장음표시 사용
91쪽
sumptio,&assiimptionis approbatio dicitur,eandem sibi assumptionem soblam uideri. i ta fit,ut eadem ratione argumeratio tractata,alns tripartita,atris quinquepartita uideatur. Quare euenit,ut res non tam ad usum dicendi per tineat,quam ad rationem praeceptionis. Nobis autem commodior illa parti,tio uidetur esse uuae in Quinciae Partes distributa est Quam omnes ab Aristotele, Theophrasto profecti maxime secuti sunt. Nam oliemadmodum do Iud sit perius genus ar timentand quod per inductionem sumitur . maxime Socrates,& socratici tractauerunt,sic soc,quod per ratiocinationem ex noIi
tur,summe est ad Aristotele atque permat sticis, Theophrasto frequenta nim. Deinde viatoribus ris, qui elegantissimi, atque artificiosissimi putatilunt. Quare autem nobis illa magis partitio probetur, dicendum uidetur, ne temere secuti putemur, breuiter dicendum,ne in huiusmodi rebus diutius,qua ira ratio praecipiendi postulat,commoremur. Siquadam in argumenotatione sistis est uti propositione, 'c non oportet adiungere approbationem propositioni, quadam autem in argumentatione infirma est propositio, nisi adiuncta sit approbatio separatum quiddam est a propositione approba.tio. Q iod enim adiungi,& separari ab aliquo potest,id non potest idem esse quod est id ad quod adiungitur, S a quo separatur. Est autem quedam argumentatio,in qua propositio non indiget approbatione,& quaedam,in qua nihil valet absq; approbatione,ut ostendemus. Separata est igituri proposi tione approbatio.Ostendemus autem id, quod polliciti sumus, hoc modo. Quae propositio in se quiddam continet perspicuum,eo quod constare inter omnes necesse est,hanc uelle approbare,& firmare nihil attinet. Ea est huiusim odi. Si quo die ista caedes Romae sacta est,ego Athenis eo die sui, interesse in caede non potui,hoc quia persipicue veru est,nihil attinet approbari. Qua re assumi statim oportet,hoc modo sui autem Athenis eo die,hoc si non cono stat,indiget approbationis, qua inducita,complexio consequetur,igitur in crde interesse non potui. Est igitur quaedam propositio, quae non indigGap probatione: nam esse quidem quandam,quae indigeat,quid attinet ostende re quod cuiuis facile perspicuum est. Quod si ita e,ex hoc,& ex eo,quod proposueramus,hoc conficitur,separatum esse quiddam i propositione appro bationem. Si autem ita est,sillum est non esse plus quam tripartitam argumetationem. Simili modo liquet alteram quom approbationem separatam esse ab assumptione: nam si quadam in argumentatione satis est uti assumptione, S non oportet adiungere approbationem assumptioni,quadam autem in argumentatione infirma est assiamptio, nisi adiuncta fit approbatio. Saparatu quiddam est extra a Isumptionem approbatio. Est autem argumentatio quodam,in qua assumptio non indiget approbationis,quaedam autem in qua nihil valet sine approbatione,ut ostendemus. Separata est igitur ab assumptione approbatio.Ostendemus autem quod polliciti sumus, hoe modo. auete perspicuam omnibus ueritatem continet assumptio nihil indiget approbastionis: ea est eiusmodi. Si oportet sapere, dare operam philosephis conuenitrhaec propositio indiget approbationis: non enim perspicua est,rieo eonstat inter omnes,propterea quod multi nihil prodesse philosophiam pleris etiaobei Te arbitrantur. Assumntio perspicua est haec.Oportet autem sapere, hoe
autem quia ipsum ex re perspicitur,& uerum esse intelligitur,nihil attinet approbari.
92쪽
LIBERI. si probari. Quare statim concludenda est argumentatio, igitur dare operam philosophiae conuenit. Est ergo assumptio quaedam,quae approbationis no indiget: nam quadam indigere,perspicuum est: separata est igitur ab assumptione approbatio. Falsium ergo est, non esse Plusquam tripartitam argumentationem. At* ex his illud iam perspicuum est,esse quandam argumentatio. nem,in qua neo propositio,rie assumptio indigeat approbationis , huius. modi,ut certum quiddam,& breue exempli causa ponamus Si summopere sapientia petenda est Ammopere stultitia uitanda essi Summo autem opere sapientia peteda est,summo igitur opere stultitia ullada est.hic SI assumptio, 3c propositio perspicua est: quare neutra quo indiget approbatione. Ex his omnibus illud perspicuum est,approbationem tum adiungi tum non adiungi,ex quo cognoicitur,ne in propositione,nel in assumptione contineri approbationem,sed utran* suo loco positam uim suam tanquam certam, & propriam obtinere. Quod si ita est,commode partiti sunt illi, qui in quinoque partes distribuerunt argumentationem, uin* sunt igitur partes eius argumentationis, uae per ratiocinationem tractatur, fropositio,per qua
breuiter locus is exponitur,ex quo omnis uis oportet emanet ratiocinatiois.,Propositionis approbario per quam id, quod breuiter expositum est in tionibus affirmatum,probabilius & apertius sit, Assumptio, per quam id. quod ex propositione ad ostendendum pertinet, assumitur, Assumptionis approbatio,per quam id,quod assiimptum est,rationibus firmatur, Com
plexio,per quam id,quod conficitur ex omni argumentatione breuiter exponitur. Quae plurimas habet argumentatio partes, ea eonstat ex his quinque partibus. Secunda est quadripartita.Tertia tripartita. Dein bipartita, quod in controuersia est. De una quo P parte potest alicui uideri posse argumentationem consistere. Eorum igitur,quae consistant,exempla ponemus. Horum, quae dubia fiant rationes afferemus. Quinquepartita argumentatio est hu iusmodi. Omnes leges iudices ad commodum reip.referri oportet, eas ex utilitate communi, non ex scriptione, quae in literis est,interpretari. Ea enim
uirtute,& sapientia maiores nostri suerunt,ut in legibus scribendis nihil sibi aliud,nisi salutem, atq; utilitatem reip. proponerent. Nem enim ipsi quod obesset,scribere uolebant,& si scripsissensicum esset intellectum,repudiatum iri Iegem intelligebant. Nemo enim leges legum causa saluas esse uult, sed rem. quod ex legibus omnis resp.optime putant administrari. Quam ob re
igitur leges seruari oportet,ad eam causam scripta omnia interpretari conuestnit,hoc est,quoniam re .seruimus ex reip.commodo,atque utilitate leges interpretemuriNam ut ex medicina nihil oportet putare proficisci nisi quod lad corporis utilitatem spectat, quoniam eius causa est instituta, sie i legi. 1hus nihil couenit arbitrari,nisi quod reip. conducat, proficisci, quoniam eius tcausa sent comparatae. Ergo in hoc quos iudicio desinite literas legis perν strutari,& legem,ut squum est,ex utilitate reip.considerate. Quid enim maνgis utile Thebanis suit,quam Lacedaemonios opprimi: Quid magis Epa
minundam Thebanorum imperatorem,quam uictoriae Thebanorum conssulere decuit: Quid hunc tanta Thebanorum gloria.tam claro, atque exornato trophaeo carius,atque antiquius habere conuenitet Scripto uidelicet Ieoos omisi scriptoris sententiam considerare debebat. Aldue Foc nitidem se
93쪽
tis consideratum est, nullam esse Iezena, nisi reipub. causa scripta . Summamicitur amentiam esse existimabat, quod seriptum esset reio .salutis causa id n Sex reip. salute interpretari. Quod si leges omnes ad utiliatem rei relerri conuenit,fiic autem saluti reip.profuit, profecto non potest eodem facto, Sccommunibus fortunis consuluisse,& legibus non obtemperasse. Quatuor autem partibus constat argumentatio,cum aut proponimus,aut assumimus sine approbatione. I d facere oportet,cum aut propositio ex se intelligitur,aut
assumptio perspicua est,& nullius approbationis indiget. Propositionis approbatione praeterita,quatuor ex partibus argumentatio tractatur,ad hune modum. Iudices,qui ex lege iurati iudicatis, legibus optemperare debetis.
Obtemperare autem legibus non potestis,nisi quod scriptum est in lege se quamini. Quod enim certius legis scriptor testimonium uoluntatis sitae reIinquere potuit, a quod ipse magna cum cura atque diligentia scripsit et QModsi literae non extarent,magnopere eas requireremus, ut ex his scriptoris uolutas cognosceretur,nec lainen .Epaminunde permitteremus,nisi extra iudicisum quidem esset,ut is nobis sententiam legis interpretaretur, nedum nunc
istud patiamur,cum praesto lex fit,non ex eo,quod apertissime scriptum est, sed ex eo quod suae cauis conuenit scriptoris uoluntatem interpretari. Quod si uos iudices Iegibus obtemperare debetis,& id sacere no potestis,nisi quod scriptum est in lege sequamini,quid causae est,quin istum contra legem secisse vidicetis, Assumptionis autem approbatione prs erita quadripartita, sic fiet argumentatio. ut saepenumero nos per fidem sesellerunt, eoru orationi R. dem habere non debemus. Siquid enim perfidia illorum detrimenti accepeorimus nemo erit, praeter nosmetipsos,quem iure accusiare possimus ac primitu uidemsecipi incommodumsst.iterum stultum. tertium turne. Carthagi nienses autem persaepe iam nos fefellerunt, summa igitur amentia est in eorti fidem spem habere ultorum per dia toties deceptus sis. Vtraque approba
tione praeterita tripartita, fit soc pacto,aut metuamus Carthaginienses oportet,si incolumes eos reliquerimus,aut eorum urbe diruamus,ac metuere,quistdem non Oportet. Restat igitur,ut urbem diruamus. Sunt autem qui putant
nonnunquam posse complexione & oportere supersederi,cum id perspiculi sit, quod conficiatur ex ratiocinatione. Quod si fiat,bipartitam quoque fieri argumentationem,hoc modo. Si peperit, uirgo non esti peperit autem: hic satis esse dicunt proponere,& assumere,quoniam perspicuum sit, quod conMciatur, complexionis rem non indigere. Nobis autem uidetur 3c omnis ratiocinatio concludenda esse,& it Iud uitium,quod illis displicet,magnopere uita dum est,ne quod perspicuum sit,id in complexionem inseramus, Hoc autem fieri poterit,si complexionum genera intelligantur. Nam aut ita eomnlectemur,ut in unum conducamus Propositionem & assumptionem, hoe modo. , Quod si leges omnes ad utilitatem reip. referri couenit,hic autem saluti reip. profuit,profecto non potest eodem facto & saluti communi consuluisse, &legibus no ob teperasset Aut ita ut ex contrario sententia congciatur,hoe modo. Summa igitur amentia est, in eorum fidemipem habere quorum perfidia toties deceptus fisi Aut ita ut id solum,quod conficitur,triferatur,ad hune mo
dum. Urbem igitur diruamus, Aut ut id quod eam rem,qitae ora Mimr si quatur necesse est,id est huiusmodi. Si peperit,cum uiro concubuit, peperit auia conficitur
94쪽
LIBER I. 83 conficitur hoc. Concubuit igitur cum uiro: hoc si nolis inserre. & inseras id, quod senuit ursecit igitur incestum,& concluseris argumentationem,*pero sescuam sueteris complexionem, uare in lonzis argumentationibus exco didtionibus,aut ex contrario complessiti oporteta n breuibus id solum. Quod conficitui xponere Nans,in quibus exitus perspicuus est,consecutione uti Si qui autem ex una quoq; parte putabunt conitare argumentationem, poterunt dicere saepe satis esse,noc modo argumentationem facere. Quoniam peo perit,cum uiro concubuit: nam hoc nullius ne* approbationis, neq; assumνptionis,uel eius approbationis,necp complexionis indigere,sed nobis ambio
guitate nominis uidentur errare, Nam S argumentatio nomine uno res duas
significat ideo quod & inuentum aliquam in rem Probabile aut necessarium largumetatio uocatur & eius inuenti artificiosa expolitist Quado letitur pro. serent aliquid huiusmodii Ouoniam peperit, cum uiro concubuit, inuentum pro ret,non expolitionei I Nos autem de expolitionis nartibus locuimur. Nisil igitur ad hac rem ratio illa pertinebit,atcn hac distinctione alia quo , que uidebutur ossicere huic partitioni propud sabimus atqui aut aflumptione siquando tolli posse putent,aut propositionem uiae, siquid habet probabile aut necessarium uuΟQuomodo commoueat auditorem necesse est. quod si solum spectaretur ac nihil. Quo vasto tractaretur id, Quod esset excogitatum
referret neutraqua tantum inter summos oratores.& messiocres intereme exissmareturi Variare autem orationem magnopere oportebit. Nam omnibus
in rebus similitudo est satietatis mater .id fieri poterit,si non similiter semper ingrediamur in araumetationeri Nam primum omnium generibus ipsis distinguere conuenit orationem hoc est tum inductione uti, rum ratiocinati rie Ueinde in ipsa argumentatione non semper a propositione incipere, nee semper quinq3 partibus abuti,neae eadem ratione expolire partitiones sed tu
ab assumptione icipere licet,lum ab approbatione alterutra,tum utram rumhoc tum illo genere complexionis uti. Id ut perspiciatur,aut scribamus,aut in kuolibet exemplo de iis,quae proposita sim hoc idem exerceamus, ut quam sicile sit factu. Ac de partibus quidem argumentationis satis nobis diebim uidetur Illud autem uolumus intelligi nos Probe tenere, aliis quom rationio Fus tractari argumentationes in philosophia multis,&obstiaris, de quibus certumeliartificium constitutum. Verum illa nobis abhorrere ab usu oratoriouidentur. Quae pertinere autem ad dicendum putamus, ea nos commo
dius, si ceteros attendisse no assirmamus,sed perquisitius,& diligentius cono scripsisse pollicemur. Nuc,ut istituimus,proficisci ordine ad reliqua pgemus.
E PREHENSIO est per quam is mentando aduersariorum confirmatjo diluitur,aut infirmatur aut alleviatur Haec fonte in uentionis eodem utetur quo utitur confirmatio, propterea quod
quibus ex locis aliqua res confirmari potest risdem poteli ex locis infirmari Nihil enim considerandum est in sis omnibus inuentionibus, nisi
id ,quod personis aut negotias attributum est. Quare inuentionem, Sc aretu inentationum expolitione ex illis Q uae ante Praecepta sunt, hanc quom in paria orationis transferri oportebit Veruntamen,ut Quaeda praeceptio detur huius quoque partis,exponemus modos reprehensionis, Quos cui obseruabunt sicilius ea, quae contra dicentur,diluere,aut infrmare poteruntiomnis argu
95쪽
i mentatio reprehenditur si aut ex iis, quae simpla sunt non coceditur aIiquod ς unum, pluratiae,aut his concestis,comnlexio confici ex his negatur. aut si ge i nus ipsum argumentationis uitiosum ostenditur aut si contra firmam argu 3 mentationem,alia aeque firma aut firmior Ponitur. IIx ias, quae sumuntur.
aliquid no conceditur,cum aut id,quod credibile dicunt,negati iresse eiusmos di aut quod comparabile putant,dissimile ostenditur,aut iudicatum aliam ini partem traducitur,aut omnino iudicium improbatur,aut quod signum esset aduersar a dixerunt,id eiusmodi negatur esse,aut si complexio, aut una,aut exs utraque parte reprehenditur,aut si enumeratio falsa ostenditur,aut si simplex S conclusio falsi aliquid continere demonstraturi Nam omne, quod sumitur adi argumentandum siue oro orobabili .siue pro necessario, necesse est sumatur ex his ocis ut ante ostendimus. O uod pro credibili sumptum erit id infirmabitur, si aut perspicue falsum erit ioc modoὶ nemo est Qui non Decuniam, usapientiam malitiaut ex contrario quoque credibile aliquid habebit,hoc .nodo. iniis est qui non ossicri cupidior sit,quam pecuniae aut erit omnino in credibile,ut siquis quem constet esse auarum, dicatalicii ius mediocris ossicii causia,se maximam pecuniam neglexisse,aut si quod in quibusdam rebus, aut hominibus accidit, id omnibus dicatur usu euenire, hoc pactio. Qui pauperes sunt,iis antiquior ostἰcio pecunia est. Qui locus desertus est,in eo caedem n e a m esse ovortet: in loco celebri homo occidi qui potuit aut si id quod raro fit,fieri omnino negatur,ut Curius pro Fuluio,nemo potest uno aspe stir, ne que praeteriens in amorem incidere: Quod autem Dro signo sumetur, id ex insodem locis,quibus confirmatur, in firmabitur. Nam in signo primum uerum esse ostendi oportet,deinde eius esse rei signum proprium, qua de re agitur, ut cruorem caedis. Deinde saetum esse, quod non oportuerit, aut non factum quod oportuerit. P ostremo scisse eum,de qua quaeritur,eius rei legem, 8c cosuetudinem: nam eae res sunt signo attribuis, quas diligentius aperiemus,cum separati de ipsa conteisturali constitutione dicemus, Ergo horum untinuod min reprehensione,aut non esse signo,aut paru magno eisse,aut a se potius, qu1 ab aJuersiar as stare,aut omnino falso dici,aut in aliam quoque suspicionem δduci posse demonstrabitur, Cuauic pro com narabili aliquid induceturiquos nili id per similitudine maxime tradiatur in reprehendendo conuenielisimile id negare esse, Quod coliretur ei. Qui cu conseret. Id fieri poterit, si demothra
Eitur diuersum esse Penere natura Ui,magnitudine tepore loco,persona, Opi
Dione ac siquo in numero illud, quod per similitudinῆ asseretur,& quo in los conroc genus,cuius causia assieretur, haberi coueniat,ostendetur. Deinde quid res eu re dissierat,demostrabitur,ex quo docebimus aliud de eo, P compara bitur,& de eo,qui cu coparabitur,existimari oportere. Huius secultatis maxime indigemus, cu ea ipsa argumetatio,qus per indultione tractatu erit reo prehededa. Si iudicatu alicuod inseretur. Quoniam id ex his locis maxime firmatur,laude eoru,qui iudicarunt,similitudine eius rei, qua de agitur,ad eam re,qua de iudicatu est,comemorando no modo no esse reprehensam iudiciu,
sed ab omnibus approbatu,& demo strando dissicilius, maius suis te id tu
dicatu quod asseratur,quam id,quod in si Ex contra rhs Iocis si res aut uera aut uerisimilis permittet,infirmari oportebit, atque erit obseruandum dilis
genter,ne nihil ad id, quod agatur,pertineat id,quod iudicatum sit,ia uideda
96쪽
est,ne ea res proferatur,in qua sit ostensum,ut de ipse,qui iudicarit iudiciu fieri uideatur,oportet autem animaduertere, ne,cum aliter multa sint iudicata, solitarium aliquod ,aut rarum iudicatum afleratur. Nam his rebus auctoritas
iudicati maxime potest infrmari. Atq; ea quidem argumeta,quae quasi proinhabilia sumuntur,ad hunc modum tentari oportebit. c uero sicuti necessaria inducentur,ea si sorte imitabuntur modo necessariam argumentationem,nem erunt eiusmodi, sic reprehendetur. Primum complexio,quae utrum coces eris,debet tollere,si uera est,nuquam reprehendetur, sin falsa,duobus modis,aut couersione,aut alterius partis infirmatione. Conuersione, hoc modo.
Nam si ueretur,quid eum accuses,qui est probuscSin inverecundum animi ingenium possidet, Quid eum accuses, qui id parui auditu aestimet
Hic siue uereri dixeris,sive non uereri, concludendum hoc putat, ut neges esse accusandum. uod conuersione, sic reprehendetur. Immo uero ac ocusandus est: nam,si ueretur,accuses. non enim parui auditu estimabit. Sin inouerecundum animi ingenium possidet,tamen accuses: non enim probus est. Alterius autem partis ifirmatione hoc modo reprehendetur. Verum si uere tur,accusatione tua correeius,ab errato recede Enumeratio uitiosa intelligio tur,si aut praeteritum quiddam dicemus,quod uelimus concedere, aut in nremum aliquid annumeratum, quod aut contra dici possit, aut causa non sit, quare non honeste possimus concedere. Praeteritur quidda in eiusmodi enumerationibus. Quoniam habes istum equum,aut emeris oportet,aut haereditate postideas,aut munere acceperis,aut domi tibi natias sit aut si horum nihil est surripueris necesse est.Sed ne emisti. ne* haereditate uenit,nein dominatus est,neq; donatus est,necesse est ergo surripueris . hoc commode represthenditur, si dici possit ex hostibus equus esse captus,cuius praedar seetio non uenierit,quo illato,infirmatur enumeratio, quoniam id sit induetam, quod Praeteritum sit in enumeratione. Altero autem modo reprehendetur, si aut contra aliquid dicetur,hoc est,si exempli causa,ut in eodem uersemur,poterit ostendi haereditate uenisse,aut si extremum illud non erit turpe concedere, Ut squis, cum dixerint aduersiar 3,aut insidias iacere uoluisti,aut amico morem gessisti,aut cupiditate elatus es, amico se morem gesisse fateatur. Simplex auorem coclusio reprehenditur si id, quod sequitur non uideatur necessario cumeo,quod antecellit coherere. Nam hoc quidem,si spirituiti ducit,uiuit. Si dies est, lucet,eiusmodi est,ut cum priore necessario posterius cohaerere uideatur. Hoc autem,si matere diligit si aliquando peccauit, nunquam corrigetur,
sic conueniet reprehendi,ut demonstretur non necessario cum priore posteν rius cohaerere: hoc genus & cetera necessaria, & omnino omnis argumentastrio,& eius reprehesio maiorem quandam uim continet,& latius patet, quam
hic exponitur, sed eius artificii cognitio huiusmodi est, ut non ad huius aroris partem aliouam adiungi possit. sed ipsa separatim longi temnoris . 8cmaan atque arduae cognitionis indigeat. O uare illa nobis alio tempore atque ad aliud institutum, si facultas erit,explicabuntur. Nunc his praeceptiooiabus rhetorum ad usum oratorium contentos nos esse oportebiti Cum igio tur ex Iis , quae sumuntur aliquid non conceditur . sic infirmabitur GCum autem his concessis complexio ex his non conficitur.hecerunt consideranda.
97쪽
8s DE INVENTIONE num aliud coficiatur.aliud dicatur hoc modo si cum aliquis dicat se pro Tiesse ad exercitum,c5traq; eum quis uelit hac argumentatione uti. Si uenisses ad exercitum a Tribunis militaribus uisus esses, non es autem uisus ab his,noes igitur profectius ad exercitum. Hic cum concesseris propositione,& alsumptionem complexio est infirmanda. Aliud enim quam cogebatur,illatu est. Ac nunc quidem quo facilius res cognosteretur,perspicuo,& gradi uitio prς ditum pocuimus exemplum,sed saepe obscurius positum uitium pro uero probatur , cum aut parum memineris, quod concesseris, aut ambiguum alio quod pro certo concesseris. Ambiguum, si concesseris ex ea parte, quam ipse intellexeris,eam partem si aduersarius ad aliam partem per complexi nem uelit accommodare, demonstrare Oportebit, non ex eo, quod ipse cono cesseris,sed ex eo,quod ille sumpserit,confici complexionem ad hune modu. Si pecunia indigetis,pecuniam no habetis,si pecuniam non habetis, paupe
res estis,indigetis autem pecunia: mercaturae enim nisi ita esset opera tio da
retis, pauperes igitur estis,hoc sic reprehenditur.Cu dicebas,si indigetis pocurine,pecunia non habetis,hoc intelligebam, si propter inopiam in egestate estis, pecunia no habetis,& idcirco concedebam. Cum autem hoc sumebas, indigetis aute pecuniae,illud accipieba. Vultis autem pecunie plus habere, ex
quibus concessionibus non conficitur hoc, pauperes igitur estis: conficeretur
aute,si tibi primo quoq; hoc cocessissem,qui pecuniam maiorem uellet habere,eu pecunia non nabere. Saepe aute oblitum pullit,quid concesseris,&idcirco id,quod non conficitur,quasi conficiatur,in conclusione insertur,hoe mo.
do. Si ad illu haereditas ueniebat,uerisimile est ab illo esse necatum. Deinde hoc approbant plurimis uerbis,post assumunt,ad illum aute haereditas ueoniebat: deinde infertur. Ille igitur occidit. Id ex iis,quae sumpserant,non con scitur Ouare obseruare diligenter oportet &quidlsumatur.5 Quid ex his conficiatur. Ipsum autem genus argumentationis uitiosum his de causis oloen detur,si aut in ipse uitium erit,aut si non ad id,quod instituitur,accomν modabitur, Atin in ip ibuitium erit si omnino totum falsum erit. si communes uulgare,si laut si remotum si mala definitio,si controuersum,si perspicuum, si non concessum si turpe,si ostensiim,si contrarium,si inco stans,si aduersum. a Falismis in Quo persipicue mendacium est,hoc modo. Non potest esse saΦpiens, qui pecuniam negligit. Socrates autem pecuniam negligebat,non igi tur sapiens erat, Commune est.quod nihilo magis ab aduersariis, quam inobis facit,hoc modo. Idcirco iudices. quia uera causim habeba.breui per raui, Vulgare est,quod in aliam quom reno probabilem,si nune concessumst transferri possit,hoc modo. Si ueram causam non haberet uobis se iudices non commississet, Leue est, quod aut post tempus dicitur,hoc modo si in me te uenisset,no commisisset,aut perspicue re turpe leui tegere uult defensione.
Cum te expetebant omnes,storentissimo in Regno reliqui, nunc desertum ab omnibus Summo periclo sola ut restituam, paro. . Remorum est quod ultra.quam satis est petitur,hoe modo. Quod si non
P. Scipio Cornelia filiam Ti. Graccho collocasset,at ex ea duos Gracchos procreasset,lantae seditiones nais no essent: quare hoc incommodum Scipioni adstribendum uidetur.Huiusmodi est illa quo conquestio. Vtinam
98쪽
Vtinam.ne in nemore pelio securibus Caesa cecidimet abiegna ad terram trabes.
Longius enim reverita est,si res postulabari Mala definitio est. cum aut comunia describit,hoe modo, Seditiosus est is, qui malus, atq; inutilis est. ci uis: na hoc non magis seditiosi, si ambitiosi, si calumniatoris,cl alicuius impro hi hominis uim describit, Aut falsum quiddam dicit hoc paelo.Sapientia est
Pecuniae acquirendae intelligentia, Aut aliquid non Traue nec magnum cotisnens sic. Stultitia est immensae gloriae cupiditas : est haec quidem stultitia,sed ex parte quadam non ex omni genere definita, Controuersium est.in quo ad dubium demonstrandum dubia causa a Tertur,hoc modo. Eho tu,dri,quibus est potestas motus superum,atq; in serum Pacem inter sese conciliant conserunt concordiam. , Perspicuum est de quo non est controuersia,ut siquis,cum Oreste accuset, planum faciat ab eo matrem esse occisa NDoncessiim est,cum id, quod auoratur,in controuersia est,ut siquis, cum VI ydem accuset,in hoc maxime como moretur,indignum esse ab homine ignauissimo uirum sortissimum Aiacem necatum, Turpe est,quod aut eo loco, in quo dicitur,aut eo homine qui di.
cat,aut eo tempore,quo dicitur,aut iis,qui audiunt,aut ea re,de qua agitur,in
dignum propter inhonestam rem uidetur,ostensum est Quod eorum, qui audiunt,uoluntatem Iardit,ut siquis apud Equltes R. cupidos iudicadi Caepiodinis Iegem iud iciariam Iaudet,Contrarium est.quod contra ea dicitur,quae η. qui audiunt,fecerut,ut siquis apud Alexandrum Macedonem contra alique urbis expugnatorem diceret,nihil esse crudelius, quam urbes diruere,cu ipse Alexander Thebas diruisset, I nconstans est, quod ab eodem de eadem re dis uerse dicitur,ut siquis,cum dixerit, qui uirtutem habeat,tum nullius rei ad beφne uiuendum indigere,neget postea sine bona ualetudine posse bene uiuere, aut se amico adesse propter beneuolentiam: sperare enim aliquid commodi ad se peruenturum Aduersum est.quod ipsi causae aliqua ex parte ossicit, ut siquis hostium uim ix copias, felicitatem augeat,cu ad pugnam milites horθtetur,Sinon ad id.Quod instituitur. accommodabitur aliqua pars argumen strationis,horum aliquo in uitio reperieti Si plura pollicitus pauciora demostrabit,aut si cum totum debebit ostendere,δe parte aliqua loquatur, hoc modo.MuIterum genus auarum est. Nam Eriphyle auro uiri uita uendidit, Aut si non id,quod accusabitur.defendet ut siquis .cum ambitus accusabitur, ma nu se sortem esse defendet ut Amphion apud Euripidem. Ite apud Pacuuisum, qui uituperata musica.sapientiam laudat, Aut si res ex hominis uitio uituperabitur, ut si quis doctrinam ex alicuius docti uit is reorehendat. Aut Rquis,cum aliquem uolet laudare,de felicitate eius non de uirtute dicat, Aut siquis rem cum re ita comparabit,ut alteram se non putet laudare, nisi alteram uituperarit, aut si alteram ita Iaudet, ut alterius non faciat mentionem, ut siquis, cum aliqui deliberent,bellum geratur,ari non,pace laudet omnino,non illud bellum inutile esse demonstret, Aut si cum decerta re quaeretur,de com
muni instituetur oratio, Aut si ratio alicuius rei reddetur salsa hoc modo Pocunia bonum est,propterea quod ea maxime uitam beatam e Sciat Aut si in.
firma,ut PIautuS. Amicum castigare ob meritam noxiam.
99쪽
Immane est facinus,uerum in aetate utile, Et conducibile,nam ego amicum hodie meum Non castigabo pro commerita noxia. i Auteadem hoc modo. Maximum malum est auaritia: multos enim misgmi incommodis assicit pecuniae cupiditas. Aut narum idonea, hoc modo. Maximum bonum est amicitia: plurimae enim delectationes sunt in amicitia.
Ouartus modus erat reprehensionis Per quem contra firmam argumentaotione aeque tirma,aut firmior ponebatur. Hoc genus in deliberationibus maxime uersatur,cum aliquid,quod cotra dicatur,aequum esse concedimus. Sed id, quod nos defendimus,necessarium esse demonstramus. Aut cum id, quod illi defendant,utile esse fateamur,quod nos dicamus, demonstremus esse ho nestum. Ac de reprehensione haec ouidem existimavimus esse dicenda.Dein ceps nunc de conclusione Donemus. Hermagoras digressionem,deinde tum postremam conclusionem ponit. In hac autem digressione ille putat oporte re quandam inferri orationem a causa,atque iudicatione ipse remotam,qugaut sui Iaudem, aut aduersari j uituperationem contineat, aut in aliam causam deducat,ex qua conficiat aliquid confirmationis,aut reprehensionis nona
gumentando,sed augendo per quandam amplificationem.Hanc si quis paretem putarit orationissequatur licebiliNam 8c augendi.& laudandi 5 uitu. Derandi praecepta a nobis partim data sunt nartim suo loco dabutur. Nobis autem non placet hanc partem in numeruin reponi,quod de causa digredi,nisi per locum commune displicet,quo de genere posterius est dicendu Lau
des autem.& uituperationer non separatim placet iraestari , sed in ipsis m, mentationibus es implicitas. Nunc de conclusione dicemus. ION CLUSIO est exitus, & determinatio totius orationis, Hare, Eabet partes tres,enumerationem, indignationem, conquestione.
l iEnumeratio est, per quam res disperse, 6c dita se dictae unum in
ocum coguntur,& reminincendi causis unum siubaspectum sub ici 1M .-si semper eodem modo tractabitur perseicue ab omnibus artificio fquodam tractari intelligetur.Sin uarie fiet & hac suspicionem, & satietatem
Uitare Doterit. O uare tum oportebit ita facere, ut pleri faciunt propter facilitatem singillatim unamquam rem attingere, vin qm s ransire breuiter argumentationes,tum autem,id,quod dissicilius est dicere quas partes expoesueris in Partitione.de quibus te pollicitus sis dicturum & reducere in memoriam,quibus rationibus unamquam partem confirmaris tum ab iis, qui austdiunt, quaerere quid sit, quod sibi uelle debeant demonstrari , hoc modo. Docuimus hoc , illud planum fecimus , ita simul & in memoriam redistbit auditor 8c putabit nihil esse praeterea, quod debeat desiderare. Atque in his generibus c ut ante dictum est tum tuas argumentationes transi
re separatim, tum id, quod artificiosius est, cum tuis contrarias coniunge re,& cum tuam argumentationem dixeris, tum contra eam quod assereobatur quemadmodum dilueris , ostendere. Ita per breuem comparatiost nem auditoris memoria & de confirmatione,& de reprehensione redin tegrabitur . Atque haec alηs adtionis quo modis uariare oportebit, Nam rum ex tua Persisna enumerare possis. ut quid. S duo loco cuidque dixeo riS admoneas , tum uero personam , aut rem aliquam inducere, Ec enumeo
100쪽
monem ei totam attribuere. Persenam, hoe modo. Nam si Iegis scriptor exiliat, re quaerat a uobis , quid dubitetis, quid possitis dicere , cum uo' bis hoc,&hoc sit demonstratum, Atm hic item ut in nostra nersona licebit
alias si lapillatim transire omnes argumentationes, alias ad partitiones singula genera referre, alias ab auditore quid desideret quinere, alias haec sacere per comparationem suarum,& contrariarum argumentationum Res autem inducetur, si alicui rei huiusmodi lec loco,urbi,monimento attribuetur Draotio perenumerationem hoc modi, Isid si leges loqui possent,non nessi apud uos quererentur Quid nam amplius desideratis iudices, cum uobis hoc,& hoc planum factum sit I n hoc quoque genere omnibus cisdem moΦdis uti licebit Commune autem praeceptum hoc datur ad enumerationem,ut unaquam araumentatione.quoniam tota iterum dici non potest, id estia=tur,quod erit grauissimum.&unuquod sp uhrcuitii metraseatur. ut memostria non oratio renouata uideaturi indignatio est oratio, per quam conficitur. ut in aliquem hominem magnum odium,aut in rem grauis ostensio conciteργtur. In hoc genere illud primum intelligi uolumus,posse omnibus ex locis ijs cquoS in confirmandi praeceptis posuimus tractari indignationem : Nam ex IIJS bus,quae personis, atq; nevotus attributae sunt uvaeuis ampliscationes: Findignationes nasci possuntsed tamen ea quae separatim de indignatione δpraecipi possunt consideremus,Primus locus sumitur ab auctoritate cum coomemoramus,quante curae res ea suerit aut diis immorta Iibus,aut eis,quorum
auctioritas grauissima debeat esse qui locus sumetur ex sortibus, ex oraculis, uatibus,ostentis,prodizias,responsis .similibus rebus, Item ex maioribus n siris, reaibus,ciuitatibus gentibus hominibus sapientissimis senatu, popu IO,legum sicriptoribus Secundus locus est, per quem illa res,ad quos pertines at,cum ampIificatione per indignationem ostenditur,an ad omnes,an ad ma liore parte, P atrocissimu est,an ad superiores,quales sunt ij,quoru ex atristori state indignatio sumitur,quod indignissim uest,an ad pares,animo , fortuna. 'corpore,quod iniquissimum est,an ad inferiores,quod siti perbissimum est. Tertius locus est,per Quem quaerimus quidnam sit euenturum si idem ceteri 'laciant,& simul ostendimus huic si concessum si t multos aemulos eiusdem auodaciae suturos ex quo quid mali sit euenturum demonstrabimus. Quartus locus est,per quem demonstramus multos alacres expectare quid statuatur, ut exeo,quod uni concessum sit, sibi quoque tali de re quid liceat,intelligere possint, Quintus locus est ver quem ostendimus ceteras res perpera costitutas, intesiactaueritate commutatas corrigi posse,hancessere,quae si sit,si lemel iudicata,neque alio comutari iudicio, neq; ulla potestate corrigi nossiti Sextus locus est,per que cosulto,& de industria lacitu esse demostratur,& illud adiugitu uoluntario maleficio uenia dari no oportere,imprudetie concedi non nuqua couenire, Septimus locus est.per que id ignamur,quod tetru, crudele, nefariti,tyrannicu factu esse dicamus,per uim,per manu opuletam,quae res
ab legibus,ab squabili iure remotissima sitiOctauus Iocus est per que demostramus no uulgare, neque factitatu esse,ne ab audacissimis quide hominibus id maleficium,de quo agitur,atque id a seris quom hominibus 5c a barbaris
gentibus, immanibus besti js remotum esse. Haec erunt,quae in parentes, libero , luges.cosanguineos,supplices crudeliter secta dicetur, & deinceps S