장음표시 사용
221쪽
situm P Quanam arte divina mutuo correspondentoguntque partes illae 3 ,
5'. Quid admiranda corporis animaeque conjunctio J Qui res exieriores agunt in organa Corporea, haec in animam et anima in organa, in res exteriores P
'. Numquid alligatur organorum actioni purus intellectus 3 An in evolvenda facultate naturali pen det ab eorum actione' 8'. Dicite quid intentio. 9'. observationes hasce, synthesis ope, reducite ad Deum, ad intelligentiam supremam, quae COrpus animamque condidit et univit. io . Qui possit intelligens anima veritates aeternas attingere et in ipsis invenire selicitatem Pii'. Quae discrimina reponitis hominem inter a que bestiam 3 Instituuntne ratiocinia, niim addiscunt, anne libera sunt animalia 3 Quid ipsorum in- Striactus 712'. Interitisne sentitis vos esse Iiberos P Anne potestis ex arbitrio velle seu nolle selices esse, sic uti libere seligitis inter actionem ambulandi se a
i 3'. Persecte liber Deus, a rebus exterioribus independens. Ad imaginem Dei creati, summe liberi estis in regendo corpore; in portionem hanc materiae creatae, prout libet, agitis. Duce Bossuetio, sublimem hancce cogitationem evolvite. 14'. Qui dicit: Ambulatione ροδε um ab3tinere,
222쪽
nunquam certe proseret: Vita disco fere, Nel non , POSStim ex arbitrio. Sensum ergo libertatis habenthonimes; egregie distinguunt inter ea quae libere possunt agere et ea quae non pendent ab ipsorum
15'. Libertas hominis anne conciliatur facile cum actione Dei in nos Numquid vero necesse, clare percipiatis unionem inter utramque veritatem 3 In re metaphysica, physica, nonne subjiciuntur quaestiones, ex apparentia clarissimae, dissicultatibus insolubilibus, ubi pum alia veritate comparantur P
Fenelonem, nati an . I 65s, sibi philosophia vindicat eo jure, quo res sacra, litteraeque humaniores. Tractatum ipsius de Existonii istudiose pertractent ii qui scientiae philosophicae dant operam. In parte prima probans ordine et harmonia quibus hic orbis regitur, Ens existexe suPremum, evolvit verba sacra Davidis : et Coeli cnarrant gloriam Dei hIn hac imagine praestantissima, qua totius orbis oeconomiam exhibet, vestigia Ciceronis insequitur, cui par est, si non ipsum vincit ubertate doctrinarum atque copiosa partium expositione. Priori videtur inferior secunda pars tractatus. Probat ibi Fenelo supremi Numinis existontiam orgumentis metaphysi
223쪽
Cis, quorum pleraque subtilia sorte magis quam solida vobis apparebunt.
Orationis argiamenta. 1'. Analysi subiicite tractatum editum a Fene- Ione de stiPremi Numinis existentia. Asserite cum ipso quam potenter exprimatur in tota natura rerum omnium auctor et ejus existentia. 2'. Ex Iliade, ex instrumenti musici concentu, e .
statua, depictaque imagine, quam quis invenerit in insula deserta, comparationes instituit Fenelo; eas evolventes, ad rem propositam inducite. 3'. oculo prosequamini generalem orbis uni versi, teΠrae, Plantarum, aquae, aeris, ignis, coeli, solis, siderum, animantium et hominis efformatio
4'. Probate materiam cogitare non posse; opus
esse divinum unionem animae nostrae Cuiu corpore.
Indicate qui possit in aliam agere alia substantia. 5'. Feneloni numquid assentimini, diam asserit in humana mente ideam esse infiniti absoluti, finitumque solum apprehendi hac idea y Ideae mentis humanae numquid universales, aeternae sunt et immutabiles P Quo sensu possit id asseri 6'. Versate manu, legite, attenti meditemini quae docet Fenelo de sana ratione, de ratione seculorum omniumque regionum, de ratione quae non peridet ab homine. Ea ratio primitiva, qua vera distinguilis a salso, ea ratio suprcina quae in Deo sedet ipso,
224쪽
nonne sit in vobis lus, radius a divino Numine . Procedens 7'. Coo noscitis uni late in t numquid, uti Fenelo tradit, inde probatur Ens eminenter unum, Deum existere' 8'. Ducente Fenelone, quae ira dunt Epicurei consul ale. Quis ausit orbis universi productionem, tiarmoniarn in eo vigentem, incerto casui, salo tribuere 2 Si quis, in loca deserta tempestate jactatus, incideret in columnas, in rudera templorum, palatiorum , qualia Palmyrae, Thebis, Athenisve reperiuntur, an animo tentatus insipienti recurreret adlatum, ad temerariam atomoriam actionem , Ut explicaret aedes antiquas, quarum superstites reliquias admiraretur 3 Adstruite doctrinam Epicureorum in vano gratuitae suppositionis artificio stare. Anne per sanam philosophiam licet inconsultas hypotheses admittere, quarum auctoritas experientia nulla con-srmari valeat 7 Anne corpora necessario et ipsorum ossentia moventur P Nonne pendent a libera Dei voluntate, ab ejus arbitrio, leges mollis adeo sapienter institutae 3 Quid esset, in Epicuri systemate, libertas hominis 30'. Si publica daretur Eneis typo duodecim leuctrum in altitudine, unius in latitudine, niam oculores levis et facilis esset, adiungere litteras unius vo- Cis, elocutionis unius sensum apprehendere 7 Quotanni requirantur ut librum unum aeneidis legere et
explicare possitis Z Anne per vitam laborantes, P0e-
225쪽
matis totius intelligentiam adipisci valeatis2 Et inanis ogitatione seducti, delirantes opinamini a vobis
apprehendi posse caracteres, quos delinea vit suprema Providentia, disponens atque regens hunc orbem per lantam seculorum seriem lio'. Admiramini Copernicum, Kopplerum, Ne tonem, quod aliquot aeternae sapientiae decreta quasi divinantes asseculi fuerint, et ipsam hanc sapientiam admirari nolitis la I'. Fcnelonem in secunda parte tractatus de Su-yr mi Numinis Existentia sequamini. An opina mini , cum ipso, cum ipsius magistro Cartesio, incilii endum ab universali dubio, ut ossicaciori vissPyrrhonii confundantur 2 Quae quatuor primae Fenelonis veritate sy Inter cogitalionem animae somniantis vigilantisque cum ipso distinguite. Ia'. Tradit Fenelo : Deus existis, i '. quod dis Ens infnite Perfectum; a'. quod ideam insiniti absoluti nobis in resserit; 3'. quod Sit Ens nec sarium. Probationem has evolvite, postremam anteialsas amplectentes. i 3'. Indicate quantum absurde Spinosa tradiderit unicum ens existere, ens iri finitum esse sinitum, ens immutabile variationi subjacere , constare partibus infinitum absolutum, a se ipso existere patibus constantem substantiam. Spinosae paritheismum esse fictum materialismum ostendite.
t '. Analysi subjicite Penelonis epistolas de religione, de mela physica. Exponite capita graviora
226쪽
fidei nostrae, supremi Numinis existentiam, cogi tationis indivisam actionem, animae spiritualis ipsius immortalitatem atque libertatem. 15'. Quid opinamini de philosophorum historia, quae nomine Fenelonis edita P num ipsius est auctor Mallebranchii s; RegiDPortus auctores.
Viam agens prope bibliopolae tabernam. Mallebranchius, observavit oculo librum, quem Cartesius de Homine publicum secerat. Perlegit opus, vehementissime commotus idearum expositione clara, praestanti methodo qua rem auctor tractaverat. Aaedens inde studio philosophiae, statuit animo sese lotum huic scientiae tradere. Quae per longos annos indagaverat edidit in opere de . Inquisitione meritatis, quod insolito plausu fuit acceptum. Cartesii doctrinae, quam in basi reposuerat, e proprio sundo plura quidem, at non ita se licitur, adjecit. Quae de ideavum origine tradit, animadversione severa suerunt ab Ar-naldo notata, qui contra ipsum asserebat, inter id eam ipsiusque perceptionem liaud esse distinguendum ; omnia nos in Deo non videre, in Dco non esse causam immediatam motuum, quos in creaturis observamus. Quantumvis erraverit Mallebranchius, annumere-
227쪽
tur, concedentibus ipsis ejus adversIriis, iis qui secuto Ludovici Magni tantum splendorem atque gloriam addiderunt. Inter viros, quibus egregia Portus - Regii schola flat, annotentrix ambo fratres Arnaldi, Magister, Sacius, Pascalis, Nicoleius et Lau- celotus. Iam optime de pli ilosophia meritisuerunt illi, nitore sermonis, acri sen Sumentis praestantes, quod egerint indefessi, ut nativa lingua claritate concinniori donaretur. Inscriptis exhibuerunt exemplaria styli philosophici persecta. Luci dedhre Portus -Rπιi Grammaticam atque Logicam. In hoc opere postremo Cartesii doctrinam, quam profitebantur, cum peripatetismo conciliare tentarunt. Vestigia premunt Aristotelis in secunda tertiaque parte, de judicio et ratiocinio disserentes. In Prima parte, de natura et Origine idearum, velut et in quarta, de methodo tractantes, Cartesii placitis adhaerent. Opus ordientes exclamant: si Quid praestantius, quid n ornatius animi recto sensu in vero salsoque a discernendo v lRogamus, attenth legite, meditemini locum integrum, cui verba haec egregia praemittuntur; studioso pertractetis etiam Pascalis Cogitationes.
228쪽
Veritatis Inquisitionem analysi subjicite. i'. Quid sibi proposuit in hoc opere Mallebranchius P Qua
via consilium exsecutus 2'. Anne cum ipso sentitis ideas a vobis: oriri non posse; eas educendo, vos omnipotentiae divinae futuros esse participes λ Possilisne gloriari vos aequa-Ies cssectos esse Creatori, quod animo perceperitis objectum , quod illius habeatis ideam 3 Vobismet exhibetis arborem, domum i anne videtur hoc ope- rosius actione qua creare lis haec objecta 3'. Anne convertatur in triangulum, in quadratum anima, si figuras hasce mente percipialis Τέ'. Anne iubet infinita Dei sapientia, summa potestas, qua debet in nos agere, ut omnia in ipso videamus ' Anne contagiendum ad hypothesim hancce Mallebranchii, si velitis explicare qui generis, speciei et alias habeamus ideas universales 5'. Si solem aspiciatis, an oculo solum adest sol intelligibilis, non vero sidus illud quo regitur Ustema solare Τ6'. An habetis ideam infiniti absolutiῖ Numquid hac idea potentius quam argumentis aliis evincitur existentia Dei '. Asserit Mallebranchius i Deum a se ipso in gnoscimus; cor ora, proρrietatesque ψsorum Meis;
animam nostram, non ejus idea, sed acιlania con-ocienιia et tu erfecte; animam aliorum hominum,
229쪽
acientias coniecturali. Quid opinamini de his hypoti, esit iis PS' An ausugiendum ad sapientiam Dei, ad revolationem, ut credere possitis vobis esse corpus, ex ira vos existere corpora 9'. Λnne vobis, uti Mallebranclito, detexit omnipotentia divina viam simpliciorem ab ipsa sem- Per eligi, adeo ut aliter agerc non possit
Lemnitatus. VNat. an. I 646, Leibnitzius inter eruditos seculi decimi septimi locum eminentiorem occupat, Si cognitionum immensam amplitudinem consideretis. Poeta, Orator, jurispexitus, theologus, philosophus, mathematicus, hiatoriae scriptor, de phiIosophia quoque plurima scripsit, inter alia Theodiceam , in qua propositas a Baylio contra naturam divinam objectiones, orante regina BOrussiae, Consutavit. Mali originem explicans, asserit orbem hunc, ut aliis meliorem, prae possibilibus omnibus electum; malum esse bonis admixtum, atque sapienti concoadia conciliautem utrumque Deum, omnia propositum ad sinem
Praeter optimismum , alia quaedam habet specialia dogmata, rationis nempe suincien-
230쪽
tis, contradictionis, monadum et harmoniadi Proestabilitin. Docebat: u i Ionas cst substantia D simplex, parte caret. E pluribus monadit usu effingituP compositum seu corpus. Ituli visin bilis monas, neque figuram aut e XtCDSi in nem habet. Cum dissolvi nequcat in parte', M annihil atione sola Ρ0 si interire. Cogni-n tione veritatum necessariarum aetCrnarum-
ii que distiuguimur ab animalibus. Rationis ob-χ sequentes imperio, mulite ni ita possumus η ad nostri Dei que cognitionem elevare. Spi- , ritum id appellamus aut animam rationen praeditam. Rcfluctentes in veritates neceS- η sarias ipsa remque consequentias, attollimur
B ad principium cogitationis, ad ipsum i ipsiusque proprietates; indo nobis est 0rn mamus ideas entis, substantiae, substantiae γ simplicis, immaterialis, substantiae Compo v sitae ; sic assurgimus ad Deum ipsum. Actus, hi reflexi sunt objecta ratiociniorum.
n Ubi ratiocinamur, duplici principio, con- ,, tradictione scilicet aut ratione sussicienti,n nitimur. Virtute principii prioris, judica- .
M mus ea quae salsa sunt atque contradictio-χ Dem involvunt; hinc assurgimus ad Verum,s seu salsi contradictorium. Ope secundi, , c0nsideramus facta solum esse vera, quod