Augustini Mascardi Romanae dissertationes de affectibus, sive perturbationibus animi, earumque characteribus

71쪽

ROMANAE DIssERTATIONES.

fatidicam vim exaggerato loquendi genere patefaciant , vereor ne ieiune nimis, ac leuiter ω- lenus in argumento versetur. quid enim 3 an temere sapientissimus naturae magister Deus, in hominum facie notas illas animorum indices explicauit Z non magis quam in coelo stellas,quae ut extimam supremi mundi faciem interstinguant, atque Ornent, nescioquid tamen ad utilitatem fructuosius mortalitati propinant, dum eam in abditarum rerum notitiam, tanquam in

diuinitatis penetralia deducunt. Nobile olim, apud Hebraeos diuinationis genus in sacris literis legimus, & priuatim, & publice commemo- 'i' ratum ue pars erat pect alis tunicae sacerdotis, : ad opere quidem multiplici discriminata, sed qua- , terno praecipue lapidum ordine ita conformata diuinitus, ut vel eorum subita illustratio,

hebetatio, vel commutata in literarum ordi--an. nem dispositio oracula conciperet, ac consulen--113. tibus funderet, hinc tanquam mente , & Ia- .

tione praedita rationale iudicij dicebatur. HO-V a Fiminum vultus rationale illud est, coniectoribus αι Popportunum, cuius fatidicas notas, hoc est pretiosos sacerdotis lapides, dum Physiognomus': contemplatur, ea in singulorum frontibus legit, quae altius in pectoribus delitescunt praeclare enim poeta inter nostrates elegantissimus,

72쪽

A Gornegli occhi, enela ponte ho scristo. quare facies homini tantum , inquit curiosus

naturae interpres Plinius, cateris os, aut rostra,

fons s alijs ;sedhomini tantum tristitia, hilaritatis, clementia seueritatis index. Obuese satur adhuc oculis gemina illa theatri lux, quam superiolibus diebus , silue in Sueuorum Plincipum funeribus ingeniosus nobilium adolescem tum dolor tragice nobilitauit, siue in ludicro etiam argumento ingenium lepidissimi poetae Nymphis canentibus addixit; atque ex ea recordatione suboriri mihi in animo sentio, nescio- quid arcanum, ac nouum , quod cogitationem tamen a vultus humani diuinatione non auocat. Mimum hic agimus. AA. Mortalium unusquisque personam, quam diuino consilio semel induit, exuere in hac vitae fabula, nisi, noua illi diuinidas imponatur, non potest: ad extremum actum ubi cum laude peruentum est, reducto sipario plausus merentem sequitur, immeritum sibilus explodit. Atqui decantatum iam, atque protritum Apud Philos bantes,genus imaginis, tanquam nouum vobis obijcio..Audio ; nondum enim, quo digitum intenderam progressussiim. Mobile nos ipsi, ac vivens theatrum inubcem sumus scena unicuique explicatur in vultu: actores prodeunt aegritudines s spectacula saepe

73쪽

edimus luctuosa, atque feralia, doloribus anxij, perturbationibus agitati,saepe voluptatibus frangimur , atque laetitia gestientes, comice, hoc est intemperanter vultus deformamus in risum. Nec alibfortasse respexit Apostolus, clim suam simul, ac sociorum conditionem diserte declarans, Spectaculum , inquit ,stiti sum L collisi, e. Angelis, hominibus, quae verba licet ad bestiarios referenda esse Tertullianus existimet. 'ad fabulam tamen, qua de loquimur, Chrysostomus opportune detorquet theatrum

facti sumus Deo, Angelis hominibus

gentes igitur, spectatores in hanc vultus Scenam continenter intuentes , exuarijs actorum gestibus, hoc est ex diuersis perturbationum vestigijs , quid intra proscentum lateat, quae scilicet in pectoribus affectiones animi debacchentur, non minus Vere, quam ingeniose diuinant. - in vultus dolor Trocessit omnis, de Dianira apud Senecam Nutrix. Plec unus habitus durat, aut uno furit Contenta vultu: nunc inardescunt gena,

Pallor ruborem pellit, sformas dolor

Errat per omnes; Et ne mutos in scenam produxisse videretur in

actores, de eadem Chorus haec habet,

I ii

74쪽

licet ipsa neges , Vultus loquitur quodcumque negas. Sed praeceps iterum e coelo delapsus ihm ; quodsii casus ita innocens fuit,ut ad nouum adhuc iter reseruer, humanitatis indulgentia vestrae est,non I tuna temeritatis meae: mollissimo etenim illius receptus sinu foueri possum, collidi non possum. pennis igitur non homini datis viam redordior, & cum capitis coelum vultusque sidus hactenus descripserim, in nubes supercili0rum, de quibus Horatius,

Deme supercilio nubem a. Volςn , nolens impingo; quarum obiectit quia ' II solem, lunamque sentio laborare , dabitis mihi

hanc veniam, ut funestam caliginem ab oculis depulsurus haeream, tantisper in tenebris, amator potius luminis, quam contemplator. Supercilia superbiae arcus, quibus non tam promerita fulciuntur, quam triumphat ambitio, animi aD sectiones non excipiunt, sed suspendunt. altis Lib.ti. h. . abruptisque vultus partibus, ut ait Plinius, tanquam rupibus affixae' prostituuntur, ac pen: Physiognomus arrogantiam, moeroi remutilaritatemque metitur , illae ad geminum humani coeli astrum , oculos videlicet, bene Ominata transitione delabitur , quos ne stellas, ut delicias poetice facerem videar appellasse,

hist. vide

Vict

75쪽

testem dabo fatis, opinor, locupletem Ambrositum, in iis libris, in quibus p rimam huius uniuersitatis molitionem sex diebus ab initio defini- tam, Bassilium aemulatus,eleganti stilo misequi- 'tur , quod ergo socWluna in coelo,hoc seunt δω-li in homine; Iol,u luna duo mundi lumina,

oculi autem quadam in carnesidera sust ni δε- severi haec autem sidera mirum quantum 'ad explorandos animos momenti ph siognomis afferunt,haec enim estv pars corporis,quae quot

animi motus sunt, to Discationes , s.c mutationes post efflcere , inquit in tertio de Loratore M. Tullius ; oculos enim natura nobis, ut equo,Wleonista caudam, aures ad an/morum motuindeclarandos dedit in hoc etiam 'Dioscutis sidera faustiora, quod illi malaciam imminentem, luc tranquillitatem ab assectio num temperatione, tempestatem ab saeuitia postendunt. Qudd si dum de gemino fontis fidem loquimur, appellatione solis abstinendum cem setis, quia unicus, atque aded solus est sol , a Pythagor' ut opinor sentesanon abenabitis,qui ut

apud Laettium legimus solisianuas oculos nuncupauit. Sol igitur animus erit, qui quoties extra se statuerit egredi, affectionum quadriga, quam Platonis artificio alias composuimus,alte sebuectus, per oculorum ianuas viam sibi patefaciet,

I iij

76쪽

. . atque consternet: quod temere rtasse dictum quis arbitraretur, nisi praesto essent liquidissima οὐ. ii. intiliani verba dicentis per oculos maxime

animus emanat.

In Achaia ad Cereris delubrum oraculum piissio tr. describit Pausanias, fide maiore, quam nomi-

hoe est in . in . - .

Aς icis, oeue Inter caetera, quae lacris operaturi adhibere

necessario debebant, ad Numinis responsa postulanda , ubi odores Deae adoleuissent, inspicientes in speculum, ex imaginibus, periturusne, an victurus aeger esset, diuinabant. Physio-MOmus arcana, scitatur oracula mortalium unusquisque aegritudine detinetur ue perturbatio- nes enim animorum omnibus insitae aegritudi-'' nes a Philosophantibus recte dicuntur. In ocindorum igitur eculo, laethali ne, an facili tib remus morbo coniectat, & sic de vita, aut de morte decernit. Nec abire longius me sinit deplorata amicissimi capitis aegritudo, quae quoniam immaturo nimis funere doctissimi viri decora anteuertit, dissertationis quoque meae filum immature praecidis, ut aegritudinis, ac mor-

77쪽

DI ssERTATIO SEXTA.

OV A s ego de affectionibm animi differt,

tiones, annua studiorum instauratione ineunte susceperam,eas ipsis animi affectionibus exigentibus, intercidi, summopere doleo AA. Optandum siquidem erat, ut qui ad aliorum 'aegritudines persanandas, remedia in PhiloΕ phantium myrothecijs studiose conquiro, tentatae sutinam &non prostratae valetudinis meae argumenta non proderem. Verum quia omnis mortalium virtus debilitate vallatur, ita fatis iubentibus contigit, ut doloris viribus impetitus prius caderem, quam casus pericula praeuiderem. Nimirum lutum sumus a Prometheo I se crimis maceratum, quicumque in hanc mortalitatis aleam a natura, pene dixerim nauseante, proij cimur ι hinc tam facile liquescinius an pliniatum : quod mihi in tam acerba calamitate utinam accidisset, non importunam odissem ani mi mei firmitatem, obstinate de amicorum lacrimis triumphantem. Hieronymum Aleandrum, at qualem, quantumque Visumi ex hac

78쪽

78 .ε u A V Q. M A s c KR P ivita in coelum abeuntem vidi, oculis ut ita dicam corneis, atque rigentibus. At ego tamen, qui rudimenta haec infeliciunt iterarum ad ani-- mi solatium ac ibere consuevi, ita me hoc doctissimi, atque amicissimi capitis desiderio amictum sentiebam, ut nulla me felicem efficere sorsiana posset, Mulla calamitas miserum ue usque a ostigestin desperabone securitas;& tamen tacui. Ignoscite importunae animi vel constan- vel stupori. P ammenytum aEgypti princ Aa Cambyse superatum, & in vinculis habi-

ci Rin otii ,-amici quondam foeticis, tunc autem stipem emendicantis aspectum collacrimasse tradi Herodotus, eundem vero iij ceruicibus impa entem carnificis gladium sine lacrimis contemplatum. Nimirum quoddam doloris genus

est tam cruentum, atque atrox, nulla ut vultus .

testificati ste prodatur. Cum humanae condi- ppis snςs calamitas supergreditur, quasi ius suum natum perdiderit, dolori imparem se fatetur Amicuim morient vidi,Virum mullisi-4'uidemsruditione, morum calutare, suauissima vis e c0nsuetuditae, liberalitate, moderatione,constantia, virtutibus omnibus praedicandum, sed in amicitiae iure col ndo tam religi sum, propositique tenacem , ut paucos haec Vrbium Regina dederit illi fortasse pares,neminem

superioIem,

79쪽

superiorem, dc tamen serieus,in tam intusota: nere tenui lacrimas , ' Ergo illudis adhuc, mentemque angoribus aegram Save dolor, tacito pergis corrodere morsu e . i r latebras crudelis amas, curvis era caeco

Vulnere depastus, nondum eluctaris in auras Priere fune 3 tandem, dolor , exere vires. Cordis s angusto erumpens e limite, totus In vultus, oculosque subie tu verba quaerenti O ce, turgentes animi testantia suctus.

Siccine decipior ZAstes intercipit omnes Praevertens libitina metumZia edulus instat Fatorum suror a tergo Zproh flebile vulguου Mortales, furi signum lacrimabile sortis. Scilicet ille abbi, qui me secum abstulit; ille Musarum cultor , diuina Palladis hares: Candida, quem docto pauit sapientia lacte,

Seu qua Ttimeo perfundit nectare mentes, Seu qua Socraticas illustrat moribus artes, A ea seu digna seror, qua iura recludit.

Ille alidit,superi τοι ὀ rapuistis in astra

Iamdudis emeritu, s caelum virtute rogantem.

No equidε uideo; quis enim calestibus unqua Inuideat, cladesique suas ferus imputet astris rSedrame seu vestrasfugies Aeander in oras, Iustitium indixit Musis, artesque disertas . Extulit, ut secum seria condantur in urna.

80쪽

'' ' ', Iam qui fatidicas labit chorus inclytus undasCigneos iterat miserando in nere cantu Ipsa etiam passo circum pia busta volatu Gloria contractis moerens ingloria pennis, scio quid taciti designat murmure vultus.'

Sed quid ego afficio Z sensim dediscere luctum

Incipit, o rursum manifesta in luce renidet. Iam Iumulo incumbens, auique pero fugaci Dperta, aramos qum iam transcrabat in annos Eripit cursum meditatur in ardua charia Gloria egradu quo te nouus impetus urget 3 Sisse, necingenij monumenta perennia tantiis coelum rapias , mortalibus inuida votis; a cilicet aterno quo sculpta adamante legantur, Hostilisque aut rabies ludatur hiantis. Sidereis animata notis, sperlita multo Sole, iterum nobis diuina volumina pandit. Gloria, doctrina praecox,s posthuma merces. Assice Trafectin fines hinc Vrbicus urbis, Inde suburbano descriptos limite campos Cedere in imperium Romani Trasulis olim hici . I alia sacras imponere metas. pileaiio Cernis ut Eliaca facudum in imagine marmor Frouocat ingenν conantis in ardua vires e

2 ctiam . quantis vigilata volumina soli