장음표시 사용
311쪽
3o3 Μ. T. CICERONI snec enim nunc de nobis,sed de re dicimus: in quo tantum abest, ut nostra misremur,ut usque eo dissici Ies,ac morosi simus, ut nobis non satisfaciat ipse Deo mosthenes, qui quanquam unus eminet inter omnes in omni genere dicendi, tamen non semper implet auris meas,ita sunt auidae,& capaces, & semper alio quid immensium,infinitumq; desiderant. Sed tamen, quod iam & hunc tu oratorem cum eius studiosissimo Pammene, cum esses Athenis, totum diligenditissime cognouisti,neque eum dimittis e manibus,& tamen nostra etiam lectitas,uides profecto illum multa perficere,nos multa conari, illu posse, nos uelo Ie, quocunque modo causia postulet, dicere: sed ille magnus, nam & successit ipse magnis, & maximos oratores habuit aequales, nos magnum fecissemus, siquidem potuissemus, quo contendimus peruenire, in ea urbe, in qua it ait Antonius auditus eloquens nemo erat. Atqui,si Antonio Crassus eloquensuistis non est, aut sibi ipse, nunquam Cotta uisus emet, nunquam Sulpicius, nunquam Hortensius: nihil enim ample Cotta, nihil leniter Sulpicius, non multa grauiter Hortensius : sirperiores magis ad omne genus apti, Crassum dico,& Antonium.Ieiunas igitur huius multiplicis, & aequabiliter in omnia genera tu sis orationis auris ciuitatis accepimus , easq; nos primi, quicunque eramus, Sc quantulum cunque dicebamus, ad huius generis dicendi audien
di incredibilia studia conuertimus. Quantis illa clamoribus adolescentuli dis ximus,de Supplicio paricidarum: quae nequaquam satis deserbuisse post alis
quanto sentire coepimus. Quid enim tam commune, qua in spiritus uiuis, terra mortuis , mare fluctuantibus, litus eiectis tauiuunt, dum potant, ut duo
cere animam de coelo non queant,ita moriuntur,ut eorum ori terra non tano
gat,ita iactantur fluctibus,ut nunquam alluantur, ita postremo eiiciuntur, ut ne ad saxa quidem mortui conquiescant,& quae sequuntur: sunt enim omnia,
sicut ad Olelcentis non tam re,& maturitate,quam spe,et expectatione laudati.
ab hac indole iam illa matura uxor generi,nouerca fit 3 filiae pellex. Nec uero hic erat unus ardor i nobis ut hoc modo omnia diceremus : ipsa enim illa pro Roscio iuuenilis redundantia multa habet attenuata,qusdam etiam paulo his lariora. At pro Habito, pro Cornelio, complures Q aliae: nemo enim oratortam multa,ne in graeco quidem otio,scripsit,quam multa sunt nostra,eaq; hae ipsam habet,quam probo,uarietatem. An ego Homero,Ennio,reliquis poeotis, & maxime tragicis concederem, ut ne omnibus locis eadem contentione uterentur,crebro mutarent nonnunqua etiam ad cotidianum genus sermonis accederent, ipse nunqua ab illa acerrima cotentione dilrederem: Sed quid poetas diuino ingenio profero c Histriones eos uidimus, quibus nihil possiet in suo genere esse praestan tius, qui non solum in dissimillimis personis fatis fasciebant,cum tamen in suis uertarentur,sed & comoedum in tragoediis, & traagoedum in comoedηs admodum placere uidimus, ego non elaborem cum dico me te Brute dico,riam in me quidem iampridem essectum est,quod futurusvit: Tu autem eodem modo omnis causas ages aut aliquod causarum genus repudiabis aut in iisdem causis perpetuum,& eundem spiritum sine ulla commutatione obtinebis I Demosthenes quide, cuius nuper inter imagines tuas, ac tuorum,quod eum credo amares,cum ad te in Thusculanum uenissem, imaginem ex aere uidi, nihil Lysiae subtilitate cedit,nihil argutiis,& acumine Hyperidi, nihil lenitate aeschini, & splendore uerborum. Multae sunt eius totae
312쪽
multae uariae,ut contra Eschinem saliae legationis,ut contra eundem pro causa Ctesiphontis. Iam illud medium quoties uult,arripit,& a grauissimo disco
dens ed potissimum delabitur: clamores tamen tum mouet,'tum in dicen do pIurimum efficit,cu grauitatis locis utitur: sed ab hoc parumper abeamus, quandoquidem de genere,non de homine quaerimus, rei potius,idest eloquetiae vim,& naturam explicemus. I llud tamen, quod iam ante diximus, memis nerimus,nihil nos praecipiendi causa esse dicturos atque ita potius amaros,ut existimatores uideamur loqui, non magistri: in quo tamen longius progre dimur,quod videmus no te haec solum esse lecturum,qui ea multo,quam nos. qui quasi docere uideamur,habeas notiora: sed huc librum etiam si minus nostra commedatione,tuo tamen nomine diuulgari necesse est. Esse igitur per secte eloquentis puto, non eam solum sicultatem habere, quae sit eius propria suse,late dicendi,sed etiam uicinam eius,ato finitimam dialecticorum scienotiam assumere,quanquam aliud uidetur oratio esse,aliud disputatio,nec idem loqui esse,quod dicere attamen utrunq; in disserendo est: disputandi ratio,&loquendi dialecticorum sit,oratorum autem dicendi, SI ornandi . Zeno quipdem ille a quo disciplina stoicorum e it, manu demon strare seleba t, quid inter has artes interesset: nam cum compresserat digitos, pugnum' secerat, dialeo et scam aiebat eiusmodi esse.Cu autem diduxerat, & manum dilatauerat, palomae illius similem eloquentiam esse dicebat. Atm etiam ante hunc Aristoteles Principio artis rhetoricae dicit, illam artem quasi ex altera parte re odere dia ecticae,ut hoc uidelicet disserant inter se, quod haec ratio dicendi latior sit, illa loquendi contractior. Volo igitur huic summo,omne, quae ad dicendum tras
hi posset,loquendi rationem esse notam,qus quidem res csuod te his artibus eruditum minime fallit duplicem habuit docendi uiam: nam 8c ipse Aristo. teles tradidit praecepta plurima disserendi, &postea qui dialectici dicuntur
spinosiora multa pepererunt. Ergo eum censeo, qui eloquentie laude ducatur, non esse earu rerum omnino rudem,sed uel illa antiqua uel hac Chrysippidi sciplina institutum,nouerit primum vim,naturam,genera uerboru, et stmpliocium,& copulatoru: deinde quot modis quid Φ dicatur, qua ratione uerum.
Disium ne sit,iudicetur,quid eisciat er quom,quod cuique coseques sit, quodq; contrarium. Cum ambigue multa dicantur, quomodo quid meoru diuidi.
explanarim oporteat : haec tenenda sunt oratori, saepe enim occurrui, sed quia
sita sponte squallidiora sunt adhibendus erit in his explicadis quidam oratioonis nitor. Et quoniam in omnibus,quae ratione docentur,& uia, primum constituendu est,quid quid cp sit nisi enim inter eos,qui disceptent, couenit, quid sit illud,de quo ambigi tur,nec recte disseri,nec unquam ad exitu perueniri potest .explicanda est saepe uerbis mens nostra de quaq; re, atq; inuolutae rei nostlitia definiendo aperienda est: siquidem est definitio oratio, que quid sit id de
quo agitur,ostendit quambreuissime.Tum ut scis, explicato genere cuiusque rei,uidendum est,quae sint eius generis,sive sermr,siue partes,ut in eas tribua tur omnis oratio. Erit igitur haec iacultas in eo, que uolumus esse eloquentem,
ut definire rem possit,nem id faciat tam presse,& anguste . quam in illis eruditissimis disputationibus fieri selet,sed cum explanatius,tum etiam uberius, &ad commune iudicium,popularemς intelligentiam accommodatius : idem
313쪽
Mo Μ. T. C I C r. R. O N I setiam cum res postulabit,genus uniuersum in species certas,ut nulla ne* praetermittatur,neque redundet,partietur,ac diuidet: quado autem, aut quomoν
do id faciat,nihil ad hoc tempus,quoniam ut supra dixi iudicem este me,no doctore uolo. Nec uero dialecticis modo sit instructus, sed habeat omnis philosophiae notos,& tractatos locos: nihil enim de religione,nihil de morte,ni νhil de pietate, nihil de caritate patriae, nihil de bonis rebus, aut malis, nihil douirtutibus, aut uitiis, nihil de officio, nihil de dolore, nihil de uoluptate, nihil
de perturbationibus animi,& erroribus,quae saepe cadut in caulas, sed ieiunius aguntur, nihil inquam sine ea scieritia, quam dixi,grauiter, ample, copiole diei dc explicari potest. De materia loquor oronis etiam nunc,rion genere Veioso dicedi: uolo enim prius habeat orator rem,de qua dicat,dignam auribus eruditis,quam cogitet,quibus uerbis quidque dicat,aut quomodo. quem eci
am,quo grandior sit,& quodammodo excelsior uet de Pericle dixi supra e
hvsicorum quidem esse ignarum uolo.Omnia prosecto,cum se a coelestibus rebus refert ad humanas,excelsius,magnificentiust et dicet, clientiet: cum clyilla diuina cognouerit,nolo ne ignoret, ne haec quidem humana . Ius ciuile leoneat,quo e ent causae foreses cotidie. Quid est enim turpius quam legitimaorum Sc ciuilium controuersiarum patrocinia suscipere, cum sis legum cio uilis uris ignarus Cognoscat etiam rerum geltarum,& memorie ueteris ora dinem maxime scilicet nostrae ciuitatis, sed & imperiosiorum populorum,dcxeoum illustrium,quem laborem nobis Attici nostri leuauit labor qui comertiatis notatista temporibus, nihil cum illustre praetermitteret, annorum sepotingentorum memoriam uno libro colligauit. Nescire autem,quid ante quam natus sis,acciderit,id est semper esse puerum. id enim est aetas hominis,nis
si cum memoria rerum ueterum,cum superiorum aetate contextru . Ommeo
moratio autem antiquitatis, exemplorum Q prolatio summa cum deIectatio, ne Sc auctoritatem orationi affert, & fidem. Sic igitur instructus ueniet acicausas, quarum habebit genera primum ipsa cognita: erit enim ei peripectu, nihil ambigi posse,in quo non aut res cotroueritam faciat, aut uerba. I es aut de uero,aut de recto,aut de nomine. Verba aut de ambiguo,aut de contrario:
nam siquando aliud in sententia uidetur esse, aliud in uerbis, genus eae quododam ambigui,quod ex praeterito uerbo fieri selet: in quo, quod eli ambiguo
rum proprium,res duas significari videmus. Cum tam pauca sint genera caussarum etiam argumentorii praecepta pauca sunt. traditi sunt, e quibus ea ducatur,duplices loci,uni e rebus ipsis alteri assumpti. I ractatio igitur rerum eni cit admirabiliore orationem,nam ipss quidem res in perfacili cognitione uero santur: quid enim iam sequitur, quod quidem artis sit nisi ordiri orationem, in quo aut concilietur auditor,aut erigatur,aut paret se ad dissicendum,rem breuiter exponere,& probabiliter,& aperte,ut quid agat intelligi possit, tua coinfirmare aduersiaria euertere,eat eiscere non perturbate,sed singulis argum cotationibus ita concludendis,utesticiatur,quod sit consequens 33s, quae flumen tur ad quaiam rem confirmandam : post omnia perorationem inflammanti restinguentem ueconcludere. Has partis quemadmodu tractet singulas, difficile dictu est hoc Ioco,nec enim semper tractantur uno modo. QUOIalam au
tem non que doceam qusro,sed que probem, probabo primu eum, qui quid deceat uidebit hec enim sapientia maxime adhibenda eloqueti eli, ut sit temet
314쪽
- ORATOR 3 iij porum personarum i moderator: nam nec semper,nec apud omnis, nec con tra omnis,nec pro omnibus, nec omnibus eode modo dicendum arbitror. Is
erit ergo eloques,qui ad id quodcun decebit, poterit accommodare oratioν nem: quod cu statuerit,ium ut quid P erit dicedum,ita dicet,nec satura ieiune, nec grandia minute,nec item contra, sed erit rebus ipsis par,& equalis oratio. Principia uerecuda non elatis intensia uerbis,sed acuta sentent is, uel ad ossenosione aduersiarq,uel ad comendationem sui. Narrationes credibiIes nec histo, rico sed prope cotidiano sermone explicats dilucide Dein si tenues causis tum etiam argumerandi tenue filum S in docendo, & in refellendo, id p ita tene. hitur,ut quanta ad rem,tanta ad oratione fiat accessio. Cum uero causa ea in ciderit,in qua uis eloquentiae possit expromi, tum se latius fundet orator, tum reget,& flectet animos,& sic assiciet,ut uolet,idest ut causς natura et ratio temporis postulabit. Sed erit duplex omnis eius ornatus ille admirabiIis, propter
quem astendit in tantu honorem eloquentia: nam cum omnis pars orationis
esse debet laudabilis sic ut uerbum nullum,nisi aut graue, aut elegans excidat, tum sunt maxime luminois, Sc quasi adtirosae partes duae: quarum alteram in
uniuersi generis quaestione pono, quam cut supra dixo graeci appellant
alteram in augendis,amplificandis T rebus, que ab eisdem mis est nominota. Quae & si equabiliter toto corpore orationis sula esse debet, tamen in communibus locis maxime excellet,qui communes appellati,quota uidentur muIotarum ridem esse causarum,sed proprη singularum esse debebunt. Ac uero si Ia pars orationis, que est de genere uniuerso,totas causas tape cotinet: id quid est enim illud,in quo quasi certamen est controuersiae, quod graece κρωμοον dicitur, id ita dici placet,ut traducatur ad perpetuam quaestionem, at p ut de uniuerso genere dicatur,nisi cum de uero ambigetur, quod queri coniectuora solet: dicetur autem non peripateticorum more cest enim illorum exercitastio elegans iam inde ab Aristotele constitutaJ sed aliquanto neruosius, S ita de re communia dicentur,ut & pro reis multa laniter dicantur, & in aduersas xios aspere. Augendis uero rebus,et contra abiiciendis nihil est,quod no perssicere possit oratio quod & inter media argumenta faciendum est,quotiestustque dabitur uel amplificandi,uel minuendi locus,& pene infinite in peroranodo. Duo stat, quae bene tractata ab oratore admirabilem eloquentiam facio
ant: quorum alterum est,quod graeci ἀθαρν uocant,ad naturas,& ad mores,&ad omnem uite consuetudinem accommodatum,alterum quod thdem et em in nominant quo perturbantur animi,& concitatur, in quo uno regnat orastio. Illud superius come iucundum, ad beniuolentiam cociliandam paratum. hoc uehemens, incensum, incitatum, quo causiae eripiuntur, quod cum rapidesertur,sustineri nullo pacto potest. o genere nos,mediocres, aut multo etiam minus,sed magno semper usi impetu,saepe aduersiarios de statu omni deleo cimus. Nobis pro familiari reo summus orator non respondit Hortensius. Anobis homo audacissimus Catilina in senatu accusatus obmutuit. Nobis priouata in causa magna, Sc graui, cum coepisset Curio pater respondere, stabito assedit,cum sibi uenenis ereptam memoriam diceret. QMid ego de miseratio
nibus loquaret quibus eo sum usius pluribus, quod etiam si plures dicebamus,
Peroratione mihi tamen oes relinquebat, in quo ut uiderer excessere,rio ingesnto,sed dolore assequebar. Quae qualiacuque in me sunt,me enim ipsum non
315쪽
propter que maiora eadem illa cu aguntur,quam cum leguntur,uideri solent. Nec uero miseratione solu mens iudicum permovcda est,qua nos ita dolenter uti solemus,ut puerum in tem in manibus perorantes tenuerimus,ut alia in causa excitato reo nobili sublato etiam filio paruo, plangore, & lamentatione compleremus serum. Sed etia est faciendum,ut irascatur iudex,mitigetur inuideat,sauea cotem nat,ad miretur,oderit,diligat,cupiat, satietate assiciatur,speo rer,metuat,laetetur,doleat: qua in uarietate,duriorum, accusatio siuppeditabio exempla,mitioru,desensiones meae. Nullo enim modo animus audientis, aut incitari,aut leniri potest,qui modus a me non tentatus si dicere persectum, si ita iudicare,nec in ueritate crimen arrogantiae extimescere sed ut supra dixi nulla me ingeni j,sed magna uis animi inflammat, ut me ipse non teneam, nec una is,qui audiret,incenderetur,nisi ardens ad eum perueniret oratio. Vterer exemplis domesticis,nisi ea legisses: uterer alienis,uel latinis, si ulla reperirem,
Dei graecis si deceret,sed Crassi perpauca sunt,nec ea iudiciorum, nihil Anto nil, nihil Cottae,nihil Sulpicii: dicebat melius,quam scripsit Hortensius, inorum haec uis,quam qus rimus,quanta sit suspicemur,quonia exemptu non ha hemus,aut si exempla sequimur, a Demosthene sumamus,& quide perpetuae dictionis ex eo loco,unde in Ctesiphontis iudicio de suis sed is consiliis meriotis in rep. aggressus est dicere. Ea profecto oratio in eam serma, quae est insita
in mentibus nostris,includi sic potest, ut maior eloquentia non requiratur.
Sed iam forma ipsa restat,& characster ille qui dicitur,qui qualis debeat ee ex ipsis,que supra dicta sunt intelligi potest. Na & singuloru uerborum, Sc col,
locatoru lumina attigimus, quibus sic abundabit,ut uerbu ex ore nullum, nisi aut elegas,aut graue exeat: ex omniss genere frequentissime tralationes erui, quod eae propter similitudine transferunt animos,& reserunt,ac mouent huc, Bc illuc,qui motus cogitatio is celeriter agitatus per se ipse delectat: 8c reliqua ex collocatione uerboru,que sumuntur quasi lumina magnum asserunt orna, tum orationi: sunt enim similia illis,que in amplo ornatu scene aut sori appet Iantur insignia,no quod sola ornent,sed quod excellant. Eadc ratio est si oririque sunt orationis lumina,&quodam odo insignia,cum aut duplicantur, ite
Tantur uerba,aut breuiter comutata ponuntur,aut ab eode uerbo ducitur igpius oratio,aut in ide consscitur,aut in utru , aut adiungitur ide iteratum aut idem ad extremu refertur,aut cotinenter unum uerbu non in eadem sententia ponitur, aut cu similiter uel cadunt uerba, uel desi nunt, aut multis modis conatrari js relata contraria,aut cum gradatim sursum uersus reditur, aut cum demoptis coniunctionibus, dissolute plura dicuntur, aut cum aliquid praetereunotes, cur id faciamus, ostendimus, aut cum corrigimus nosmetipsos quasi restprehendentes, aut si est aliqua exclamatio,vel admirationis,uel questio is, aut cum eiusdem nominis casus saepius commutantur: Sed sententiarum ornameta maiora sunt,quibus quia seequctissime Demosthenes utitur, fiunt qui putet iccirco eius eloquentiam maxime esse laudabilem. E t uero nullus sere ab eo lo. cus sine quadam conformatione sententis edicitur, nec quidquam est aliud discere,nisi omnes,aut certe plerast aliqua specie illuminare sentctias, quas cum tu optime Brute teneas,quid attinet nominibus uti,aut exemplis: tantum nostretur locus. Sic igitur dicet ille,quem expetimus, ut uerset saepe multis modis eandem,
316쪽
eadem,S unam re,& haereat in eade,commoretur sententia. Saepe etiam ut extenuet aliquid ,sepe ut irrideat,ut declineta proposito,deflecti atq; sententi am,ut proponat, quid dicturus sit,ut cum transegerit ia aliquid ,definiat, ut se
ipse reuocet ut quod dixit, iteret,ut argumentum ratione concludat,ut inter
rozando urgeat,ut rursus quasi ad interrogata sibi ipse respondeat,ut contra ae dicat accipi, 8c sentiri uelit, ut addubitet, quid potius, aut quomodo dicat, ut diuidat in partis, ut aliquid relinquat,ac negligat,ut ante praemu
niat,ut in eo ipse,in quo reprehendatur,culpam in aduersarium conferat ut fg Pe cum ηs,qui audiunt,nonnuquam etiam cum aduersario quasῖ deliberet, ut hominum sermones,mores V describat,ut muta quedam eloquentia inducar, ut ab eo,quod agitur,auerint animos,ut saepe in hilaritatem,risum ue conuerorat,ut ante occupet,quod uideat opponi,ut comparet similitudines, ut utatur exemplis,ut aliud alii tribuens dispertiat,ut interpellatorem coerceat, ut est quid reticere se dicat,& denunciet quid caueat,ut liberius, quid audeat, ut iras scatur etiam,ut obiurget aliquando,ut deprecetur,ut supplicet, ut medeatur,
ut a proposito declinet aliquantulu,ut optet,ut execretur,ut fiat iis,apud quos dicet,lamiliaris,ati alias etiam dicedi, quasi uirtutes sequatur, breuitatem, si res petet. Saepe etiam rem dicendo subriciet oculis, saepe supra seret et fieri pos, sit,significatio saepe erit maior,u oratio, pe hilaritas, saepe uitae, naturarulimitatio. Hoc in genere nam quasi syluam uides. omnis eluceat oportet elooquentie magnitudo sed haec nisi collocata,& quasi structa:& nexa uerbis ad eam laudem,quam uolumus,aspirare no possunt. De quo cum mihi deinceps uiderem esse dicendum,& si non mouebant iam me illa,quae supra dixeram,
tamen a js,quae sequuntur,perturbabar magis: occurrebat enim poste reperiori non invidos solum,quibus reserta sunt omnia, sed fautores etiam mearum laudum,qui non censerent eius uiri esse,de cuius meritis tanta senatus iudicia
secisset comprobante populo R.quan in de nullo de artificio dicendi literis tamulta mandare. Quibus si nihil aliud responderem nisi me M. Bruto negare roganti noluisse iusta esset excusatio, cum Sc amicis Inmo, 8c praestantissimo uiro, R ere stat& honesta petenti satisfacere uoluissem. Sed si profitear, quod utinam possem, me studiosis, dicendi, praecepta,& quasi uias, quae
ad eloquentiam serrent,traditurum, quis tandem id iustus rerum aestima tor reprehenderet nam quis unquam dubitauit, quin in rep. nostra priomas eloquentia tenuerit semper urbanis,pacatis* rebus, secundas iuris scisentia et cum in altera gratiae, gloriae, praesidii plurimum esset, in altera perstsecutionum , cautionum p praeceptio , quae quidem ipsa auxilium ab elo. quentia saepe peteret, ea uero repugnante uix suas regiones , fines Q de. fenderet. Cur igitur ius ciuile docere semper pulchrum sirit hominum clarissimorum discipulis floruerunt domus et ad dicendum siquis acuat, aut
adiuuet in eo iuuentutem, uituperetur Nam, si uitiosum est dicere ornate, pellatur omnino et ciuitate eloquentia, sin ea non modo eos ornat, Penes
quos est , sed etiam uniuersam rempu.cur aut' discere turpe est, quod scire bonestum est, aut quod nosse pulcherrimum est, id non gloriosum doce re At alterum factitatum est, alterum nouum , fateor , sed utriusque rei causa est : alteros enim respondentes audire sat erat, ut ii qui docerent.
nullum sibi ad eam rem tempus ipsi seponerent, sed eodem.tempore Sc
317쪽
D4 Μ. T. C I C E RIO N I sdiscentibus sitissacerent,& cosulentibus. Alteri,cum domesticum tempus in cognoscendis,componendis V causis,forense in agendis, reliquum in seipsis reficiendis omne consumerent, quem habebant instituendi, aut docendi lo cum aloe haud scio,an pleri nostrorum oratorum ingenio plus ualuerint. quam doctrina: ita* illi dicere melius,u praecipere,nos,contra fortasse possumus. At dignitatem docere non habet,certe,si quasi in ludo , sed si monendo. si cohortando,si percunctando,si communicando, si interdum etiam unite, gendo,audiendo,nestio cur non docendo etiam aliquid aliquando, si possis meliores sacere,cur nolis c An quibus uerbis secrorum alienatio fiat, docere honestum est ut eae quibus ipse sacra retineri,defendit possint,non hone. stum est At ius profitentur etiam qui nesciunt,eloquentia autem illi ipsi, qui consecuti sent,tamen se ualere dissimulant,propterea quod prudentia homi nibus grata est. lingua suspecta. u igitur,aut latere eloquetia potest, aut M. quod dissimulat,efrugit,aut est periculum nequis putet in magna arte,& gloriose, turpe esse docere alios,id quod ipsi fuerit honestissimum discere Ae foetasse ceteri tecstiores,ego semper me didicisse pre me tuli. Quid enim possemet cum 8c abfuissem adolescens,& horum studiorum causa mare transissem, Scdoctissimis hominibus reserta domus esset,& aliquae fortasse inessent in sero mone nostro doctrinarum nots,cum V uulgo scripta nostra legerentur:diss mularem me didicisse quid erat cur probarem nisi quod paru fortasse proseceram. Quod cum ita fit,tamen ea,quae supra dusta sunt,plus in disputando, si ea de quibus dicendum est dignitatis habuerunt,de uerbis enim coponedis.&de syllabis propemodu dinumeradis,& dimetiendis loquemur quae etia si
sunt,sicuti mihi uidentur,necessaria,tamen fiunt magnificentius, a docentur. est id omnino uerum,sed proprie in hoc dicitur: nam omnium magnarum artium,sicut arborum altitudo nos dele stat,radices,stirpes V non item,sed esse illa sine his non potest: me autem siue peruagatissimus ille uersus,qui uetat. Artem pudere proloqui,quam fustites dissimulare non sinit,quin delecter,sive tuu studiu hoc a me uolumen expreta sit,tamen eis,quos aliquid reprehesuros suspicabar respondendu fuit. Quod si ea,quae dixi,non ita essent,quis tamen se tam durum,agrestem praeberet. qui hac mihi non daret ueniam,ut cum meae reses artes,& actiones publice concidissent,no me aut desidis,quod licere non possiim,aut moestitiae,cui ressisto,potiusquam literis dederem,quae quidem antea i iudicia,at in curiam deducebant,nunc oblectant domi. Nec uero talibus modo rebus,quales hic liher cotinet,sed multo etiam grauioribus,& maioribus,quae si erunt perfectς. profecto forensibus nostris rebus etiam domesticae Iitere respondebunt. Sed ad institutam disputationem reuertamur. Collocabutur igitur uerba, aut ut inter se quam aptissime cohereant extrema cum primis,eaq; sint quam Bavisi simis vocibus aut ut forma ipse,cocinnitas uerborum conficiat orbem seu, aut ut comprehensio numerose,& apte cadat. At p illud primum uideamus.
quale sit,quod uel maxime desiderat diligentiamc est enim quasi struestura quedat nec id tame fiet operose,nam esset cum infinitus,tum puerilis labor. quod apud Lucilium scite exagitat in Albutio Scaevola, ω Quam lepide lexis compostae,ut tesserulae omnesis Arte pauimento, aloe emblemate uermiculato.
318쪽
NOIo tam minuta haec constructio appareat, sed tamen stsus exercitatus essiciet facile ha taculam componedi. Nam ut in legendo oculus, sic animus in di, cendo prospiciet, quid sequatur,ne extremorum uerborum cum in sequenti, bus primis cocursus aut hiulcas uoces essἰciar,aut a speras : qua uis enim sumes. graues ue sententiar, tamen si inconditis uerbis esteruntur, ostendent aures,
quarum est iudicium superbissimu : quod quidem latina lingua sic obleniat, nemo ut tam rusticus sit qui uocaleis nolit coniungere: in quo quidem etiam Theopompum reprehedunt,quod eas literas tanto opere fugerit Sc si id magister eius Isocrates,at no Thucidides,ne ille quidem haud paulo maior scri pior PIato,nec solum in his sermonibus,qui dialogi diculur,ubi etiam de industria id faciendum fuit,sed in populari oratione, qua mos est Athenis, Iauo
dari in concione eos, qui sint in praetris intersecti, quae sic probata est, ut eam quotannis it scisJillo die recitari necesse sit,in ea est crebra ista vocum conscursio,quam magna ex parte ut uitiosiam,fugit Demosthenes, sed graeci uiderint, nobis, ne si cupiamus quidem,distrahere uoces conceditur. Indicant orationes ilIar ipsae horridulae Catonis,indicant omnes poet Praeter eos,qui,Ut uersum facerent, saepe hiabant,ut Naevius,
o Vos,qui accolitis Histrum fluuium Atm Algidam. Scibidem. M Quam nunquam uobis grai,atq; barbari. At Ennius semel. ω Scipio inuidie. & quidem nos,
π, Hoc motu radiantis etesiae in uada ponti.
Hoc idem nostri saepius non tulissent, quod graeci laudare etiam solent. Sed qd
ego uocales sine uocalibus saepe breuitatis causa contrahebant, ut ita diceret multi' modis,uas' argenteis,palm et crinibus, tectissea stis. Quid uero licenotius, i quod hominum etiam nomina cotrahebant, quo essent aptiora, nam ut
duellum bellum Sc duis bis,sic Duellium eum, qui poenos classe deuicit, BeI lium nominauerunt,cum superiores appellati essent semper Dueli a. uin etiam uerba saepe con trahuntur,non usus causa,led aurium: quomodo enim uestster Axilla ala facitus est,nisi iuga literae uastioris: qua literam etiam e maxilν iis e taxillis,de uexillo,& paxillo consuetudo elegans latini sermonis euellit. Libenter etia copulando uerba iungebant,ut sodes pro si audes,sis pro si uis. Iam in uno capsis tria uerba sunt. Ain',pro ais ne, nequire,pro non quire, malie,pro magis uelle,nolle pro no uelle: dein etiam saepe,& exin pro deinde, &pro exinde dicimus. Quid illud non olet unde sic quod dicitur cum illis,cum autem nobis non dicitur, sed nobiscum,quia si ita diceretur, obscoenius cocurrerent litere,ut etiam modo,nisi autem interposuissem, concurrissent. Ex eo est mecum, Sc tecum, non cum me, S cum te, ut esset simile illis uobiscum, atqr nobiscum. Atque etiam a quibusdam sero iam emendatur antiquitas qui haec reprehendunt, nam proli deum, atq3 hominum fidem deorum aiunt. I tacredo hoc illi nesciebant an dabat hanc licentiam consuetudo I taq; ide poeota,qui inusitatius contraxerat,
is Patris mei meum fictum pudet. Pro meorum factorum,&x, Texitur exitiu examen rapiti pro exitioru,non dicit liberum,ut pleriq3 Ioquimur,cum cupidos liberum,aut in liberum loco dicimus. sed,ut isti uolunt, O Neq; tuum una in gremium extollas liberorum ex te genus. 8c idem
319쪽
Μ. T. C I C E R. O N I sis Cities antiqui amici maiorum meum, quod erat usitatu, sed durius etia. ,, Consilium socia augurium,at extum interpretes. Idem* pergit. Postquam prodigium horriserum Portentum pauos, quae non sene sunt in omnibus neutris usitata. Nec enim dixerim tam Iibeter armum iudicium,S si est apud eundem. , dili hil ne ad te de iudicio armum accidit
quam centuriam,ut censoriae tabulae loquutur,sabrum,Sc procum audeo discere,non sibrorum,& procorum. Planet duorum uirorum iudicium,aut trium uirorum capitalium,aut decem uiroruin litibus iudicandis dico nunqua.
atqui dixit Acciu , λω video sepulchra dua duorum corporum. Idem Q. , Mulier una duumvirum, quid uerum sit intelligo,sed alias ita loquor ut concelsum est,ut hoc ueI proh
deum dico,uel proh deorum. Alias ut necesse est, cum triumuirum, non uiroorum,cum sestertium numum, non numorum, quod in his consuetudo uaria
non est.Quid quod sic loqui,nosse, iudicasse uetant,nouisse iubent,&iudica uisie quasi uero nesciamus in hoc genere & plenum uerbum recte dici, Sc imminutum usitate. I tam utrum Terentius,M Eho tu cognatum tuum non noras: post idem, Stilphonem inquam noueras. Stet,plenum est,sit,imminutum,licet utare utro ,ergo ibidem,
is Quam cara sintq; post carendo intelligunt, is Quam cp attinendi magni dominatus sient. Nec uero reprehenderimis Scripsere alia rem, & scripserunt esse uerius sentio.sed cosuetudini auribus
indulgenti libenter obsequor. . Idem campus habet. inquit Ennius,&In templis isdem. Probauit,at eisdem erat uerius,nec tamen eisdem opis mitis male sonabat JHem. Impetratu est i consuetudine,ut peccare suauitatis cause liceret,& pomeridianas quadrigas,q postmeridianas liberius dixerim, dc mehercule,qua mehercules. No scire quidem barbarum iam uidetur,nesciore dulcius: ipsum meridie,cur no medidiem credo quod erat insitauius. Vna praepositio est,ab ea V nunc tantum in accepti tabulis manet,ne his quidem omnium,in reliquo sermone mutata est: na amouit dicimus,& abegit 8c ab stulit ut iam nescias,ab ne veru sit,an abs. uid si etiam absugit c turpe uisit est Zc abfer noluerunt,auser maluerunt,quae praepositio praeter haec duo uerba,nullo alio in uerbo reperitur. Noti erant, & naui, & nari,quibus cum in praeponi oporteret dulcius uisum est,ignoti,ignaui, ignari dicere, ii ut ueriotas postulabat.Ex usu dicunt,& e rep. quod in altero uocalis excipiebat,in aI tero esset asperitas,nisi literam sustulisses,ut exegit,edixit resecit retulit reddidit adium ii uerbi primam literam praepositio commutauit, ut subegit, sum
mutauit, sustulit. Quid in uerbis iunctis: u scite insipientem,non insapienorem iniquum,non in aequum tricipitem,non tricapitem concisum non conresum Ex quo quidam pertisum etiam uolunt,quod eadem consuetudo non probauit. Quid uero hoc elegatius quod non fit natura,sed quodam institu to,inclytus dicimus breui prima liter insinus producta,i humanus breui,ino felix toga,S ne multis,quibus i uerbis ee prime liters sunt, que in sepicte,at
320쪽
selice,producte dicitur, in ceteris omnibus breuiter,itemqῖ coposuit,eosueuit, concrepui consecit,consule ueritatem,reprehendet,reser ad auris,probabuti quaere cur ita se dicent iuuari,uoluptati aute auriu morigerari debet oratio. Quin ego ipse,cu scirem ita maiores locutos esse,ut nussi nisi in uocali aspira, tione uterentur,loquebar si ut pulchros,&Cetegos,triupos,Cartagine dicere,aliquando, id cpicro',c5uitio aurium,cu extorta mihi ueritas esset usium to quendi populo concessi,scientiam mihi reseruaui.Orcivios tamen,& Mato nes,otones,Cepiones, sepulcra,coronas,lacrimas dicimus, quia per aurium
iudicium semper licet. Purrum semper Ennius,nunquam Pyrrhum, Mi patefecerunt fruges, non phryges,ipsius antiqui declarant libri,nec enim graecam literam adhibe hat, nuc aute etiam duas,8c cu phrygum,& cu phrygibus dicedum esset ab
stirdum erat,aut latu barbaris casibus, graecam literam adhibere,aut redho casti solum graece loqui, tamen & phryges, Pyrrhum aurium causa dicimus. Quin etiam quod ia subrusticum uidetur, Iim autem politius,eorum uerbo ru,quoru eaedem erat postremae duae literae quae fiunt in optumus, postremaliteram detrahebant, nisi uocalis insequebatur: ita non erat ea ostensio in uersibus,quam nunc fugiunt poetae noui: ita enim loquebamur. ω aut est omnibu' princeps. non omnibus princeps. &is Vita illa dignu, loco*. non dignus. quod si id ovita cosuetudo ta e artifex suauitatis,ad ab ipse lade arte,& doctritana postulari putamus rHaec dixi breuius,qua si hac de re una disputare, e enihic locus late pates,de natura,usul uerbolu,longius aute, u instituta ratio postulabat. Sed quia reru,uerborum iudiciu prudeliae est,uocum autem, S numeroru aures simi iudices,& quod illa ad intelligentia reseruntur,haec ad uo luptate, in illis ratio inuenit,in his sensus artem,aut enim negligeda fuit nobis
uoluptas eoru,quibus probari uolebamus,aut ars eius cociliandae reperieda. Duae sunt igitur res,quae permulceant aures, sonus, Sc numerus. De numero
mox,nunc de sono quaerimus. Verba ut supra diximus legenda sunt potissimum bene sonalia,sed ea no,ut poete,exquisita ad sonu,sed sumpta de medio. M Qua pontus Helles. superat modum. Atia Auratus aries Colchorum spledidis nominibus illuminatus est uersus,sed proximus inquinatus insuauissima litera infinitus, is Frugifera,& serta arva Asiae tenet. quare bonitate potius nostrorum uerborum utamur, et splendore grecorum,
nisi sorte sic loqui poeniter,& quae sequuntur,immo uero ista se . idem ,
ω Qua tempestate Paris Helenam. quamur,asperitatemhet fugiamus, is Rabeo istam ego perterricrepam. M versutiloquas malitias. Nec solum componentur uerba ratione, sed etiam finientur,quoniam id iudiscium esse alteru aurium diximus,sed finiuntur,aut compositione ipsa, Sc quasi sua spon te,aut quodam genere uerborum, in quibus ipsis concinnitas inest, quae siue casus habet in exitu similes,siue paribus paria redduntur,siue oppoΦnuntur con traria,suapte natura numerosa sunt,etiam si nihil est: factum de in, duitria. In huius cocinnitatis cosectatione Gorgia fuisse principe accepimus.