장음표시 사용
191쪽
sive pauperibus magis indigentibus. Qubd si vero abundans divitiis omnes prorsus pauperes a se repellat,in malo plane statu versari videtur. utpote cum divite Epulone omni Charitate Dei & proximi exutus, atque inordinato nimium amore divitiarum affe- ctus, cum Christus dicat Matth. 6. non potestis Deo servire , ω Manam de Layman laesit. n.ε. & alii.
I. A D vertendum , quM Correctio proximi delinquentis du- pleκ iit: una judicialis, altera frater , , hi in Iudicialis dicitur illa,quae fit a potestate publica in bonum commune,
' , quando adhibetur remedium in peccatis deliquentium, a publicis Iustitiae Ministris , secundum quod ea
redundat in detrimentum boni communis. Et talis correctio est actus Iustitiae vindicativae: verum de ipsa in proposito non est sermo. Correctio fraterna dicitur ea , quae adhibet remedium peccato, inquantam est quoddam malum ipsius delinquentis . Et haec est actus Misericordiae spiritualis, quo per convenientem sermonem proximum malo peccati avertere, ct ad bonum honestum adducere eo
namur, juxta illud Psal. I o. Corri. piet me justus, o increpabit me. De qua loquendo sit ε. CONCL. I. Ds Correctione iraterna habetur speciale praeceptum , juxta illud Salvatoris int- th. 18. Si peccaverit in te frater tuus suade*corripe eum inter te , oe ipsum solum: si te audierit, meratus eris fra
trem tuum & alibi. Ginimo hoc prae' ceptum non lolumesi Divinnm positivum, sed etiam naturale, quo membra Huidem corporis se mutuo juvare tenentur,undo dicitur I.Corinth. I 1. Si quid patitur unum membrum com patiuntur omnia membra. Et generaliter in lege E iangelica nullum praeceptum Diu num continetur, quodn In si muris ita turalis, praeter praece-
7. CONCL. H. Praeceptum hoc ex genere suo obligat sub mortali. Ita
Masti ius disp.ro.Tbeia. Μoral. mι 67. cum communi. Ratio est quia rectio fraterna fit ad lucrandum fratrem amissum per peccatum mortale, juxta cit. textum Μatth. 13. Si audierit, lucratus eris fratrem tuum,
dc conlequenter hoc praeceptum est de materia gravi . Accedit , quod praeceptum Eleemosynae corporalis obliget quandoque sub mortali; ergo multi, magis correctio fraterna, utpote Eleemosyna spiritualis, per quam subvenitur necessiitati spirἰtuallproximi. 8. Intellige tamen cum Bassaeo, aquatuor tom I. v. Correptio fraterna num. 7. & conditio- aliis, quod hoc praeceptum obliget, nes rem non quidem semper & pro semper quirun- cuni sit praeceptum affirmativum in tur , ut sed duntaxat pro aliquo tempore , hocprα- seu concurrentibus certis conditioni- ceptum bus . Inter has autem conditiones obliget , primaeit, ut moraliter certus sim de quae .peccato proximi , ali senim nonnisi temerarie ageremia ipsum corripiem do. Secunda, ut sit spes fructus, saltem probabilis , nam si nulla adsit spes fructus ex nostra correctione secuturi , sed magis appareat periculum secuturae deteriorationis , aut aliorum malorum , ea erit omittenda , aut differenda in aliud tempus opportunius . Tertia conditio est , ut correptio commode seri possit. Et quarta, ut non adiit magis idoneus ad corripiendum, qui possit, ac velit hoc onus subire.
ceptum correctionis fraternae gene' rettum obligat
ratim omnes obliget , tam subditos quam Superiores ; strictius tamen obligat Praelatos & Superiores,
bus aliorum cura incumbit. Ita Mailrius sic. cit. num. 68. cum communi, οὐ σὸνiο
Ratio primae partis squae tamen in-
telligenda est concurrentibus praefatis quatuor conditionibus in patet exil- lis generalibus herbis Christi. Matth. I S. Si peccaverit in te frater tuus, L co Dipit ros by Corale
192쪽
'νr pe una. Altera veron ars ex eo lsria: atur : quia lubiliti tantum ex L halitate id nentur corrigere proXin iani: Superiores vero non sol cim ex
Charitate, sed simul etiarn ex Jullitia, ac vi officii sui. 3 o. Qdinimo in ho ninibiis vulgaribus, qui non habciat talata in avi Oritatem, neque tama:n Pruacntla In ad corripiendum proximum, huc praeceptum, non tam frequenter Occurrit . Unde praeceptum illud est airnpidaccipiendum , nec facile creta cindum, timoratos homines mortaliter contra illud peccare , prael ertina si non luerint Superiores. Imo etiam concurrentibus supradictis quatuor conditionibus fieri potest , ut tantum pecce tur venialiter , si nem pd omittatur correptio ex quadam pusillanimitate, verecundia , timore, aut tepiditate,qua quis reputat se mineis idoneum ad faciendam correctionem vel non
existimat, te tym stricte obligari ad
si . CONCL. IV. In Correctior fraterna servandus est ordo, quem
Christus , explicando obli Ptionem Legis Naturalis, praescriptit Matth.
33. il: is verbis Si peccaverit in te fater ictis, vade, oe corripe eum inter te eripsum solum oec. Si autem te non avLerit,adbibe tecum adhIc unum, vel duos testes, ut in ore duorum, vel 1 rium testium set omne verbum. Quod si non
audierit eos,dic Ecclesiae. Ratio hujus saluberrimae constitutionis est , ut si e consulatur famae proximi, dc fraterna correptio s at modo, quo potest, secretiori, ac peccatum iptius absque caula manifestetur. 32. Caeterum hoc ipsum intelligendum est regulariter loquendo, di concurrentibus certis conditionibus: unde in pluribus casibus necellarium non est servare hunc ordinem, imo interdum non expedit eundem observare. Et ita in primis accidit, quando
peccatum proximi sit publicum, hinc
quippe dicitur I. Timoth. 2. Peccaniates coram omnibus argue, ut oecaeteritι morem habeant. Quod intelligitur de peccatis publicis: nam, ut loquitur S. Augustinus. e. . suis aliquando L.
Meetaso, es paenitent. dist. I relatus,r tibi ea nexaptib i. o et remedio . . Secundo , si ex prima admonitione secreta, facienda non speretur aliquis tructiis, quin pctius timeantur lites, odia, distensiones inde oriturae, aut quod delinquens suum peccatum sit conrarmaturiis, cellat obligatio eam iacienal : si quidem ad inutile , vel T. Dci una, nemo obligatur, simulque deficiente sinc 'dae iv. to legis qualisi a propolito est emendatio fratris , ejuique spiritua hs prosectus cessat ipsa lex. Tertio, si peccatum pro ximi , qzamvis occultum , sciatur adhuc futurum , simulque vergat in perniciem Communitatis, ut est proditio patriae , disseminatio haeresiam, aut hujusmodi . Nam cum talibus peccatis communiter privata monimtione latis certe, & eis caciter, con sultum esse non videatur; imo potius perverti homines , dum se deprehendendos vident, callidius sitam nequitiam occultare soleant , cessat praeviae secretae monitionis obligatio, quia juxta ordinem Charitatis , i penatis omnibus circumstantiis , maior est habenda ratio boni communis , quam privatae famae delinquentis .
urgente pra fato praecepto aliter corripiendus cit in serior, aliter aequidis, dc aliter Superior. Ita certa,& com- x is
munis Doctorum; & patot c la re S. Scriptura. Siquidem litterior plerumque prius increpandus , & γ- 'stea mansuete hortandus est , mO euaer ernente Apostolo Galat. 6. Si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui Ipirituales estis, hujusmodi instruite in spiritu lenitatis. AEqualis voro amice commonendus est , juxt1 illud a. The Isai. a. Nolite quasi inimicum reputare, sed corripite ut fratrem. Superior denique humiliter potius rogandus eii, quam redarguendus, secundum quod dicitur I. Timoth. I. seniorem ne increpaveris , 1sed obsecrant patrem .s . Praecipue tamen cavendum,
193쪽
naetiti ne praelati Ecclesiae in publicis Con-Eoc se cionibusta Xentur coram plebecula: ii Cοη- ex hoc enim nullus fructus 1 perari potnη bus test, quin potius timenda est mentis ηοπω- am uicatio,plebis ostenIsio, ec scanda-raudi lum,ac vili pensio praelatorum . Hinc merito in Clem. I.de Privit. Res πιὼin vis tute obeduntiae edi sub in. terminatione maledictionis aeternae di-st,imus inhibetur , ne in Semron: bus suis Ecclesiarum Praelatis detrabant. Et S. Hieronymus .fl ad Riisticu, relatus csi 16 q 2. optim: momnibus relinquens exemplom ait: Nou es humilitatis meς neque mensurpjudicare de Clericis, o de mim ris Ecclesiarum sinostrum quidpiam dicere . babeant illi orinem, grasum suum .
De Vitiis Charitati oppositis-
De O.DO Dei, et Proximi Ras se- r. D vertendum , qu U Deus Gundam dupliciter conliderari possit. benequit Primo iecundum se, ut est lummum, otio ha- ac infinitum nonum : &sic nullo ter,sed poteth Deus odio haberi: nam ubi nul-sca quo- la est ratio mali, ibi nullus potest elleol este- actus odii. Deindo potest Deus condat suos siderari quoad est ectus suos,quatenus
scilicet punit peccatores, leges ac prae cepta carni contraria potuit,immittitia calamitates hujus saeculi diversas, &tandem tra nigre libres mandatorum suorum aeternaliter cruciat in inserno, & hoc pacto daemones, & nonnulli pervcrsi homines Deum odio
odium 1. Advertendum ulterius , quod p xi- odium proximi duplex este pollit. mi, δε- Unum dicitur Odium personoe, quo P ς ,per persbnae cuipiam nobis displicenti ma-1Nν ,seu lam volumus quatenus ipsi malum Udi m est: dc hoc alio nomine dicitur Odium
irimici- i imicitiae. Alterum appellatur Oium it e, Et qualitatis, quo personam aversamur qualita- duntaxat secundum malum ipsit ad- jacens, quod nobis vel aliis contrarium est, non autem secundum seipsam: &hoe vocant Oium abominationis: Laym. lib.a. qudes. cap 8. alii.
iurar 3. CONCL. I. Odium Dei est Homi- peccatum gravissimum Charitati
oppositum , neque illud ob parvs- Odium
talem materiae potest fieri venia- Dci,qua. te. Ita Bona cina d: put. I. de Proe- Dprcca-ceptis Decalogi quaest. I. ρππy. ult. & tum e alii. Ratio eis: quia quodlibet odium in Deum repugnat thmmae ejus Bonitati .
. CONCL. II. Odium proxi- Odium
mi ex genere suo est peccatum mor- Proxin Itale, oppolitum Charitati, Ita Cona est ex ge. munis. Ratio est quia sciui virtute Charitatis Devim, di proximum d iligimus, ita actibus charitati opposit -l tis homo Deum, dc proximum dei testatur ', ergo & odium proximi est
ex genere suo peccatum mortale,cum opponatur excellentissitnae virtuti charitatis .
. Dicitur , ex gevere suo Siqui- Potesdem odium proximi poteli fieri veniale , cum ob imperfectum ani- denssc mi consensum , se ii inde liberationem actus quod etiam in odio Dei' locum habet in tum ob parvitatem materiae; ut si quis leve malum alicui optet aut si levem aliquam displicentiam, seu modicam aversionem habeat erga proximum ; hic enim non peccat mortaliter. Idem dicendum , etiamsi quis fastidium, indignationem , dc quandam modicam aversionem concipiat erga eos, qui nobis spiritualia consulunt , put, erga concionatQres , consessarios ,
ε. CONCL III. Et si interdum . -
194쪽
r6ψ TReligione, o vis iis opposuis . Dist. VII.
Odium licitum sit, hominibus malis, sive
inimici peccatoribus , ex odio abominatioriae sem nis , seu ob qualitates pravas ipsis ad- per iI- junctas , optare malum , v. g. ut surlicitum Reipublicae noxius siti pendatur non non sic quidem hoc optan do , quatenus ma Odium tum ipsius est, sed quatenus boni rE- abomi- tionem habet, atque ii de majora manatio- la impediuntur a) nillilominus ocinam .nis. inimicitiae, quo perlotiam proximita) Ut odio habemus , Charitati seni per dictum adversatur, ut dictum Concl. praeced. d. 6. nu. li inc23. 7. insertur I. Eum graviter pec-Cor Za- care contra Cloritatem , qui alicuiria de magnum malum exoptat ex displi-OLoini- centia peribitae ; seu quatenus abib- miritide, lute ipsi malum est , non vero obbo- seu pem num ipsius vel alterius. Idem de eo fores. dicensum, cui perlbna alterius tanquam infesta & odiosa displicet, sicque inIam non esse desiderat , aut aliud grave malum eκ animo precatur . Et hoc ipsum procedit de illo, qui gaudet de gravi malo proximi, quia ipsi malum est. Ratio est clara : quia haec pertinent ad odium peribnae, quod vocant Orium inimμ
Et odio 8. Insertur II. Secus esse dicen- qua it dum de eo, qui gaudet de malo ali- i μει cujus, vel tristatur de ipsius bono erix honesto motivo. Sic quippe a pecca- gustaevo' to mortali excusatur, qui de alicujus ut abo- infirmitate , vel morte laetatur , eo uatis miod sic iron possit amplios nocere Communitati, aut sibi est e occasio peccandi. Similiter non peccat, qui trillatur , Dignitates conterri inuignis , impios exaltari , sicque habere ansiam amplius nocendi probis h minibus: quia haec spectant ad odium qualitatis p--α, quod alio nomine Odrum abomj.etationis appellant. Quinimo Bona cinalec. cit. num 7. hoc extendit ad matrem , quae mortem filiarum exoptat , eo quod non habeat, unde eas vel ob deformitatem,
optare vel ob inopiam , honestis nuptiis sibi mom tradat. re a Deo s. Insu per passim Doctores a pec- quando cato exculant eos, qui cum debita ronon fit signatione in Divinam voluntatem atque patientiam seclis, sit fiat ex impatientia , aut desperatione 3 sibi
Deo mortem exoptant ad subterfu-
siendas multiplices miserias hujus saeculi. Et multo magis id di endum, si tale deliderium concipiatur EX me. tu Deum ostendetadi peccato mortali, aut eκ desiderio ipsum aeternaliter videndi in aeterna beatitudine: nam tale
desiderium pallim a Libris Asceticis
commendatur tanquam bonum , lau
dabile, Deoque placens juxta illud Apolloli, Philip p. a. Cupio dissolvi , eresse eum CLristo.
Io. Ne autem in praesenti materia capi 'laxentur habenae malitiis hominum quoad ob indiscretas, imo scandalosias quo- pro 'rundam illationes; merito huic malo Sedes Apostolica providendum da ηγcensuit, dum Innocentius XI. Anno post u- 167y. sequentes Propositiones ιtja- nes ἐζ
cent, ut minimum tanquam Joandala. παιαν
sar, e in praxiperniciosas sita sonat censura in esse damnandas, Opi Ohibendas statuit, er decrevit. Una , & ordine i 3. sic sonat: si eum debita mederatione facias soles absque peccato momtale de vita alicujus tristari, eris illius morte naturali gaudere, illam ine caci 'Uectu pctere, o desiderare ' non quidem ex displicentia persona, sed ob aliquod temporale emolumenIum . I Propositio damnata. II. Ratio hujus damnationis est quia quamvis ordinate , & salua Charitate fieri valeat, quod quis si- .ve ob bonum spirituale ipsius , vel alterius , aut propter bonum commune Reipublicae, vel etiam ad evitandum ingens malum temporale , optet alteri mortem, vel aliquod temporale incommodum; prout notat
Subtilis ιn 3. dis. 3 o. q. vn. sic enim principalis intentio non fertur ad malum, sed ad bonum spirituale ipsius vel alterius vel ad bonum Comm nitatis , & ut alter nocere desinat
Nihilominus illicitum est , &Charitati repugnans,optare mortem pra Almo ob honum temporale nonne
195쪽
modicum; quia tale bonum censetur I s. Solent hoc loco Doctores age- rumidiis esse levioris momenti facta compa- re pariter de Invidia , &Acedia, utinratione cum vita hominis, ut recte pote quae etiam sunt peccata mortalia f. notat Ioan. Cardenas in Theu Charitati repugnantia . Uerum de m spes. giea aὰ eit. Propositionem a 3. Innocen- istis jam dictum superius explicandotii XI eap. 3. septem peccata Capitalia, inter quera. Altera ,& ordine I . Propo- & haec duo connumerantur.
ννυο L sitio damnata, sic sonat: Licitiam est ioves absoluto desiderio cupere mortem atris, Q UAESTIO II.
damna. quidem,ut malum pareis dea ut b num cupientis,quia nimirum ei ob ven- De Scandalo.
tum estpinguis haereditas. Similiter &sequens Propositio, ordine I 3. merito 36. 1 ONCL. I. Scandalum re seoae est damnata; Licitum est io gaudere cte definitur, dicendoenam. de parricidio parentis a se in ebrietate datum in dictum, vel factum minus
persetrato propter ingentes divitias rectum, praebens alteri occasionem inaὰ ex haereditate consecutas . Hae ruinae spiritualis . Ita communis ,
proinde Propositiones, tanquam da-idicitur, dictum, vel factum: quia ex-mnatae, erunt cavendae; idque obra- terna tantum actios subintellige quintiones n. praee. allatas, quae fortius ur-ique omissionem ejus ὸ potest haberegent in proposito, ob amorem k filiis rationem Scandali, non autem sola 1pecialiteraebitum parentibus . cogitatio interna . Et additur , m Maled - 1 . Quaeres , quale peccatum sit nur rectum: quia non solam actio ma-ctio, qua mimictio , qua alicui homini ma- la; sed quae tanti im habet speciem tum imprecamur, v g. ut fulmine , mali, potest habere rationem Scan-t- Ap laqueo pereat, diabolus eum rapiat ,idali , si alteri occasionem peccandi&c. Resp. I. Certum est, maledicere praebitura sit. alicui serio, & ex animo, esse ex ge- I7. CONCL.II. Ejusmodi Scan-nere suo peccatum mortale, quam- datum dividitur in activum, & pass- Danae Vis ex inconsideratione actus, velle- vum. seandalum activum, quod & Lm- vitate materiae, aut si non fiat serio,idatum appellant, est illud, cui pro- vvm seu sed potius ad ostendendam suam dis- xime data definitio convenit, & de datum plicentiam, vel indignationem, pos- quo ex professo loquimur. Et hoc sit esse veniale et puta, si parens filiotrursus duplex est : nam Mandalum ad hoe h mn ancillae malum imprecetur, non activum aliud est proprium, seu per du ex . ex animo, ut ita eveniat, simulque id se tale, dum scilicet quis expressa in- fiat absque notabili honoris imminu-itentione dat alteri occasionem pectione, uti post alios exemplificat . candi , hortando, in docendo, vel Lay. G. cit. cap. 8. n. 8. faciendo a liquid ,quod per se est indu-
Et tul Resp. II. Proximo sne justaictivum ad peccatum, & hoc dicituri tuti caula serio maledicere, seu malum Pereatum speciale seandast. Aliud est optare Charitati repugnat , & ad improprie activum,ut fit,si quis ejus--eatum odii pertinet ; interdiim modi actionem exerceat, quae suapte etiam Iustitiae repugnat, &ad Con-inatura apta est alteri occasionem pe tumeliam spectat. Ita communis .icati praebere,etsi hoc non intendat:ut Eκemplum prioris est : si quis cui- si quis die jejunii carnes comedat c Piam absenti ex animo maledicat ;iram talibus personis, quae spectatis nam hoc soli Charitati contrariatur. circumstantiis possunt inde accipere o is Exemplum posterioris est: si quis χ- occasionem violandi praeceptum Ee.. rio maledicat praesenti, ae in faciemiclesiae, vel fidei jacturam celendi
us, hoc enim insuper continet I 8. Scandalum passi son generatim a
Contumeliam, quia laedit honorem est ipsa spiritualis ruina proximi , Proximi. in quam quis labitur occasione ab ReiffeUMLΜοσσLTMM. L 3 alte, a n, COOste
196쪽
Tract. IV. 'irtutibus Theologicis. α'. VII
alterius dicto , vel facto accera. In proposito tamen passivum accipitur , prout contradistinguitur ab activo , Dauda. atque alio nomine dicitur Dandalumlum ae- acceptum , seu scandalum mere passeepium. Dam estque illas, cum& praeter in- tentionem operantis, di praeter naturam, seu conditionem operis, alter ex eo peccandi occasionem accipit .
Et hoc subdividi potest in seandalum potiorum, quod ex hominis ignorantia, vel fragilitate provenit, & insandalum pharisaeorum , quod ex mera malitia alterius Ortum habet , prout olim Pharisaei, propria mali, t Ia, ct invidia ema Christum excaecati, ex optimis elus actionibus, miraculis , & doctrinis scandalizati sunt, quibus proin 8Scandalum Pharsa
Pecea. 9. CONCL. III. Peccatum sperumθα eiale Scandali committitur, quoties esisti quis dat, seu dare intendit alteri oc- standisu casionem ruinae spiritualis, ea ne dquanae. intentione aliquid dicendo , vel fatammita ciendo , ut ille peccet: & talis , quitatur . alium inducit M peccatum , intendens illius damnum spirituale, peceat duplici peccato. videlicet peccato speciali Scandali, quod opponitur Charitati , & correctioni fraternae , simulque eo peccato, quod ab altero committitur, seu ad quod induxit alterum. Ita Doctores communiter . Ratio est: quia, qui ex intentione est causa peccati alterius, hoc ipso vult illud peccatum , & contuenter etiam ipsi est reus , dc non solius peccati Scandali. Hinc talis non satisfacit in Consessione dicendo , se alterum ad peccatum induxisse; sed tenetur insuper exprimere speciem peccati, ad quod induxit, utpote vel directe vel saltem indirectὰ & in sua causa voliti. Non a . Advertendum tamen , non semper esse peccatum mortale , li- est pe expresse intendat ruinam earum proXimi et quia si hoc sit duntaxat mortale. Veniale , utput, levis Im dignatio, ad quam quis proximum inducere intendit, erit tantiim peccatum veniale ; Ratio est : quia
quantitas culpae peccati Scandali ex solo proximi damno desiderato pensanda el . Bassaeus v. scandalum n. s. xl. CONCL. IV. Scandalum activum ex suo genere est peccatum mortale, quoties qui tenetur impe- tum dite occalionem peccati proximi, ab' quanaeo, stinendo ab opere illo, quod est occa' o quatesio Mandali, & non abstinet, sir e de pecca- indὰ Intendat ruinam proximi, sive tum A: non. Ita communis, & ratio clara est: quia i ut supponitur) tenetur impedire occasionem peccati proximὶ,& in impedit, undd locum habet illud Salvatoris. Matth. agni illi, perquem scaudatum deffit. Addi
tur notanter: quoties tenetur inpedire
absinendo ere. er non abstinet: quia non semper tenetur quis abstinere, ut amplius declarabitur in sequentibus .
xa. CONCL. V. Licet is, qui Idipsi. absque sufficienti& justa causa iacit amplius opus indisserens s idem a potiori di- o evd
cendum de opere ex se malo, seu pec- tur. caminoso quo credit alios abuturos ad peccatum , censeatur cooperari peccato alieno, dando Scandalum activum,& conseqtienter peccet; nihilomincis si quis aliquid ex se indisrens faciat justa intercedente causa , non peccat, qxuim vis ex eo alterum videat sumpturum occasionem peccandi, dummodo hoc nullatentis imtendat. Ita Doctores pessim . Ratio primae partis est: quia quilibet tenetur , quantum commodZ potcst, pr-- -- cavere , atque impedire peccatum proximi; aliter enim faciendo cens
tur illud indirecto, sive insuataosa velle. Λltera vero pars suadetur ex is
eo; quia talis non cen eiurcc opera. .ri, neque velle peccatum alterius .
sed jure suo utendo illud duntaxat
a 3. Porro justa causa saetendi ali- :
quid indifferens, quamvis eo credatur alter abusurus,non solam est gra vi inve damnum, quod quis pateretur a stinendo 1 tali opere, verum quaevis alia causa, quae judicio viri madentis justa censetur. Nam msemper aequalis causa erit proporti nata ad excusandam ministrationem
197쪽
hidisserentium, culpi m abusuro factam et sed quandoque major, vel minor requiritur causa, prout& illa indifferentia remotius, aut propinquius ad illum abusum propinquant vel etiam gravior, aut minas gravis est obligatio illius virtutis , cui peccatum illud proximi hac occasione com . naittendum oppnnitur, uti notat San-ch. lib. I .in Deealogum c. 7 tu. I 2. cum
aliis. Sic vendens ornamenta , Vel fucos, quibus mulier jam parata aburetur, excusari potest a peccato mo tali , & ipso non vendente alter Uem deret : quia vendere talia ex se est indifferens , ac remote soldm dat ansam peccato ; simulque subest pronortionata causa vendendi; nam alioquin mercatori sequeretur damnum notabile , cum negando talia passi m amitteret emptores. Et ob eandem cau. iam excusari pomunt caupones vinum
praebentes illis qui timentur se in briaturi, vel praebentes coenam eis , qui eandem in die jejunii petunt, item & samuli parantes mensam , aut mensae intervientes, vel cibos coquentes , quia hi non concurrunt ad lationem, vel eomestionem, ut est inebriatio , vel fractio jejunii, sed ut est quid deserviens ad resectionem, quod non est intrinsect malum , sed indisserens .a . E contra vero Innocentius XI. re sequentem Propositionem, Ordine s). damnavit. Famulus, quisubmissis hum ris scienter ad iuvat herum suum ascensere per fenestras ad lyuprandam viri nem, , multoties eidem deffervit deferendo scalam, aperiendo
Janua , aut qui talis cooperando,non pectar mortaliter, id faciat metu notabilis damni, puta ne a Domino malὸ tractetae ne torvis oeulis ais ciatur,ne domo expellatur. Et merito haec Propositio damnata, sicque vitanda est, leo quod actiones illae admodum pro- li inqΠe ad peccatum accedant, imo ad id cooperentur, dum quis eas scienter
mere passi vum, seu acceptum ex ninstra operatione, quae neque in se, ne que in specie externa Illicita est, interd im permitti potest , interdum
non. Ita Layman lib.2.tratu. I. c. I 3. n. g. cum allis cominuniter. Ratio est:
quia praeceptum impediendi spiritualem ruinam proximi non permittenis do Scandalum passi vum, est praece pium affirmativum: hoc autem non semper obligat , sed concurrentibus certis conditionibus. χε. itaque Scandalum merd pass- Auindivum permitti non potest, sed debet non pose impediri, quotiesculaque nulla ratio fit pernecessitatis, vel utilitatis propriae, aut mitti . alienae cogit nos quippiam agere ex quo putamus alterum sore scandalizandum , sed sumpturum occasionem peccandi : quia lex Charitatis nos obligat impedire peccata prinximi, non minus, ae alia ejus damna , si iacile possumus : Eeontra
vero ob causam necessitatis, vel utilitatis , potest permitti Scandalum mere pallivum: ac proinde, si urget necessitas, vel utilitas, licito aliquid caeteroquin non malum sit a nobis, quamvis exindd alii sumant Scandalum , seu occasionem peccandi. Exempla nonnulla patent ex diei is n. 23 17. Quinimo fas est ob iustam cau- An ea tam necessitatis, seu utilitatis, pe- causa hintere ab altero talia , quae recto, & sine citum peccato fieri possunt notanter hi fit,pete- additur, quia nunquam licet inducete re ab alterum ad agendum id , quod sine alio impeccato fieri nequit tametsi alter male,& non sine peccato hoc praesti- non fineturus existimetur. Sic licite ab usura- peccatorio In casu indigentiae petitur mu- praesi- tuum , quamvis ille sciatur usuras turus exacturus, di sic peccaturus. Simili- oxistiter, si ut necessitas postulet, possum ab Infideli juramentum exigere , t cet sciam ipsum juraturum per falsos deos. Insuper Parochianus potest a
Parochoconcubinario exigere,& reeipere Saciamenta, quamvis timeat hunc non nisi cum peccato ministraturum. Ratio est: quia talia opera
pomunt licita praestari,nam potest Sacerdos praemici,si velit, Consessione vel saltem contritione, absque ullo
198쪽
16 8 Tract. V. De Ii tutibus Theologis. Dist. VIT.
peccato ministrare Sacramenta, al- tam veritatem impugnat: vel ex inter jurare per Deum verum, si hunc tentione virtuali , siquis doctrinam. agnoscere velit, aut dare gratis mu- impugnet non curans si ve ea sit vera , tuum: unde quia habeo justam cau-isive falsa. iam exigendi, non pecco talia exigem 3I. Caeterum Contentio, seu veri- do, ac permittendo eorum peccata. tatis impugnatio , est ex genere suo Vmte 'sud a 8. CONCL. VII. Major tamen peccatum mortale quamvis ob im- dioenia causa requiritur, ut permittaturipersectionem actus , vel parvitatem dum δε Scandalum passivum ex infirmitate, materiae mi esse veniale quia ori aut ignorantia, quod vocant ponitiu Charitati , &paci. Unedis quam requirantur ad Apostolus ad Galat. s. inter operaurum ἐν permissionem Scandali Pharisaici , carnis, quae excludunt a regno Coeshris ex malitia . Ita communis . Unde lorum, enumerat Contentiones. Hoc
Itomm . notant Doctores, Scandali Pharisai-itamen intellige de tali veritatis imp ci nullam plerumque habendam esse gnatione,quae serio fit; nam fili Scnorationem ; si autem praevideatur lasticis exercitii causa, aut ad expi Scandalum ex ignorantia, vel fragili- randum alterius doctrinam, fiat cum late secuturum, plerumque esse con-idebitis circumstantiis ea solet esse descendendum , aut praemittenda milaudabilis.
debitam instructionem, vel admoni- 3 a. CONCL. III. Schisma est A- sk,.stionem. licita divisio, per inobedientiam ab . unitate Ecclesiae facta. Ita in re com-Q U S T I O III. munis. Et sensus est, quod peccatum Schismatis committatur , quando De Discordia, Contentione es quis sese segregat ab unitate Eccle- schismate . siae, prout ea est Corpus mysticum, ex diversorum statuum Fidelibus tamas ONCL. I. Discis aest disesquam membris inter se, di cum uno Discor- ea sensio voluntatum circa Capite Christo, ejusque in terris VbZa , bonum . quod ex Charitate velle de- cario connexis compositum. l uic. bemus. Ita D. Thom.2.2.37. 33. Schisma opponitur Charitati, lari. I.&alii. Sicut enim concordia , qua tenemur diligere Coreus mysti&pax consistit in consensione uolun- cum Ecclesiae, ejusque Oput viitatum, ita discordia in earum dissen-ibile, Christique in terris vicarium lsione. De hac utraque extat vulga- Romanum Pontificem . Unde D. ltum illud Proverbium: Concordia res Augustin I. I .de Serm. Domini , ea . .
parvae crescunt , Discordia magnae H- aim. Ubi charitas non est , non potest esse labuntur. Dicitur in data definitione,Jjusitia, quam Charitatemfi schisma-Dissensio voluntatum eirea bonum, nam ti ei haberent, non dilaniarent Corpus dilcordia circa malum non est viti MCMisti, quod es Ecclesia.
sa, sed laudabilis. Et additur, quod 3 . CONCL. IV. Schisma subdi- δεδεμ.ex Charitate velle debemus . non enim viditur in purum , & conjunctum est peccatum Discordiae, dissentire in eum haeresi. Suisma purum non op- bono, quod facere ex Charitate non ponitur Fidei, sed Charitati dunxta- lienemur, V.g. si socium rogantem, ut Xat & paci: uis quis ex mera mali--
cum eo Religionem ingrediaris , autu tia abstraheret se ab obedientia veri iam his l . . Peregrineris, sequi recuses. Romani Pontificis . calteri adhaere-C I ρ, 3o. CONCL.II. Contentioest im- ret. Sesisma conjunctum cum haeresidu- levi , pugnatio veritatis cum confidentia citur, quando insuper negatur aliqua . fclamoris. Ita Layman lib. a. propositio Fidei, ut puta Primatus cap. II. cum aliis. Et haec dupliciter Sanctae Romanae Ecclesiae,aut hujus fieri potest; nimirum vel ex intenti, modi. Et quidem Schisma plerumqueBςformali, quando scilicet quia agni-itandem transit inhaeresim, prout no-i tatur
199쪽
m. De Discordia, Contentione , er Smismate. 169
tatur c .larer haeresim a s. q. 3 ibi: si' aquidem in principio aliqua ex parte in resili potes : eaeterum nullum suisma non aliquam sibi confingit haerestn,ut re- . M ab Ecclest a recessisse videantur.
-res quid faciendum sit Iaci π tempore hismatis , quando electi sunt duo Summi Pontifices λ Resp. I. ις' ς Si sit unus certus Papa, de quo pru' in θύ denter dubitari non potest, ei erit ad m ti haerendum; & qui alteri favent, sunt q* 'ε Schismatici. Heat Resp. II. Si vero in tali casu te o gitimus Papa sit dubius, ita ut non o p possit prudenter eosnosci, nulli estri π - adhaerendum. Ita Marra disp. 13.de
Sylvester, Bassaeus, &alii. Ratio
eli;quia revera tunc nemo ex illis duobus habet verum jus in Ecclesia acquisitum. Accedi quod temerarium sit, ac periculosum, dubia habere pro
Os ima 3 7 unusquisque tunc se ge-
, ,Hι Chxilio Capiti adhaereat , duos
ιε- νὰ Vi ri QS habens pro dubiis, pa-' ratus uni certo adhaerere , quando Ecclesiae provisum suerit de certo :quod si contrarium fiat, Schisma s vetur , dc hac ex parte peccari potest. . Interea vero Christiana Plebs satis-saciet adhaerendo suis Episcopis, Parochis , & Doctoribus Catholicis , semper parata adhaerere illi Papae, quem Ecclesia tanquam legitimum receperit . Et haec sententia Sua-rezii est tutior , ct in praxi te
38. Nihilominus Sayrus in ra foro lib. 3 cap. s. num. 22. dc Trul lench arbitramur , quod quamdiu causa est dubia , & duo vel plures contendunt de Papatu , ac se pro Summis Pontificibus gerunt ;nee per Concilium Generale res est determinata , tam ipsi , quam sequaces eorum a peccato excusentur; dummodo parati sint ad determinationem Concilii, Papatu se abdicare , & ejusdem Concilii determinationi, ac Decreto acquiescere. Cete- .eertim prior Suar ii sententia tutior est , dc merito tenenda. BaD
33 Colent hoc Ioco passim Docto' Idistibo res agere de Bello, sive quod .
per ipsum Charitas plurimum laedatur praesertim si est injustum , sive quia finis villi pax , & securitas ,
arg. c.Noli a 3.q. I. ibi : Bellum geritur, ut pax acquiratur. De quo proinde loquendo, sit o. CONCL. I. Bellum est con o ..flictus armorum , authoritate Primcipis Superiorem non recognoscentis indictus . Ita communis . Dissere autem 1 Seditione & Riis , μοσse- quod Bellum sit multitudinis con-' Ic tra extraneos, Seditio multitudinis contra multitudinem ejusdem Com- in munitatis : Rixa vero paucorum , vel singulorum, contra paucos vel . si ngulos.
t. CONCL. II. Bellum, side- Bellum
bitis conditionibus vestitum sit, eπ-n natura sua licitum est. Patet hoc ex rura sua innumeris Sacrae Scripturae locis licitum
Idque intelligendum est , sive Bel - es sid/lum sit merd defensivum, utpote quia nas cX. Iure naturae licitum est , Vim Vi re' ditiones pellere: sive etiam offensivum, quo babeat. tumitur publica vindicta de gravibus injuriis, si aliunde congrua satisfabio
justum tres praesertim requiruntur conditiones , videlicet authoritas legitima Principis Superiorem non recrenoscentis; justa causa , & recta intentio. Ita Doctores communi
ter cum D. Thoma a. a. Praeston. . o.
artic. . Et quidem si prima vel secunda conditio desit, Bellum non solum Charitatis, sed etiam Iustitiae contra- .rium est cum onere restituendi damna illata: si autem deficiat sola tertia conditio, id est , intentio recta, non
est contrarium Iustitiae, sed soli cha-
200쪽
iro Triat. IV.De Virtutibus Theologicis. Dis. VIT
ritati. Mastrius diis. Io Theot. Moral. i 66. Illud vero apud omnes ineon-n est, milites, quinaratisdi U 'VC m M r i xr D n is , , qui Darati si P. s I, CONCL. 1 v. Potest Bel- qui quemcumque ad Bellum i
tum ex utrauue narte esse iustum tom senis . . 4 c. .
G ι eκ utraque parte esse justum tem, sive justum sit, sive iniustum Ablium formaliter , .n m ta- materiali dummodo stipendium praebeat veria aeutrisq; ter , Ita citatu Mastrius π. oy- cum sari in malo statu ; re nisi propositum sis iis commun1 . Et quidem Bellum non mutent, a Confessario absolvi non Justum posse eae utra e parte esse justum posse. Layman ibidem. Bassaeus eter . f.,misti materialiter, seu a parte ret , ac n. 9.& aliis. γὸν,.hbis per is loquendo, patet eri eo: quia 67. CONCL. VI. In Bel Io iusto , - - Hibi realiter, ct a parte rei, soli uni par- licite occiduntur omnes nocentes misi. ti . test competere Ius . C terum rebeIles , non solum in ipso pupnae, es ire. quia saepEOb ignorantiam, vel diver' eongressu , sed etiam post mrtam visarum opinionum probabilitatem , ctoriam , si eorum mora ad vindican
hoc jus ignoratur, hinc per accidens seu sormaliter accidere potest, Bellum ex utraque parte esse jussum , prout simile quid saepe numero contingit in causis civilibus, sive seren-
δε λιθὸ Belli, pro Principe ad , .s T Mςilum ma V ante praesumere, eique o,quis, s di mii itare possunt. Ita Lay
re P R-xio est; quia in dubio quis
dam insuriam, di pacem atque securitatem firmandam,necessaria videatur , nisi forte sub promissione ubiae sese dederint, tunc enim pactum erit servatulum . Ita Mastrius locicit. cum communi. Additur tamen, nis fori.sub promissione ere. Nam ut dicitur cap. Noli Σ3. quaest. T. Fides, quando promittitur, etiam hostifervanda es.
63. Porro Innocentes' quales de HIure naturae sunt pueri. ac mulieres: In cR V Pri riue t ri his, sunt pueri, acria ulieres : in Iure vero Ecclesiastico Religiosi,
dic de militibus ces ac rusticani, idque fecundum conductitiis , si illis postea Bellum ris praesumptionem , quamdiu con- imperetur , de cuJus Justitia dubi- trarium de ipsis non ostenditur , arp. tanu manifeste non constet de injusti- e. Innovamus, de Tretua opace. ln-- . . Ax . . 00 qnt , inquam , per se atque ex, oti, mis*x tinxentione in rullo occidere nunquamdje nn , Vocati ad Bellum , licitum est , per accidens tamen, aceraeter intentionem aliquando pos-i 48 ij. Hentur , ia de Iustitia Belli dubi- 1 unt occidi, ut puti s Ilallum geri vellent, ita ut in neutram partem prin victoria obtineri nequit, nisi innocen- center alientiantur , plerumque mi-ites una cum nocentibus, quibus perlitare non possunt: quia nu Ila cogen- mixti sunt, simul occidantur: prout te, aut exculante obediendi necessi- accidit in arcium eversione, urbium tale, inponunt se periculo gravissi- expugnatione, &c. Nam tunc ramae inJuriae inferendae. Dicitur , ple- tio boni communis praeponderat prissumque; nam si quidem causa bellam vato. di inculative apparet dubia , simul CONCL. VII. in Bello ju- In Bet Ten praesumptio sit , Principem sto bona mobilia ab hostibus capta justo ς-nsiliniis causam illam prius iure Gentium fiunt cccupantis . acquirlicitum est , per accidens tamen, aceraeter intentionem aliquando pos-lunt occidi, ut puta si Bellum geri,vel victoria obtineri nequit, nisi innocentes una cum nocentibus, quibus permixti sunt, simul occidantur: prout accidit in arcium eversione, urbium expugnatione, &c. Nam tunc ratio boni communis praeponderat privato.
s. CONCL. VII. in Bello ju- In Betusto bona mobilia ab hostibus capta justo Mutture Gentium fiunt cccupantis , acquir quod verum est , nisi consuetudo ; turbona examinasse, bonaque fideiquod verum est , nisi consuetudo ; turboan ad Bellum procedere; damnari non vel leges particulares locorum com
debent milites, etiam extranei, si eidem , deposito practicd suo dubio, pro stipendio serviant. Laymδες ctr. cum liis . trarium statuant: Bona autem immobilia fiunt Principis, vel Rei blic ustum Bellum indicentis. Ita communio; & patet ex β. Item ea.