장음표시 사용
321쪽
tuo de genere illa nostra sunt in miloniana. Est enim iudices haec no scripta,ed nata lex,qua no didicimus,sed accepimus,no legimus,uerit ex natura ipsati arripuimus,hausimus,expressimus,ad quam non doctii,sed se isti,non institu. ti,sed imbuti sumus. Haec enim talia sunt,ut quia reseruntur ad ea, quae debet referri intelligimus no quaesitum esse numerum,sed secutum,quod fit item in reserendis contrariis,ut illa sunt, quibus non modo numerosa oratio, sed etiauersus essicitur: eam,quam nihil accuses,danas, condenas diceret, qui uersium effugere uester,bene quam meritam esse autumas,dicis male mereri,id, quod
scis prodest,nihilid,quod nescis,obest. Versium essicit ipsa relatio contrario, ἀrum,id esset in oratioe numerosium,quod stis nihil prodest,quod nescis mulo
tum obest. Semper haec,quae graeci αλωτα nominant, cum contrarηs oppoν nuntur contraria, numerum oratorium necessitate ipsa esBciunt,S eu sine in
dustria hoc genere antiqui,iam ante Isocrate delectabantur,& maxime Gorgias: cuius in oratione pleruiu efficit numerum ipsi concinnitas. Nos etia in is hoc genere frequetes ut illa sunt in quarto accusationis.Conserte hac pacem, is cum illo bello,huius praetoris aduentum,cum illius imperatoris uictoria huν. ius cohorte impura,cu illius exercitu inui sto,huius libidines,cu illius contineotia ab illo,qui cepit, conditas,ab ho qui costitutas accepit,captas dicetis Syracusas .Ergo & hi numeri sint cogniti genus illud tertiu explicetur quale sit, numerosiae,& aptae orationis: quod a no senti ut quas auris habeant,aut quidi his hominis simile sit,iaestio: mee quide dc perseeto,copletoq; uerboru am bitu gaudet,& curta senti ut,nec amat redii datia,quid dico meas cociones seope exclamare uidi,cum apte uerba cecidissent,id enim expectant aures, ut uerbis colligentur sententiae. Non erat hoc apud antiquos,&quidem nihil aliud sere non erat iam 5c uerba eligebant,& sententias grauis, & suauis reperieobant sed eas haud uinciebant haud explebant: parum hoc meipsium delectat inquiunt. Quid si antiquissima illa pictura paucorum colorum magis, a haeciam persecta delectierellia nobis sit credo,repetenda,haec stilicet repudianda.
Nominibus ueteriim gloriantur,habet autem ut in aetatibus auctoritatem se nectus, sic in exemplis antiquitas, quae quidem apud meipsum ualet plurimur,
nec ego id,quod deest antiquitat flagito potius,u laudo quod est, presertim
cum ea maiora iudicem,quae sunt,u illa,que desunt: plus est enim in uerbis,&in sententris boni quibus illi excellunt,si in conclusione sententiarum, quam non habent,post inuenta conclusio est,qua credo usuros ueteres illos sitis te, si
iam nota atq; usurpata res esset,qua inuenta Omnis usos magnos oratores uis
demus, sed habet nomen, inuidiam,cum in oratione iudiciali,& serensi nuo merus latine graece ἐι ος inesse dicituri nimis enim insidiarum ad capiendas auris adhiberi uidetur,si etiam in dicendo numeri ab oratore quaeruntur: hoe freti isti,& ipsi infracta & amputata loquuntur,& eos uituperant, qui apta, Sc finita pronuntiant, si inanibus uerbis,leuibusl sentent is,iure, sin probae, res,lecta uerba,quid est cur claudicare,aut insistere orationem malint,quam cum sententia pariter excurrere chic eni inuidiosius numerus nihil astere aliaud nisi ut sit apte uerbis compreheia sententia,quod fit etiam ab antiquis, sed plerunta casu, saepe natura,& quae ualde laudantur apud illos,ra sere quia sue conclusa,laudamur.&apud graecos quidem iam anni prope CCCC iunt ca. hoc Obatur,nos nuper agnouiin .Ergo Ennio licuit uetera teneti,dicere.
322쪽
ORATOR sistis versibu quos olim Fauni,vates V canebant. mihi de antiquis eodemodo non licebit,presertim cum dicturus non sim.M Ante hunc, ut ille,nec quae sequuntur.
legi enim audiuit nonnullos,quorum propemodum absolute concludere tur oratio: quod qui non possunt,non est eis satis non content, laudari etiam Dolurit Ego autem illos ipsos Iaudo,idq; merito,quorum se isti imitatores es, se dicu etsi in his aliquid desidero,hos uero minime qui nihil illorum nisi uistium sequutur,cum i bonis absint longissime. Quod si aures tam inhumanas, tamq; agrestes haben sine doctissimorum quidem uirorum eos mouebit auis istoritas. Omitto i socratem,discipulosq; eius,Ephorum,S Naucratem,qua/quam orationis faciendae,& ornandae auctores locupletissimi, summit iplloratores esse debeant. Sed quis omnium do stior, quis acutior, quis in rebus uel inueniendis,uel iudican bis acrior Aristotele fuit quis porro Isocrati est aduersatus insensius Is igitur uersum in oratione uetat esse, numerum iubet:
eius auditor Theodectes i primis ut Aristoteles saepe significa politus scriPtor,atq; artifex,hoc idem S sentit,& praecipit. Theophrastus uero,risde de rebus etiam accuratius. Quis ergo istos serat, qui hos auctiores non probent nisi omnino haec esse ab his praecepta nesciunt. Quod si ita est nec uero aliter existimo quia ipsi suis sensibus non mouentur,nihil ne eis inane uidetur, nishil inconditum,nihil curtum,nihil claudicans nihil redundans I n uersu qui dem T heatra tota exclamant, si fuit una syllaba aut breuior,aut longior. Nec
uero multitudo pedes nouit,riec ullos numeros tenet,nec illud,quod ostendit, aut cur,aut in quo ostendat intelligit,& tamen omnium longitudinum,&breuitatum in sonis,sicut acutarum, grauium cy uocum iudicium ipsa natura in auribus nostris collocauit. Vis ne igitur R rute totu hunc locum accuratius etiaexplicemus,si illi ipsi, qui S haec,& alia nobis tradiderunt An his contenti, esse,quae ab illis dicta sunt,possumus Sed quid quaero,uelis ne cu literis tuis
eruditissime scriptis,te id uel maxime uel Ie perspexerim. Primum ergo orio go,deinde causa,post natura,tum ad extremu usus ipse explicetur orationis, aptae,ato numerosa nam qui Isocratem maxime mirantur,hoc in eius sumo mis laudibus serunt,quod uerbis solutis numeros primus adiunxerit. Cum
enim uideret oratores cum seueritate audiri,poetas autem cum uoluptate, tu dicitur numeros secutus,quibus etiam in oratione uteremur,cum iucunditatis
causa,tum ut uarietas occurreret satietati: quod ab his uere quadam ex parte, non totum dicitur: nam neminem in eo genere scientius uersatum I socrate coostendum est, sed princeps inueniendi fuit Thrasymachus,cuius omnia nimis etiam extant scripta numerose: nam it paulo ante dix0paria paribus adiuncta,& similiter definita, item p contrari js relata contraria quae sita sponte etias id no agas,cadunt plerumi numerose,Gorgias primus inuenit, sed his est usus in temperantius,id autem est genus ut ante dictum est x tribus partiobus collocationis alterum: horum utero Isocratem aetate praecurrit,ut eos i Iole moderatione non inuentione uicerit: est emut in tran Terendis, faciendis
uerbis traquillior,sic in ipsis numeris sedatior,Gorgias autem auidior est geoneris eius,& his festiuitatibus dicenim ipse ceseoinsolentius abutitur, quas, Isocrates cum tamen audiuisset in Thessalia adolescens senem iam Gorgia,
323쪽
Μ. T. C I C E R O N I smoderatius etiam temperauit. Quin etiam se ipse tantum,quantum state proocedebat prope enim celuco fecit annosJrelaxarata nimia necessitate nume rorum,quod declarat in eo libro, quem ad Philippum macedonem scripsit, cum iam admodum esset senex,in quo dicit sese minus iam seruire numeris, et solitus esset, ita non modo superiores,sed etiam se ipse correxerat. Quoniam igitur habemus aptae orationis eos Pricipes,auctores cy,quos dicimus, origo inuenta est,causa quaeratur,quae sic aperta est,ut mirer ueteres non esse eo ,
motos, presertim cum,ut fit, fortuito saepe aliquid concluse, aptem dicerent. Quod cum animos hominum,auri si pepulisse ut intelligi posset, id quodosius effudisset cecidisse iucunde,norandum certe genus,atin ipsi sibi imitanodi fuerunt: aures enim,uel animus aurium nutio naturalem quandam in se cotinctu ocu omnium mensionem: itaq; dc logiora,& breuiora iudicat,& persecta ac moderata semper expectat: mutila sentit quaeda,& quasi decurtata,quihus tanquam debito fraudetur,offenditur. Produc tiora alia, Sc quasi immo, deratius excurrentia,quae magis etiam aspernantur aures, quod cum in pleorisq; tiim in hoc genere nimium quod est,offendit uehemetius, si id, quod uis detur parum. Vt igitur poetica,& uersus inuentus est terminatione aurium, obseruatione prudentium,sic in oratione animaduersum est,multo illud qui dem serius sed eadem natura admonente,esse quosdam certos cursus, cones siones p uerborum. insoniam igitur causam quoque ostendimus, naturam
nunc cid enim erat tertiui si placet,explicemus,quae disputatio non huius instituti sermonis est, sed artis itimae. aaeri enim potest,qui sit orationis numerus,&ubi sit positus,& natus ex quo, & is unus ne sit,an duo an plures. quai ratione componatur,& ad quam rem,S quando,& quo loco,& que admodum adhibitus aliquid uoluptatis asserat. Sed ut in plerisq; rebus sic in hac duplex est considerandi uia,quarum altera est longior,breuior altera,ea dem etiam planior.Est au tem longioris prima it Ia quaestio,sit ne omnino utila numerosa oratio,quibusdam enim non uidetur,quia nihil insit in ea certi ut in uersibus,&quod ipsi qui affirment esse eos numeros, rationem,cur sint,rio queant reddere. Deinde, si sit numerus in oratione, qualis sit,aut quales,& e poeticis ne numeris,an ex alio genere quodam,etsi ἡ poeticis, quis eorum sit. aut qui: nano ali j sunus modo,ali js plures,alqs omnes 3dem uidentur: dein de quicu* sunt, siue unus,siue plures,communes ne sint omni genere oratioν Dis,quoniam aliud genus est narrandi,aliud persuadendi, aliud docendi: an dispares numeri cuit orationis generi accommodentur.s comunes,qui sint, si dispares,quid intersit,S cur non aeque in oratione atq3 in uersu numerus appareat,deinde quod dicitur in oratione numerosum,id utru numero solum esificiatur,an etiam uel compositione quadam, uel genere uerborum,an est situ cuius et,ut numerus interuallis,compositio uocibus, genus ipsum uerborum quasi quaedam forma, lumen orationis appareat,sitss omnium foris com .positio,ex eat & numerus efficiatur,& ea,quae dicuntur,orationis quasi sorastae,& lumina,quae fit dix0graeci uocant at non est unum,nec idem quod uoce iucundum est,& quod moderatione abiblutum,& quod illuminatum genere uerborum,quanquam id quidem finitimum est numero quia per se pleru* perferitum est,compositio autem ab utrow distersiquς tota seruit grauitati vocum,aut suavitati. Haec igitur sere sunt, in quibus rei natura qua, renda
324쪽
ORATOR 3 etirenda sit. E sie ergo in oratione numerum quendam non est dissici Ie cogno, stere iudicat enim sensus , in quo iniquum est,quod accidit non agnoscere, si
cur id accidat reperire nequeamus : neq; enim ipse uersiis ratione est cognitus, sed natura At in sensu,quem dimeti ratio docuit, quid acciderit,ita notatio na turae,& animaduersio peperit artem. Sed i uersibus res est apertior quaquam etiam a modis quibusdam catu remoto soluta esse uideatur oratio, maxim ecpid in optimo quocp eorum poetarum,qui λveraces a grecis nominantur, quos cilicantu spoliaueris,nuda pene remanet oratio: quorum similia stat quedam etiam apud nostros,uelut ille in thyeste. ω Quenam te esse dicam qui tarda in senecstute& qus sequuntur,que nisi cum tibicen accesssiorationi fiant solute simillima. At comicorum senarri propter similitudinem sermonis sic saepe sunt abiecti. ut nonnunquam uix in his numerus,& uersiis intelligi possit, quo est ad inue
niendu difficilior, in oratione numerus,quam in uersibus. Omnino duo stat,qus condiant orationem,uerborum, numerorum cy iucuditas. In uerbis inest quali materia quedam,in numero autem expolitio,sed ut ceteris i rebus necessitatis inuenta antiquiora sunt, quam uoluptatis,ita & in hac re accidit, ut multis seculis ante oratio nuda,ac rudis ad solos animorum sensus exprimendos fuerit reperta, ct ratio numerorum causa delecta tactis aurium excogitata. I ta pN Herodotus,& eade, superior* aetas numero caruit,nisi quando temere, aesortuito,& scriptores perueteres,de numero nihil omnino,de oratione praeocepta multa nobis reliquerunt: nam quod Sc sacilius est,& magis necessariti, id semperante cognoscitur. Itaq3 tralata,aut sacta,aut iuncta uerba facile sue cognita,qa sumebantur ec5suetudine,quotidianoq; sermone: numerus autenon modo depromebatur, neq; habebat aliquam necessitudinem,aut cognastionem cum oratione: itaq; serius aliquanto notatus,& cognitus quasi quanodam palaestram,& extrema liniamenta orationi attulit. Quod si Sc angusta quedam,atq; concisa,& alia est collatata,& diffusa oratio necesse est id non literarum accidere natura,sed interuallorum longorum,& breuium uarietate, quibus implicata at permista oratio,quoniam tum stabilis est tum uolubilis necesse est eiusmodi naturam numeris contineri: nam circuitus ille, que is pe iam diximus,incitatior numero ipso fertur,& labitur,quod perueniat ad finem,& insistat. Perspicuum est igitur numeris astrictam orationem esse deo here,carere uersibus,sed hi numeri poetici ne sint,an ex alio genere quodam, deinceps est uidendum,nullus est igitur numerus extra poeticos, propterea quod definita sunt genera numerore: nam omnis talis est, ut unus sit e tribus: pes enim,qui adhibetur ad numeros, partitur in tria,ut necesse sit parte pedis aut aequalem esse alteri parti,aut altero tanto, aut sesqui esse maiorem. Ita se
aequalis dactrIus duplex iambus,sesqui paran,qui pedes in orationem no ca dere qui possunt quibus ordine locatis,quod eiscitur numerosum sit necesse est. Sed quaeritur quo numero aut quibus potis Rinu sit utedii. Incidere uero omnis in orationem etiam ex hoc intelligi potest,quod uersus s pe in oratio
ne per imprudentiam dicimus,quod uehementercituitiosum,sed non attens dimus, neq; exaudimus nosmetipsos. Senarios uero,& hyponacteos effugere uix possiimus. Magna enim paric ex iambis nostra constat oratio,sed tamen eos uersiis facile agnoscit auditor,sunt enim usitati immi. Inculcamus aute per
325쪽
Μ. T. CI CE R O N I simprudentiam saepe etiam minus usitatos,sed tamen uersus , uitiosum genus, Sc lonoa animi prouisione fugiendu.E legit ex multis Isecrati libris triginta fortasse uersus Hieronymus,peripateticus in primis nobilis, pleros p senari os,sed etia an apesta,quo quid potest esse turpius: etsi in eligedo fecit malitiose,prima enim syllaba dempta in primo uerbo sententiae,postremum ad uer bum primam rursus syllabam adiunxit insequetis: ita factus est anapellus, is,
qui Aristophaneus nominatur,quod ne accidat,obseruari nec potest,necne cesse est. Sed tamen hic corrector,in eo ipso loco,quo reprehendit,ut a me ani in aduersum est studiose inquirenti in eum,immittit imprudes ipse senarium. Sit igitur hoc cognitu in solutis etia uerbis inesse numeros,eosdemi esse oratorios,qui sint poetici. Sequitur ergo,ut qui maxime cadant in oratione apta pumeri,uid edum sit:&sunt enim qui iambicum putet,quod sit orationi simi Ilimus,qua de causa fieri,ut is potissimum propter similitudine ueritatis ad his beatur in fabulis,quod ille dactylicus numerus hexametroru magniloquenotiae sit accomodatior.Ephorus autem leuis ipse orator, sed proseetiis ex opes madisciplina, paeana sequitur,aut da stylis fugit autem spondeum,& trochae,um. Quod enim paean habeat tris breuis,da stylus autem duas, breuitate Scceleritate syllabarii labi putat uerba procliuius,contra P accidere in spondeo,
A trochaeo, quod alter e longis consitares,alter e breuibus fieret, altera nimis incitata, altera nimis tardam Orationem,neutra temperatam. Sed 8c illi prio, res errant,& Ephorus in culpa est: nam Sc qui Paeana praetereunt, non uidet
uiollissimu a sese numerusiandemq; amplisssimis praeteriri, quod longe Arisiloteli uidetur secus, qui iudicat Heroum numerii grandiorem, si desideret soluta Orat io,ia nabum aute nimis e vulgari esse sermone: ita nel humilem, nee abici iam orationem, nec nimis altam,& exaggeratam Probat, plenam tamecam uult esse arauitatis,ut eos,qui audient,ad maiorem admirationem possit traducere,trochaelim autem,qui est eodem spacto,quo choreus,cordacem apν pellat,quia contractio,& breuitas dignitatem non habeat ita paeana probat, eoU ait uti omnes, sed ipsos non sentire,cu utantur,esse autem tertium,ac me
dium inter ii Ios, sed ita factos eos pedes esse ut in eis singulis modus insit aut sex quiplex,aut duplex,aut par. l tam illi,de quibus ante dixi, tantummodo commoditatis habuerunt rationem, nullam dignitatis: iambus enim S da, stylus in uersium cadunt maxime, ita V ut uersium fugimus in oratione, sic hi sunt euitandi c5ti iurati pedes: aliud enim quiddam est oratio, nee quidquam inimicius, quam illa uersibus, paean autem minime est aptus ad uersium, quo Ithentius eum recepit oratio. Ephorus uero ne spondeum quidem,quem fugit, intelligit esse aequalem dactylo, quem probat,syllabis enim metiedos pedes, non interuallis existimat,quod idem facit in trochaeo,qui temporibus,& in teruallis est par iambo,sed eo uitiosius in oratione, si ponatur extremus, quod uerba melius in sy llabas longiores cadunt. Atque haec quae sunt apud Aristotelem,eadem a Theophrasto,Theodecie*de paeane dicuntur. Ego autem sentio omnis in oratione esse quasi permistos,& confusos pedes: nec enim es
fugere possemus animaduersionem, si semper Hsdem uteremur, quia nec nu merosa esse,ut poema,neque e tra numerum,ut sermo uulgi est,debet oratio. Alterum nimis est uin Rum,ut de industria faeium appareat: alterum nimis 'i' loti m .ur peruagatum, ac uulgare uideatur,ur ab altero non delectere aist
326쪽
ORATOR set sterum oderis. Sit igitur ut supradix opermista, S temperata numeris, nee
di luta,nee tota numerosia, Paeane maxime,quoniam optimus auctorita ceset,sed reliquis etiam numeris,quos ille prsterit,temperata. Quos autem numeros,cum quibus tanquam purpuram miseeri oporteat, nunc dicedum est, atque etiam quibus orationis generibus sint qui accommodatissimi. Iam hus enim frequentissimus est in ηs,quae dem isso,atque humili sermone dicu tur,paean autem in amplioribus in utroq; dactylus, ita in uaria, dc perpetua oratione hi fiant inter se miscendi,& temperandi, sic minime animaduertetur delectationis aucupium,& quadrydae orationis industria, quae Iatebit eo mogis,si 8c uerborum,& sententiarum ponderibus utemur. Nam qui audiunt, haec duo animaduertunt,&iucunda sibi censent,uerba dico,& sententias ea dum animis attentis admirantes excipiunt, fugit eos, Sc praetervolat numorus,qui tamen si abesset,illa ipsi deIectarent. Nee uero nimius is curis est numerorum,orationis dico,nam est Ioge aliter in uersibus,nihil ut fiat extra modum, nam id quidem esset poema: sed omnis nec claudicans, nec quasi fluctuoans,& aequaliter,constanter ingrediens numerosa habetur oratio. Atq; id in dicendo numerosum putatur,non quod totum constat e numeris,sed quod ad numeros proxime accedit,quo etiam dissicilius est oratione uti, quam uerstlibus,quod in illis certa quaedam,& definita lex est, quam sequi sit necesse, indicendo autem nihil est propositum .nisi aut ne immoderata,aut angusta,aut dissoluta,aut fluens sit oratio. I tam non sunt in ea tanquam tibicini percussionum modi,sed uniuersa comprehensio.& species orationis clausa,& termina ta est,quod uoluptate aurium iudicatur. Solet autem quaeri totdne in ambitu uerborum numeri tenendi sint,an in primis partibus,atcp in extremis: plexi enim censent cadere tantum numerose oportere, terminaricii sententiam: est autem ut id maxime deceat,non id solum: ponendus est enim ille ambitus,
non abiiciendus.Quare eum aures extremum semper expectent, in eoiaco quiescant,id uacare numero non oportet,sed ad hunc exitum tamen a princis
pio serri debet uerborum illa comprehensio,& tota a capite ita fluere,ut ad extremum uenies ipsa consistat. Id autem bona diseiplina exercitatis qui Sc multa scripserint,& quaecuneti etiam sine scripto dicerent,similia seriptorum esse
cerint,non erit disticillimum: ante enim circunseribitur mente sententia, cono festimi uerba concurrunt,quae mens eadem,qua nihil est celerius,statim di mittit, ut suo quod Q loco respondeat,quorum descriptus ordo,alias alia ter minatione concluditur,atq; omnia illa & prima, media uerba,spestare desthei ad ultimum. Interdum enim cursus est in oratione incitatior,interdu mo/derata ingresso,ut iam a principio uidendum sit,quemadmodum uelis uenis re ad extremum,nee in numeris magis, a in reliquis ornametis orationis, eaodem cum faciamus,que poete, tagimus tamen in oratione poematis similitudinem: est enim in utroque S materia, Sc tractatio, materia in uerbis,tractastrio in collocatione uerborum. Ternae autem sunt utriusi partes uerborum, translatum,nouum pristum,nam de proprηs nihil hoc loco dicimus.Collocationis autem,ea quas diximus,copositio,concinnitas,numerus,sed in utro Φfrequentiores sunt,& Iiberiores poetae,nam Sc transserunt uerba cum crebrious,tum etiam audacius,&pristis libentius utuntur,& Iiberius nouis,quod idefit in numeris,in quibus quasi necessitati parere coguntur, sed tamen haec nee
327쪽
nimis esse diuersa,necp ullo modo coniuncta intelligi Iicet. Ita fit, ut non item
in oratione,ut in uersia numerus exter,idi,quod numerosum in oratione di citur,non semper numero fiat,sed nonnunquam aut concinnitate aut costruo
istione uerborum. I ta si numerus orationis quaeritur qui sit,omnis est,sed ali us alio melior,atq; aptior. Si locus,in omni parte uerborum, si unde ortus sit, ex aurium uoluptate,si componendorum ratio, dicetur alio loco,quia pertisnet ad usum,quae pars quarta,& extrema nobis in diuidendo fuit,si ad quam rem adhibeatur ad delectationem,si quando,semper,si quo loco,in tota con tinuatione uerborum,si quae res efficiar,uoluptatem, eadem,quae in uersibus, quorum modum notat ars,sed aures ipsae tacito eum sensiusine arte definiunt. Satis multa de natura,sequitur usus,de quo est accuratius disputadum: in quo quaesitum est,in totone circuitu illo Orationis,que greci myodis,nos tum amobitum tum circuitum,tum com Prehensionem,aut continuationem,aut circuo
scriptionem dicimus,an in princiPiis solum,an in extremis,an in utraq; par te numerus tenendus sit. Deinde,cum aliud uideatur esse numerus aliud numerosum quid intersit: tum autem in omnibus ne numeris aequaliter particialas deceat incidere,an facere alias breuioris,alias longioris, idi quando aut cur,quibus cypartibus,pluribuS ne, an singulis,imparibus, an aequalibus, Scquando aut istis,aut illis sit utendum, quael inter se aptissime collocentur, &quomodo an omnino nulla sis in eo genere distinctio, quod Q ad rem mam. me pertinet,qua ratione numerosa fiat Oratio. Explicandum etiam est, unde orta sit forma uerborum,dicedum quantos circuitus facere deceat,decp eo rum particulis,& tanquam incisionibus disteredum est. quaerendum p utrutina species,& longitudo sit earum,an ne plures,S si plures,quo loco,aut quado,quo p genere uti oporteat. Postremo totius generis utilitas explicandae. quae quidem patet latius,non ad unam enim rem aliquam,sed ad plures acco modatur. Ac licet non ad singulas res respondentem de uniuerso genere sic dicere ut etiam singulis satis resposum esse uideatur. Remotis igitur reliquis generibus unum selegimuS,hoc,quod in causis, seroi uersatur, de quo dicere mus .Ergo in aths,idest in historia,Sc in eo, quod appellamus ἐπιδ μυων pla.cet omnia dici Isocrateo, Theopopes P more,illa circu scriptione,ambitus, ut tanqua in orbe inclusa currat oratio,quoad insistat in singulis persectis absolutis,sententiis. I tal posteaquam est nata haec uel circunscriptio, ues comprehensio uel continuatio,vel ambitus,si ita licet dicere, nemo,qui aliquo es.set in numero,scripsit orationem generis eius,quod esset ad delectationem coparatum,remotum P a iudiciis, rensi* certamine,quin redigeret omnis fore in quadrum numerum sententias. Nam cum is est auditor,qui non uereatur,ne compositae orationis insidiis sua fides attentetur,gratiam quoq; habet oratori uoluptati aurium seruienti. Genus autem hoc orationis, neque totum assumendum est ad causas forenses, neq; omnino repudiandum: si enim sem, per utare,cum iacietatem amrr,tum quale sitietiam ab imperitis,agnoscitur. Detrahit praeterea actionis dolorem, auteri humanum sensium a storis,tollit funditus ueritatem,& fidem. Sed quoniam adhibenda nonnunquam est priomum uidendu est,quo loco,deinde quadiu retinenda sit,ium quot modis co
mutanda. Adhibenda est igitur numerosa oratio, si aut laudatam est aliquid ornatius,ut nos in accusitionis secundo,de Siciliae laude diximus,aut in sena,
328쪽
. ORATOR Σὸ tu de consuIatu meo,aut exponenda narratio,quae pIus dignitatis desiderat, qua doloris,ut in quarto accusationis de Ennensi Cerere, de Segestana Dia, na,de Syracusiarum situ diximus. Sepe etiam in amplificanda re concessu omonium landitur numerose,& uolubiliter oratio. Id nos sertasse no persecimus, conati quidem sςpisssime stamus,quod plurimis locis perorationes nostraeuo Iuvie nos,atcp animo contendisse declarant. Id autem tum ualet,cuis, qui au dit,ab oratore iam obsiessus est,ae tenetur,no enim id agit,ut insidietur, S obstruet,sed iam Luet,processumi uult,dicendiq; uim admirans, non inquirit quod reprehendat. Haec autem serma retinenda non diu est,nec dico in per oratione, quam ipse includit, sed in orationis reliquis partibus: nam cum sis his locis usus,quibus ostedi licere,transserenda tota dictio est ad illa quae neν
scio cur cum greci κομι-τα,& ναῆλα nominen nos non recte incisa,& membra dicamus. neq; enim esse possunt rebus ignotis nota nomina,sed cu uerba aut suavitatis,aut inopis causa transterre soleamus, in omnibus hoc fit artibus, ut
cum id appellandum sit, quod propter rerum ignorationem ipsa ru, nullia habuerit ante nomen,necessitas cogit aut nouum facere uerbum,aut a simili mu/tuari: quo autem pacto deceat incise,membratii sue dici,iam uidebimus: nue quot modis mutetur coprehensiones,conclusionesi,dicedum est. Fluit omonino numerus a primo,tum incitatius breuitare pedum,tum proceritate tardius,cursum contentiones magis requirunt,expositiones rerum,tarditatem. Insistit autem ambitus modis pluribus,e quibus unum est secuta Asia maxime qui dichoreus uocatur,cum duo extremi chorei sunt, idest e singulis logis, Sc euibus,expIanadum est enim,quod abal Js ηde pedes aliis nominantur uocabulis. DicLoreus non est ille quidem sua sponte uitiosus in clausulis, sed in orationis numero,nihil est tam uitiosum, si si semper est idem.Cadit aute per se ille ipse prςclare,quo etiam latietas formidanda est magis. me state. C. Car , bo C. F. Trib. pl.iri concione dixit his uerbis.O' M. Druse, patrem appello. , Hec quidem duo binis pedibus incisim,dein membratim. Tu dicere solebas.
ω sacram esse rem p. haec item membra ternis,post ambitus. Quicunque eam , uiolauissent,ab omnibus esse ei ponas persolutas. Dichoreus, nihil enim ad , rem extrema illa longa sit,an breuis,deinde. Patris dimina sapiens,temeritas filii comprobauit. Hoc dichoreo latus clamor concionis excitatus est,ut admirabile esset. Quaero non ne id numerus essecerit e uerborum ordinem immuota,fac sic .comprobauit fili j temeritas. iam nihil erit,etsi temeritas ex tribus breuibus,& loga est,que Aristoteles, ut optimu probat,a quo dissentio: at eadetierba, eadem sentctia animo istuc sitis est,auribus no satis: sed id crebrius fie, xi non oportet.primum enim numerus agnoscitur,deinde sitiat, postea cognita iaci litate,conten itur, Sed sunt clausule plures, quae numerose,& iucunde cadant: na Sc creticus,qui est e longa, Sc breui,& lo Sa,& eius squalis paean,qui spatio par est, syllaba longior quam commodillime putatur in solutam oraotionem illigari,cum sit duplex,nam ut elonga, & tribus breuibus,qui numerus in primo uiget, iacet in extremo, aut totidem breuibus , 5 longa , in quem optime cadere censent ueteres,ego non plane: reincio, sed alios antepo
no,ne spodeus quide sunditus est repudiadus,etsi quod est e logis duabus, hebetior uidetur,& tardior,habet tamen stabile queda,&no expertem dignitatis gradu: in incisionibus uero multo magis,& in membris: paucitatem enim
329쪽
E Μ. T V L L I I pedum,grauitatis sue tarditate compensat,sed hos cum in clausitIis pedes no mino,non loquor de uno pede extremo,adiungo,quod minimum sit, proxiomum superiorem,saepe etiam tertium,ne iambus quidem, qui est e breui, & Ioga aut par choreo,qui habet tris breues,sed spatio par, non syllabis,aut etiam classitylus,qui est e longa,& duabus breuibus,si est proximus a postremo,pa rum uolubiliter peruenit ad extremum,si est extremus choreus,aut spondeus, nunquam enim interest uter sit eorum i pede extremo: sed iidem hi tres pedes male concludunt,si quis eorum in extremo locatus est,nisi cum pro cretico postremus est daetylus,nihil enim interest dactylus sit extremus,an creticus,qapostrema syllaba breuis,an longa si ne in uersu quidem resert. Quare etiam paeana qui dixit aptiorem, in quo emet longa postrema, uidit parum,quonisam nihil ad rem est postrema quam longa sit. Iam paean,quod pIures habeat syllabas,quam tris, numerus a quibusdam non pes habetur. Est quide , ut inster omnis constat antiquos, Aristotele,Theophrastum,Theodeetem, Ephorum unus aptissimus orationi uel orienti,uel mediae, putant illi etiam cadenoti,quo loco mihi uidetur aptior Creticus. Dochimus autem e quinq; sy llabis,
breui duabus longis,breui,longa,ut est hoc,amicos tenes,quovis loco aptus
est,dum semel ponatu iteratus,aut cotinuatus numerum apertum, Sc nimis
insignem facit. His igitur tot c5 mutationibus,tant uarris si utemur, nec deo prehendetur manifesto quid a nobis de industria fia i Sc occurretur satietati. Et quia non numero solum numerosa orat io, sed & compositione fit, Ac genere,quod ante ductu est, cinnitatis, compositione potest intelligi,cu ita structa uerba stant,ut numerus no quaesitus,sed ipse secutus esse uideatur, ut apudo Crassium. Nam ubi lubido dominatur,innocentiae leue praesidium est. Ordo enim uerboru essicit numerum,sine ulla aperta oratoris industria itasti si quς ueteres illi, Herodotum dico,& Thucydidem,totam cp eam aetatem aptE, numeroseci; dixerunt, ea non numero quaesito, sed uerborum collocatione ceciderunt. Formae uero quaedam sunt orationis,in quibus ea cocinnitas inest,ut seoquatur numerus necessario: nam,cum aut par pari resertur,aut contrarium cotrario opponitur,aut quae similiter cadunt uerba uerbis comparantur, quid
quid ita cocluditur,plerussi fit,ut numerose cadat,quo de genere cum excpIis supra diximus,ut haec quo copia facultatem assierat,non semper eodem modo desinendi,nee tamen haec ita sunt arcta,& astricta,ut ea cum uelimus laxa.re,nequeamus. Multu interest utru numerosa sit,idest similis numerorum an planὰ e numeris constet oratio,alterum si fit intolerabile, uitium est, alterum
nisi si dissipata,& inculta,& fluens est oratio. Sed quoniam non modo
non frequenter, uerumetiam raro inueris causis, aut sorensibus circunseri,pte,numeroseq; dicendum est, sequi uidetur, ut uideamus,quae sint illa,quae supra dixi incisa, quae membra: hscenim in ueris causis maximam partem orationis obtinent: constat enim ille ambitus, & plena comprehensio e quao tuor fere partibus,quae membra dicimus,ut & aures impleat, Sc neue breuisor sit,quam satis sit, neque longior, quamquam utrunq3 nonnunquam, uel potius saepe, accidit, ut aut citius insiliendum sit.aut longius procedendum, ne breuitas defraudasse auris uideatur , neue longitudo obtudissse: sed ha, heo mediocritatis rationem : nec enim loquor de uersiti, & est liberior ali, quanto oratio. E' quatuor igitur, quali hexametrorum instar uersuum
330쪽
quod sit, constat seret plena eomprehensio. His igitur singulis uersibus quasi nodi apparent continuationis,quos in ambitu coringimus: sin membratim uolumus dicere,insistimus, idq3 cum opus est,ab isto cursu inuidioso facile nos,& saepe di iugimus: sed nihil tam debet esse numerosum, quam hoc, is quod minime apparet,& ualet plurimii. Ex hoc genere illud est Crassi, Misex, sos faciant patronos, ipsi prodeant.nisi interuallo dixisset. Ipsi prodeant,senos siet prosecto effugisse senarium. omnino melius caderet . prodeant ipsi: sedis de genere nuc disputo.Cur landestinis consili js nos oppugnant cur de peroia fugis nostris copias comparant contra nos Prima sunt illa duo,quae κομματα graeci uocan t,nos incisa dicimus, deinde tertium, ουλον illi,nos membrum. Sesquitur non longa,ex duobus enim uersibus. i. membris persecta comprehen
sio est,& in spondaeos cadit,& Crassus quidem sic plerun* dicebat,idi ipse
genus dicendi maxime probo,sed que incisim,aut membratim esseruntur, eati uel aptissme cadere debent,ut est apud me.Domus tibi deerat,at habebas,peis cunia superabat,at egebas. haec incise diei a sunt quatuor: at membratim quae is sequuntur duo. I ncurristi amens in colum nas,in alienos insanus in sinisti.de. ω inde omnia tanquam crepidine quadam comprehensione longiore sustinen νω tur. Depressam,caecam,iacentem domum pluris, a te,& u fortunas tuas aestis masti.dichoreo finitur. at spondeus proximum illud ,nam in iis, quibus ut pugiunculis uti oportet, breuitas facit ipsa liberiores pedes : sepe enim singulis utendum est, plerunq; binis,& utriso addi pedis pars potest,non feret ternis
amplius. I ncisim autem,& membratim tractata oratio i ueris causis plurimuualet, maximel his locis,cum aut arguas aut resellas,ut nostra in cornelianaa, secunda. O' callidos homines,o rem excogitatam,o ingenia metuenda. Memhratim adhue,deinde cesim diximus. rursus membratim. testis dare uolumus. m extrema sequitur comprehensio,sed ex duobus membris,qua non potest essea, breuior. quem quasi nostrum sesellit,ita uos esse facturos:Nec ullum genus eis dicendi aut melius aut sortius,binis aut ternis ferire uerbis,morin uvam sino
gulis, paulo alias pluribus,inter quas uarins clausillis interponit se raro numerosa comprehensio,quam peruerse sugiens Egesias,du ille quoi imitari Lysiam uult,alterum pene Demosthenem saltat,incidens particulas,& ns quide
non minus sententris peccar,quam uerbis,ut non quaerat quem appellet ineνptum,qui illum cognouerit. Sed ego illa Crassi, & nostra posui ut qui uellet
auribus ipsis,quid numerosiam etiam in minimis particulis orationis esset,iuo dicaret. Et quoniam plura de numerosia oratione diximus, quam quisquam ante nos, nunc de eius generis utilitate dicemus : nihil enim est aliud Brute quod quidem tu minime omnium ignoras pulchre,& oratorie dicere, nisi optimis sententi js,uerbis cplectissime dicere. t nec sententia ulla est,que seu dium oratori ferat,nisi apte exposita,atin absolute,nec uerborum lumen apoparet nisi diligenter collocatorum,& horum utrunt numerus illustrat. Nu merus aute saepe enim hoc testadum est non modo non poetice iundius,ucorum etiam fugiens illum,eiq; omni u dissimillimus,non quin iidem sint nume
ri,non modo oratorum,& poetarum,uerum omnino loquetiu,denil etiam
sonantium omnium,quae metiri auribus possumus, sed ordo pedum facit, ut id,quod pronuntiatur,aut orationis,aut poematis simile uideatur. Hanc igis tur siue copositione,siue persectione,siue numerum uocari placet,& adhibere