장음표시 사용
81쪽
so Tracti I De Legibus. D M. I.
jam institui per legitimam promulgationem, ac proinde ante earum acceptionem . Resp. ulieri eis, illud, quod
iubjungitur, Firmantur, cum moribus tirentium comprobantur, non de firmitate intrinseca de substantiali intelligendum esse, utpote quam leges jam
ante earum acceptationem habeni sed de quadam ex irinseca duntaxat dc accidentali firmitate , quaten s leges moribus utentium comprobatae, non lacile amplius per contrariam legem, vel consuetud nem abrogantur. Sive ut Icquitur Fagna n. in c. Treguas nu. 9 re Treg. leses ex moribus utentium accipiant firmitatem stabilitatis, non autem firmitatem authoritatis.
Si lex Τμ' tenetur eam populus acceptare subi aes te nisi habeat justam causam non acceptandi. Ita communis D cam pq torum, paucis exceptis, quorum ea suis Q trien sententia novissime ab Alexan-ccpt-ης- dro VI l. rejecta est, dnm ab ipso inter alias propositiones etiam s. quens , ordine 28. damnata fuit: Populus non peccat, etiamsiabsque ulla eausa non recipiat legem a Principe promulgatam. 37. Dicitur in Conclusione . nisi Nisi ha- babeat justam eausam non aeceptandi. beat Ju- Nam quando subest rationabilis causas ameau- a Principe verisimiliter ignorata, se sam eliserit dicendum. Item die, quando are ta- ex circumstantiis contraria Principis Ei, voluntas satis eolligitur; prout v. gr. tune a- praesumi posse videtur in lege valddgendum. dissicili,nimiumq; dura & gravi, quod Princeps non intendat ab initio absolute obligare; sed solum tentare populi sensum , dc quomodo is tali legi sese accomodet,ut juxta eum valeat postmodum Princeps legem vel plendconfirmare, vel relaxare, ac moderari.
Interea tamen populus in tali casunsi potest simpliciter rejicere lege mi, sed debet ad Principem recurrere per remedium supplicationis pro sublatione legis: quia stante supplicatione, licitum est populo: suspendere obligationem legis, prout in simili habetur e .Sι quando de Reseνiptis,dc notat Sannig. s. g. de Legib. q. p. n. 4. post Rodriqu. Bonacinam, di alios.
38. Addit La ymant r. tr.*. e. 3 n. 3. cula de quamvis lex Pontificia spectata sua Ogularina iura, quantum est de se seu in actu quo. primo , mox habeat vim obligandi ad pra. lubditos in toto Mundo: tamen quod aesta. attinet ad praxin, peccati damnandos non esse, neque puniendos singulos ἐCommunitate, si legem Pontificiam in sua Di e si neque promulgatam , neque ulu receptam, ipli quoque non obtervent ; de quo plura citatus Au
legem Pontificiam, vel Dicece sanam rite latam , & sum cienter promulgata non receperunt, neque obtervarunt , peccaverint , nisi justam causam ha buerint non acceptandi , successores temen eorum illam non observando amplius non peccant. Ita Pithing. rit. de Cons.η. a &alii. Ratio est: quia . postquam talis lex Iongo tempore in Dioecesi non est nunquam recepta , neque observata, existimare possunt successores , illam per non usum , ac vi contrariae consuetudinis jam praescriptae abrogatam esse.
d ρ. 3. de Leg. n. Ir7 quomodo multae Cur mul leges, ac Bullae Pontificiae, in variis tin Bulla Regionibus non obligent; videlicet, Ponti . quia vel in iis neque publicatae, neque in variiIacceptatae fuerunt; vel quia deseri u Halani publicationis,& acceptationis, esto ab bus ηρη initio culpabili tandem in perfectam obligeri. desuetudinem desierunt. Illud autem plerumque oritur ex eo, quod ordinarii frequenter advertant , aut existiment, ac saepd non sine funcamento, leges varias non congruere publicae utilitati suarum D oecesium ob inveteratas , & rationabiles earundem consuetudines , gentium plebis , desectum finis legis ; v. g. quia lata ibit ob periculai & desectus, qui ibidem generatim non grassantur, imo vix noscuntur. Interdum etiam ordinarii ob potestatem Iaicam non possunt exequi pro libitu suo mandata Apostolica, donec tandem tractu temporis eadem abeant in desuetudinem.
82쪽
ii Iete ba- i. ONCL. I. Lege hutna. , ma i na, sive Ecclesiastica, sivei εgaeram civili , possunt maecipi non solHinyxtra opera iustitiae , red etiam aliarum Iim virtutum, dummodo non sint nimiscipi ardua, atque dissicilia. Ita Doctores flat. communiter. Ratio est: quia Legislator potest ejusmodi actiones praecipere, quae sunt utiles bono communi, aut prohibere, si earum omissio Communitati expedire videantur :atqui non sola opera Iustitiae, sed etiam actus aliarum virtutum, eXpe diunt quandoque bono communi ,
a. Sie in primis Lege Ecelesia-
Corosta' stica praecipiuntur opera virtutis Temperantiae, & Religionis, indicendo certum dierum jejunium, ac praecipiendo devotam missae audi. tionem diebus Festivis, & hujusmodi, ut sic populus Christianus ad
veri Dei cultum excitetur, atque in bonis operibus exercendis amplius consirmetur. Deinde ob eandem ra. - . tionem possunt lege humana praecipi aut prohiberi, actiones caeteroquin
a ex natri ra sua indifferentes: prout
prohibetur Chrilitanis deserre arma ad infideles, item labor servilis die . hus Festivis, 'c hujusmodi. suis A 3 Dicitur nota mer tu Conclu- νυ sior e , Eummo o non inimis ardua, is, arque difficilia : si quidem. lex debet e esse possibilis, & secundum naturam 3 I p hominum, id est, humanae conditioni accommodata. Et hine Ecclesianori poten absolut d praecipere actus consiliorum Evangelicorum, nimi-xiam Perpetuae Callitatis , Pauperta ras , atque obedientiae Religiosae rPraUCenim , licet ex post facto recthpraecipiantur illis, qui ad eorum obfer aratiam sese prios per votum sinlem me Prosessionis Religiosae voluntarie obligarunt, utpote qui virtute
sui voti ad observantiam ipsorum jam obligantur, juxta Psal. 7s. Vovete Θreddite Domino Deo vestro,&. alibi universaliter tamen,& ante spontanea mobligationem rationabiliter praecipi
hibitoriae materia sunt omnia illa , Matetiaque justitiae, aliisque virtutibus, qua- riis prorum observatio Reipublieae utilis est, bibitoria simulque facilis,contrariantur. Ratio quae . est quia leges seruntur in bonum Communitatis, ergo justε prohibentur ea, quae bono communi contra
. s. CONCL. III. Potest Idem actus pluribus legibus , & pluribus titulis praecipi, aut prohiberi; puta ρεμ ομ
lege naturaliι, divina, ac humanasimni . Ita communis Doctorum . prs T 'Rallo est: quia nihil impedit, quominus idem actus pro meliori Iuris Divini, aut naturalis obserilatione , vel declaratione jure insuper humano prohibeatar. Sic enim furtum, aut homicidium voluntarium,non solum jure naturali, ac Divino, sed etiam lege humana tum EccI siastica , tum Civili, sub gravissimis poenis prohibetur: d contra vero honor debitus parentibus, aliisque legitimis Superioribus, deferri mandatur.
interni non possunt ulla lege humana internisi ste Civili, sive Ecclesia illea , per se nequeunt ac dire id praecipi . Ita communior & lare hu- probab lior Doctorum. Ratio est:quia manas bius Deus est secretorum cognitor , praecipi . judex; atque; ut dicitur Plaim. 7.
Sergrans cor strenes Devs . Hinc etiam r. RQ 6 habetur Homo videt ea quaepatent, Deus autem intuetur cor .
Confirmatur Conclusio. Siquidem' Ecelsa non judicat de oreultis,ut d citur cap Sicut i uis de Simonia,& alibi. Et hac de causa hς resis aut Simonia, vel Usura mere mentalis: quamvis coram Deo sint ex genere suo pravia peccata nihilominus poenas iuris non incurrunt prout communiter docent tum Theologi tum Canon istae. Imo est vulgatum inter Iuris consultos dictum, di habeatur can. Cogitationis
83쪽
de Poen.dist. r. Coguationis poenam ne
mo patitur: intellige,ab homi ne, bendtamen a Deo, ut explicat Glossa ibid.Pὸν si Θ Notanter autem dictum est in , f; Conclusione, actus mere intervi per se, er recte nonpossunt praecsi lege
humana: nam per accidens, &con-
comitanter bene possunt sic praecipi, ut mox dicetur. Hi ne sit Bene t r. CONCL. Praedictis tamen 1n-men non obstantibus, possunt actus directe , aliqui interni lege humana praecipi , oe conco- vel prohiberi per aceidens, seu indi-
miranter recte & conc0mitanter, quatenus re quiruntur ad moralem substantiam actuum externorum. Ita communiter
dc probabilior Doctorum. Si quidem Ecclesia praecipit diebus Festivis devotam auditionem Missae , atque Consessionem Sacramentalem saltem semel in anno peragendam, ad quam utique illine requiritur interior attentio, hinc autem dolor ἰde peccatis. Similiter, cum legitimus Superior Sacerdoti praecipit, ut Misillam celebret, eamque pro tali intentione applicet , vel iacramentum Baptismi aue Poenitentiae administret, consequenter etiam per accidens , seu indirectῆ & concomitanter praecipit, ut habeat internam inten. tionem sacrificandi. Missamque applicandi, aut baptizandi, vel a peccatis poenitentem absolvendi: utpote cum sine ea tales actus valide elici , atque moraliter subsistere non pos-sipta
Ralla 49. Ratio ulterior Conclusionis niterior est : quia leges & praecepta homini
Conclu- imponuntur, ut ea humano modo fionis. impleat, non brutorum more; ergo
sicuti opus praeceptum violari non
potest, nisi per acti im, ve I omissmnem humanam ac liberam, ita neque impleri, unde si quis ebrius, vel dormiens, die Festo Missae intersit, non satisfacit praecepto, quia ipsam non audit actu humano ac morali. Accedit , quod in praedoctis casibus actus illi exteriores sine ullo actu interiori, attentione scilicet vel intentiove, s rent mera simulatio, Deo & hominibus execrabilis. so. Et hac ratione, nimirum rIid 'distinguendo, & concedendo , quod Ecclesia possit quidem praecipere actus internos indirectd, concomitan- iter ut conjunctos externis , non vero
per se & directe e solvuntur plures objectiones, δc instantiae, quae in praesenti materia fieri possunt. st . CONCL. V l. Quamvis Ie- Lege Iur, ge humana numquam possiit praecipi mana aliquid injustuna, ac inhonestum, sed nunquam peccaminosum thilominus aliquan- potest dolici id permittuntur quaedam iniu- praecipita , atque inhonesta ad evitatio- inhon nem majoris mali, non quidem ap sum, be- probando minus malum tanquam li- nὸ tamen eitum, sed dissimulando ejus poenam. permitti. Ita communis Doctorum. Ratio primae partis patet ex ipsa definitione legis, alioquin enim ipsa foret iniqua, sicque non obligaret. Ratio vero secundae partis est:quia quando utrumq; malum omni diligentia possibili per legem evitari non potest, locum habet illud vulgatum, Ex duobus malis minus est eligendum , non quidem approbando minus malum, sed quatenus utrumque impediri amplus non potest , minus eligendo tanquam medium ad evitandum majus --
84쪽
QUAESTIO I. i idem quod praecepta caeremonia-
. lia, utpote Vibus homo peculiariter De Obligatione L Is 3 eteris , ejusque ordinatur ad Deum, ejusque cultum et latione. eκςquendum. Jusum propter Praecepta judicialia , quibus homo maxἰ- t. n Dintendum cum communi md tardinatur ad proximum , ut praere cepi Theologorum, quod praece. beat unicuique quod luuin est . Eo- pta is legis , Molaicae , fue- num tandem propzer praecepta mora- gi 'rint in triplici differentia. Aliasiqui- lia, quae perte continent bonitatem Q μοψ -fuerunt Praecepta moralia, quae atque honestatem, & ordinant hemi-ad mcirum disciplinam spectabant ,inem potissirinum ad se ipsum. Hoc
qualia.sunt, Non occides , Non mae. praenotato sit
coaberis, &hujusmodi, quae eAam- 3 LUNC L. I. Lex vetus per se lo. num remanserunt, &obligant, non quendo oblisabat solos Iudaeos. Ita quatenus leges veteris Testamenti ,il est nex disp. a. de legibus,quaest. a n. Ied quatenus sunt Iuris Natural s . Is .estque communis Thelogorum . 'Alia fuerunt Praecepta eaeremonia- Ratio est : quia ad Iudaeos solos lex Ita , quae ad cultum Dei pertine- illa dirigebatur, illisque solis fuit qqμ-' bant, ac praescribebant , quomodo , promulgata, ut constat ex Sacra Seri-μρ'& quibus eaeremoniis in veteri Te-iptura passim: atqui lex non obligat stamento Deus fuerit colendus , ut nisi eos, ad quos dirigitur, & quibus se populus Iudaicus ad idololatriam injungitur; ergo. an eis, propensus, ab eadem retraheretur : 6. Dicturinerse loquendo. Quia in ut Circumcisio, varii ritus Sacrifici, primis liberum fuit aliis Nation Bus, rum, esus Agni Paschalis, & plura legem Mosaicam assumere, eamque hujusmodi, quae passim in Veteri profiteri per susceptam Circumcisio- Testamento, ac praesertim in libris nem, haec enim erat ianua legis ve- Moysis reperiuntur. Et tandem alia teris, eo serme modo, quo de facto fueront Praeeepta judiciatis , quibus Baptismus est ianua legis Evangeli- constituebatur rebus ordo populi tum cae, ejusque Sacramentorum. Dein- inter se, tum quoad c mmunitatem,ide quamvis praecepta moralia non atque in exercendis judiciis obter- obligaverint Gentiles , in quantum vandus et hujusmodi enim praecepta erant per positivam Dei jussionem infuerunt veluti quaedam justitiae, inter lege Mosaica mediante Decalogo homines illos observandae, determi. renovato, nihilominus etiam Geml- nationes ad quas Iudices populi Isiles tenebantur ejusmodi prςcepta morae litici in decisionibus occurrentium ratia observare, in quantum erant Iulitium, atque causarum , attendere ris natu ς. debuerunt. 3 CONCL. II. Lex vetus, eius. a. Potro haee triplex praeceptorumique obligatio cessavit introducta te. veteris legis diuisito elate habetur ge Evangelica. Ista conclusio est de Deuteron. cap. 6. ubi dieiturr mee sunt fisse , & habetur Actor. cap. s. ubi geEva H GIu--ii Sanctis Apostolis in Concilio Iero. ge m ιμη qualia alibi saepius leguntur . Hinc solymitano congregatis, ex instinctu D. Apostolus Roman loquens de le- Spiritus Sancti decretum fuit, atque ge veteri, vocat illam Μauritum Ian. promulgatum, non amplius obliga. Θum, e justum, oebonum. Sanisum, e Circumcisionem , aliaque lega-
85쪽
s TractII De Legibus. Dist. II
liave teris seu Mosaicae Legis. idem . purificat ascendit In Temprum ..paret ex tota Epistola D. Pauli ad Congruentiam hujus optimam dedit Galatas; &alibi. Unde injure Ca- l D. A ug loc. cit.ut videlicet Synagoga nonico Cap. Majores,de Baptismo,ha- l sepeliretur cum honore, simulque Iubetur; l Meorlim scandalum omne evitaretur; resim incidamus perperam a rma- l sicque ipsi facili is possent ad Fidem bat Legem cum Evangelio, o Cireum-iChristi converti ; dum advertebanteissonem cum Baptismoservandam. suos caeremonias, utpotd protem p 6. CONCL. 1ll. Circumcisio ,ire veteris Legis bonas, sanctas, a Circum' dc alia Praecepta caeremonialia vete-l que a Deo praeceptas, non ita subito risio Θ ris Legis, de iacto in Lege Evange- abrogari, atque contemni, sicut ritus otia cae lica non istum penitus obligare ces- Gentilium. remonia' farunt, sed insuper eorum observa- 8. Caeterum successu temporisho Legia tio est prohibita, illicita, & morti- poli quam veritas Evangelii magis ,
Teteris de sera, seu mortem animae asserens . magitque Mundo illuxit, umbra Le-jactolunt Ita omnes Catholici; & patet exal- gis tandem omnino evanuit; adeo ιllicita. Iatis auctoritatibus, de quibus num. ut jam actorum cap. 1 f. appelletur praec. Accedit ratio; quia omnes cae- meresis Pharisaeorum , qui crediderunt remoniae illae fuerunt umbra figu- alacemes, quia oportet cireumcidi, oera futurorum juxta illud r. Corinth. praecipere quoque servare legem Μοψ . Io. Omnia in figura contingebant eis : Unde patet, jam illo tempore non fuerunt enim Caerimonialia princi- amplius obligas Ie legem Moysis. Quo paliter , instituta ad praefiguranda autem tempore ea coeperit esse illici- Chtisti Myllaria ut futura, ejusque ta , ejuique observatio mortifera ,
tanquam Messiae In Lege promissi variant Theologi; cum illud ex sacra adventum ; ergo cum ejusmodi ad- Scriptura clare non constet, & post ventus, aliaque olim praefigurata dictum Concilium Ierosolymitanum Nylleria Christi iam fuerint com- adhuc D. Paulus circumciderit Ti-pleta, oportuit, ut&illae caeremoniae motheum , atque ipse purificatus cessarent , ne alioquin significando ascenderit in Templum, ut proxime aliquid ut futurum , quod tamen re dictum. Sunt, qui Legalium usum vera jam elisactum, salsum signifi- volunt suisse licitum usque ad vica ent. ginti quinque annos circiter post 7. Fatendum tamen est eum D. Christi passionem, & nunnulli ultra: Sed pρν ρ gustino Epist. o. o ita ad s. mero. quamvis certum videatur, quod an C bruti & Theologis communiter ,ste mortem Signatii Martyris, ac ter N/ρ irper quod usus atque observatio Lega illi post S. Petrum Ecclesiae Antioch
αδερμο lium , seu taremonialium veteris Episcopi, res ista jam fiterit perre με Legis, etiam post Christi mortem , Ecclesiam decisa, ut notat Bernardus fuerunt atque promulgationem Evangelii , S/nnig, Dis 2 de Legiis , quo. 3- Iudaeiasta
Iicita. fuerit ad aliquod tempus licitus ;mo ν- 9 Legis ve-do in eis non collocaretur ulla spes 9. CONCL, IV. Praecepta iudi i νι, qtio. salutis, neque ea observarentur, uticialia veteris Legis per adventum ae lsigna praefigurativa futurorum, Ra. mortem Christi , atque praedicatio- tio est : , quia ipsimet Apostoli inpius Evangelii, fuerunt quidem eva- observarunt Legalia post Evangsicuata, ita ut detinerem vi illius Legistium jam promulgatum; ergo eorum obligare; nihilominus ob naturalem Dissereπ- observatio suit ad tempus licita , aequitatem potest eorum aliquorum tia inter non illico mortifera r Λntecedens observatio etiam nune per Praelatos caerem patet: sic enim Actorum cap. t 6. S. Ecclesiae praecipi. Ita D. Th. I. a q. ntalia, o Paulus legitur circumcidisse Tlm jao4. ara. 3.&alii communiter. judici ltheum; & Actorum eap. a r. idem S. Unde est differentia inter prae- lia Legis
Apostolus , de consilio Sentorum , cepta caeremonialui, dijudicialia Le- veterii.
86쪽
m veteris. Nam caeremonialia adeo iunt evacirata, ut non solum sint mo tua, sive nullius amplius obligatio, nis, aut utilitatis, sed etiam mortifera , ita ut illicitum sit ea observare tempore legis Evangelicae, Iudicialia vero, etsi non obligent tempore legis gratiae vi veteris legis, imb nec o, tervari possint ex obligatione ipsius ,
tamen Ob eorundem convenientiam :& aequitatem naturalem , possunt etiam des, cto absque peccato observari, imo de novo praecipi per eos , quorum est condere lcges, prout hi. cin nonnullis eorum fieri, patet inductione Sie in primis de se to sol vuntur Decimae Parochis , a Iiisque Eccle-4iae Ministris, quia Iure naturali, simulque Divino, debetur necessaria fultentatio Ecclesiae Ministris, juxta
1llud Salvato iis, Matth. e. ro Diguus es operarius cibo suo. Et I. r. 9. nos
sebis Diritualia seminavimus , magnarest carnata vestrametamus', & alibi. Similiter, quamvis mulier polt Par tum statim possit ingredi Ecclesiam , nec teneatur abstinere per certos dies secundum legem Mosaicam si tamen puerperae ex veneratione voluerint aliquandiu abstinere, earum devotio admittitur in Iure Canonico c. . de Pin catione post Ην tum . idem patet in pluribus similibus passim Oe-
Hrejorae CONCL. U. Praecepta moralia Tetiamnum obligant, non quidem vi
e. bb. veteris legis, sed quatenus stini Inaturalis, aut in lege Evangelicae munis Doctorum. Ratio primae partis μμης est i quia leκ vetus per Chri iii adventum, & mortem, fuit evacuata, ergo vi ipsius praecepta moralia am Plius non obligant. Hatio vero secundae partis est: quia omnia Praeceptaminalia veteris legis reducunturetum ad geminum Praeceptum Dilectionis ini & proximi,tum ad Praece pia Decalogi: haee autem obligant de Iure naturali, simulque sunt per Christum renovata,ut habetur Mait, c. 29. M . c. IO. 2 Lucae. I 8 ergo.
De Gigatione Legis novae , seu Eva grlicae, ejusque perfectione . Iuris
Christum denuo renovata . ita com-t2. A D vertendum . quod lex nΟ-I va variis nominibus appel- Lex novaletur. Et primo quidem dicitur Lex quibus Eva gelica eo quod in quatuor Evan- nomini- geliis , vel potius in quatuor libris bus αρ- unius Evangelii eontineatur registra pelletur . ta. Secundo dicitur Lex nova, Velincomparatione legis veteris seu M saicae, vel quia totum hominem per gratiam renovat. Tertio dicitur Lex libertatis , Iacob c. a. Item Lex Dei Rom. c 3. Et tandem Lex gratiae, eo quod non sollim gratiam multo e piosiorem conserat virtute Sacramen. torum,ac in veteri lege contigit; sed insuper contineat, & afferat omnivgratiae Λ ut horem Christum Iesum. His praenotatis sit 33. CONCL. I. Lex Evangelica1 Christo Domino eondita eii, & Ia- gelica ala pro toto Mundo, adeoque ad eam, Christo atque ad suscipiendum Baptismum lata est
obligantur etiam Iudaei, dc Gentiles. pro toto ita omnes Theologi . Prima p/rs , Μuudo , quod nempe Christus sit author legis er obligat Evangelieae, desumitur ex illo Isaiae etiam 33. ubi de Messia venturo, seu Chri- , uo Domino prophetice praedicitur , ac Genti Dominus Iudex noster, Domi uus legifer les. noster . Unde & in Egangelio Pis sim, ac praesertim Ioan. e. I 4. Christus de suis legibus ait: Μaudata mea servate . Altera pars quod nempe Christus legem Evangelicam tulerit non Pro uno duntaxat populo, sed pro universo Mundo , ipsemet expressit Μaytb. c. vlt. praeeipiens Apostolis: Euntes docete omnes Gentes,baptiza res eos in zomine Patris, et Filii, spiritus sancti , docentes eos servare omnia, quaecunque mandavi vobis. Ex Marci c. ult. Euntes in Hundum uni versum, maedicate Evangelium omnIcreaturae. Λccedit ratior quia Christus
suit Redemptor totius Mundi, ergo& legislator , icondendo pro omni bus leges, per quas ad sanctificati
87쪽
nem , vitamqae aerernam perveni.
obicia I EVangelica post factam sui in . iii iis αδ stitutionem non statim obligavit o m. primuis, ne S , sed primum, quando solemniter post μι promulgata . Et haec quidem pro. promulia mulgatio Ierosolymis contigit in diei em. Pentecostes , qua Apostoli, acceptopritis Spiritu Sancto ea perunt soli mniter praedicare Baptismum, ejusque obligationem, dicentes; Poenitentiam agite , baptizetur unusquisque et e-srum, Actorum cap. a. In caeteris vero locis post mensem, vel annum, aut plures annos incaepit dicta obligatio , prout nimirum variis populis Evangelium Christi serieis, aut citius soblemniter, & Deo per miracula doctrinam Evangelicam confirmante promulgabatur . Ita Doctor Subii-lis in s 3 cum adiis. Ra- . tio hujus patet ex dictis Dist. Haeced.
quaest. 2. 2 3 ubi generatim dictum est , ad cujusque legis obligationem requiri, quod solemniter promulge
ex. e It Veterem comparata , multis modis
meterem excedit in dignitate , seu per L ctione. retii si ita Omne S Catholici; idque patet in νi is . I. ductione , assignando speciales les uia est gi3 Evangelicae praerogativas prae 3 aestior veteri, seu Mosaica . Nam lex Mo- teterι. saica fuit multo gravior L ge Evangelica. Hinc D Petrus dixit de lege veteri . suid tentatis imponere j gum super cervices discipulorum, quod neque nos. neque patres nostri ρον tare potuimus ' Non quod lex vetus ablolute fuerit observatui inpossib lis Deus enim non praecipit impossibilia) sed quia observatus uit admodum dissicilis: quae quidem
dissicultas oriebatur ex nimia praece Plorum tum caeremonialium, tum judicialium numerositate, quorum ali qua satis erant dissicilia . E contra delege Evangelica ait Christus, Matth c. Ir Jugum meum s ave est, Θ onus
solet itur 16. Nec obstat , quod Christuse Uictio. Matib. e. s. multa superaddiderit De- l
calcgo,dum v. g. ad illud praeceptum. Non occiues, addidit , Non irasci, &hujusmodi. Res p. enim cum D. Au guilino lib. Is contra Faustum, negari do assumptum : Christus enim nil superaddidit , sed tantum explicavit melios Decalogum, reprobando e X positionem antiquorum Phariis rum. Adde, quod in lege Evang lica cessarit obligatio caeremonialium ,& iudicialium veteris legis, etsi non
moralium .i . II. In lege Evangelica conferuntur emcaciora , & copiosiora auxilia gratiae ad ferendum onus legis, Iustitiamque operandam quam in lege Mosaica. Ratio est: quia in lege Evangelica omnia septem Sacra,
menta conserunt gratiam eκ opere
operato digiad suscipientibus , in lege Mosaica vero sola Circumcisio conferebat gratiam dc quidem respectu gratiae Baptismalis admodum parvam . Insuper in lege Evangelica , eo quod merita Christi sine actu exhibita, Spiritus Sanctus abunde datur credentibus, in Mosaica v ro, quia merita Christi tune solo merant praevisa, atque in laturum erahibenda, etiam ni ensura gratiar dabatur modica.i8. III. Lex Evangelica est dignior III. Ida
veteri: quia quamvis utramque te' ex Era gem Deus condiderit ; nihilominas Mosaicam promulgavit per ministe- Fura rium Angelorum, Evangelicam vero per Filium suum unigenitum . aras, Excedit praeterea, dc disscrt in mate. ria: nam Mysteria Sanctissimae Trinitatis, Incarnatio his , & Redemptionis nostrae, in Iege veteri suerunt multdm occultata , aut solum praefigurata ; quae tamen in lege Evangelica sunt revelata, dc clarius manifestata, aut jam actu exi hibita . omittuntur plures aliae similes leges Evangelicae praerogativae prae vctari ἀseu Mosaica .
88쪽
quaest III De Obligatisne regum humanarum, θα s
sio in materia gravi sir peccatum V AE S Τ Io III. mortale. Ita omnes Doctores . Ratio est: quia juxta quartum Praece- tD0Sihatione Legum humanarum, er plum Decalogi tenemur obedire nona obligent cum periculo vitae. solum parentibus, sed etiam legitimis Superioribus nostris, justa praeci 19. OUpponendum hie consor mi.ipientibus. Λccedit illud Apolloti .
Rios O ter superius dictis , quod Rom. r D sublimioribus
leti uti, lex, ac potestas Iegislati pa humana, ρ testatibus subditasse. Et mox in farra alia alia sit Ecclesiastica, alia Civilis. subdai Gete non solum propter iram , Eess. D frunt autem inter se varie i Ra- sed etiam propter conscientiam id est , lea, alia tione originis: quia potestas legislati- non solum metu poenarum,sed etiam, citilis , va Eclesiastica proxime, ae imme. ne peccetis. ω δε diate provenit a Deo; prout patet ex ar. Quod si quis obitetat. Potestasiiserat ρ verbis Christi Mati. t 6. rabidabo cla- Civilis non potest infligere poenam . .
ves regni Caelorum. Et Ioan . I. Paste mortis aeternae, ergo neq; sub ea, sive 'oves meas. Item Actorum et O. Posuit sub peccato mortali reatum poenae aevos Spiritus sanctus Discopos, regere ternae inducente,quidpiam praeeipere. Ecclesiam Dei, quam acqufidit sangui- Probatur consequentia. quia idem est,
ne suo . E contra vero potestas legisla- sub poena quidpiam praecipere, & poetiva civilis immediate provenit ab nam transgressoribus inferre posse . hominibus, utpot deum populus per ne alioquin lex sit inutilis. Res p. ne- Iegem auream contulerit in Regem ,igando consequentiam, cum sua proba atq; Imperatorem , totam suam pote- tione: nam ad hoc, ut potestas Civilis, Lr st de Constitui Principum: quidpiam In conscientia ob igans quamvis&haee saltem mediate sit praecipere valeat, sum cit potestas le-
Deo, lux th illud Rom. 13 Nos estigislativa, quam habet 1 Deo qui jussit
potestas. nisi a Deo II. Differunt ratio- legitimis Superioribus juxta praeci ne obj.cti ,&finis: si quidem potestas pientibus esse obediendum . Nec id- legislativa Ecclesiastica per se, &di- circo lex illa erit inutilis: nam poe-rect d, versatur circa res spirituales , nam mortis aeternae, tran gremoribus a d salutem animarum ,& consequen-tim enitentibus statutam, sussicit , Eam vitam aeternam ordinatas. Ci- quod Dom nus Deus justus lude κMilis vero potestas per se, ac dirrct d , in il igat, ut pote cujus mandatum simul seu immediate , tantum respicit com- violatur, quo etiam, saltem n oditatem, & tranquillam puberna- media id, provenit potestas legislativationem Reipublicae; quamvis media- Civilis, iuxta citatum illud Rom. t C, ac Per accidens, etiam salutem r3 Non est potestas nisi a Deo : itaque animarum respicere possit, in quan- qui resistit potestati, Dei oraeireationit iam vitia prohibet, ac punit. Unde resistit. sequitur, quod hae duae Ira testates, Ci. 21. Dicἰtur notanter in Conclusio- , Milis nempe&Ecclesiastica , propriis ne, regulariter loquenaeo Siquidem Gisiciis, ac dignitatibus discretae sint: non omnes leges humanas obligare in ret* quamvis Ecclesiastica ob excellen- conscientia, patebit eX dicendi Squaest. Ἀtiam objecti, &finis sui, tanto prae seq ubi ostendetur, dari leges a liquasset C i vili, quanto quae sunt spiritu a. merd poenales, quae ad culpam non lia, praestant corporalibus. His praeno. obligant , sed ad solam poenam tu
a G. CONCL. I. Leges humanae 23. CONCL. II. Quando legis
j iasi in , ac legitime promulgatae, non observatio est morali et necessarias Bliam Ecclesiasticae, sed etiam Civi- ad publicum bonum conservandum , Ies regia lariter loquendo obligant in tunc leκ humana potest obligare cum Conscietatia, ita ut earum transgre Diaperto vitae periculo. Ita fieri nex
89쪽
is 3.derii b q. 3. estque communis . Ratio est quia conser vatio boni communis omnino est praeserenda bono vitae privati hominis, ergo in tali casu necesti talis potest superior,cui ex om-eio in eum bit providere bono commu ni obligare subditum ad obser vantiam legis cum periculo vitae. Sic in primis communiter admittitur, teneri militem tempore periculoso permanere in statione sua eum aperto mortis discrimine. Similiter tempore pestis tene tur Parochus, i m vi ossicii sui, tum praesertim accedente speciali praecepto Episcopi, permanere in suo ineo ad excipiendas p. stiferorum Confessisiones, non obstante manifesto vitae periculo. Idem accidere potest in aliis similibus casibus. lUelouam. CONCL. III Quando vἰolatio S. y biis,'humanae cederet in contemptum et foui . ' Ecclesiasticae legis, vel pote-
crederet lex est servanda etiam cum in eou. hae . Ita cit Heri nex. cum omibus Catholicis Doctoribus Sie εὐι aut 'bri reticis captus, urgeatur E-eusi comedendum carnes tempore po- in contemptum Ee- ὸstati, ci Uaiticae legis, illique Haeretici mi-μ ' nitentur mortem , nisi carnes come dat; politis ei moriendum sor et, qu mut in talibus circumstantiis carnes e mederet. Ratio est; quia violatio legis Ecclesiasticae in talibus circum. stantiis cederet in contemptum fidei Catholicae, potestatisque Ecclesiasticae & comedens carnes ad talem Haereticorum instantiam, eorum sectam
. e Xterius profiteretur, ae metu mortis ipso opere contemneret potestatem Ecclesiae,hoc autem nullo modo licet,
sed est intrinsece malum . UndE tali
potitis esset subeunda mors e quam si quis ex praefata causa oppeteret, revere foret Martyr; cum moreretur ob eonfessionem fidei Catholicae,qua credimus, Ecclesiam 1 Christo accepisse potestatem certas Ieges fidelibus imponendi .as. CONCL. IU. Extra praefatos casus lex humana, si ve Civilis, sive Ecclesiastica , non obligat cum perl-culo mortis, aut alterius gravis dam-
i ni. Ita Doctores communiter. Imre 4. da reg. iuris diciturr suod Mn orlicitum in L ge, nee stas jacit hcitum. Accedit ratio : quia lex debet esse s cundom naturam hominum; id est , eonditioni humanae accomodata : iid autem non solet, si leges humanae G semper obligarent cum periculo vitae, Metiam extra casus supr1 memoratos ' 'ergo. Hinc 126. Insertur I. Quia duo memorati - - leasus sunt rari, communiter non obligare telis humanas eum perieulis via r g tae , amissionis membrorum, famae , ππε ς' notabilis boni temporalis, perturba tionis pacis, aut alterius similis gravis mali, quod considerata qualitate legis, prudenter judieatur tale .l a r. Insertur lI. Eum non peccare , qui pressus gravi infirmitate corporis, sede consilio Medicorum comedit car-nes diebus jejunii, aut qui gravi labo. itineram re corporali satigatus, vel ex prolixo te,scit inere fessus, utitur secunda resectio.
ne: quia cum tanto incommodo corinporali non obligat lex jejunii Ecel siastici. Idem dicendum de iis, qui diebus Festipis remanent domi ad ejus custodiam, nee audiunt Missam in lo-
mera similia erampla passim occum
18 Infertur. III Excommunicatur u , Moccultum licite se gerere tanquam no Mexcommunicatum, in quantum hoc est necessarium ad vitandam infamiae' ianotam, aut similis mali periculum : , ,
adeoqui si non habet, a quo absolvi possit, non teneri abstinere a Divinis, puel spraevia tamen contritione Sacramentorum administratione . aut ab e m. , eligendo,& hujusmodi, si absque peri imiqculo infamiae, aut alterius gravis mali abstinere non possit. Similiter irregu laris factus ob culpam occultam, potest celebrare,orclines suscipere &c sitam cito nequeat obtinere dispensationem,&ab' gravi nota,vel damno non pomi diuitiis abstinere. Et ita de multis aliis est discurrendum,ut notat cit. Heri nex cum communi.
90쪽
IV. De Legibus Parnalibus , erc. 39
gislator circa materiam caeteroquin
Q U .E S T I O IV. gravem possit obligare solum sub veniali; nam actus agentium non Ope. De Linibus PaenalibM earumque rantur ultra eorum intentionem,
obligatione . cap. uti. de praebendis, Hinc dantur quaedam Religiosorum ordimnao. Λ D vertendum, quod Lexhia Statuta, quae ad culpam, seu subpe Lex bu- mana, praeter alias sui di- cato non obligant, sed tantum ad poemana visione, , communiter dividatur in nam a Superioribus infligendam. Si is msalis , moralem , seu absolute obligatoriam , militer ad culpam non obligant nonino paena dc in legem poenalem . Lea moralis , nullae Constitutiones Politicae, circa 4is. quid' seu ablolute obligatoria dicitur illa , eos actus, qui nec Iuri Divino , nee quae mores solam dirigit, obligando naturali adversantur, eorum tamen ad actum aliquem eliciendum , vel intermissio consert ad tranquillum omittendum , nullam vero poenam Reipublicae statum: v. gr. Ne quis transgressoribus expresse imponit e noctu sine lumine ambulet, Ne cer- undet tunc poma Iudicis arbitrio im- tum vestium ornatum portet, & hu-Poui debet. Lex partialis e contr1dicbljusmodi. turilla, qua aliquid praecipitur , vel 31. Nec dicas. Ubi nulla interve- ωditur prohibetur sub certa poena transgres- nit culpa, ibi etiam juste non potest 1 obiectio. foribus constituta : cujusmodi poe- Superiore infligi poena; nam poena est na potest esse multiplex: nimirum vel noxae vindicta : ergo. Resp. enimneri spiritualis , ut Excommunicatio , gando consequentiam: quia licet in Suspensio , &c. vel temporalis , ut transgressione legis mere psualis nul- confiscatio bonorum , vel etiam cor ita interveniat culpa Theologica, seaporalis, ut incarceratio, mutilatici ,iquae sit peccatum coram Deo; nihilo- fustigatio , dcc. Porro Lex poenalis minus interveniat culpa politica, im- rursum dividitur in merd poenalem , portans desectum contra laudabilem inmixtam, Lex mixta dicitur, quae Reipublicae, aut ordinis Religiosi ad actum sub culpa praestandum , si- constitutionem, namque politicam. mulque ad certam poenam transgres-xquae proinde culpa merito castigatursores obligat r& dicitur Lex mixta ,icompetenti poena.
aeges merepanales appellantur eae , qua sit mere poenalis, non bene desu 'dibis, quae ad culpam non obligant, sed adimitur ex sola poenae adjectione; sed id . solam poenam :& tales dari mox di-ide pendet ex intentione legislatoriscetur. Hi ne sit quae tum ex verbis legis, tum ex su go. CONCL. I. Dantur Legesijecta materia, aliisque circumstantiis PMtur aliquae pure poenales e quae ad eui prudenti judicio desumenda est. Ita kgζε οδε- pam non obligant, sed ad solam e- D. Thomas a. a quae s. O8. art. q. ην emere nam transgressisibus impositam. Ita & alii communiter. statio est: quia ι ἴσηβοι. eommunis Di ctorum , &novissimElin primis adjectio poenae spiritualis , , sequitur Christoph. Haunoldus tom. v. gr. Excommunicationis, Suspen. a.dej litia oejure, tract. t. capci. con- sionis,& hujusmodi , potieis indicat, trovers. s. quamvis Sancheae lib.6 in legislatorem voluisse obligare sub
Decalogum, cap. . n. I 2. velit, ejus culpa; cum tales poenae nonnisi ob
modi ordinationes ad solim poenam culpam , seu peccatum , infligi s obligantes, non esse proprie leges . leant. Deinde loquendo etiam de poe- Ratio Conclusionis est: quia lex non na temporali, per ejus adjectionem obligat ultra mentem legislatoris . magis augetur virtus obligatoria te Unde in simili notant Doctores ,igis, quam minuitur; unde sequitur , quos citat, & sequitur Layman Liquod, quaenam leges sint mere a. tract. cap.Ia. uum. a. quod Ie- ales, recte non desumatur ex adj