est
δἰ tum aliter ad nos relatum,deinde magni interest coram uidere me, quem admodum aduersiarius de quaque re asseveret, maxime aute quemadmodum quaeque res audiatur,sed nihil uitiosius,quam cu unum corpus debeat esse deo sensionis, nasti de integro causam, cum sit ab altero perorata: Omnium enim causarum,unum est naturale principium,una peroratio,reliquae partes, quasi membra suo quaeque loco locata suam & vim,& dignitatem tenent. Cum austiem dissicile fit in longa oratione non aliquando aliquid ita dicere, ut sibi ipse no conueniat,quanto dissicilius cauere, nequid dicas, quod no conueniat eius
278쪽
2 4 M. T. C I C E R o N I sorationi qui ante te dixerit: sed quia & labor multo maior est totam causam, quam partem dicere, & quia plures ineuntur gratie, si uno tempore dicas pro
pluribus iccirco hanc consuetudinem lubenter ascivimus . Erant tame quibus uideretur illius elatis tertius Curio,quia spledidioribus fortasse uerbis uteba, tur,& quia latine non pessime loquebatur, usu credo aliquo domestico, nam literarum admodum nihil sciebat: sed magni interest,quos quisque audiat cootidie domi,quibus cu loquatur a puero, lucadmodum patres, pedagogi, mast tres etia loquantur. Legimus epistolas Corneliae matris Gracchorum, appa, rei filios no tam in gremio educatos,quam in sermone matris. Auditus est nobis Laeliae C. filiae sepe sermo,ergo illam patris elegantia tinctam uidimus, Scfilias eius Mecias ambas, quarum sermo mihi suit notus, dc neptes Licinias, quas nos quidem ambas,hanc uero Scipionis etia tu B rute credo aliqua do audisti loquentem. Ego uero ac lubenter quidem inquit Brutus, & eo lubetius, quod L.Crassi erat filia. Quid Crassum inquam illum censes istius Liciniae filium Crassi testamento qui fuit adoptatus: Summo iste quidem dicitur in geonio fuisse inquit. Et uero hic Scipio collega meus, mihi sane bene bc loqui uita detur Sc dicere. Reeste inquam iudicas B rute: etenim istius genus est ex ipsius sapientiae stirpe generatum: nam Sc de duobus auis iam diximus, Scipione ScCrasM,SI de tribus proauis, a Metello,cuius quatuor fili j, P. Scipione, qui ex dominatu Gracchi priuatus in libertatem rempti. uindicauit, Q. Scaevola augure,qui peritissimus iuris idem l percomis est habitus. Iam duorum aba Dorum quam est illustre nomen P. Scipionis, qui bis Cos. suit qui est Corcu. Ium dictius,alterius omnium sapientissimi C. Laeli j. O generosam inquit stirpem, & tanquam in unam arborem plura genera, sic in istam domum mulo torum insitam atq; illuminatam sapientiam. Similiter igitur suspicor Cut coseramus parua magnis Curionis,& si pupillus relictius est patrio suisse instio tuto puro sermone assuefactam domum,S eo magis hoc iuὸico, quod nem ionem ex ηs quide,qui aliquo in numero fuerut,cognoui in omni genere honeststarum artiu tam indoctum,tam rudem. Nullum ille pocram nouerat, nullum legerat oratorem, nullam memoria antiquitatis collegerat, non publicii ius,
non priuatu,& ciuile cognouerat,quanqua id quidem fuit etia in aliis,& ma gnis quide oratoribus, quos parum his instructos artibus uidimus, ut Sulpidiciu ut Antoniti: Sed ri tamen unum illud habebat dicedi opus elaboratu, id cpcu costaret ex quinq; notissimis partibus , nemo in aliqua parte earu omnino nihil poterat. I n quacuq; enim una plane claudicaret, orator es Ie riori posset, sed tame alius in alia excellebat magis reperiebat quid dici opus esset,& quostmodo praeparare,& quo loco locari,memoriam ea comprehcdebat Antonio tis,excellebat autem aeti one,erantq3 et queda ex his paria cum Crasso, qtiaeda etiam superiora: at Crassi magis enitebat oratio. Nec vero Sulpicio,ne et Cottae dicere possumus neci cuiqua bono oratori rem ulla ex illis quinque pisti hiis plane,atq; oino defuisse: I taque in Curione hoc uerissime iudicari potest,
nulla re una magis oratore comendari,qua uerboru splendore,& copia: nam
cum tardus in cogit ado tum in struedo dissipatus suit. Reliqua duo iunt age
re,& meminisse, in utroq; cachinnos irridentiu commouebat. Motus crat is, que & C. I ullus in perpetuu notauit, cum ex eo in utrano parte toto corpore
uacillate quaesiuit,quis loqueretur e lintre. Sc Cn. Sicinius homo impurus,led admodum
279쪽
, R V T V s et sadmodu ridiculus,nem aliud in eo oratoris simile quidqua: Is,tumTribunus pl. Curione, et Octauiu Coss. produxisset, Curioq; multa dixisset sedete Cn.
Occtauio collega, qui deuinctus erat fascηs,S multis medicamelis propter dolorem artuum delibutus,nunquam inquit Octaui college tuo gratiam reseres qui nisi se suo more iactauisset hodie te istic muses comedissent. Memoria auo tem ita suit nulla,ut aIiquoties,tria cum Proposuisset,aut quartum addere aut tertium quaereret . qui in iudicio priuato, uel maximo, cum ego pro Titinia Cottae peroravitam, ille contra me pro Seruio Naevio diceret, subito totam
causam oblitus est,idq; uenefici js,SI cantionibus Titinic factum esse dicebat. Magna haec immemoris ingeni l signa,sed nihil turpius, quam quod etiam inscriptis obliuiscebatur,quid paulo ante posuisset,ut in eo libro, ubi se exeunte e senatu,& cum Pansa nostro,& cum Curione F. colloquentem facit, cum seonatum Cariar Cos .habuisset,omnis ille sermo ductus e percumstatione filii, quid in senatu esset actum. In quo multis uerbis cum inueheretur in Caesarem Curio disputatio esset inter eos, ut est consuetudo dialogorum, cum sermo esset institutus senatu misso,quem senatum Crsar Cos.habuisset, reprehendit eas res,quas ide Cesar anno post, & deinceps reliquis annis administrauisset in Gallia. Tum Brutus admirans, tantam ne suisse obliuionem inquit in scriPto presertim, ut ne legens quidem unquam senserit,quantum flagitii commisisset z auid autem in qua Brute stultius, si si ea uituperare uolebat,qus uituperauit,no eo tepore instituere sermone,cum illarum reru iam tepora praeterriso
sent Sed ita totus errat,ut in eodem sermone dicat in senatu se Cesare Cos. noaccedere,sed id dicat ipso Cos .exiens et senatu. Iam qui hac parte animi,qus custos est ceteraru ingenii partiu, tam debilis esset,ut ne in scripto quide memiν misset quid paulo ante posuisset,huic minime mirum est,ex tempore dicenti solitam effluere mentem. Itaq; cu ei nec ossicium deesset,& flagraret studio dicedi, perpauce ad eum cauta deserebantur: orator aute uiuis eius squalibus prost Nimus Optimis numerabatur,propter uerborum bonitate ut ante dixi, & ex Peditam,ac profluentem quoda modo celeritatem citaq; eius orationes aspiciedas tamen censeo,sunt illae quidem languidiores, verutamen possunt augere,
di quasi alere id bonum,quod in illo mediocriter suisse concedimus,quod haohet tantam uim,ut solum sine aliis in Curione speciem oratoris alicuius enecesrit. Sed ad instituta redeamus. In eodem igitur numero eiusdem statis C.Carotio fuit illius eloquentissimi uiri filius,no satis acutus orator, sed tamen orator numeratus est .Erat in uerbis grauitas,& facile dicebat,& auctoritatem natuoralem quanda habebat oratio. Acutior α. Varius rebus inueniendis,nec misnus uerbis expeditus,sortis uero actor, 8c uehemens, & uerbis nec inops, nec abiectus,et que planis oratorem dicere auderes Cn. Pomponius lateribus puo
gnans,incitans animos,acer, acerbus,criminosus. Multu ab rjs aberat L. Fufio is,tamen ex accusatione M. Aquilia diligentiae fructu ceperat: nam M.Druosum tuum magnu auunculum, graue oratorem,ita dumtaxat cum de rep.dice ret. L. autem Lucullu etiam acum,patremta tuu Brute,iuris quot et publici,& priuati sane peritu in M. Lucullum, M.Octauiu Cn.filios, qui tantum auoctoritate,dicedol ualuit, ut legem semproniam frumentaria populi frequenνtis lustra glas abrogauerit, M.Octauiu M. Filium, V.Catonem patre,inetia
Catulum filium abducamus ex acie, idest a iudicηs,et in prssidris re .cui facile
280쪽
υς Μ. T. C I C Ε R Ο N I ssatisfacere possint,collocemus.Eode a Cppionem referrem nisi nimis eque .stri ordini deditus,a senatu dissedisset.Cn.carbonem. M. Martu,& ex eodegenere compluris minime dignos elegantis conuen tus auribus aptissimos cognoui turbulentis concionibus. quo in genere t in i js perturbem statu ordinetrenuper L.Quitius suit, aptior autem etiam Palicanus auribus imperitorum. Et quonia huius generis secta mentio est,seditiosorum omniu post Graechos L. Apuleius Saturninus eloquentissimus uisus est, magis specie tame, &motu,atq; ipso amictu capiebat homines, quam aut dicendi copia,aut medio/critate prudentis. Longe autem post natos homines improbissimus C. Servilius Glaucia,sed peracutus, & callidus., cum primis p ridiculus : Is ex summis 8c fortunae,& uitae sordibus in pretura Cos. fassitus esset,si rationem eius haberi licere iudicatum esset: nam & plebem tenebat, equestrem ordinem beneo scio legis devinxerat. Is praetor eodem die, quo Saturninus Trib. pl. Mario,& Flacco Coss.publice est interfectus, homo simillimus Atheniesis Hyper
holi cuius improbitatem ueteres Atticoru comoediae notauerunt. Quos Sex.
T itius consecutus,homo loquax sane,& fatis acutus,sed tam solutus,et mollis in gestu,ut saltatio queda nasceretur, i saltationi Titius nome esset: Ita cauedum est, nequid in agendo, dicendo ue facias, cuius imitatio rideatur. Sed ad paulo superiore aetate revecti sumus,nuc ad ea, de qua aliquantu sumus locuti, reuertamur. Coiunctius igitur Sulpicii aetati P. Antistius fuit rabula sane pro habilis,qui multos cum tacuisset annos,nel contemni solum, sed irrideri etia litus esset,in tribunatu primum contra C. Iulii illam consulatus petitionem extra ordinariam, ueram causam agens est probatus, & eo magis, quod eanodem causam cum ageret, eius collega ille ipse Sulpicius, hic plura, & acutiora dicebat. I tal post tribunatum primo multae ad eum cauis,deinde omnes,mata imae quaecunq3 erant,deserebantur. Rem uidebat acute, componebat diligeo ter,memoria ualebat,uerbis non ille quidem ornatis utebatur,sed tamen non abie stis: expedita autem erat, & perfacile currens oratio, Sc erat eius quidem tanqua habitus no inurbanus: actio paulum cum uitio uocis, tum etiam ineptti js claudicabat. Hic temporibus floruit hs, quibus inter prosectionem, rediotumq; L. Sylle sine iure fuit,& sine ulla dignitate resp. hoc etiam autem magis Probabatur,quod erat ab oratoribus quedam in foro solitudo, Sulpicius occiderat,Cotta aberat,& Curio,uiuebat e reliquis patronis eius elatis nemo prster Carbonem,& Pomponium, quorum utrunque facile superabat. Insericioris autem aetatis erat proximus L. Sisenna doctus uir,& studiis optimis dedi. tus,hene latine loquens,gnarus reip. non sine facetijs,sed neque laboris multi, nec satis uersatus in causis interiectus p inter duas aetates Hortensii j, & Sulpioch, nec maioris consequi poterat, & minori necesse erat cedere. Huius omnis facultas ex historia ipsius perspici potest,quae cum sicile omnis uincat superioris,tum indicat tamen quantum absit a summo,quam P genus hoc scriptioni
non dum sit fatis latinis literis illustratum: nam Q Hortensii admodum ad Iescentis ingenium ut Phidiae signum, simul aspectum,& probatum est. Is L. Crassb.4. Scaevola Coss. primu in foro dixit,& apud hos ipsos quide Coss.& cum eoru, qui assuerut,tum ipsorum consulum, qui omnis intelligentia an oteibant, iudicio discessit probatus, undeviginti annos natus erat eo tempore.
Est autem L .Paulo.C. Marcello C oss.mortuus, ex quo videmus eu in Patronorum