장음표시 사용
131쪽
De Septem Peccatis Capitalibus.
lia sunt muni Doctorum , septem esse Pec-feprem 1 cata Capitalia quae sunt , Superbia, e Avaritia, Luxuria, Invidia , Ira, appel- Gula & Acedia . Et haed dicuntur Ientvry Capitalia, quoniam ab his alia peccata oriuntur, & instar capitis, quod influit in membra , ipsa influunt in alia peccata . ut inquit D. Gregorius is . cit. Siquidem ex his septem Capitalibus vitiis frequentius caetera peccata oriuntur, secundi im rationem causae sinalis, licet nonnullaeκ aliis causis interdum.Oriantur. Et quia Superbia vitiorum omnium mater est, ac regina in ima enim initium sumpsit omnis perditio, Tob. 4.
de ea merito ante alia Peccata capitalia tractatur.
Σ. CONCL. I. superbia est ap-bia id. inordinatus propriae excellentiae super alios. Ita post Uoctorem Subtilem x. dist. 6. quoes. Σ. & alios, Mastrius disp.r6.raeolinorat. n. 37. Dicitur, excellentiae super alios. Nam Superbia proprie dicta involvit asefectum immoderatum excellentiae suae relatae ad alios , quibus aliquis praeesse cupit, aut antecellere: prout desumitur ex ipso nomine Superbiae , etenim superbire sic dicitur a super , & ire , quia nempd super-Dus super alios, &supra suam mensuram ire vult. In quo sensu D. Augustin. lib. I . de Civit. Der , c. ait:
ibides superbia, nisi perversae celsitudinis appetitus ' Nec obstat, quod idem S. Aligustinus loci cit. c. I 3. asse rat, quod sibi placens immoderate, si superbus. Nam hoc recteri D
ctore nostro ibidem explicatur de Superbia large dicta squam a lio nomine Philautiam vocant ) cum Superbia proprie accepta involvat relati rem excellentiae super alios, ut di
3. CONCL. II. Superbia est pec- Supercatum mortale , si sit consumma- bia se fitta , & periecta; id est , si quis ita ex- cosum
cellere appetat, tu Deo, Superiori- mata, bus , eopumque legibus subjici no- es pec-lit: Ita certa, & communis Docto- catum rum . Quinimo ejusmodi Superbia mortale. consummata , est peccatorum omnium gravissimum talisque praecipue datur in diabolo , ac pestimis hominibus I cIique radix omnium peccatorum, prout declarabitur u Io.
. Dicitur notanter, si tron*m- Secus, mala Sperfecta. Niquidem imperse--im'cta tantum Superbia , qua quis non perse renuens iis subjici, quibus debet, in eis. suo duntaxat asscctu sese magnificat est tantum veniale Peccatum , ut docent pasti m Doctores; quia sine Dei , ω aliorum despectu , sese
plus justo esserre, non est adeo gravis inordinatio. Et quamvis Superbia ex genere suo sit peccatum mor tale , nihilominus aliqui motus ipsus propter impersectionem actus , aut alias circumstantias, possunt esse veniales : foret tamen gravis inordinati O , adeoque peccatum mortale, si fieret cum notabili aliorum contemptu , vel cum complacentia in alio
s. CONCL. II. Etsi plures χ--Fi leant assignari Filiae Superbiae , u sis Inobedientia , Iactantia , Hypocri- sis , Contentio , Pertinacia, Dis': is γcordia, Curiositas; tres tamen sunt Praecipuae , videlicet Vanagloria , Praesumptiis , & Λmbitio ; quae ideo dicuntur Filiae Superbiae, qua
132쪽
Van 6. CONCL. quae et Zoria est una ex praecipuis Filiabus Superbiae, est cupiditas inanis gloriae. Ratio est: quin vanus gloriosus vult propriae manifestationem excellentiae,sive verae,sive fictae unde appetitus excellentiae movet ad inanem gloriam,& de oritur ex Superbia,tanquam timicelix soboles ipsius. πν r. Porro Uanagloria est peccatum
Ic pecca' per se, seu ex genere suo tantum v eum. niale,ut docet D. Thomas 2.2 e I a. art. s. eo quod hoc vitium ex genere suo, dc secundum se spectatum, nec Deo, nec proximo, gravem inserat injuriam ; Hinc concionari v. gr. vel alias actiones sacras sacere ob vanam gloriam, est tantsim veniale yeccatum Quo tamen non obstante,Vana- gloria saepe fit peccatum mortale per accidens. idque vel ratione materiae , si nimirum gloriatio sit de re mortaliter mala, quia approbatio operis pravi, eandem cum illo speciem habet , vel ratione notabilis damni proximo illati, ut si quis prorumpat ingravem ejusdem contumeliam , qu
iis suit jactantia Pharisaei, Lucae I 8. dicentis, Non sum sicut caeteri hominum, raptores adulteri.υ
Iut etiam hic publicanur , aut hujusmodi.
Prae'. 8. CONCL. IV. Praesumptios ro , appetitus aggrediendi aliquid supraeuid oe vires, cum enim homo vult dicere, quale vel facere a liquid supra id, quod po- peccat . test, dicitur Praesumptuosus: est autem praesumptio communiter, ac ex genere suo,peccatum veniale , fit tamen per accidens mortale, si gravis injuria Deo, ut damnum proximo inseratur , v. g si quis praesumat jurisdictionem Ecclesiasticam, testatem ordinis sacri, officium Medici, Λdvocati,Consessiarii, &e. fine debita peritia suscipere; aut si quis aliquid praesumit cum periculo probabi-Ii gravis damni proprii corporalis ,
vel stiritualis incurrendi,absque justa
... 9. CONCL. V. Ambitio, quae est. υ ' iam praecipuis Filiabus Superbiae e t infuditiatus appetitus dignitatis, Reifouel races. Morat.
o par is eam quernentibus. Io I i
& hon,is non debitir ut si ambias Beneficium,vel Oificium, quo es indignus, est per se peccatum veniale: fit autem mortale, vel ratione materiae, eκ qua honor inordinald petitur, vel ratione medii mortalis, per quod honor quaeritur, velgatione gravis damni, quod proximo insertur . Quod si vero moderate honor appetatur ob honestumfinem,nullum erit peccatum,sed actus Magnanimi.
o. Quaeres, an Superbia dicatur eun/r.esse Vitium Capitale λ Resp. id intelligendum esse potissimum de Superbia completa, quae omnem humi vitium litatem dc subiectionem excludit; ut eisdiuale cum quis in tantiam sese extollit : ut rnolit legi Divinae, ac legitimorum Superiorum, esse subjectus. Haec autem non tantum est vitium Capitale, sed etiam regina, & mater omnium vitiorum,juxta D. Greg. tib. 3I. Asor. c 3 r. idque cum propter universalem ejus influentiam , quam habet in omnia vitia : tum quia ex eo quod quis renuat esse subjectus legi Divinae, ac
legitimorum Superiorum, aperitur porta latissima omnibus peccatis, legumque transgressionibus: Hinc E clesiast. Io .dicitur: Initium omnis peccati es superbis' qui tenuerit illam, imisHebitu ν maledictis, ubvertet eum in finem. n II .Quaeres ulterius; quaenam sint remedia contra Superbiam λ Resp. eum communi in Morum, eadem esse remedia Superbiae,quae Humilitatis adjumenta, de quibus isse Libri Λ stetici. Tria tamen praecipue sunt 'remedia contra Superbiam I Doti
gnata,ad quae caetera reduci possunt, Primum,est consideratio propriae infirmitatis juxta illud Ecclesiastici et O. I ia superbis terra , oe cinis λ S
eundum , est consideratio magnitudini si Divinae secondum illud,Iob 16. Euid timet contra DeumsUritur tuus Tertium, est consideratio imperfectionis propriorum bonorum, de qui
133쪽
ejus quasi nos agri. Et in . suasi
pannus menstruatae universae justitiae
De Avaritia, Filiabus eius.11 ONCL. I. Avaritia est im- I moderatus appetitus habendi pecunias, si ve possessiones . Ita in re communis, Dicitur, immoderatus appetitus: nam si ipse sit ordinatus ,
qualis suit in Abraham, Iacob , &multis aliis pecunias & possessiones copiosas ob debitum finem habentihus, peccatum non erit,juxta illud. PL6 r. Divitiae si afflaaηρ, ηοhte tor appo nere. Et additur, pecunias, de possessiones quia circa has, tanquam objectum suum , versatur Λvaritia, Quod si vero fiat sermo de immodera. ta cupiditate habedi voluptates, mundanam excellentiam , aut aliud ejusmodi bonum creatum, n6 erit proprid Avaritia,prout haec eit speciale vitiu.i 3. CONCL. H. Λvaritia, prout ad versatur iustitiae, est ex genere suo
peccatum mortale, quamvis per accidens possit fieri veniale propter impersectionem actus, aut levitatem materis,sicuti de surto dici solet. Prout vero Λvaritia opponitur liberalitati, est peccatum ex genere suo veniale nisi in tantum crescat amor divitiarum, ut praeseratur charitati Dei aut
proximi , volens potius transgredi praeceptum sub mortali obligans, qua
largiri suas pecunias,danta v. g. elee--ἐynam pauperi in extrema necessitate constituto. Ita D. Th. . a g. n8. art. . &alii passim .r . CONCL.li I. Avaritia rectissime numeratur inter Vitia Capitalia, Ratio est: quia ex Avaritia , velut ex fonte & radice, multa alia peccata oriuntur, prout patet ex septem Filiabus ejus mox enarrandis. Hinc I. Timoth. ε .dicitur: sui volunt divites fieri, incidunt in tentarionem, in laqueum Habest,'infideria multa iuviilia'nocida, quae mergunt hem nes in uteritum errerditionem. Radia enim
omnium malorum est cxpiditas . sis etiam Ecclesiastici Io. dicitur rNihus iniquus, quam amare pecuniam hic enim se animam suam venalem habet. Unde ad Coloss. 3. Avaritia appellatur Simulacrorum servitus, qualia pal- sim habentur in Scriptura sacra.
is . CONCL. I . Filiae Λvaritiae
sunt septem ac recte recensentur , D. AParu Gregorio cit. lib. I r. 31orate 3 t. dtim sumst ait De avaritia proditio fraus fallaeia, tem η; perjuria, inquietudo , violentia , oe ρς contra misericordiam obduratio cordis, oriuntur. Ratio eit: quia Λvaritia excedit in duobus, videlicet in retineri. do,& in acquirendo. Ut excedit in retinendo, parit obdurationem cordis , claudens viscera sua ad preces pauperis . Ut vero excedit in acquirendo, sic in affectu parit Inquietudinem mentis seu supervacuas curas,queis avarus, semper in crastinum sollicitus superflue agitaturmam, ut dicit Ecclesiastes c. 6 Avarus non implebitur pecunia. Dquit' '16. Porro in effectu inducit Λ va-turi me ritia ad alias quinque Filias Nam in- tis. terdum impellit: ut vim proximo quis inserat aliena rapiendo , uti faciunt fures,& raptores: & sic committitur molentia. interdum inducit ad com- orittendum dolum,ut fit in contra tibus illicitis, vel licitis male exercitis . ..
Qui dolus si committatur simplici sverbo, erit Fallacia: si additum fuerit 6
juramentum,erit Perj-ium At si dolus committatur in opere , vel si fiat circa rem aliquam, erit Fraur, vel
peccatum est ex genere suo mortale , ac inter vitia Intemperantiae vel maxime exprobrabile. Ejus septem species recte numerantur, videlicet Fornicatio, Λdulterium, incestum, Stuprum s De Luxuria, Θ Filiabus ejus.
Luxuriae in ovi eordinatus appetitus, vel usus
venereorum. Ita communis. Et hoc yreca: si
134쪽
prum, Raptus, Sacrilegium & Vitium contra naturam; quam vi S nonnulli omittant unam, videlicet Sacrilegium , veridim de Luxuria, ejusque speciebus, alibi, sa)18.CONCL II. Luxuria recte con-
numeratur inter septem Vitia Capitalia. Ratio est: quia multa alia ex illa oriuntur,tum propter vehem ciat iam delectationis venereae, tum propter connaturalitatem hujusmodi concupiscentiae; unde ex ejus appetitu prOcedit homo ad multa vitia perpetranda, prout nimi im probat misera ipsa
is . CONCL. III. Filiae Luxuriae
post S. Gregor. cit tib 3 I .mr c. I I .&communem Doctorum convenienter numerantur octo I nempὰ Caecitas mentis, Precipitatio, Incoli siderantia,
Inconstantia, Amor sui,odium Dei, Λffectus praesentis faeculi & Horrorsututi taculi. Harum priores quatuor se tenent ex parte intellectus, ejusque vires atque operationes valde deordinant, aliae quatuor l. habent eκ parte voluntatis, ipsiusque deordinant operationes.
ao Caecitas mentis , quae est prima Luxuriae Filia, facit quod luxuriosus non apprehendat bonum δε malum , ut sunt. Id ne Danielis e r 3. de tali dicitur: Decies decepit te,er concupiscentia Iubvertit cor tuum. Videmus priminia, tales homines bona sua cuni Filio Prodigo,de quo Lucae e. i 3 dissipa re vimendo luxuriose , & h mori mparvi pendere, ac multa alia libi inconvenientia facere . Et hoc exprimunt Pictores pingendo subindJ Libidinem in forma puellae, velatos oculos habentis. a I . Praecipitatio impedit actum intellectus, seu rationis, qai est consilium de his, quae agenda itini propter
finem.Nam qui caeco amore agitatur absque consilio praecipitanter operata. tur sibique de rebus agendis consulere nequeunt ut eas dirigant ad debitum finem: &hinc l aepe in varia mala labuntur, propter consilii dese-etum a a. Dconfidorantia est tertia Luxu- riae Filia quia per Luxuriam impeditur , ac deordinatur rectum rationis judicium de agendis: quit enim hac pice maculantur, inconsiderate agunt, quae proprium statum, ac perionam dedecent. Hinc Dan. c. I 3. legitur de Senibus luxuriosis Everterunt sensum suum , cs declinaNrunt oculos os , ut'
nan virerent caelum, neqae recordiar. a
iur judiciorum. ai. Inconstantia facit, quod quis ex I iωου- affectu voluptatum venerearum a Pisistia
piis propossitis facti 5 deficiat . Nam homo ex impetu concupiscentiae impeditur,ne exequatur id , quod recta ratio faciendum esse dictavit; in omnibus suis decretis inconstans apparet, estque hujusmodi peccator dissi .cilis curationis. a Amor sui ac vicissim Odium Dei, Amordicuntur Filiae Luxuriae, eo quod lu- fui. xuriosus homo ob voluptates seipsum facit finem suarum actionum , in v Deum; imo lascivus ibi et a rebus Divinis abhorrere , atque ab ipso Deo itanquam peccatorum vindice. Usce patet, haec duo deordinare voluntatem, ejusque actum , quoad appetitum finis; ne scilicet debitum finem ultimum , qui est soliis Deus prole-
Filiae Luxuriae : amor enim volupta- frculi, πtum carnalium ita animum luxuriositassicit, ut lubritat etiam neatitudini aeternae paratus foret renuntiare, ii praeientibus frui jugiter permitteretur. Et hinc orituras Horror uturisaeotiti. Qitia luxu riolus, dum nimis carnilibus dilecta- μtμὴ, tionibus detinetur, contemnit, & fa- 'itidit spirituales: & quia nimia decentio, re perseverantia in dilectationibus, & carnalitatibus hinc ani in vincaptivavit, illinc vero contemplatio gravitatis peccati cum terrore inseriti
cor affligit; mox sequi itur H cirror suturi saeculi ; in latui ina quod homo quandoque prolabatur in desperationem. Ecce in quot laqueos incidunt, i ii in hoc turpillimo vitio habitu an
135쪽
dit dia, tia de bono proximi, prout quid' proprium malum aestimatur , dc dimi lautivum proprii boni, sed propriae
gloriae ac excellentiae. Hoc enim vi
tium est praecipu8 de bonis, in quibus . est gloria & honor; estque ad illos
tantum, quibus homo vult se aequa- re,vel praeserre, non autem res umultum distantium; cum nullus plebejus , v. g. homo, nisi insanus, Hudeat se aequare,vel praeserre in gloria Regi,aut alteri multum excellentio.
ri . Porro per invidiam volumus, &desiderantiis, alium carere tali bono, quia per illud nos excellit. Unde pro-rid Invidus dicitur , qui tristatur de Ono alterius putans ita de propriam excellentiam diminui Comi a 3 1nsertur proinde, qudd trista- ri de bono alterius, non qu ia ipse ta lebonum habet, sed quia nos tale bonum non habemus, non spectet ad peccatum invidiae: nam haec tristitia
proprid est zelus,& aemulatio;&si sit de bonis honestis, est laudabilis, juxta illud ii Corinth. ra. Aemulamini charismata meliora. Insertur ulterius,
si quis tristetur de bono alterius , inquantum imminet sibi exind8 periculum cujuspiam nocumenti ut puta si quis tristetur de exaltatione sui inimici, timens, ne ab ipso postea laedatur in quod talis tristitia non sit invidia, mi magis effectus timoris; ut
σuale catum mortale ex genere suo , con-
peccatll. trarium Charitati; quia Charitas gaudet de bono proximi, invidia vero tristatur de bono proxiini. Potest nihilominus invidia fieri peccatum
veniale tum ob imperfectionem com sensus,oc non plenam advertentiam tum ob materiae levitatem, uti pueris contingere consuevit , qui delevibus aliorum puerorum bonis tristitiam capere solent. 3o. CONCL. III. InvidIa pecca- ω . tum recte inter Uitia Capitalia numeratura S. Greg. saepi cit. lib. 3I. Μοrat. c. II. & communi Theolog rum . Siquidem ex ipsa invidia tanquam ex capite, multa alia peccata Originem ducunt, uti patet ex quin es P qii que Filiabus ejus mox enarrandis ἐae merito tum a sacra Scriptura , tum Ss. Patribus gravissime perstrin.
diae recte S. Gregorio Ac. est. assi sesuetynantur quinque quae sunt, Odium, quinque, Susurratio, Detractio , Exultatio in ad versis proximi, & Afflictio in
prosperis ejus . Invidus namque , dlim de bono proximi tristatur , putans, inde suam excellentiam diminui , ob hanc tristitiam tollendam movetur ad desiderandum , quod proximus illo bono careat, unde incipit suo conatu gloriam alterius diminuere , idque vel occultu, & tunc sequitur suffurratio; vel manifeste , &tunc sequitur Detractis; Quod si consequatur suam intentionem, gaudet de illius adversitate: si vero non potest , affligitur de ipsius prosperitate,& haec tristitia si duret, postea generat Odjum. De hoc peccato dicitur Sap. a. dividia diaboli mors intravit in
De ira, o Filiabus ejus. 3a ONCL. I. Ira , prout est Ira λunum ex peccatis Capitali- , bus est inordinatus appetitus vin- b, dictae. Dicitur, inordinatus: nam na , fisi ordinate appetatur vindicta , non modum est peccatum. Quinimo Ira, si prae- non cx-
scriptum rationis modum non eXce- cedat.
dat, bona est, & habet in homine
eum locum , quem miles in Republica : nec imnaerito dicitur Satellitiam rationis, de qua intelligendum
illud Psalm. 4. Irascimini, o nolite peteme. Sic fit, si vindicta appet tur debito modo, pulli exigente lustitia
136쪽
sitia per ministros justitiae. Similiter i fusio etsi, iens. Est communiter peccatum veniale,nisi aliud addatur,ut- Peccatum non est, si Superiores debito cum moderamine irascuntur culpis subditorum, eosque puniunt.
3 3. Qi pd si ira modum a ratione
praetcriptum non fervet, adeoque sit inordinata , jam erit peccatum . Et quidem, si Ira modum 1 ratione Praescriptum excedat ex parte obiecti, expetendo scilicdi inlustam vincti tam v. g. ob causam non ieritimam, aut ma orem vindictam qu1m oportet, Vel absque debita auctoritate Superioris exequendam, est ex genere tuo peccatum mortale; quamvis per accidens ob impersectionematius, vel levitatem vindictae appetitae possit feti veniale. Et de tali Ira , praesertim tendente ad vindictam mortis, intelligitur illud Salvatoris, Matth. I. Omnis qui irascitur' fratrisuo, reus erit judicio. Si vero Ira non servet praescriptum a ratione modum duntaxat ex parte ipsius motus,tunc erit ex genere suo seccatum veniale; quamvis per accidens possit feri mortale, utputa latione assecius adjuriisti quo quis paratus existat aliquid iacere, quod est peccatum mortale.
muniter Doctoribus cum cit. D. Greg. Db. I Μον. c. 3I. sex assignantur; quae sxint, indignatio , Tumor mentis , Clamor, Contumelia, Blasphemia, RiXae. 3 s. Iπὸ gnatio,est inordinatus amechus ex eo, quod quis reputet, se indignὰ ab alio tractari. Est communiter veniale peccatum: imo si eκ justo
rationis judicio procedat, nullu m est. Posset tamen esse mortale, si cresceret usque ad deliberatum odium, vel contemptum personae gravem. Tumor 36 Tumor mentis est,quo quis momentu. ros8 excogitat d versas vias vindictae, iisque cogitationibus animum tumefacit. Quale sit peccatum, judicandum est ex qualitate vindictae', quς excogitatur accedente sussicie n. ii deliberatione. 37. Clamor est, cum iratus extollit vocem; multa incrdinate& con
merputa blasphemia,vel contumelia,aut hujusmodi.
ctum injuriosum, quo quis proximo praesenti palym aliquod malum obji- 'cit; aut ejus honorem &existimati nem palam vistat. Est ex genere tuo peccatum mortale, nisi levitas inate riae, aut imperiectio actus excuset ;de qua amplius alibi. ' 39. Blas hemia fit, cum jactamus, Tr. convitia in Deum, aut Sanctos : est. 9que peccatum mortale , nisi inad- q a. pervertentia , aut indeliberatio excuset. De hac etiam ex proseo alibi. E a
6 . Rixae tandem, si modum gra- ) Τviter non excedant, uti&leviculae 3.dist spugnae , veniales seunt ; secis si q progrediantur ad seditiones,vulnera,
De Gula, er Filiabus ejus. CONCL. l. Gula est inordinatus appetitus cibi, & m.
quia eius. ita in re communis. Sive, ut
aliqui loquuntur, Gulae est vitium in appetitione, & usu cibi, dc potus, debitum modum excedens, delecta- C it- tinnis gratia. Hoc autem fieri potest titur quinque modis , sequenti versiculo qain hecomprehensis: modi s. Praeproperὰ, Inute, nimis, a denter, studiose. Praepropere edit quis, quando tempore jejunii ante horam comedendi fit comestio. Lautὰ, quando quis cibos nimis exquisitos, ac delicatos, vult comedere. Nimis, quando plus justo comeditur, Ardenter , si voraciter quis comedat. Studiose, dum quisqvsrit cibos nimis accurate praepara
a. CONCL. II. Gula opponitur virtuti Temperantiae, & lbbrietatis, atque ut sic dividitur in C messationem, & Ebrietatem, tan- 'quam in duas species, quarum illa in
137쪽
in inordinato appetitu seu excessu ciborum , haec vero in excessu potus committitur De his dicitur ad Gal. υ3, Manifesta sunt autem opera carnis'. que sunt fornicatio, erc. ebrietates, co- megationes, oe his fimicta, quae praeci co vobis,sicut praedixi, quoniam elli talia agunt, reguum Dei non consequen
ER G I CONCL. III. Tametsi vitium se, ae ex Gulae inter Peccata Capitalia recte
genere numeretur, eo quod plurium alio- Ibo pee- rum origo esse soleat: nihilominus catum per se loquendo, atque ex genere suo, veniale. ea est Peccatum veniale . ita Sylvester vers. Gulan. a. allegans mentem
est : quia Gula praecise sumpta, &seclusis malitiis contra alias Virtutes pugnantibus, non repugnat graviter Charitati Dei, vel proximi. Unddsi quis edat ante tempus, si nimis exquisita, si plus justo, si nimis voraciter ad modum canum, vel nimis exquisite praeparata qui sunt quinque modi peccandi vitio Gulae per se loquendo non peccat mortali-Nibiis' Nihilomiuus per accidens, re
ob adjunctam malitiam aliis Virtutibus repugnantem, variis modis Gula' , fit peccatum mortal , atque juXta. allegatam sententiam D. Apostoli , ad lat. s. inducit amissionem vitae ' aeternae, idque in primis accidit ratio- ne perversae voluntatis, quando sci licet in tali delectatione Gulae constituitur finis ultimus; juxta quod de similibus legitur ad Philipp. 3. Quo
rum Deus venter es. Hac enim ratione generaliter ex peccato veniali fieri per accidens mortale, jam su-
sin Ps, pta n dictum est. Sic fit, quando
a Π, 3 1- homo adeo inhaeret delectationibus ciborum,& potus,ut ob eas paratus sit legem Dei graviter violarer puta si quis ob id furetur , vel contractus faciat iniquos; si violet jejunia Ecclesiae diebus prohibitis vescendo c. rni bus, Vel Lepius comedendo, si non solvat creditoribus, ut opipare victitet, ac hujusmodi. Deinde Gula fit mortale peccatum ratione gravis nocuin
menti , si id i omo corpori lito advertenter adtert. Idem accidere potest in aliis similibus casibus , ac praesertim in Ebrietate , quae est altera species Gulae ut sic,& contradistincta a comessatione,de qua proinde loquendo, st
cellus in potu inebriante causa voluptat s , donec ulus rationis adimatur. Ita in re Doctores communiter . Dicitur, donec usus rationis Si
quidem malitia ebrietatis plenae, reperi cle in eo consistit,quod quis tantum ob voluptatem , aut ingluviem, advertenter se privet μsu rationis,&quidem violenter , ac modo innat u- i rationem perturbando , seque privando proxima potestate utendi ratione ad omnem subitam necelsita
6. Et hoc ultimum notanter ad- Dh ditur, ad excludendum somnum ἰ rentianam etiam dormiens privatus existit inter usa rationis , sed modo naturali dormi ab Auctore naturae instituto ad vi- rem,rium naturalium conservationem , ebrium. Simulque dormiens non simpliciter existit privatus usu rationis, quia excitatus 1 somno, quocunque tan di in tempore , mox habet proxi mam potestatem utendi ratione ad
secus fit in plene, ac persecte ebrio , uti patet.
& persecta , qua praedicto modo ras ple- usus rationis plene sopitur, est ex nas ex
genere suo peccatum mortale. tia genere omnes Doctores, Ratio est quia cen- suo ρα- setur gravis difformitas, magnum- catumque malum, abjecta rationis potesta- mortale. te ad brutorum stoliditatem voluptatis causa ultro se abjicere. Unde Ebrietas inter opera eam is, quae ex cludunt a Regno Caelorum , meri
to connumeratur cit. cap. I. ad Ga
4 8. Dicitur Ebrutas plena,& Per fecta. Nam si quis post potum adhu discernere pollit inter bonum,
138쪽
malim , licet nonnullis phantasia turbata sit,aut sequatur vomitus,tingua titubet, pedes vacillent, oculi cernant duplicia , vel domus gyrari videatur, nondu m est plena ebrietas, ideoque tantum peccatum veniale , quamvis ex gravioribus, si deliberatest peccatum. I clytus lib. q. dedo. , jure . c. 3. n. 3o. Bonacinauit. in decalogum, q. I punct. I n. .& alii:
qui simul pro signo Ebrietatis ponunt, si quis temulentus non advertat, quid agat, & bonum a malo non discernat: adeoque sequenti die non meminerit, quid pridid secerit; dixerit, aut qua ratione domum venerit,&c. cum alias talium rite meminisse
1 uargo Caeterum allata Conclusio in cis ς' telligenda est, dummodo ejusmodi ebrietas sit voluntaria . Et hoc fit , ς ε 3 quando quis ebrietatem intendit di- vel i altem in directe , nem pdbibendo,quantum potest,non φης ρος curans, an sequatur ebrietas, nec Dd, vel quando quis advertit se inebriandum, si pergat potare, nihilominus non desiilit. QuM si quis non prae viderit periculum ebrietatis prout accidit in ebrietate Noe, Gen. 6 dc ignorans sortitudinem potus vino
circumventus fuit , aut in auram exiens Tento turbatus, nec hoc pra vidit et culpa vacat, saltem mor-I MI is tali .so. Insuper Conclusio posita dun taκkt procmit, si ebrietas fiat eausia voluptatis. Nam non esset peccatum, inebriare se ex praescripto Μedicorum , si aliter sanitas recuperari non possit in casu quopiam extra Or- tu tabe si inario, tenent Sylvester, Cajeta- vittinou s TQ ς tus, Lay man, & alii. Si-- quidem malitia ebrietatis in eo consinit, quod quis sine iusta & gravi causa , tantum ob voluptatem, adeo se ingurgitet, donec usu rationis privetur,ut notat Mastrius disp. Theol. Μora n. I 7 in casu autem posito adest justa causa reparandae. sanitatis . Et ob eandem rationem non esse peccatum, si quis cogatur bibere intento ense, alioquin interficiendus, tenent
alii.s r. Quaeres incidentaliter, an coismedentes , & bibentes ob solam vo- Comedτ.luptatem captandam, peccent venia- res,erbilitet Ad hoc olim multi Doctores bentesobresponderunt negati v d : verum eo- solam rum sententia amplius teneri non tolupi sotest, cum sit novissime rejecta ab tem aunnocentio XI. qui inter alias etiam peccent sequentem Propositionem, ordine g. damnavit: Comedere bibere usi, ad satietatem ob filam voluptatem non est peccatum; modo non obsit valetudini, quia licite potest appetitus naturalibus suis act.bus frui. Ubi autem bene notandum ly, is solam voluptatem nam squidem lentiatur voluptas, verum tamen ob hanc solam quis non come dat,vel bibat, sed ad conservandam
valetudinem,aut restaurandas vires, peccatum nullum committitur,chmhic sit finis , natura intentus moderatae comestionis.12. CONCL. VI. Gula merito Gula est
inter Peccata Capitalia connumera- peccato tur, eo quod sit mater plurium viti, capitalerum, prout nimium probat proh do- cujustor: in ipsa experientia praecipue,au- quin etem , teste S. Gregorio ev. e. 3t .quin- 10t Liae ne infelices gignit Filias, quae sunt, nimirum Iebetudo mentis, Immoderata laetitia, multiloquium, Scurrilitas, &Spurcitia. 3 3. Hebetudo mentis, seu Stupiditas Hebet consistit in eo, quod non possit quis, men- orare, aut alia hujusmodi praestare: tis. Haec fit mortalis tunc, quando quis inordinatε bibendo, vel comedendo, voluntarie redditur ineptus ad intelligenda vel praestanda ea, quae adsis lutem sunt necessaria, vel ad quae ex officio, aut alias sub gravi peccato
4. Immoderata, seu inepta laetitia hoc loco non quamvis inordinatam denotat laetitiam, qualis omne peccat um comitari solet, sed eam praecipuὰ, quae movet ad eantiones obscaenas, actus turpes, saltus, vel ch
reas inhonestas, &e Et hujusmodi immoderata laetitia fit mortale peccatum , quando est inducta ad
139쪽
- Iogeonsentum aut delectationem mar- talem, vel ad eam ordinatur. MultiA- s s. Per Multiloquium peccatur jux-quium . ta illud Prov. xo. In Muttiliquis non deerιt peccatum. Et quidem tunc peccat quis mortaliter per Μultiloquium quand5 illo utitur in gravem irreve- rei uiam Dei, aut in tantum eo delectatur, ut paratus sit illud praeserre impletioni alicujus praecepti sub culpa mortali obligantis, alioquin vero,ac ex genere suo,eli peccatum venta-
ras , ω σε. Seurrilitas idem est, ac ioculari quomo- tas quaedam, proveniens ex desecthido hσc rationis,quae sicut non potest cohiberii crat re verba, ita non pote t cohibere ex- a stulti- teriores gestus. De hac, sicut & de luyulo. Stultiloquio, sit mentio ubi letiam Scurrilitas aperte fecernitur a lStultiloquio,dum dicitur: Aut turpι- ltudo,auistulatuquium, aut scurrilitas, jquae ad rem non pertiuet. Differt au-
s, utit, Scurrilitas i Stultiloquio, quod
i , , Scurrilitas dicat quandam inhone-ι oqμi.c in Verbis &gestibus, U. g Scurrilia dicere,canere, vel alia hujusmodi
quium vero consistit in superfluitate ,
verborum; quae si proierantur absque recta ratione, seu judicio intellectus, Stultiloquium erit. Porro Scurrilitas per se, dc secluso scandalo, est peccatum veniale foret tamen mortale, si fieret causa delectation is venereae. Eispur- 1 7. Parcitia tandem seu Immundi- lcitia cu t a, , attenditur secundum inordina-
immuπ- tam emissionem quarumcumque su-
initia . perfluitatum, specialiter vero quantum ad emissionem seminis & haec si
voluntaria sit,est peccatum mortale Tantum autem cibi vel potus capere,ut vomitus sequatur, si usus ratio , lnis non adimatur, per se Ioquendo non videtur peccatum mortale; ut
notat communior , & probabilior
18 ΟNCL. I. Acedia generatim Ace ia a denotat incuriam, negligen- quid tiam , & pigritiam quandam; in proposito autem,& prout est septimum peccatum Capitale, Aeeta est fastis dium rerum spiritualium . Unde directe repugnat effectui Charitatis,qui est, gaudere de bono spirituali. 14 . Porro Acedia sumitur duplici' seu ater Primo generaliter, pro omni taedio, & torpore animi, bona facere ne ire acet. ligentis: & hoc modo Λcedia non abet rationem specialem vitii, quia 1 omne vitium refugit spirituale bonum virtutis opnositae,ut patet in luxurioso,& guloso, quorum prior tristatur de bono Continentiae, posterior de bono Abstinentiae, illudque refugit, prout est laboriosum, aut corpori molestum, vel delectationis ejus impeditivum .
6o Secundo Acedia sumitur se cla-liter, seu prout est speciale vitium .& consistit in tristitia de tinno Divino,de quo alioquin Charitas gaudet ; π& hoc modo Λcedia ex se, ac gene re suo, est peccatum mortale, quia it directe repugnat Charitati Dei Pri ri autem modo, seu generaliter sumpta Acedia, tunc demum est peccatum mortale , cum propter eam i committitur opus prohioterim , vel omittitur opus praeceptum sub mortali .
61. CONCL. II. Acedia , prout est tristitia de spirituali bono est
speciale vitium, ac recte a S. Gregorio lib. a I. Morat. cap. 3 r. inter Vitia 'Capitalia numeratur , ut tei cum plura alia vitia oriantur ex ea secundum rationem causae finalis. Nam sicut homines multa operantur propter delectationem , tum ut iis amconsequantur, tum quia ex ejus impetu ad aliquid agendum permoventur,ita etiam propter tristitiam multa operantur, vel ut ipsam evitent, vel
140쪽
quia eius piandere in aliqua mala agenda proru mpunt. 61. CONCL. III. Filiae Acediae merito sex enumerantur a S. Gregoriolo .cit & aliis, quae sunt: Malitia Rancor, Pusillani nitas , Ut speratio, Torpor circa praecepta, ac E Jagatio mentis circa ipsa . 6 3. Malitia non sum tur l.ic,prodi est genus omnium vitiorum , t ed accipitur specialiter pro ea malitia, qua quis odio habet bona sp ritualia, ocvellet ea non esse; aut qua ipsum paenitet bene lecisse, vel implevit se id, ad quod tenebatur; aut qua contemnit Dei beneficia, v. g. desiderando, non fuisse natum, aut non agnovisse Christum , Jcc. est autem malitia sic sumpta ex genere suo mortale peccatum. 6 . Rancor etiam non accip tur hic communiter pro odio sed pro quadam indignatione contra eos, qui ad spiritualia bona inducunt. 6s. P Uanimitas cst respectu consiliorum, qua nimirum homo Divina consilia,quae persectionis sunt, exequi non audet ex mero animi timore ut-
puta, si quis a jejuniis , Relisione &
hujusmodi virtutum actibus se su tradait,ex timore deficiendi . Et haec ex genere suo est veniale peccatum, nisi ratione voti , aut alia de causa quis lit obligatus ad talia bona operaeYe luenda. 66. Desper.ettio , intellige , consequen ae aeternae beatitudinis, est peccatum mortale, mi an iocum consensu rationis pleno ni, ut certum.
6 7. Torpor circa prςcepta,quando scilicet homo negligit & omittit facere, ea quae sunt ex praecepto facienda. Alii vero per Torporem imtelligunt eum, cum bona opera non sunt cum debito servore. 68. Tandem Evagatio mentis est, qua quis in exercitio operum spiritualium evagatur circa illicita, aut saltem impertinentia. Et haec si fiat per cogitationem, diffundentem se ad cognitionem impertinentium , dicitur Curio limo si vero per locutionem,dicitur Verbositas: & si per inquietudinem c*rporis, quando scilicet aliquis per inordinatos membrorum motus vagacitatem indicat mentis , tu uc