장음표시 사용
101쪽
N a ra τοῦ μ υr Ogibus, ou. III. uictu humano seorsim ab aliis servare. jejunium , & caeteris omnibus a lege id ii solutis , ae Fella Paschaliarum gaudio celebrantibus adhuc jejunare , & quadragesimam continuare,
' prout tenet Leilius ibidem nu. I s. &Bonac. mo. I. de Legibus , q. I. run 6. n. 6 . cum aliis. Ratio generalis est :quia potest quis sese moribus eorum , quibuscum vi vit,accommodare, juxta
illud vulgatum, &superius jam ad-dncti m. I fueris Romae, Romano vivito more:
patrocinari non debet: unde non careret scrupulo peccati gravioris : si civis Landisti utamis die 31. Octobris exiret ad suburbana civitatis ultra Ilaram , eo solum animo , ut ibi posset vesci carnibus siquidem in Dioecesii Ratisbonensi, ob solemnitatem S. Vvollangi, principalis Patroni, hac die non est jejunium Vigiliae omnium Sanctorum, sed illud pridid anticipatur quia hoc fieret in fraudem legis , ac jejunii Uigiliς omnium Sanctorum totam Ecclesiam obligantis: quidquid
cum nonnul lis aliis contradicat Bonaci n. Dc. cir. ea ra ione permotus,quod talis videatur uti jure suo.
Aut eo- 42. Quaeritur V. Utrum 8 conir rra, qui is, qui explevit jejunium Quadragesi-Jejunio mae, vel aliud, si venerit ad locum, jam pe- ubi illud necdiim est peractum prout
is te- Dem fit itinerantibus ratione novi neutur Calendarii non ubique recepti ter WV neatur ibidem rursum a carnibus ab-j jυην - 1tinere, atque jejunare δῆ Resp. cum cit. Lemo n. II.&aliis, talem non teneri , quia praeceptum illud jam implevit; Ecclesia vero neminem obligat ad duplex jejunium. Cavendum tamen , ne alii inde scandalizen, tur . Et hoc idem dicendum est de celebratione sestorum ac similibus aliis.
sua intentio ne , quibusque actibus satisfiamraeceptis Legum λ
stionis partem attinet, ad Inreatii vertendum eli , quod in executi ne dulta operi, praecepti pol imus dupi cem his di habere intentionem ; unam prirsandi opus , quod praecipitur, alteium da.
iatisfaciendi praecept per tale opus .H κ praenotato . OU πὶ remanet , qua nam eκ his intentionii Ps requiratur ad satis: aciendum Pr ceptis, leulegibus.
adimpleatur, requiritur ad minimum Ui m. intentio faciendi opus, quod praeci- pleatnt pitur, sic V. g ut quis satisfaciat pige- praece-cepto Divini ossicii persolvendi, re-ptum, quiritur inrent:o recitandi Horas Ca- requiri nonicas, seu orardi; dc non sussicit rur νη- earum recitatio facta stilo animo liv. dendi vel discendi. Ita Sanich. lib. r. fa Deculci.cap. Ig nlim. Σ. Bonacina di- , sput. I .de Legibus , quaes. I .punct. I Ο.num. a. & alii. Ratio est , quia opera praecepta debent praestari modo hu- mano, non praestantur autem humano modo, nisi adsit voluntas;& intcntio eadem praestandi, sic enim recita tio Horarum Canonicarum facta rocreationis, aut studii causa, propraenon est oratio . Idem dicendum de eo, qui negotiorum causa vel animo m ditanici in rat in templum, nihil cogitans de Missa audienda, quae interim
celebratur , nam non censetur eam
audivisse, cum defuerit animus ipsam
f. CONCL. II. Nihilo miniis ad isatisfaciendum praecepto DCn requi- .ritur intentio fatisfaciendi praecepto , satis- sed sufficit intentio praestandi opus , t quod praecipitur. Ita cit Sa in ch. n. 9, praecε- lSuaro, Heririeκ disput. de Legib. sto. ln. 8o. & alii. Ratio est, quia leκ humana tantiam praecepit voluntariam operis executionem, non autem quasi
reflexam implendi praecepti intentio
102쪽
corolla- 6. Insertur proinail, quod si quis Tia. die Festo Missilian reverenter audiatre non recordatur esse diem sellum,is jam satisfaciat praecepto, eκ cominu ni Doctorum sententia. Quinimo , licet missam die sesto attente audiens , laa 3pat ex pellam intentionem tunc non sat i5:.iciendi praecepto Ecclesii .e, l . .l aliam postea Missam audiendi, ad .aucis latissecit, ita ut non - . teneatur po. inoduin aliam audire , Prout notant cit. Authores,& La m.
cit tract. a Suarea, ct alii, quamvis nonnulli contrarium s entiant. Et eadem ratio est de Horis Canonicis , quod scrupulosis notam dum est, qui cum videntur sibi inter orandum distracti, Oificium vel partem osticii recitant cum proposito pollea repetendi , neque enim tales tenentur repetere ossicium, praetertim si eorum distractio fuit involun
7. Fatendum tamen est, si quisopor in voluntate non satisfaciendi ε ' praecepto permanserit, eum peccatu rum ratione pravae tuae intentionis , ' in quam proinde tenetur deponere, ani mumque mutare ; Similiter ii quis in falsa persualione maneat , quλ si praecepto non latisiecerit; Peccabit ratione suae conscientiae erroneae, nisi vel animum mutet, aut errorem deponat, vel alia in Μissam audiat, sive Horas Canonicas repetat : & idem uicenati.n de similibus
aliis .Pρ υ 8. CONCL. III. Potest quando-q qt que adimpleri praeceptum per a lum
quia talis adimplet subitantiam praeciam scis , ergo etiam latisfacit praecepto, iis mis quamvis peccet pro ratione pravi litam aut circum tantiae notae. Idem Procatur exemplis, ad indiictione: sicen.m, qui jejunat Oa vanan gloriam, atri cκ affectit avaritiae , ut parcat
fu .nptibus, ja in satisfacit praecepto jejunii Ecclesiastici , clim abllinea tabent carnium, & multiplici resectione. Sim liter Sacerdos , qui Mil-sam celebrat In statu peceati mortalis, satisfacit & suae obligationi, &praecepto audiendi Μissam die Festivo, non obstante , quod gravissime peccet: siquidem ponendo actum praeceptum jam adimplet quis id, quod imjungebatur & consequenter satisfacit
etiam praecepto. 3. Nec obstat, quod talis non adimpleat modum ac finem praecepti, qui est honorare Deunt per actum praeceptum. Res p. enim, hoc neutiquam obstare, quia modus non cadit sub praecepto, dummodo non sit de intrinseca ratione actus praecepti. Et hoc idem dicendum de fine,juxta illud commune dictum Theologorum .
Finis praecepti non cadit swb praecepto. so Additur tamen nhi modus is do N Fgρ-
intrinseca ratione actus praecepti : nam quando modus est de intrinseca ratione actus praecepti , nequit adimpleri praeceptum non adimpleto modo . Sic sacrilege consitens, non satisfacit praecepto Paschalis Consessionis , quia ad Sacramentum Poenitentiae , e 'tanquam partes ipsius, necessario debent concurrere contritio , & confessio omnium peccatorum . Similiter , si quis dormiens die Festo assistat talisae , neutiquam satisfacit in aec qio Ecclesiae; quia ad devotam Misei ae auditionem requiritur, ut quis assistat modo humano, seu cum advertentia rationis , quod in dormiente non fit. Idem accidit in si milibus ca-3r. CONCL. IV . possumus uno eoaeli,que actu pluribus praeceptis sa ono a Iotis sacere, nisi aliud colligatur ex satis te praecipient is . Ita Sanchez Dc. cit. νέ pluria
alii. Patet hoc ex quotidiana praXimic ceptis. enim , qui obligatur ad recitandas Horas Canonicas ratione ordinis sacri, simulque Beneficii Ecclesiastici, latisfacit una recitatione . Similiter qua.HO Dominica , ac dies Fe-itus de praecepto incidunt in eundem diem , non tenetur quis audire duas
Missas . Insuper qui vovit jejunare die Veneris, satisfacit unico jejunio , quamvis in eundem diem ini orale
103쪽
cidant Quatuor anni Tempora: vel Vigilia alicujus Sancti. Et hoe ipsum generaliter contingit in illis casibus , quando obligatio plurium praeceptinrum cadit super eandem materiam. Taliir 32. Dicitur notanter nisi aliud eHD-boc in gatur ex mentepraecipientis. Sic enim G itii in primis non possumus unica solutione satisfacere pluribus obligationibus , seu debitis Iustitiae, nam qui debet alteri ex duplici obligatione bis
centum florenos, non latissacit , si semel dat centum. Ratio est: quia in debitis Iustitiae attenditur aequalitas rei ad rem, non potest autem unum centum esse aequale debitis plurium centum . Sectis est in debitis legalibus, utpote in quibus attenditur mens & intentio lisislatoris, quae saepicis ferri potest in unum, idemque opus.. Luid ἐν s 3. Similiter, si cuipiam pro poeni-Pαnit. tentia Sacramentali injungantur tria Rosaria , is non satisfacit recitando mer os unicum Rosarium , quia circa hoc clara est intentio, & mens Consessarii pracipientis. Quinimosi consessarius pro poenitentia injungat auditionem Mimae , censetur nili oppositum aliunde colligatur velle obligare ad aliam auditionem Missae ab ea, quam quis die Festo audire tenetur, secus , si imponat quotidianam auditionem Missae, nam tunc satisfaceret poenitens unica in Festis audita, quia haec praesumitur fuisse intentio Consessarii; nisi is aliud expressisset. s . CONCI.. U. Insuper possumus eodem tempore per diversos remicrae actus satisfacere pluribus praeceptis , per μ- quoties unus actus non impediat re G. Ialium . Ita Sanchez, Bonacina,& alii mi passim . Ratio est, quia ille praecepto satisfacit, qui facit id, quod praece- οῦ ρ -
ptum est: sed quoties unus actus non P impedit alium, possumus eodem tem- pore facere, quod p uribus praeceptis est injunctum, ergo. 33. Sic qui tempore Missae recitat Horas Canonicas, satisfacit praecepto Missae audiendae ratione diei Fe- sti, utpotὰ quam devote audit sub ea recitando Horas Canonicas, simulque praecepto officii Divini, utpotd quod devote recitat, sicque eodem tempore praestat diversos actus , quorum unus non impedit alte rum . Et haec limitatio idcirco a ditur , quia si unus actus exercitium alterius impediret , clarum est , non posse eodem tempore per dueversos actus pluribus praeceptis satis fieri.
De Interpretatione , Dispensatione ,
De Interpretatione Legum : ubi e de Epictedia. Ιη i πNterpinatio aliud non est, qu mi verbi sententiae per aliud cla-rlus explicatio, unde tunc fit Inter- pretatio legi quando ipsis per alia ver-tretatio 'enplicatu r. -ο 2.Caeteriam latcrpCetatio legum ete-
quid st: authentica, cui nempe necessarid est acquiescendum,& talis est illa,quam Princeps seu legislator, aut ejus suc- cessor, in suis legibus dedit. De hac interpretatione intelligendum est illud, quod habetur L. x I. C. de legi-.juncto Summario ibidem: Muses legem interpretari, cDJlis es condere.
Et c. Inter alia, de Sent. e κcommunibi . t unde jus prodiit interpretatio quoque psocedat. Alia Interpretatio
tegiι dicitur doctrinalis, scholaitica ,
104쪽
I De Interpretatione Legum, oec. 7 3
seu magistratis: & talem possunt, ac solent dare Doctores,atque Authores diversorum Librorum , quae tamen probabilitatem duntax It asteri, non necessitatem : unde hsie necessario inhaerendum non est, nisii sit communis Doctorum consenius, ac alia meliora Iuris fundamenta non s uppetant. Porro ut bujusmodi Interpretatio doctrinalis melitis fiat, pro ea rite ordinanda communiter solent dari quaedam regulae. Hinc sit 3. CONCL. I. Interpretatio legum potius menti legislatoris, quam verbis convenire debet. Ita Doctores communiter: nam', ut dicitur l.Scire,ss de legibus: Scire legis non hoc est , eo ὸ verba earum tenere, sed vim ac potesta niro de j Et Regul. 88. Iuris in s. Certum de . est, quod is committit in legem,qui legista verba complectens, contra legis nititur' voluntatem. Nest Geterum mens legislatoris ex et ratione in lege posita Praecipue cogn' a scitur . Hinc e. Intelligent a de Verb. dicitur: intelligentia dicto- o. iso a sumenda dicen i,
stis ιν fili ηοπ sermoni res, sedrei est sermo subjectus. Unde illud vulgatum: Ratio legis est anima legis. Verbin s. CONCL. ΙΙ. Verba generalia
νον η - Iegis generaliter sunt accipienda , sive, 6 - Ius generaliter & instillincte loquens, ν ημώ- generaliter& indistincti3 est intelligendum , nisi per aliud distinguatur. 1tare e Π rui seim Doctores communiter. Hinc , qμq- illvj recepti mimum: Vbi lex non di- singuit , neque nos distingκere debemus, prout loquitur Summarium l. Depretiost.de Publiciana in rem actione. Intellige, nisi jus illud per aliud distinguatur squae limitatio notanter in conclusisne additur) nam secus est dicendum, quando una lex generalis per' aliam specialem aut per rationis ac circumitantiarum diversitatem distinguitur. Lεxpσ- L CONCL. III. Leκ poenalis , natis, S & omnis alia odiosa, in dubio stricter interpretanda est,nec facile extenden-stra te da ultra casum , & personas eXpres tas. Ita unanimis Doctorum , siqui- / dem jux: Reg. I . Iuris i ε .siiure stringi ,-adorer convenit ampliari . Et reg. 69. eod. Inpaenis benignior est interpretati arienda. Dicitur notanter, interpretanda est , oec. Quia si verba legis paenalis , antalterius odiota, ejusque mens adeo clara si ni, salva ratione rem sermo nis non possint aliam Interpretati nem habere,lex erit observanda, non obli ante, quod odiosa & durior appareat : prout inter alia desumitur ex LProspexit, ff. clui, er a quibus manumisso ita, suod quidem per quam dummes, ita Lx scripta est . . Ex hac Conclusione inserunt Und/Doctores, quod verba legis poenalis v baintelligi debeant cum eneau, arg. e. ε ώς-Hinc autem verba, de paenit. Es. . ibi: n Haec autem verba eum effectu accipi-mtas . Sic excommunicationem in t spercussores Clericorum latam non incurrit, qui Clericum voluit percutere, sed non potuit: qaia voluntas , seu conatus, non punitur sine cflectu.
Excipe tamen crimen laesae majestatis, L suisquis. C. ad legem Iuliam Maresatis, &nonnulla alia crimina in iure specialiter expressa, siquidem quoad talia etiam ipsi conatui, seu er mine voluntati in opus exterius prodeuntih Legibus Civilibus, ct sacris Canonibus, certae poenae fuerunt decre- atae , non obstante: quod ea crimina non fuerint opere externo completa pidque factum est ob summam perniciem , quam Reipublicae inferre s
8. CONCL. IV. Leges sa vorabiles amplὰ sunt interpretandae, si ve, fatoris- in materia favorabili verba accipi bilosam debent secundum amplam suam si- pia sunt gnificationem. Siquidem juxta citatam Reg. Is . Iuris in s. Odia res, in- pretanisgi, o favores convenit ampliari. In- d . tellige , nisi aliud exprimatur , vel appareat eκ verbis legis, seu dispositionis. Sic in materia odiosa nona ne Clericorum non comprehenduntur Episcopi, e. Muta perlauti iam de Sentent.in excom. in 6. Ne ue Uanonici , aut alii in Dignitate Ecclesiastica constitvii, a g.c.Sedes, de Eescriptis
105쪽
sv silend.neglig.Praelatam concordantiis: bene tamen in materia favorabili. Similiter sub nomine Populi in materia poenali non comprehenditur Clerus, ac proind8 interdicto Populo non censetur interdictus Clerus , nisi secas fuerit expressum, c. D sen
ria favorabili nomen Ivpuli comprehendit non tantum Saeculares , sed etiam Clericos, ac Regulares. Idem dicendum de aliis similibus. Quantum nunc attinet ad alteram quaestionis
terpretatio secundum aequum& bo. num , declarans casum aliquem particularem ex mente legislatoris ob suas circumstantias speciales sub lege universaliter data non esse comprehensum. Nam in omnibus causis potior δε-bet esse ratio aequitatis, quamsricti Juris , l. Placuit. C. de Iudiciis .E ρμε- io Dissert autem Epicheja ab interpretatione legis. Siquidem perque, .hia, verba legis , et Dis lx ando sunt obscura & ambigua: persione uia vero interpretamur men. tem legislatoris ubi constat de uni νer- sali verborum sensu, dubitatur autem de mente legislatoris, utrum nempe is talem casum particularem ob certas circumstantias voluerit,uel potuerit , comprehendere sub generali locutione legis. Ho ἐν II. Et quidem quandoque esse Ιως Π - cum Epicndae in casu aliquo particu-qvel lari ob certas circumstantias concurrenteS , communitcr tenent Doct res . Ratio est : quia de iis , quae forte uno aliquo casu accidere possunt , jura non constituuntur, I. .o abus
seq st de legibus. Etenim legislator in
lege serenda communem spectat utilitatem , ac proinde ad id praesertim attendit, quod ut plurimum accidere solet: sed possunt aliqui casus particulares occurrere, & quandoque fortuito, in quibus lex illa generaliter lata deliciat , ita quidem, ut non sol cim non obliget, sed neque licite servari
possit; unde ipsa est tunc corrigenda
e r Epichejam . Sic enim, si lege
i vili cautum sit, ne tempore hostili portae civitatis aperiantur, nihil minas eae per Epichejam possunt ac debent aperiri, si cives hollium impetum fugientes in civitatem se recipere volunt, & idem in plurimis aliis .
De Dispensatione Legum, er variis
ris communis relaxatio fa- otio,cta cum causae cognitione ab eo, qui q- . jus habet dispensandi . Ita Glossa c.
Requiriti1 I .q. 7.dc Doctores communiter .
spensare in omni Iure Ecclesiasti- ῶθη co: non autem in Lege Divina. Ita εν omnes Theologi. Ratio est: quia inprimis legislator, vel ejus succesibr g potest dispensare in propria lege: si
quidem ejusdem est ligare, & lv
re. E contr1 vero inserior non potest tollere, aut relaxare legem supe- 'rioris: atqui Papa, utpote homo ;estanserior respectu Dei, ut patet . Et hic Papa nequit dispensare in prae ceptis Decalogi , ut v. gr. siartum sit licitum, aut periurium, & hujus
I . Quo tamen non obstante, in- Fotesterdum in lege Divina postiva habet tomen locum interpretatio , quod ea ob cer Lege utas circumstantias hie & nunc per se ipsam obligare ceci et . quc modo Iudaei interpretati sunt, praeceptum di- 'vinum de Sabbato custodiendo non obligare, sed eis licitum esse pugnare, si i plis die Sabbati pugna inferatur ab hollibus, ne alioquin citius dii perdantur a terra : ut legitur I. Machab. c. a. iator
i 3. CONCL. III. Qiuilibet le-1 - 0-gislator , aut ipsius , ves1uccci or in jurisdicti ne , p ucllcum sitis subditis in lege propria dii pensiare . ita commui, is . Rutio est:
quia obligatio Jegis humanae in luci-
106쪽
tur per voluntatem legitimi Superi ris praecipientis, ergo etiam per ipsius voluntatem potest auferri, nam Omnis res , per quastara que causas nascitur per easdem dissolvitur, c. I. de Reg.
I . ., I 6. CONCL. IV. Inferior non po- is o uti test dispensare in lege Suncii oris, nisi di hὸri incertis casibus ex permi ilione Iuris, Iure in aut delegatione Suverioris sibi facta, letosu. vel expressio privilegio aut lchitima perlaris consuetudine , ejusmodi potes a temni In dii pensandi obtinuerit. Ita certa , &certis communis, quia lex superioris per in- eapus feνiorem tolii non potes, ut dicitur in ege. Ge=u Ne Romani , de Elact.
I7. Insertur proinde , quod Epi- c. si scopus in Iure communi, aut Lege, uti Pontificia nequeat dispensare , nisi hujusmodi potestas dispensandi sibi
competat ex permissione Iuris communis, vel delegatione Summi Pontificis , sive ex privilegio, aut longaeva consuetudine. Quod notanter additur, quia ex hujusmodi capitibus possunt Episcopi ex causa rationabili dispensare circa observationem Festorum, ac jejuniorum totius Eccletice, & in pluribus casibus, de quibus
Diapois CONCL. V. Dispensatio in i sistisa ge humana, si concedatur sine Iusta
Dristi causa , legislatore, vel ipsius Successe rore eori soTe, aut Sup iore, valida est, sede is ri non licita. Ita Heri nex disp. . de Lep. causa , q. T. nu. Iq. Bona cina disput. I. de legio. es vali- q. T.punct. 3. Sanchez, Fili luctus , alii- . que communiter, contra Vasqueet, &nonnullos allos, qui ejusmodi dispensationem ajunt esse invalidam. Ratio
Primae partis est, quia obligatio legis pendet i voluntate aegislatoris: ergo si ipse vult aliquem, etiam sine justa causa, eximere ab oblisatione legis, valebit ejusmodi dispensatio, seu ex-
Sed non i9. Altera ver 5 pars ex eo patet . sic ira. Tum quia ejus minii dispensatio non caret periculo scandali ; tum quia dispensans sine causa , imprudenter latitur sua potestate & temere eximit partem ab ordine totius corporis nam turpis est omnis paris suo un verso hion con mens. c. Quae contr1 dist. 8.1o. Addunt multi Doctores, quod non solum peccet legislator sine justa i/ZZ. causa in propria lege dispensans, sed ia .is,
etiam qui talem dispentarionem po- risu distulat, aut eadem utitur, quamvis, spe τὰ an tale peccatum sit ex genere suo tione. mortale, vel dim taxat veniale iidem
postmodum inter se variciat , & plures velint per se i uendo, ac secluso scandalo, id esse duntaxat peccatum veniale. Sed verius est, ut e tem tali dispensatione sub data limitatione ) nullatenus peccare quia per eam, utpote validam , jam est exemptus 1 lege, si mu lque talis habet legitimam causam sese caeteris non consor mandi , videlicet dispensationem, prout norat cit. Heri nexn, I s.
allegans Rodrique et, Navarrum, &alios.' at . CONCL. VI. Quod si vero Irrita Inferior sine j iista causa dispensat in os di- lege Superioris, v. g. Episcopus in Ip/Ur
Lege Pontificia, irrita est dispensa- rio eo παtio. Ita communis. Ratio est; quia cesso Inferior non habet potestatem dispensandi in lege Superioris , nisi qua- o ab tenus ipsi h Superiore concessa est 3nsericie facultas dispensiandi : atque non est 'geverisimile , Superiorem velle concedere Inferiori potestatem dispensandi sine justa causa, cum hoc esset in praejudicium boni communis, simulque talis facultas adversaretur fini legis. ar. Insertur proinde I. Eum , cum C ἡ, quo inferior dispensavit absque iusta fia. causa in lege Superioris, non posse uti dispensation e : nam dispensatio est invalida, & conloquenter ille, humquo fuit dispensatum, non est exemptus ab obligatione logis. 23. Insertur II. Etiam invalidam Dio nfore dispensationem ii Summo Pontifice, via ejus Delegato impetratam in Votis, ac Iuramentis, si esus modi dispensatio impetrata suit per subreptionem, id est , narrata falsia causis, aut tacita veritate necessario expri- 'mendli. Ratio est, tum quia hic non
intervenit justa causa dispensandi ,
107쪽
eo quδd eausa illa non subsiliat. Tum requirat prudentiam; cuius est actus, . quia Deus Ecclesiae Praelatis contulit idemque liquet ex allato exemplo de ejusmodi potestatem dispensandi in Iudaeis , dictum praeceptum Divinum laedificationem, & non in destructio- abique alia jurudictione interpretan- lnem, 2. Corint, c. I Io. Atqui hoc tibus.
feret, si ipsi absque ulla cauta passhnt 26. Alio modo respondet Sancheet lin Votis, iuramentis, ct hujusmodi lib. a.de 31.1trim disp. s. . nu. s. e IIb. 8. verior. dispensare; nam id non tam foret di-id p. 6.n. 6. cum aliis, docens, quod du-spensare, quam dissi pare . plex sit Ius naturale Divinum: a liud risit; a . Et hac de causa, si Summus absolut una, ut de non fornicando, nons .issis Ponti sex cum aliquo dispenset ad fa- mentiendo ,& in hoc Pontifex nulloctam praeviam ejus supplicationem , modo dispensat. Aliud sundatum in elisistiti solent communiter hujusmodi clau- actu, vel contractu humano, ut V s preee, sulae in litteris dispensationis ad di: Si tum, Matrimonium ratum, & in hoc veritate, si preces veritate nitaηtur . potest dispensare Papa in Iure Divinitatur Quinimo licet tales clausulae expresse no, tollendo hujus obligationem s Ius
vel exis non apponantur, semper tamen tacite enim Divinum est, ut qui Votum na-
primi- intelliguntur , prout clarὰ habetur de- bet, id impleat, & hoc semper manet , vel Cisiam c. a.de Rescriptis. IEt haec serva- sed dispensat tollendo c ligationista proportione sunt intelligenda de sundamentum, quatentis Papa loco Vei- aliis dispensationibus, quae quandoque Dei remittit jus, vi Voti v. g.Deo ac impetrantur ab inferioribus Praelati siqiuisitum , quo facto evanescit Iuris Ecclesiae, vel Legatis Summi Ponti- Divini circa illud Votum obligatio. ficis, aut pro Foro conscientiae in ii Et hoc amplias declarat Herinex leonsessariis tem re Iubilaei, sive aliis disp. r. de Legib76.n.s i . Nia inquit habentibus potestatem dispensandi. in dispensatione Votorum tantum las. Quaeres, quomodo sit intelli- concurrit remisso partis, cui facta est ligendum, Papam posse dispensare eκ promissio: Deus enim per suum in - gravi causa in Votis, uramentis,Μa- terris Vicarium remittit, seu condo- ldi .-- trimonio rato,& hujusmodi, cum ta- nat jus sibi expromissione acquisitum fa,. itis men obligatio Voti ac iuramenti sit facta autem partis remissione cessat de Iure divino, prout & Matrimo- Vcti, seu talis promissionis obligatio, jora nium Iure Divino est indissolubile, quemadmodum etiam alia promi
montis , Papa autem in Iure Divino nequeat sio, sive contractus civilis, non ob-oc. cum dispensare , juxta dicta . Resp. in solu- stante, quod Iure naturae obliget ad samon tione hujus instantiae Doctores varia- sui impletionem, dissolvitur, atque binc obia re. Nam ita primis dicunt aliqui, quos obligare cessat parte jus suum remit-8 gνην sequitur Fagnanusine. n. I . tente. Concordant dicenda insertos
jure dia de Euct. in hujusmodi casibus Papam explicando conditiones in omni jura- 'ρ. proprie non dispensare, sed tantum mento, & Voto, tacite subintellectas, declarare, seu interpretari Ius Divi- quarum tertia est haec: Nis, in cujus num ob aliquam necessitatem gra- gratiam ει utilitatem iuratum velvem, aut aliam circumstantiam, in Votum iactum es obligationem re- illo speciali casu non obligare, prout mittat: hoc enim facto cessabit illius in simili n. 14.dictum est de Iudaeis in- obligatio, cum quilibet suo juri re
terpretantibus praeceptu m Divinum. nuntiare valeat. quoad observationem Sabbati . Vere rum haec sententia ex eo non placet :quia in dispensatione Votorum requiritur potestas jurisdictionis , ut
conitat ex praxi, atqui haec non requireretur, si tantum interveniret interpretatio Iuris Divini, eam haec solam
108쪽
De Revocatione Legum. A D. 7ων Dis inter se disserant , vides icet .. ,. Θ Abrogatio legis, Derogatio legis ,&DD. iis irritatio legis , abruatio qilippe legis uis fit , quando lex totaliter ca datur , &Θ ε - tollitur . Derogatio legis δ contra est , mod/d . clim lex ex parte solum tollitur, quaserant tenus legislator unum , vel alterum legis articulum mutat , aut ii generali const stutione certos casus sis tales excipit; iuxta quod L Derogatur 1. de Verb.signis .micitur: Derogatur legi, cum Fars detrabitur; abrogatur legi cumσν- sus tollitur. Tandem Irritatio legis fit, quando lex ab inferiori Magi stratu conitituta , auctoritate Superioris rescinditur, seu irrita & nullius roboris, esse declaratur: ut si leges ab Episcopolatae auctoritate Summi Pontificis
1 8 CON CL. I. Leges semel Iatς in is, denuo iustis de causis revin a-i ., A ri, idque poteli fieri tum per ipsum le-- , giola Orent, tum per ejus succes brem. nutari. OmneS Doctores, atque constat ex praxi: sic enim multae leges antiquiores tam in Iure Civili, quam Canonico reperiuntur, quae fuerunt revocatae Per alios posteriores; ut taceamus alias Constitutionestum Pontihcias. tum
Imperiales , quae justis de causis per
Basso a . Dicitur iusis de eos . Ouia ,s di nonnisi gravi de causa leges, legitima
auctoritate conditae , sunt immutan- siquidem novitates Plerumque querelas , & discordias pariunt: ac proinde , uti I. 3. de Constit. Prιαφ.nΟ-tatur, in rebus muti constitueηdis eti-dens esse utilitas debet. ut recedatur ab eo jure, quod diu aequum visum est. Porro justae causae mutandi legem sunt, si . operientia tesse constet , legem aliquam , quae a principio sperabatur futura utilis, non expedire Reipublicae: aut si quidem 1 principio fuerat utilis, Iasi modum mutatis retum circun antiis desinat esse utilis , ct communitati conveniens. Leges enim debent juxta eκigentiam locorum, temporumn conditionem personarunὶ condiri: unde juxta horum diversitatem nomnunquam variae eduntur leges, atque etiam priores temperantur, supplemtur , & corriguntur per posteriores. Hinc illud vulgatum Canonis arum
dictum: Concorda tempora , e concor dabis jura, arg. c. si peccaverit, ae q. I.
juncta Glossa e. si Ecclesia, vers. Tem
3o. CON CL. II. Nova lex, seu vovalix Constitutio generalis Principis, tollit generali- legem priorem contrariam , etiamsi 'o de ipsa non faciad mentionem. Ita habetur .expressum in Iure clanonico cap. I de Constit. in s. Accedit ratio; quia Princeps non censetur ignorare legem communem priorem ergo, dum novam statuit contrariam', aliam ipso facto revocare dignosci
3r. Caeterum haec Conclusio in- . telligenda est de lege priori generaliter lata. Nam in primis lex prior specialiter loquens non tollitur per legem posteriorem generaliter loquen- tem, sed haec per illam distinguitur, sic
v. g. leges generales de testamento editae, non comprehendunt testamenta ad pias causas, aut testamenta militum,
vel alia privilegiata, quia de his habentur speciales leges idem dicendum de aliis hujul modi. a. Insuper ab hac generali doctri- an pinna sunt excipiendae rationabiles com ut cum suetudines , & particularia Statuta Iue G- locorum e siquidem per legem generaliter latam non censetur Papa , vel β δμ alius legislator, velle derogare particularibus locorum vel persmarum
Sattitis , aut eonsuetudinibus rati n. abilibus, neque eadum revocare, nisi id exprimat . Ita enim habetur eκ- pressd decisum est. ea . I. de Consit. u
s. quia talia particularia Statuta, de consuetudines locorum , censetur legislator probabiliter ignorare , unddnon videtur velle quidpiam statuere de ipsis , nisi exprimat. Dicitur n tanter, nisi id exprimat: nam si legislator exprimat, velle se derogare etiam
109쪽
particularibus locorum consuetudini- l latam esse, or dubitetur de Ipsius su
bus , aut Statutis, reveraeviam istis derogatur. Id autem fit per hujusimo. di clausulas in lege appositas, Nulla obstanteconsuetudine contraria: sive, Non obstantibus quibuscunque rut ionibus locorum, aut hujusmodi rna et 33. res , an cessante causa le- ηοηδε gis , lex quoque ipse cessare videatur; 'νε Resp. Cessante causa motiva seu. fi- σμέο se nati legis adaequata, si ve in totum, &respectu totius eommunitati x , cessat - - - etiam obligatio legis, etiamsi, non adsit aliud decretum , aut revocatio Principis Ita Doctores communiter. Ratio est: quiacelsametarusa, ee sat effectus prout habetur e cum cessanie de appello. Accedit, quod lex non, obligetiultra mentem legislatoris: atqui legislator non praesumitur velle obligar ad observantiam legis, quando cessat causa motiva legis adaequata seu in totum , ac respectu totius, communitatis; quia tunc cessaret finis legis , ergo ianu νm 34. Dicitur , cessante causa motivatus, O lia ad quata,five in totum. Quia si ob elu-
mirartin res causas moti vas lex condita sit , & una causa cesset manentibus caeteris, non cessatobliratio legis. Sin v. g. cessante una caula , propter quam
imposita sunt tributa, non illico cessat obligatio solvendi tributa , si aliae
causae eorum per se verent . Et additur L e respectu tot ius, communitatis ,
quia secos est dicendum, si causa legis cesset solummodo respectu particularis personae , seu in casu particulari. Italis est: quia lex non respicit sing lares tantummodo personas , sed e tam communitatem ; ergo adhuc manet ejus obligatio , non obstante, quod causa ipsius repectu particularis personae, vel causae cessirit. QuinLmo, quando dubitatur, utrum causa legis cessaverit in totum , dc respectu totius communitatis , ac per consequens , an cessaverit obligatio legis, necne, praesumendum erit in
lavorem legis, re quod adhuc obliget ; siquidem in dubio melior est conditio dissidentis: atqui in tali ea su leae posside i tam constet, leSemlatione ἱ ergo.
Quomodo. Leges tollantur preriam Consuetudinem ρ31 ε Onsuetudo aliis. verbis dictis CV, tur Ius non sirimum. ad dis- δε laserentiam Lisum, seu Constituti νμ num, quae appellantur Ius scriptum. ρο εσσPorro generatim Consuetudo dupliciter sumitur; primo pro ipis usu, seu frequentatis actibus alicujus commi nitatis, ct ii nonnullisappellatur Comsuetat actι Hecundo pro ipsomet j re , quod tandem ex ejusmodi diuturis no usu, di frequentatis actibus nascitur. Et hoc posteriori modo Consuetudo aliud non est, quam jus quodiam moribus constitutum , quod pro lege suscipitur. : in qua acceptione sermo, nunc est de Conluetudine. . 36. Consuetudo generatim lampta Caymei dividitur tripliciter, nempe in eam, δε ινφ- quinest praeter legem , secundam l. praeris Disgem , Oc contra legem, . Consuetudo Iam , I praeter legem squae dc juris eonstitutiva es-- dicitur j est illa, quae reperitur. in ca- Drom, oesibus a Iure non circisis r unde hujus conr . Consuetudinis vis est, constituere jus ινι- Davum. , ubi. nulla lex posita suit. Consuetudo secundum legem est , quae legem jam praeexistentem sup-nae, eamque vel deducit in usum, vel si ambigua est , interpretatur; dx de hac loquitur illud commune dictum, Consuetudo es optima legum interpres, C. Cum dilectus, de Consuet. SL. 3ost de Legibus. Tandem Consuetudo contra turm s qui er Desuetudo seu Consuet do legi contraria dicitur illa , qua lex vel usu nunquam recepta fuit, vel jam recepta usii contrario denuo tollitur , & abrogatur, dc de hac praecipue
sermo est in proposito. 37. CONCL I. Lex humana podi teli tolli per consuetudinem contra riam, dummodo ea sit rationabilis, ac talegitime praescripta . Ita omnes Do ctores, oc habetur expresse cap. uti, de cum concordantiis , DL irariam
110쪽
νaris notanter, lex humana: siquidem Nomi contra segem naturalem , ae Di .imon , ef nam, nulla currit consuetudo; quae MD;- potios dicenda esset eorruptela quiniis missim mo tanto graviora sunt precata, quam pram. ιὸ diutiis infaticem animam aetinent
alligatam , ut cit. cap. ultim. notatur.
Hine prava consuetudo pejerandi , blasphemandi, vel fornicandi , nun-Juam potest tollere legem Divinam e non pejerando, blasphemando,aut
Σ .ri Mnpr tim loquendo censetur ratio e .aris nec juri naturali,aut Di νaris . MVersiatur, neque juretanonteo ιιι, ρ reprobatur,neque peccandi licentiam aut occasionem praebet, neque alia ra . tione communi utilitati perniciosa est. Guar vero in aliquo horum deficit, censetur irrationabilis,& consequentur, nunquam potest induci peractus legi contrarios. Ita Layman lib. I. tract. q. c. a . & alii .
λἰtis Nec dicis. Omnis lex debet ισι γ .esserationabilis,& justa; ergo hoc ipso quaelibet consuetudo legi contra uaeil irrationabilis , atque injusta. nihil impedit, quod lex secundum
unam rationem ,& in ordine ad Gr- tum finem seu respectum fuerit rationabilis , simulque consuetudo eidem contraria secundum aliam rationem ae sub diverso respectu ac fine , etiamst rationabilis: sic enim duae contrariae leges solent pariter esse rationabi-Ies,prout videre est in mutatione, seu revocatione Iegum.
xitur legitimὰ praeseripta in tantum, qualentas tempore 1 legibus definito est continuata. Ita communis. Ra--έν. γ Hoest quia consuetudo legitimὰ praepe re scrima idem est, ac usus loniaevus,pra. seu longa tonsuetudo prout patet ex cClaneo inludinuer cap. est. de con- Dei. cum contordantiis.Quod ut magis intelligatur μν eon. 63. quantum temporis re-I-ιαμ quiratur, & iuniciat, & consuetudonem eou. censeatur legitimῆ praescripta, ita ut
t tudinem contra legem Civilem Prin- 1l tipe ignorante inducendam requiritur,&sussieit decennium. Ita communis. Ratio est: quia consuetudo ut deroget legi civili, debet esse longa, quae&sumcit, arg. z. I. e. tuaest is a consuetudo: atque per longa ni consuetudinem intelligitur illa, quae decennio duravit; nam decennium Ius ure vocatur longum tempus, longi. e. de praescript. ibi: super Iou temporispraescriptione, quae ex decem . Pannis introducitur. An δειλο
hus Ecclenasticis , seu canonicis , squamvis multi Doctores distinguen dum censeant inter legem receptam, deni decennio per dontrariam consueritudinem tolli concedant,ad illam au. tem tollendam requiri q uadraginta annos,asserant ut volunt Ludo Enget est. e. de consuet. ID Gyman lib. I.
sius, & alii plures. Nihilominus probabilis videtur, Iurique conscirmius
non esse opus memorata distinctione, sed generaliter ad abrogandam quan-cunque legem Ecclesiasticam vi conia 'trariae consuetudinis, rationabilis tamen sumcere decennium. Ita Lemushb. a. dejus.Θiure,e. 6 π.. 6. Pirhing. tit. de Confuetvrn. 3 9. Christoph Ha-
Sanni p. ae De Legibus, ρ. I. n. I. dcinnuit Herinex disp. 3. de Legibus. q. I s. 16 6. 2I 7. 3. Ratio huius posterioris sententiae est quia tibi Ius non distinguit neque nos distinguere debemus: sed Ius nullibi distinguit inter legem non i- eam usu receptam, & hon receptam :ergo. Deinde cum acceptatio populi non requiratur ad intrinsecam con stitutionem legis humanae, ut dictum est superius, parum refert, num lex Pontificia sit aliquando recepta necne, cum utraque jam habeat suam intrinsecam , & substantialem firmitatem ae robur obligandi. Confirmatur eadem sententia : quia non
est inducenda discrepantia inter jus civile & eanonicum , ubi non habe