장음표시 사용
351쪽
aliqui Thuli exessent ab Ustura. 32 3
mutui; atqui hoc non fit in casibus, alias, ordine r. Propositionem dam- praemissis, ergo.
an ἐν 38. Quaeritur II. Utrum in mutuo muru' si licitum paeisci ; quod si mutuata-
νεμ ρο- rius statuto tempore non solvit mu- isei tuum teneatur certam psnam solverest ηο δεμ ultra sortem principalem/Resp.amrmativὰ cum Scoto 3.d. t 6 qagdese-etando,& aliis passim. Ratio est. Tum quia talis poena imponitur, atque exigitur ad hoc, ut mutuatarius hac ratione quasi constringatur ad sortem principalem statuto tempore redden-α dam&ne culpa sua impund fallat . ' Tum quia ea non solvitur praecise vi mutui,sed ob moram, sive culpam sol-m vendi mutuum siquidem debitor,quia est in mora culpabili, peccat contra Iustitiam, retinendo alienum invito
domino, ac proinde is juste punitur
nemo ρο- 39. Uices. Nemo potest alteri ρο- νὸβ ἐm nam imponere, nisii Superior, ergo. reno e , Resp.distinguendo assumptu . Nemo αμ Sti, potest poenam legalem, atq; judicia- μνων s lem imponere nili Superior, concedi-
P modo. tur: nemo, nisi Superior, potest im-mnere Poenam conventionalem, negatur Haec liquidem eκ pacto,& mutuo paciscentium consensu , atque cliventione proficilcitur, juxta quod
Reg. 86. Iuris in s. dicitur, Contractus ex conventione legὸ accipere dignoscuntur, cum concordantiis. prior autem vel ab ipsa mei lege,vel ab auth ritate Superioris, v. g. Iudicis descen-
, die, & ad eam potest obligari etiam, invitus, sed non nisi per Superiorem, Pro μω o. Ouaeritur III An pro sola ca-
, εμερον rentia pecuniae possit in mutuo quid- pecu'i piam exigi/Resip. negati v 8. Si quidemii carentia illa pecuniae ad aliquod tem-ὸ ε β- pus , est intrinseca& essentialis nami tuo I ergo sicuti pro mutuo, ita & pro ι illa caretia, nihil licite exigitur. Hinc Alexander VII. anno t666. jure condemnavit hanc ordine η . Propositi in ne licitum es mutua ui aliquid ultra sortem exigere seMBoet ad nos reperendam sortem usq; ad certum tempus.
Nam falsitas hujus Propositionis patet ex proxime allata ratione. Similiter merito InnocentiusXI sequentem navit; cum numerata pecunia preti
fior fit numeranda, nullus sit, quι
non maioris faciat pecuniam praesentem , quam futuram , pores credit. aliquid ultra sortem ὰ mutuatario exiere, er eo titulo ab usura excusarι .la nat Propositio damnata. r. Nec urget quod pecunia praesens,seu numerata videatur pretiosior numeranda. Resp. enim, hoc non ac-
cidere ratione pecuniae secundi im se praecise spectatae, sed quatenus pra sens pecunia est utilis ad negotianda lucrumque quaerenda, &e. Alioquin considerando pecuniam secundum se praecisd, atque independenter 1 luero cessante, & secluso omni dano emeringente, periculaque amittendi sortem principalem , ct difficultatem is amrecuperandi ; tantundem est,peoini 1 jacere in propria, vel alterius cista .
Quinimo securius pro parte mutuan iis manebit pecunia illa apud mutuatarium, ut si furto, aut alio casu inopinato pereat, damnum mutuatario emergat, non mutuanti: qui eam pinste1 statuto tempore absque alia difficultate uti supponitur ) integram
recipiet. 2 . Neque etiam obstat Reg. Μinus
nem habere quam rem. Nam, ut recte
notat Glossa ibidem, id procedit ra- ιὸν. ρυῆtione dubii eventus execut ion is , sen- ν- quoistentiae incertae, nec non & difficulta- modo . tis in prosequenda actione interve
nientis et alioquin enim seclusis similibus periculis, & incommodis, locum
habet Reg.qui action I s. f. eoae asserens Qui actionem habet ad rem re perandam ipsam rem babere videtur. Au as. 3. Quaeritur IV. An auctoritate rhoνira o Prineipumsupremorum, vel consue- Pνἐncipatudine Provinciar si, possit in mutuo Iuromo.
quidpiam exigi ultra Θrtem ρ Ratio νο μὰ dubitandi est; quia in primis jure Ci- an mutuo vili videtur hoc concedi, ut L Placuit aliquis J de Usuris, ibi; Plaeuit licitas usuras ex gε μ'
mssepeti ;juncta l. Eos C.qui eod. cum νη μηδε ..concordantiis. Deindὰ id convincere videtur uraxis totius Romani Imperii
post Recessuminputatorum Imperii
352쪽
Redolpho ΙΙ. confirmatum, quinque x in Germaniae respondet Ensel. 'pro centum mutuo datis annuatim cit n. O.post Henricum Canilium recipiens. Tandem Princeps supre- Iliaris, cap. I. n.9. jure imperii quin-mus ob dominium altum potest per que pro centum tantum permitti ex INHA , 'ν Commune Statutum,seu Legem, aut praesumptione lucri cessantis , damni etiam Rescriptum, ex causa justa dc emergentis, aut alterius justi Tituli; publica transferre dominium rerum unde commaniterSumma illa dicitur proconia
quarundam ab uno in alterum, ut pa- peti, & accipi per modum tet in Praescriptione ; erso idem po- Αc proinde, si secunia revera fuisset p., υ teii fieri in moderatis Usuris . otiosa apud mutuantem, & nihil in ina, Resip I. Quamvis valeat tex, tersit eam mutuo dari, volunt pleriq;
quae ad vitandum majus malum sta- inquit Engel talem non re imm ari tuat certum modum Uiuris ne vide- nem ab Usura in Foro conscientiae .ram.n licet usurarit sub aliquo praetextu lu-σae υ- cri cessantis, vel damni emergentis sicit . &c.nimium a debitoribus extorqueant, nulla tamen lege, vel consuetudine Paovinciarum, possunt Usurae reddi licitae. Prima pars est communis Doctorum: eamq;tradit Engel. tit.de
ur. nu. Io. Sic enim usurae non ap-Probantur,ut licitae,sed permittuntur duntaxat ac nimis excessus eam cohibetur. Altera pars sequitur ex dictis T. I quia usurae sunt prohi-hitae jure Divino & naturali, cui nulla lege positiva, vel contraria con-- - . suetudine derogari potest arp.c. ult. de consuetudine.
' , , is Ad rationem dubitandi, & in
νυνυ PU textus juris Civilis dici tur, de mente juris Civilis varias
esse Doctorum sententias , nam non
nulli volunt, jure Civili esse quidem
permissas Usuras, in quantum eaS non punit ad vitanda majora mala seu peccata ; non tamen approbari
tanquam licitas, prout simile quid contingit in publicis lupanaribus, &quibusdam aliis. Alii jus Civile eriplicant de Usuris ut vocant in compensatoriis, quidpiam ultra sortem exigentibus ratione lucri cessantis , damni emergentis, vel alti rius sulti Tituli : non vero de Usuris lucrativis, hoc est de iis quibus exigitur lucrum vi mutui ultra sortem principalem. Qu si vero Leges Civiles
permitterent Usuras hasce lucrat- vas, dicendum, eas, seu laventes peccatum, esse correctas jure Canonico , Clem. un. de Usur. ubi non ex praesumptione,sed ex veritate proceditur. 7. Dicitur notanter, sesunt pseri' altiforique. Nam propter ultimam rationem opinio νι- dubitandis .allatam conantur ali fert-
qui hanc consuetudinem ab Usura excusare, eo quod excessus i illa non irecipiatur praecis8 vi mutui thoc enim repugnat juri naturali ast Diu,
no in sed ob auctoritatem Supremi Principis, seu Reipublicae, propter ipublicam utilitatem obdominium altum validantis tale pactum. Ita Christoph. Haunoldus tom. 3. degus. est Iure, tr. 9. cap. 3. g. 8. citans Sa vers.
Contractus n. . dc Tannerum ram. FHis. 3-q. 6. dub. y. n. 79. Alia ἰών 8- Λdditur etiam num 6. aut Tittitialterius iusti Tituli. Siquidem praeter
lucrum cessans, aut damnum emeris p Οιn
gens , possunt intervenire nonnulli excu teri alii justi Tituli, annuatim accipiendi quinque, v. g. pro centum, ac prae rsertim sequentes . I. Ob contractum Societatis sive expressum, sive foetua. saltem. implicitum , ac lege publica , Vel consuetudine patria constitutum, in quo unus pecuniam, alter vero industriam confert, nam justum est, ut si alius mediante mea pecu. lnia negotietur, lucrumque honestum acquirat, virtute talis contractus S eletatis mihi partem lucri attribuat. Engel. tit. de Usuris p. nu. II. Hoc
ipsum plures Doctores concedunt etiam de ilio contractu Societatis, lquo quis salva sorte principali , ad lpotestatem dissol vendi pro libitu con- ltractum ipsum , dat mercatori pecu-
353쪽
nlam,ut is instituta negotiatione sic, vel lucrum inde capiat, si ve damnum. Patiatur, in annos singulos teneatur certum quid solvere,v.g. quinque pro centum: ita tamen, ut soluto illo mo- dico alter velit, debeatq; semper esse Contentus , non considerato majori lucro, si quod inde mercator, advene.
II. ob re alios II. Ob Contractum Centus, .ai,aria si debitae conditiones concurrant , Conμι. posse annuam pensionem juste exigi, amplius patebit ex proxime dicendis
Et quidem passim latenturDoctores prori eontractum in aliqua Regione usita' tum, & ii Vitis etiam probis atq; ho Co,reri, celebrari s blitum , non ficile; .., condemnandu esse iniquitatis, simul-' que ex parte rudioru sussicere, si implicitu intendant justum talem Titulum , undd consuetudo illa ortum habuit; aut velit contrahere modo, quo
de jure possunt, meliori. Qinia si quis
Rutem eX mutuata pecunia sua lucra
quaerat praeciia vi mutui; id nulla ratione potest 1 peccato excusari; cum repugnet juri naturali, ac Divino.
μ-M H 49 - I se appellatur a pugno,quia trium . t res,quae pignori dantur, manu
. seu pugno traduntur:unde etiam quidam putant ,pignus Woprie rei mobilis asse prout nota nter I Plebs f. de mera. Agnis. Porro Pignus accipitur vel pro re ipsa in pignus data, vel pro contractu,ac resultante inde obligatione Pignoris,ut in simili dictum si perius de mutuo, c.ὶ Differt autem Pignus ab
I. num. 2. Hypotheca, quod pignus proprid dixi Oomodo ctum rei mobilis creditori a debitoredi σαν traditae ad l praestandam iecuritatem inb mpo. de s bivendo debito, vel adimplendo ε promissis: Hypotheca vero sit rei immobilis: ut sit alteri in securitate solvendi debiti pothecetur ager, din
' mus, vel hujusmodi res immobilis. Detoetero Pignus, dc Hypotheca, pari ferme passu ambulant, & quod dicitur de uno, servata proportione intelligendu est de altero. Quinimo allata quoque differentia non sempero servatur; nam Pignus quandoq; attribuitur rei etiam immobili, quς tra-d i t ur credi tori, arg. l. i. f.de Religiosi, sumptibus funerum, ibi .sui pignoνι dedit agrum. Circa quod
chri leos iit licitu necne λ Ubi sciendum est Antichruin eme pactum inter creditorem & debitorem,ut credi- tor tam diu pignore uti,& fructus ejus 'lucrari possit donec debitnm sibi re stitutum sit. Quo praenotato. I. Resp.cum communi, pactum Antichriseos regulariter esse illicita ac usurarium. Ratio est .quia alioquin creditor ultra pecunia, quam mutua 'dedit, aliquid lucrabitur causa solius mutui,quae est Usura:siquidem in tali casu creditor lucraretur fructus eκ Pignore. Hinc in jure Canonico c.Cucontra de Pignoribus, habetur , quod secundumCanonicas sanctiones fructus restitu , er in sortem debeant eo uta
citur , quod sit usura lucrifacere fru-kus rei pignoratae. sa. Dicitur rerutariter: nam possunt .
quandoque alii austi Tituli intervenire,ut liceat fructus ex Pignore lucrari. Primus est: si fructus ex Pignore , e. vel Hypotheca percepti, non luperet quantitatem pensionis,quae jure Census , super eadem Hypotheca secundum morem patriae constituti, exigi potest. Secundus est : si creditor fundum, qui pignori destinatus erat ,
certo pretio emat, cum pacto revendendi,nam tunc creditor fit verus d
minus illius landi, quamvis ipsum re- Vendere teneatur , quando alter vult 'pretium principale refundere . His addi poterunt casus illi, in quibus ratione lucri cessantis, vel damni emeria gentis, licitum est aliquid in mutuo ultra sortem Principalem exigere . 'iItem & nonnulli alii casus, de quibus notastae .
354쪽
3 3. Quaeritur II. An in Pignoribus i Darius. Qui vero pretium dedit, selicitum sit Pactum Legis Commi - triae λ Ubi notandum, quod pactum LegisCommistbriae dicatur illud,quo creditor cum debitore convenit, ut si Intra certum tempus non fuerit debi- , tum solutum, Pillnus pleno Iure acquiritur creditori. s . Resp eum communi Doctorum
hujusmodi Pactum Legis Commissoriae in pignoribus non valere, sed veluti usurarium reprobari, & quidem tam a Iure Canonico , c. significante,
vlt. C. de pacti, pignorum . Ratio est: quia Pignus ordinarie plus valet , quam ipsum debitum; unde ejusmodi pactum vere est usurarium . Debet proinde in tali casu Pignus vendi, ac preti si sortem principalem excedens ipsi debitori restitui: sicuti observatur in Μontibus Pietatis, si debitum tempore dehnito non solvatur. Nonnulla alia,quae de Pignoribus dicenda forent , potius ad juris interpretes examinanda pertinent , quam ad Theologiam Μoralem.
aliis acceptionibus , Censurin proposito idem est,ac jus contractu
aliquo constitutum, percipiendi annuam pensionem ex re, de persona alterius. Ita in re communis. Nam, quamvis interdum ipsa pensio vocetur Census, proprie tamen loquendo
Census non est ipsa pensio, sed ius
eam exigendi. Et hinc, si per contra-inam Censualem quis vendat Censum, non vendit pecuniam, aut fructus annuos, sed jus quoddam,ratione cujus emptor census potest annuatim exigere certam pecuniam , aut fructus ex re alterius,
' ille, qui accepta certa pecuniae quan titate supponit rem suam Cenoui, sese obligando ad solvendam annuatim certam pensionem ex ea dicitur Cen-que Censum, seu jus percipiendi pensionem annuam ex re alterius emit , vocatur Censualsa.
3 . CONCL. II. Census valid dia CenoaΓ- viditur,& primo quidem in reler vativum,&consignativum,deinde in rea- . . lem , & personalem, & perpetuum , ac temporalem, di hujusmodi . Ita
38. Census reservativus dicitur,cum Conso quis rem l uam pleno jure dominii id νεμν ρ est tam quoad dominium directum , , qvi quam quoad utile transfert in alium, ρο-ώ- donacdo, legando, vendendo, aut . permutando, reservata sibi annua pe- sione ex re illa praestanda. Et hunc esse Iieituni,delum itur ex Lult C .de R rum permutat. dc patet exemplo Iosephi, AEgypti Protegis, qui AEgyptiis
deditTerras, prius tituloPermutatio nis pro tritico subjectas dominio Pha' c.,noraonis, sub annuo censu Pharaoni e Uuua. praestando,Genese. 7.census consigna' risus. tivas dicituri quando quis super bonis suis , quorum dominium directum ea utile retinet, vel etiam super persona sua alteri ius pensionis annuae consi gnat. Et potest hic Census alteri constitui mediante contractu Donati nis, Venditionis, vel Permutationis, aut a Ilo consimili, quamvis hic potissimum sit sermo de Censu , qui Emptione constituitur ..Census confinativus subdividitur C.Uis in realem, ac personalem. Realis est, σωID, qui fundatur super re, v. g. super domo, agro, vinea tua & ideo comita . tur rem, ad quemcunque possessorem perveniat, donec Census redimatur.
Census personalis est, qui fundatur super certa persona obligante se ad amnuam pensionem sine ordine ad aliam rem, qua pensio sit solvenda, quan vis interdum securitatis gratis fundus aliquis Hypothecae supponatur, ut ex eo praestetur pensio, ii haec a persona
hi, qui . .nse so. Insuper ratione temporis futuri
dividitur census in perpetuum , dc
temporalem. Perpetuus autem subdividitur in redimi bilem, qui videlicet restitutio per penditorem pretio '
355쪽
VI. De censibus, ct an sint liciti ppotest redimi & in irredimi bilem , t est ager, domus,&hujusmodi
qui amplieis redimi nequit. Temporalis etiam subdividitur in eum, qui
extenditur ad certum tempus, P. S. ad triginta, vel 3 o. annos, ct in eum, qui extenditur ad tempus incertum , utput ad vitam unius hominis vel duorum ; &hi Census p: Oprio nomine dicitur vita itius.
61. CONCL. III. Census conmgnativus realis, sive perpetuus, sive temporalis,ac etiam vita littus , est licitus, ac neutiquam usurarius, sit eo pretio fuerit emptus, quod vel lex ta- Navit, vel loci consuetudo approba vit. Ita omnes Doctores,&constat ex Extravag. ΜartIni, Θ Calixti III. quarum utraque habetur in jure Canonico, inter Extra vagantes communeS,tit. De Emptione, o vendit . ubi
ex prosectis definitur, ejusmodi contractus Ces uales seu Censii seni Ptos, in quorum redditibus, ac fructibus , plerumq; Monasteriorum, Hospitalium , Ecclesiarunaa Beneficiorum Ecclesiasticorum, fundatione, atque proventus digno cebatur consi itere , si licitos, Iurique confoνmes, Ten' entes eo1 dem , ad ipsorum solutionem censuum, oe reddituum juxta dictorum
contractuum tenores e caciter teneri . 61. Accedit ratio: quia Ullira non coni mittitur, praeterquam in Mutuo, arg. an. 3 fgner averis I . q. dc patet
ex i psa de fi ni t ione Usurae n. I I. allata: atqui in Centii non intervenit Mutuum, sed verus contractiis Venditio.
nis & Emptionis ; nam Censuarius vendit sub certa pecunia ipsi Censu a listae jus percipiendi fructus aliquos
ex suo agro, predio, &c. ergo. Confirmatur: quia Census est veluti pars quaedam usus fructus; nam continet
jus percipiendi partem fructuum si veannorum reddituum, quod jus est hie& nunc certa pecunia com Paratum
non minus ac donatione , vel titulo legati comparari potest.
ut contractiis Censualis sit licitus ae justus, iure naturae requiruntur sequentes conditiones. Prima est, ut Census conii ituatur in re frugifera ut
Nam census venditur jus percipiendisructus alicujus rei. & consequenter haec debet esse frugifera. 6 . Secunda conditio, jure naturae requisita ad contractum Censualem, est: ut jns o pretio Census vendatur,
dc ematur. Haec enim conditio ex natura rei requiritur ad quamcunque venditionem,& emptionem. Censetur autem justum pretium, quod vellege, Vel consuetudine, aut saltem iis deficientibus , arbitrio proborum& prudentum virorum taxatum est: quale in Imperio communiter censetur et se centum pro quinque annua,
tim praeitandis. 6s. Tertia conditio est: quod si res Censui subjecta pro parte, aut eX tot pereat, vel in perpetuum s secus, si ad modicum tempus cum refusione fructuum alio tempore percipiendorum in frugi sera reddatur, etiam Census ipsis pro rata, seu juxta commensurationem, pro parte,aut ex toto pereat.
Siquidem Censualista habet jus ad fructus rei, seu est dominus hujus juris: quae litat autem res domino suo fructificat,aut perit. Hinc si casu sor- . ruito domus Censui subjecta pereat absq; culpa Censuarii, perit Censius :Secus, si pereat v. g. incendio ex culpa Censuarii : nam tunc is vel debet refundere pretium Census, vel hunc super alia ro immobili constituere: ut poli Lemum lib. 2.c. 21. πu. 38. notat Pirhing. tit. de Usuris n. 89. pluribvs hanc contraditionem explicans. 66. Prasser has jure rint ae ad Altincta Census requisitas conditiones , sunt ditisnιν nonnullae aliae,quae vel in duabus Ex- ad Comuirava g. martini V.& Calisti IlI. in-jura E dicantur, vel in Bulla S. Pii V quae in- clesiasticocipit Cum onus Apostolica, super Cen- νν ust .sibus edita ac resertur tom. 2. Bullarii Romani, Constit. 79. de Pon. de novo requiruntur: ut, quod Census non
nisi super re frugifera immobili , vel quae pro immobili habetur, constitua. tur, quod Census impollerum non nisi redimibiles costitui possint. quod pretium Census ab invito repeti non possint, praeterquam si censuarius de-
356쪽
nuntiaverit, se traditione pretii velle Censum extinguere; quodcensus augeri, vel novus super eadem re conlu- . tui non pollit, & huiusmodi. 67. conditiones hietum brevitatis gratia , da Io.. v quoad eas attendenda est Io corum consuetudo I com nonnullis earum,utpote mero jure humano Eccles allico requitatis . per contrariam consueto dinem derogari possit. Et certe Bullam citatam S. Pii V. non esse ubique receptam, ut in Belgio, Gallia, Germania &c.censet Lesuus cilsap. 22. dubit. I l. in quibus proinde
locis non forent usurarii Census illi, qui aliter constituti sunt, ac in Bulla j. S. Pii V praescribitur.
personalis est licitus , quantum est
j pectata natura rei. Ita Lessius loc. cit. n. I 8. Layman, re communior Doctorum, quamvis nonnulli teneant oppositum. Rallo est : quia & hic so lummodo venditur jus annuatim p:rcipiendi aliud ex lucris, quae Censuarius sua indultria acquirit: ergo reduratio superius allata . Additur vero , quantum es ex natura reι. Siquidem juxta citatam Bullam S. Pii U. s cundi m quam Census non nisi in re
immobili frugistra constitui potest ,
secus essetdicendum. 6s. obiicies generatim contra Omnes census. In venditione aut empti ne Censuum intervenit Mutuit virtuale, seu quasi mutuu: ergo& Usura palliata. Antecedens probatur :nam in re idem est, emere pro I o. florenis Censum annuturi so. flor norum , ac mutuos dare Iocio. flore- nos sub lucro so florenorum per δε- pulos annos recipiendo,cum utrobiq; Summa capitalis se Iva maneat. Resp. negando assumptum, cum sua probatione; multiplexenim est disserentia inter Censum, & Μutuum. Prima est : quia in Censu emitur jus percis certos fructus ex re, vel perso', π,υ - - , Mutuo, utpote quod gratis fit, nullum tale jus emitur. o. Secunda differentia inter Ce lam , & Mutuum est : quia Mutuata-
rius cogitur similem in speeIe , ae nitate rem mutuatam , seu sortem ireddere imo ad eam reddendam vi Mutui se obligat: secus inCentu, ubi Censuarius vi hujus contractus seclusb pacto redimendi ad arbitrium emptoris, utpotd prohibito per Bullam S. Pii U. alii nili Censuarius v lit spontd Censum redimere non tenetur reddere sortem, sed duntaxat
Μutuo sub Usuris, obligitio principalis est ad 1bitem reddendam, &a celloria ad usuras r in contractu autecensuali principalis obligatio est ad reddendam pensionem annuam, nubia ad sortem, nisi qui velit Censum redimere. Tandem nullus justus ii, inlus potest assignari recipiendi alis quid ultra sortem vi Mutui , ut Patet ex dictis n. I s. secus fit in Ce sv juxi, proxime dicta . .
Quid, er quotu ex fit Cambium, er
ratimideest,quod permutatiis: sed ex usu vulgato, &quantum g 'attinet ad propositum, accipitur pro permutacione numisinatum, soletque. commimiter definiri, dicendo: --bium est permutatio pecuniae pro pecunia, & vulgo dicitur, 73. Differt autem Cambium hΜutuo, quod contractus Μutui uni- aca pecuniae traditione perficiatur quς reddi debet post temporis inter vallu . Cambium vero,cum sit quaedam species Permutationis, do ut des , non ante persectum censetur, quam utri De. pecuniarum traditio facta sit . Deinde Cambium semper fit ob aliquam diversitatem pecuniarum ultro citroque dandarum, cujus diversiitatis ratio in Μutuo non habetur. 74. Porro ille, a quo petitur pecunia permutanda,dici solet Camnor, alter vero, ad cujus petitione pecunia ipsi istit . . 'comutatur Campsarius appellatur,. II. CΟΝ -
357쪽
CONCL. ι I. Ombium divi- i re, cum non eadem moneta ubique sit
quid lucri capi potest . Cambium fie-
eum vocatur, quod non est verum
Cambium, sed fingitur esse , eo quod
imaginem quamdam Cambii praese- ferat: ut, quando habetur sola ratio temporis , aut quando fingitur alibi solutio facienda , de fit e dem loco cum usura. Et dicitur,s.cum quia caret humore, seu justo titulo ad pariendum lucrum. Unde hujusmodi Cam-hia sicca, taliquam usitraria, damnavit S. Pius V. in Bulla de Cambiis edita, quae incipit Ineas ro nostro &habetur to. a. Bullarii Romani , Con- sit. ii 8. dicti Pont.) quam vis caeter quin in ea appellet Cambiorum usum legillanum, es quem necessias . publicaque utilitas induxit; quod de Ombiis realibus,riteq usurpatis intelligendu .mε. CONCL. III. Cambium reale subdividitur in minutum,& locale., Cambiam minutum . est permutatio numismatum diversς rationis, & speciei: ut si major pecunia, inputa Du-gatus, cum minore, Vetus cum nova, Patria cum emerna , aurea cilm argentea , argentea cum cuprea, vetita Coni legitima permutatur. Et dicitur, Cambium minutum ; quia in eo frequentius pecuniae grandiores cum minutioribus commutantur, P.S. Duga
tusi, vel Dalerus cum sestertiis aut cruci geris Cambium locale est illud in quo pecunia praesens commutatur Camiοῦν cum pecunia distanti in alio loco. Di. I ealcisis citur etiam Cambium per litteras , pεν listo. quia plerumque litterae dantur, quiras, bus mandatur correspondenti , ut in illo altero loco pecuniam sol vat
nuto licitd aliquid, lege definitum accipit Campsor a Campsario supra v lorem nummi permutati. Ita omnes AE Doctores. Siquidem, ut ben8 notat comps ν . S- Pius V. in Bulla proximo citata , hujusmodi Cambiorum usum ne si sitas publicaque utilitas induxit,ali quin enim advenae, & peregrini, in Ierris alienis vix possem aliquid eme
in usu; ac proinde non usualem oportet commutare pro usuali, mediante hoe Cambio minuto. 8. Porro titulus in Cambio minuto accipiendi plus quam dandi ; est multiplex. Primus est locatio operae
& obsequii , quod Campsor praestat
Ggregando omnis generis pecuniaS, quae permutari petentibus polsint, atque paratum se praebendo ad easdem commutandas secundum Campsariorum voluntatem. Alter titulus est lucri, vel commodi cessantiquam saepὰ accidit, ut unum genus monetae plures , easque pretio aestimabiles commoditates habeat , quam alterum . Tertius est labor numerandi pecu am. Pluress miles titulos r sert Lemus lib. 2. cap. 13. dubitat.Σ. 79. Quaeres,an si L mulo , vel numtio tradam centum Dugatos in auro , ut solvat meo creditori, non cu
rans, qua specie id fiat: & ille Dugatos illos prius commutet pro moneta argentea cum lucro , eaque postmodum solvat ereditori, retento lucro, licite id fiat, vel potiόs teneatur talis ad restitutionem iIlius lucri 'Resp. talem non teneri ad restitutionem lucri. Ita Lemus loc. cit. num. II .d alii.
Ratio est: quia illud lucrum est fructus industriae, proveniens ex nego tiatione pecuniaria , famuli industria& periculo facta ; ac proinde nec domino pecuniae debetur, nec etiam suo creditori,utpotὰ cui integre per a liam pecuniam fatisfit. 8o. Dicitur notanter in casu posito, non curans qua specie id fiat. N amsi mens domini erat,ut illam pecuniae
speciem, utputa centum Dugatos in auro, famulus suo creditori traderet, eo quod cuperet illi gratificare, vel dare occasionem lucri. tunc peccaret famulus, commutando pecuniam illam in aliam speciem cum lucro: quia ageret contra jultam domini intentionem . Unde si exindd alteri sequatur damnum tenebitur ad restitutio nem sim recompensationem illius.
locali licite potest aliquid 1 Campi
358쪽
aao Trassii VII. De Contractibus. Dist. IV.
r. I lis; γ re lucrari, idque variis ex titulis: si e tentione contrahentium post aliquod Cam:' ον v gr. si Canapior Monachii accipiat 1 tempus cum lucro fit solutio in eodealia; uid Campi Ore IC o. flore nos, datis eicie in loco, eo quod alter alibi pecuniam no ινορών. litteris, ut Romae a suo corres poden- habeat, ut jam n. 73. explicatum. te accipiat tantum s s. vel quid sit mi- 83. Tandem iciendum, quod S. 24, id a te cum detractione alterius justi & Pius V. incitata Bulla qua idam con- conditio- colueti Campsorum lucri silve actua- lrii, licite id fit. Ita Doctores commu- lniter,& patet eκ eitata Bulla S. Pii V. Siquidem hunc Cambiorum ut umnecessitas,& publica utilitas induxit ;ne videlicet in terras remotas abitu- iri, summo cum incommodo, quin &periculo, magnum pecuniae pondus i mper secum portare cogantur. Titulus. 82. Coeletum causa , seu justus ti- accipien tutus plus accipiendi quam pollea ἐρωε ' dandi, in primis est acce libriu Scotra-CAE ερ ctus locatae Operae ad pecuniam sor- maliter, vel virtualiter transferenda in locum , quo Campsarius vult. Si enim Monach G Romam usque ccla tum florenos transferre debereS multum laborem, periculumque subitu. rus esse S hoc autem onere te liberat Camplor, cum in se recipiat obligationem numerandi tibi Romae condictam pecuniam cum magna tua com moditate : atqui tale obsequium est
pretio aestimabile; ut patet: ergo. Et ex hoc iit, ut quo longius distat locus ad quem Cambium instituitur , &quo periculosior via , eo majus auctarium exigi possi i , & soleat.
Ahἰ Tι- 8 3. Secundus titulus, quod lucrari δώβ. potest Campsor in hoc locali Cambio, est assecuratio, ac praestatim perieuli. Siquidem Campsor accipiens hic I ecuniam alio trajiciendam , non sinum suscipit onus transserendi pecuniam illam, sed etiam periculum, ut si pereat, non danti, sed ipsi Campsoripereat; atqui praeliare tale periculum traj cctιonis, ptque auecuratior, i Sei pretio aestimabile , ut constat, ergo. Accedunt alii tituli ac praesertim illi, qui in silmili de Cambio minuto prin
siccum οβ cum est illicitum, acus utarium. Ita declaravit S. Pius U. ln citata nulla ς 'Mys' de Cambiis, quae incipit: In pro nostro. Et talia iunt illa , in quibus inditiones in Cambiis realibus observandas praescripserit verum notat Leuius cit. e. 23. n 3. quod eaedem
paucis in locis, & forte nulli bi sal. p rtem quoad omnes conditiones ) sint
HIio e contra est pactio mercis pro rio,quid ρ pertio. Ita communis, &desumitur Instit. de Emptione . Tria siquidem ad substantiam Emptionis &Venditionis requiruntur. Primo res, quae v neat, sive ea nunc existat, ut equus, vacca; sive sit futura,ut fructusnalcituri: item jura & actiones: nam haec Omnia nomine mercis, seu rei venalis, intelliguntur. Secundo requititur pretium, nam sine pretio Uenditio nulla est; debetque limul pretium iin numerata pecunia consistere alioquin enim non venditio,& Emptio, sed rerum permutatio foret. Tandem ad Venditionem , & Emptionem requiritur pactio, id est, ut in rem vendendam , & preti una pro ea praestamdum, venditor & emptor colentiant. 81. CONCL. II. Pretium rerum PνotIum, generatim est duplex ; unum legitimum, quod scilicet 1 Magistratu est ρυχ Iuἐ-ta Xatum, alterum vulgare, quod ex oeualore rei plurium judicio dependet. vulgare.
88. CONCL. t II. Ex his pretium. Iegitimum consistit in indivisibili; nec licet: illud praeterire. Ratici est: quia hoc est censendum verum rei pretium quod a Magistratu definitum est , ne 'excedatur; simulque judicium Magi stratus quia aut horitate publica,& honi communis intili tu , di te pretium
coli ituit, est prς serendum judicio po
359쪽
ς-μ VIII De Emptione, o Venditione. 3 I r
pulari. Intellige, dummodo mutatis tu alicujus Priiκipis cum magno co- circumstantiis copiae, inopiae,& simi- mitatu , rerum pretia accreicere solibus , Magistratus non sit notabiliter lent in fine autem Nundinarum dila. negligens in pretio legitimo mutando, nam alioquin lex censeretur in iis qua,& posset res vendi pretio vulgari
Pretium 83. Pretium vulgare e contra non vulgμre consiliit in indi .isibili , sed habet νη pux , quandam latitudinem. Hinc fit, ut D my , pretium vulgare juxi, Doctores com- . I muniter sit triplex, videlicet fum- 'mum,medium,& infimum. Siquidem pretium vulgare plurimum pendet ab aestimatione&asse tu hominum, qui subinde varii de rebus varie judicant, & quod aliqui aestimant novem flore nis , alii aestimant decem , alii
Corona. go CONCL. IV. Loquendo der m. pretio rerum vulgari, generatim justum mercis pretium est , quod loci consti et udo approbat secundum communem hominum aestimationem ;quae quidem aestimatio desumitur ex abundantia, vel penuria illius mercis, atque ordinaria acquirendi facilitate aut difficultate, utilitate vel visu, aliisque hujusmodi circumstantiis. Ita
in re communis. Hinc 'r. Inserunt Doctores, quos citat& sequitiir Layman tib. tr. . c. I 7. n. s. cum nihil contra Iustitiam peccare, qui frumentum pretio consueto
vendit , conscius brevi tempore superventuram frumenti copiam, vel hostium incursionem , aut hujusmodi , si hae causae minuendi pretii publice ignorentur. Ratio est quia re rum pretia non ex privata unius, aut alterius hominis notitia vel affecti ne, sed ex communi hominum gest l. . matione ac sensi accipienda sunt
Idem de similibus dicendum. 31. CONCL V. Uariae sunt cauis
mutandi sae, ob quas rerum voenalium pretia pretia re- augeri, vel minui solent. Ita commu- m. a nis. Sic enim passim penuria mercium, multitudo emptora, ct paucitas vendentium, auget rerum pretia: ac d contra mercium abundatia, mul- . titudo vendentium, & paucitas em- ptorum minuit pretia. Hinc in transipiis emptoribus, merces, vilius emuntur ; idem fit tempore pestis , & post
partam ab holtibus victoriam. 9 3. Similiter merces,quae sub hasta venduntur, minoris a iii mari solent, qxiam quae in propria officina quaeru-tur, euec rogantur. Item merces, quae per partes penduntur, carius distrahuntur
ob majorem mole .liam, minusque lucrum ,quam quae in magna quantitate. Sic etiam ob lingularem affectionent, aut commoditatem , quam venditor ex re vendita habet , eaque ingratiam emptoris se spoliat, potest res carius vendi: & e contra, si emptori commodum non sit emere, sed 1 venditore rogetur, ob hanc circumstantiam aliquantulum minuitur pretium
9 . Tandem, ut taceantur plures Ratio, alii tituli variandi pretia rerum , licitum eit rem pluris vendere ratione mercauri officii mercandi: sic enim mercatores
possunt paulo pluris v edere, quam ab aliis xendi soleat, qui non ex ossicio, 'sed ex occasione aliquid vendunt. Ratio est quia pretio est φstimabile, quod illi ex officio curas, laboresque in rebus conquirendis,conservandis ,&dia strahendis assidue impendant, & qui- dem cum periculo, ne aliquae merces tractu temporis ipsius pereant.
91. CONCL VI. In Foro conscientiae omnis Venditio & Emptio, in qua latitudo justi pretii exceditur ,
est inqua,&laedens alterum tenetur ad retii tutionem, nisi laesio sit valddmodica , aut liberalis datio vel remi iasio ejus, qui deceptus fuit, saltem prae- .sumpta accellerit. Ita D Augii itinus
lib. 3. de Trin. c. 3. estque communis
Dociora id enim exigit Iustitia commutativa, quae in contractibus vult servari aequalitatem. 96. Dicitur, in Foro conscientiae. Quia s, in Foro externo, ob multitudinem litium evitandam non succurritur ali-cul, nisi supra dimidiu justi pretii de
360쪽
ptorem, ut Vel rem emptam restituat, est; quia quilibet eli dominus reIssiae, vel id, quod devit julio pretio sup ncque de ea disponeresineti pro librupleat prout habetur tu, vel eam retinere, prout sibi pla-
De rescind. vendit. juncto c. Cum dile- cuerit. Ei,πe. Cum causa, de Emρtione. Iol. Dicitur regulariter: . Aut si ' - ci 7. Uicitur ulterius, nam ibiit excipiendi aliqui casus, in flosit -- de modica: nam tunc non tenetur qui siquibus etiam invitus cogitur vendere zzsica. ad restitutionem, ob levitatem mate-irem suam. Primo quidem,in casu puriae. Quinimo, quia durum est inter blicae necessitatis,sic enim, si publiea Uhomines, in contractibus semper ob-jurgeat necessitas, v .g tempore inopiae servare exactissima justitiam, simul- stumenti, aut aliorum victualium adque modus commutantium quasi sundatus sit supra illud Legis naturae , Od tibi vis feri,boe alter aciat,hinc
Doctor Subtilis in Φdis. I s. q. Σ.-ι. R., notat, serme omnem contractum cω
comitari aliquam donatione,& mox sui33ungit.satis probabile esse,quod qua-do contrasentes sunt mutuὸ contenti , muttio volunt sibi remittere, sisecti neliquidaeficiunt ab illa justitia requi=ta. Et hanc doctrinam communiter recipiunt DD. ac ex ea Laym.Lc.n. 6. format hanc Regulam: In dubio est aestimandum,quδd contrahentes invicem remittere er condonare velint: fincon tractu inaequalitas modica, o non aimodum notabilis accidat.
Aut a. 98. Secus est dicendum, si est nota-hu ex bilis inaequalitas, tunc enim non est ci eraesumenda donatio, vel remissio,ni-sψηt di excii cum stantiis de liberali dona-c sil tione,aut ultronea remissione, possit' sumi conjectura: ut si emptor cognatus sit venditoris, & alias bene facere
solitus aut si issio facilὸ potuit deprehendi , & hujusmodi.
1 ιν tan- Quaeres, quomodo intelligem rivaleν , dum sit illud commune dictum, Res θοον ε valet quanti vendipotes. Et il-τνη ε pq lud quod habetur Lin cause cegnitione Minoribus, ubi dicitur, is pretios emptionis, Θ tenditiovis naturaliter ilicere contrahentibus se circumvenire. Resp.cum communi,nujusinodi distaintelligenda esse de circumventione lintra limites juit i pretii,seu justς ςili. Intitas justitia pretii non conresu. . in indivisibili. νον ιυδ QuaereS ulterius, an quis in-ὰτ p.ris Vixus cogi possit ad vendendum rem ad ... suamλResp cum communi, id regula-δodum. Iiter loquendo fieri non posse. statio ut um quotidianum requisitorum ,possunt justo p r Magistratum taxato pretio subditi cosi ad vendendum ejulmodi res pro sublevanda publica
Ioa. Secundo, ob publicameliam aeque ob favorem cogitur quis vendere rem publicam suam: sic quippe, si domus, v.f. vel DP m a fundus privatae personae necessariussit ad constructionem, vel ampliati nem Civitatis, vel via ublicae, aut Principis Palatii, sive Templi, Μ nasterii,Collegii, vel etiam Hospitatis,cogitur quis ejusmodi domu , vessundum taliter necessarium, justo pretio vendere. Siquidem in hujusmoti casibus favor publicae utilitatis , vel
necessitatis, praeponderare debet privatis commodis. Layman lib.ε. tris. q. c. .g. s. n. &alii.
io 3. . Uantum ad primum aNI- Ludin I net Ludus dupliciter ac- ἐπωλcipitur CProdictis,uel factis, ado, νον ac Iectationem animi destinatis. II. Pro pirus. contractu , quo Ludentes inter se paciscuntur, ut victori cedat,quod uterque deposuit. Et in isto posteriori se su hie de Ludo agitur. 1.o . CONCL. I. Ludus contractus Iure naturς est licitus,dummodo debitae eonditiones adsint. Ita communis. Ratio est:quia scut in potest te cujuslibet est, rem iam alteri d nare absolute ; ita etiam in alterum transferre sub quapiam conditione,sive ea fortuita sit, sive ex intentione