장음표시 사용
361쪽
modo instituatur , erit actus duarum virtutum, Iustitiae videlicet, ac Eutrapellae, simulque utilis esse potest ad vitandum otium, & quae inde con
diri in conditiones requiruntur ad justitiam ad contractus Ludi. Prima ut ludentes νἐ Ludi habeant liberam dispositionem rei, requisi a quam in Ludum deponunt . Hinc a. quando alter Iudentium non potest rem de sitam alienare,ut Religiosus invito Praelato, sectis,accedente ejus consensu, & Filius familias non habens bona castrensia , vel quasi castrensia, neq; alia a parte sibi concessa ad animi oblectationem, seu liberam administrationem, tunc is neq; Ludo quidpiam acquirere, neque perdere potest; unde si lucretur,tenetur ad re. stitutionem; sicut & ille, qui ab eo lucratus est. Lessius I a. rejust. Θ Jure, cap. 26. n 32. Layman n. s. & alii. RP. ios. Secunda conditio ad justitiam contractus Ludi requisita, est, ut alter alterum per injuriam, utputa minis, fraude, vel convitiis,ad Ludu non Pertraxerit: alioquin enim, si ille sic pertractus perdat, alter est ei causia damni per injuriam , ac proinde tenetur ipsi ad restitutionem; ut docet Lemus ibidem n. 7. Cajetanus , C varruvias , Sotus, ct communior aliorum; et si quidam non improbabiliter oppositum teneant eo quod talis simpliciter voluntarie luserit; & s,lum secundum qn id in voluntarid. LII. Io 7. Tertia conditio justitiae Ludi est, ut ludentes non utantur fraudibus contra leges Ludi; alioquin tenentur ad restitutionem ejus, quod sic lucrati sunt . Porro leges Ludi sunt, quas ipsi ludentes, communi consensu inter se statuerint, aut si nihil speciale statuerint, quae eo loco communi consuetudine sunt receptae . Nihil minus astutiae illae,quae vel communi consuetudine receptae sunt , vel in quas expresse aut tacitὰ ludentes contentiunt, sunt licitae: sic si quis, advertens se lucraturum, provocet adversarium ad duplum deponendum ;
aut si videat errantem in numerandis signis, & non monet: quilibet enim suas duntaxat partes agit. io 8. CONCL. III. M ludere Ludor. principaliter propter lucrum, si t pec ννinripis catum ,& quale, variant Doctores, siare ρνι Non desunt, qui id grave peccatum, pter L. reputent, ut Gabriel , Abulentis , erum, an aliique, quos pro hac sententia refert f pecca-
3. Fundamentum eorum est, quia sic aesideratur ,& intenditur principaliter damnum proximi od pugnat contra illud decimum Praeceptum Decalogi: Non concupisces rem roχι- verum haec lententia passim relinquitur ; tum quia contra dictum Praeceptum duntaxat est desiderare rem proximi modo illicito, v. gr. cu'piendo eam acquirere per surta, rapinas, vel dolos; non autem modo licito volendo, ut ea res fiat tua per justum contractum , ut puta per Emmionem, Donationem, Ludum,&c. Tum quia alioquin lucrum nullatenus intendi possit, ne quidem ut finis minus principalis; quod est contra
communem sensum hominum. ios. Alii itaque multi volunt, lu- AIM νι-dere principaliter propter lucrum , sponso. esse peccatum saltem veniale. Ita Na-
Θ8. Morius.&alii . Ratio eorum est; tum quia finis Ludi eli recreatio licita, non autem lucrum: tum quia Ludus cum . illa intentione factus, continet avaritiam. Caeterum quia desiderium ludi nisi nimium sit, non semper continet avaritiam, cum Possit lucrum honeste appeti, & proca rari; hinc Lugo eis. ect. I. nu. ait:. quod quando debitae circumstantiae
concurrerent, non sit, cur damnetur
peccati venialis. qui propter lucium principaliter ludit. rio. CONCL. IV. Nihilomi. LUGr an is Clericis, & Religiosis, Iure Ca- barumsnonico prohibitus est Lusus alearum. Curicis Ita habetur ean. a. ef 3. Apostolorum Sac refertur x. dist. 3 s. ibi: Disco- pro pus, aut Presister , aut DIaconus, ais 'leae atque ebrietati deserviens, aut donat, aut certZ damnetur. Subdiaconus
362쪽
3 34. Tract VIII. De Contractibus. D p. IV.
avr Lector, aut Cantor similia faciens aut desinat,aut communione privetur r iliter etiam Laieus. Concordat te ius. Clerici de Vita, ef hones. Cler. ibi: Adaleas'taxillos non ludant,nee hsei modi ludis intersint. Et Conc. Trid. Sessa a. e. I Resor. ubi omnes antiquos Canones quoad hoc innovavit. III. Porro nomine Lusus alearum
in jure s gnificantur omnes illi Ludi ,
qui magis fortuna,quam arte, dc industria ludentium reguntur. Et licῆt Doctores advertant, textus Iuris allegatos loqui de iis, qui nG semel vel bis
aut ad breve tempus recreationis gratia , dc in modica quantitate luserint; sed de iis, qui ejusmodi Ludo prohibito deserviunt id est, crebro,& per longum tempus ludunt mihi lominus plerique notant, Religiosos adhuc magis Lusum alearum dedecere , simulque ab ipsis propter Statum persectiorem,&scandalum , posse gravius in hoc genere delinqui. II a. CONCL. V. Lusus alearum etiam Lateis est de jure prohibitus Patet hoc tum eX cit. e. I. aes. 3y. tum exi. Alearum, C. de Religiosis er sumptibus funerum: ubi alearum usus generaliter prohibetur, adeo ut nulli liceat in publicis, vel privatis domibus, telis 1ssidere, neque inspicere, e contrafactum erit, nulla sequatur condemnatio Jed solarum reddatur, er actionibus competentibus repetatur ab iis, qui δε- derunt ere. Haec ibi. Cujus quidem saluberrimae constitutionis quς utinam ubique terrarum esset in vigore)ratio ibidem redditur: quia quidam sic Iudentes proprias perdiderunt substantias, Ac consequenter blasphemare, id
xt 3. CONCL. VI. Utrum is,qui Ludo prohibito alIquid est lucratus ,
teneatur ad illius restitutionem, variant Doctores. Affirmant D. Thmmas in . dist. I sq. Σ. art.q. Ricardus
di alii. Communior tamen sententia tenet , acquisita Ludo prohibito possereti neri, neque necessario in Foro c6scientiae restituenda esse , donec per sententiam Iudicis restitui jubeantur: Ita Co Tarruvias in o. Peccata, de EePJur. in s. . . n. I. Lessus cit e. 26. n. I PSannig, & alii. Ratio est: quia contractus Ludi Iure naturali habet vim transserendi rerum dominium,jus autem tum Civile, tum Canonicum etsi prohibeat Ludum alearum,nulli bi tamen prohibet translationem dominii, neque irritum reddit contractus L di , sed solum concedit perdenti repetitionem in Iudicio, adeo ut per sententiam Iudicis recuperari debeat amissum, prout desumitur ex citatis supra n. II a. testibus Iuris . Und8 insertur, non sufficere, ut repetitio privatim fiat; aut etiam, ut fiat in Iudicio, nisi sequatur condemnatio, qua v ictor jubeatur restituere de hac en in loquitur Ius De cit. ac proinde ante secutam condemnationem Iudicis victor nihil tenetur restituere. Lemus
alteram partem Quaestionis. attinet, contractus, in quo duo aut plures de veritate, vel eventu alicuis jus rei contendentes, sibi vicissim aliquid spondent, ut ejus sit, qui veritatem sit assecutus. Ita in re communis. Et quidem Sponsionis contractus eli Ludo valde amnis; ac proindd, quae de Ludo dicuntur, possunt servata proportione ad hunc contractum aE-plicari . LII. Quaeres autem, an certus de eventu, vel veritate rei, possit nihilo minus Sponsionem inire , atque inde lucrum accipere:ZR esip. regu la riter loquendo non posse. Ratio est : quia tunc vel error dat causam contra tui, neque enim quispiam censetur vellespondere cum eo, qui habet certitudinem rei. Vel saltem non servatur ς- qualitas, cum hic, utpote certus nulli periculo perdendi sese exponat
II 6. Dicitur, retvur1ter loquem do. Nam in primis ille, qui a prin cipio certus videbatur de veritate rei, quam sustinebat, si postea ait ro pertinaciter contradicente , ac spondere volente , incipiat sermidare, & dubitare, advertens, jam alias contigisse , ut deceptus fuerit etiam υναμ qui .
363쪽
cuae'.M. De Ludo, Sponsionibus. 3 3 s
tiam in iis, quae sibi prius certa appa- i tenus conducente non valet, ita& in
rebant, poterit tunc lici id lucrari , propter aliquale illud periculum, cui in uia existimatione se exposuit. Ita Lugo cit.disp. 3I .n. 9 Molina,& alii. aret. Deinde sit nabens certitudi-
mem protelletur alteri , se esse certum , nec velle, Nec posse spondere, eo quod nulli pericu in se exponat , ct tam ille alius contendat, Velit que spondere non obstante certitudine illa ulti Doctores volunt,Sponsionem acchiari, lucrumque retineri posse. Rationem dant: quia tunc nulla intervenit fraus, aut injuria , sibi sue debet alter imputare suam temeritatem.Sunt tamen alii Doctores , qui id negant , eo quod tune non servetur aequalitas , quae requirat ur ad contractum Sponsionis ψ ut uterque
aliquale periculum subrat, possitque& vincere, & vinci . Lugo ibiden in. I S. & alii. In praxi expeditius erit,
.m sequi dicta Aram tu D8. Quaeres , quid sentiendum sei de Iuramento, & Voto non amplius sim . - - ludendi, vel spondendi . Res p. I. δώ- ω' Quamvis Ludus secundum se , si res Mna . indifferens, & quae potest bene vel male fieri ,nihilominus Votum , vel Iuramentum de inllinendo 1 Ludo ,
validum est. Ita Sanch.lib. 3. in Deca- cap. 18. num. I. Lugo loc. cit. nu a. contra paucos alios, qui putarunt, votum vel juramentum de
abstinendo i quolibet Ludo , etiam licito , esse invalida eo quod Ludus
licitus sit actus virtutis Eutrapellae . Probatur autem Conclusio, ii simili, quia valet votum, & juramentum abstinendi a Μatrimonio, quod tamen res bona est, & Sacramentum; ergo multo magis abstinendi, delectatio. ne Ludi, ut quis Deo amplius vacare possit,Vitareque peceata non raro inter ludendum fieri solita r nam haec voluntas est de meliori bono. Sed qaa. IIo. Hoc tamen intelligendum estis ' de voto, vel Iuramento deliberatefacto, atque ad bonum finem ordinato : alioquin enim , scut generaliter votum, vel juramentum de re indisserenti, atque in Dei honorem nulla- proposito fieret. rao. Resp. II. Quando violatio Violatu talis Iuramenti, vel voti, sit gravexalιι νυ
vel leve peccatum, desumendum eli ramenti, ex intentione jurantis , vel voven- ρυσυρες tis. Ratio est: quia votum, & juramentum, est quaedam privata lex ,
quam quis sibi ipsi propter Deum imponit; ergo eatenus aliquis obligabitur, quatenus intendebat sese obliga. re. Unde vovens , vel jurans deliberate, quod velit abstinere ab omni
Ludo, si ve illicito, si ve licito, si ve in
magna,si ve in modica quatitate tenebitur abstinere ab omni,secus,si vovit vel juravit solum abstinentiam ab illicito, vel Lusu magnae quantitatiS . Iar. Resp. III. Quando non constat de expressa jurantis, vel voves ροῖ, tis intentione, tunc ea ex ipsius fine eiaratur. desumenda erit. Ita Sanchezlω. cit. idque declaratur inductione . 'Sic in primis r quando finis jurantisi uit privare se temporali hac delectatione, ut peccata sua punire , Deoque magis fer vire valeat, si non constat de alia ejus intentione, censetur sub hoc juramento omni Lusui,sive magnae, sive parWς quantitatis, re - , nunciasse,& tunc, an fractio sit mor- ω mortalis, vel venialis,dijudicandu est ex duratione Ludi. Quod si finis juratis, vel voventis, fuit vitare jacturam pecuniae ipsamque prodigalitatem , tunc ex quantitate pecuniae Ludo expolito censenda erit quantitas culpae, imo si tunc ludatur in levi duntaxat quantitate, nullum erit peccatum .
De Contractu Societatis: Iaa. ONCL. I. societas ho- oc erasnesta duorum pluriumve conventio, ad commune lucrum, secundum porportionem rerum contriabularum inter eos aequo distribuendum , suam pecuniam, industriam, seu laborem conserentium. Ita des mitur ex L. .Ο seq.f. Profocio, emque in re communi. Et quidem com
364쪽
M seri tractus Societatis est frequentissimus
..ns in in negociationibus, Praesertim copio-nuotia. soribus,eo quod ad hasce exercendas facultates unius non sufficiant , vel saltem ob multa pericula quae terra marique Oriri solent, non sit consultum,ut quis omnes suas facultates, simul uni eidemque negotiationi impendat ; sed commodi eis id fiat , si
plurium opes atque industriae cum aequali Omnium lucro, & damno , in
δοιώ,qu; I 2 3. Porro qui contractum Societatis inter se ineunt, in Iure appellantur Soeii; uti liquet ex toto Tit. f. Pro Socio. Ubi L. Is .mao. additur,quod si ego cum Titio ineam societatem,Titius possit quidem secum admittere alium socium, puta, jum nihilominus per hoc Cajus non sit futurus me us socius nam quia societas consensu contrahitur, socius mihi esse non potest, quem ego socium habere nolo sed is solius Titii, qui eum admisit, solius existat ; unde Deli mei socius meus socius non est, prout loquitur Ulpianus ibidem.
Dcἰerm Ia . Differt autem contractus Soria ιγtra cietatis 1 contractu Μutui, juxta D. Aur -- Thomam art. a. ad s. &mo odis alios maximd ex eo , quod licet se O utrobique interveniat aliqua contributio pecuniae,seu aliarum rerum,hς tamen fiat valde diverso modo. Siquidem in Μutuo dominium rei mutuatae transfertur in Mutuatarium runde ille, cui pecunia mutuatur, subiuo periculo tenetur eam restituere integrd; ac proinde non potest plus exigere ille , qui mutuavit. Secus a cidit in contractu Societatis r nam dominium rei in societatem collatae remanet adhuc penes conserentem , ita quod cum periculo ipsius mercator, seu socius de ea negotietur, vel
partem lucri inde provenientis expetere, tanquam de re sua.
13. CONCL. II. Societatis plures sunt species. In primis enim alia est expressa, alia tacita. Societas expressa es , quae verbis , seu litteris expressis, de rerum suarum commu-
nione inter duo, vel plures deliber tε contrahitur : atque in hac oportet attendere specialia pacta contrahe
tium , ci intractui societaIis nonnum
quam legitimῆ opponi solita; si qui .
dem contractus in conventione legem
accipere dignoscuntur, juxta Reg. 8 1. Iuris in 6. cum similibus. societar imcita est, quae sive verbis , seu litteris , per actus sociales rebus ipsis contrahitur : uti contingit , si duo fratres aetate majores quidpiam incommune contulerunt, atque ex eo
negot ali sunt. Atque in hac proceditur secundelm ipsam naturam S cietatis, ut sic, eo quod nulla speci etalia eonventio intervenerit. 16. Deinde Societas alia est vitae, alia bonorum, societas vitae dicitur, quando duo, vel plures conjunctim vivunt ad unum panem & vinum ,
seu tui dici solet in ad eandem mensam . Et tales debent conferre suos redditus , seu proventus, usque ad necessitatem victus, ita tamen, ut si unus eorum in convictu ex laboribus suis, vel bonis adventitiis, plus contulerit prae alio, id repetere non possit: nam fructus consumpti, j re Societatis vitae censentur invicem communicari. Reliqua tamen bona non rediguntur in commune, sed remanent singulorum propria, Franciseus Μantica lib. 6. de Tacitis Condem
tionibus,tit. .n. s. ertit. 3. n. I 2.
Ia 7.societas bonorum 8 contra diebtur,quae initur in bonis . Atque haec juxti diversitatem bonorum subdividitur in Societatem animalium , in Societatem ossiciorsi, ac vectigalium. item in Societatem omnium bonorum,& in Societatealiquorum bonorum ; puta ratione negotiationis in unum eollatorum,quς dicitur Societas quaestuosa, o lucratoria. Et de hac po-1feriori praecipue nunc loquimur , quamvis illa, quae de Societate quae-smosa in progressu dicentur,etiam cς-teris servata tamen proportione commode applicari possint. ra8. CONCL. III. Ad Societatem quaestuosam ut sit licita,quinque requiruntur conditiones,quarum una
365쪽
doselente redditur illieita. Ita Regi- diante Regula Aurea, vulgo Deltes a naidus ιn Praxi Foνι Paenitentιalis pellata, sed specialius ad propositum
s. e. 28. u. Bonac t-- R. loquendo, per Regulam societatis.
vis 3.de Contractibus,q. I punct. .n. 13a. LUarta conditio, ad I 3. & alii. quaestuosae Societatis requisita , eliras. Prima conditio est, ut Socie- Ut sors principalis , seu pecunia pertas fundetur in negotiatione licita, &isocium incommune collata ,subjaceat honesta: hoc est, ut nesotiatio illa,ipericulo conserentis: ita ut si pereae cui sortes conseruntur, sit licita, nec absque culpa socii, pereat illi, qui eam in Iure prohibita Unde iniqua & in commune contulit : Nam quaeli- invalida est Societas, quae initur ad bet res domino suo perit: atqui dom,
exercendas usuras , aut committen- nus pecuniae in communem sortem
das fraudulentas emptiones, & ven- collatae , empsemet conserens , ut ditiones, I. Nee permittendum st. Pro dictum n. a . Navarrus e. socio . Sicut oc ipso sure nutibus est num a1r.erseqq. varruvias lib. 3. momenti Societas illa, quae dolo ma Var Resolui. ev a.Cε es. r.er a. Bona Io, aut fraudandi causa inita fuit, uilicina cit. ρ 7ρ. I .n.a. cum aliis. Qub.
contingit in latronibus ,& hususmodi nimo Sixtus v. in tua s s. Constit L. 3 . Amf. eod. tione, quae incipit, Detestabilis avo 13o. Meunda, Ut singuli Socii ali itiae de habet rima. Bullaru Roma quid conferant in commune,sive de in ex prosesId damnat , & tanquam
contribuant pecuniam aut alia rana , usurariam pravitatem sapientes r sive operam leuindui riam suam: nam probat omnes contractus, conventi pauperiores plerumque supplent ope ines&pactiones, quibus cavetur,ut inra , quod alii praeliant pecumis, LSo-im gulos annos, aut menses per alte- eieras,3 st Prosocio. In tali enim com-jrum socium, durante Societate certa
muni collatione bonorum, seu labo-ilucri quantitas & summa, veluti totrum, consistit natura contractus Sin pro quolibet centenario solvatur, accietatis: uti liquet ex ejus definitione, nihilominus sors ipsa principalis, e junctaeit.e. s. νβερ feod. iam si fortuito casu quamlibet jact II r. Tertia , Ut servetur aequali- ram,vel amissionem sequi contigerit , tas inter Socios tam quoad damna, semper alteri salva maneat ,& integra quam quoad lucra : ita videlicet, utili socio recipiente restituatur r talis pro rata col latae sortis, aut industriae, enim pactio videtur sapere usurami insuli aequaliter lucrentur ἔ vel per-ipalliatam. eunte per casum sortuitum communi t 33. Controvertunt nihilomini is sorte, si ve parte ipsius; omnes aequa- Doctores, utrum his non obstantibus
liter damnum sustineant . Et notan- in Societate licitum sit pactum de as Mter dicitur , pra Iortu securatione sortis principalis, saltem risAuQuia lucrum , sicut damnum emer- subprςstatione iusti pretii pro imposi- agis.-
gens , est computandum juxta pro meo assecurationis gravamine; vel ea leportionem quantitatis per singulos Ee,ut remisso incompensationem dicti tib μία ad sortem principalem collatae , veligravaminis majori lucro incerto, velit cipalis impensae industriae ; Ut si Titius adiquis esse contentus modico duntaxat ibrtem principalem contulit scio. &ilucro, certo tamen , puta quinque pro
jus 6-. Maevius vero imp ndit centum in annos singulos sibi praestan- operam suam aestimatam goo. ac de-id sy Negant non pauci, licitum esse ta- tractis omnibus expensis , remaneat te pactum assecurationis; idq;ob ratio- lucrum 6 o. florenorum,.tsic Titio exints n. praec. allatas: ut Sotusto de iust.
hoc lucro, juxta proportionem collatςiq 6 ari 2. AZor'. 3.lib 0 Past. I q.9.dc sortis principalis, debentur 36o. Cato quidam alii, quos citat Lugo disp. 3 o. a o. Maevio o. florent; pro ut ficilem ejust.erjur sect. 4 π. 39. deprehenditur per Λrithmeticam me- oppositam tamen seu assidi
366쪽
a 38 Tract. XIV. De Confractibus.
mativam sententiam esse jam satis communem , & veriorem , censet
I .num. 3 vers. Dixi nisi. Reg iialdus d. lib. 23. cap. nu. 396. e seqq cum pluribus aliis, quos citant. Fundamentum hujus sententiae desumitur ex L Sinon1verint st. Pro socio : ubi dicitur , Ita coiri socitatem posse , ut nu Iam partem damni alter sent lat lucrum
verὸ commune sit , ' tanti fit opera quanti damnum est, hoe est periculum damni subeundi, ut explicat Glossa bid. V. Damnum es. Accedit ratio; quia contractus assecurationis, seu suscipiendi pericillum rei alien ς, est pre tio aestimabilis ac de jure licitus, arg.
l. In nave f. Lo ati: ergo potest conjungi contractui Societatis , caeter u npariter licito: nullo enim jure reperitur prohibitum, duos contrActus caeteroquin licitos conjunctim fieri, & permisceri . Atqui ita fit in contractu illo Societatis, ubi periculum sortis amit. tendae alter socius redimit praestito justo pretio, vel remittendo spem majoris lucri: ergo.
T. . domino suo pereat. Nam nocuerum
, si M'regulariter loquendo , ae secluso
γλλ alienae sponid in se suscipit ; alias secus. Sic quippe in simili Commodatarius, vel Depositarius, regulariter non tenetur de casu fortuito, quo res commodata vel deposita absq: sua culpa periit: se cilis tamen, sit praecessit pa ctum de praestando casu fortuito c. un. de Commodat. c. a. de Locato. cum smilibus.
a 36. Ad allegatam Sixit U. Con-ε 7 ntia stitutionem inquit Lugo eit. di ρ. 3ο. BμVAE sct n allegans plures alios imsummet bixtum V de sensu dictae Ust με or Bullae intei rogatum respondisse, se in ea solum voluisse prohibere injustos contrεctus , & conventiones solitas Societatibus apponi , quas Classici
Doctores condemnarent, nnn autem eas quas iidem approbarent, tanquam
justas Accedit Rota in decis Societatis die et Iuvii is a coram Coc-eino, ubi censuit , dictam Bul uncomprehendere sol tim casus ulu ramos de Iure communi, additis tamen majcribus poenis. Id ipsum suadetur ex eo, quia post memoratam Bullam Si κώ tinam passim similes contractus cilebrantur: ut de Lusitania. Relgio, aliis lue Provinciis testantur Mos ira, Leia ius & alii. Quare dicendum , hane fuis Ie mentem Pontificis , vel certd Bullam illam aliter non esse usu receptam Ita discurrit Lugo ubifupia. 137. Λd ultimum negatur Aserast otia sumptum . Licet enim pactio illa sa- aliis Iol. piat usuram palliatam, quando ex vi situr. solius Societatis fit pactum de assecuratione sortis principalis; secilis tamen est, quando expresse, vel tacite opponitur alius contractus, quo redimitur periculum amittendi sollem principalem praestando aliud justum pretium , vel in ejusdem compensationem remittendo spem majoris lucri incerti , ut dictum. i 38 Quinta tandem conditio, adlicitam Societatem requisita, est, Ut V. soeis. justa pacta ab initio inter Socios inita ratis eoa. serventur, vel nihil expresse conven- diti tis. tum est: loci consuetudo attendatur: simulque non immisceatur fraus, d lus si ve deceptio aliqua, aut alia culpa ex parte sociorum : alioquin ea hoc ipso foret injusta , & induceret Ohligationem restituendi damnum inde secutum etiam pro Foro conscientiae. Sic fieret, quando administrant communem pecuniam Societatis, inde clastaudaret surripiendo in suos privatos usus: vel quando Iucrum provenienS, non fideliter ex aequo divideretur inter socio pro rata contributae sortis principalis; item, quando ex culpa socii perit communis pecua , vel lucrum, aut pars ipsius. Quae omnia ut clarius intelligantur, sta 39. CONCL IU. In contractu Societatis, si quid perat casu fortui D , et O ,&absque culpa sociorum, dam- num censetur commune, juxta dicta
367쪽
NI 3 . Alit quin vero tenetur socius dedolci culpa lata & levi, non autem delevissima. ita delum itur ex I. Sociuν sociost . Pro Iocio ero uti. Insit. de Soetetate, ac tradit Angelus in Summa V. Societas r. n. I 6. Lessius d. e. 13 nu. 7. Bonac ria cit. quae l. 6. punct.1 π I.
Pe f. Dixi in quarta , ct alii. Nam
quia Contractus Societatis celebratur in utilitatem utriuique , consequens
est quod praestetur non solum dolus , ct culpa lata , sed etiam Luis, non autem levissima, arg. t ut certo. 9 Nunc videndiam est, st. Commodati, estque jamd ci: m uipta trac2.8. dist. 2. v 4 II o. liis rtur proinde, qu cui si aliquid damni acciderit, i x culpa saltem te .i ipsius socii. & ii res communes furto fuerint ablatae ex desectu debitae cullodiae, tale damnum non futurum cirivmune: quin imo socius ille, qui ejusmodi ei ilaam commilit in none it genter custodiendo, tenetur caeter s iociis ad restitutionem , Lemus , Bona cina, ubi supra &alii. idemque dicendum de similibus: quamvis loquendo pro Foro cor scienciae , dcante sententiam Iudicis, hic ipsum
nonnihil limitetur sdpracit. di1ρ. a. n.
6. Θ seqq. I I. Solam adde , quod quando
unus socius ab aliis convenitur prinpter ca quae ratione Societatis debet, is non sit condemnandus in plus , quam commode Dcere potest, ita ut non nestat. Tu κtus est in lorum est, s. r. st. Pro socio, addita illa congruent ae ratis ne , Hoc enim summam rationem habet e cum Societas 'us quodam
d)fraternitatis in Je habeat . Quamquam istud intelligendum sit, dummodo socius dolo non fuerit, quomi-nsis integrd satisfacere posset, cit. l. Verum est Tempus autem. Simulque tutionem praest, i de integrd satisfaciendo, si pervenerit ad meliorem sortunam. d t 'rum est j. Id facere. Lαymantib 3 sect 3 triact. .c.2Ο n 6. 3 1. ONCL. V. Expensae non superfluae causa Societatis factae a socio apponente industriam sunt communes, ac solvendae ex communi pecunia Societatis: nisi a l. tar conventum sit inter socios, vel consuetudine
receptum. Ita Angelus V. Societas I. ra. Regina idus lib. 13.
Bona cina eit. His 3. de Contractibus , quaesi. 6. punct. nu dc alii. Ratio est, quia lucrum, inter s.cios divi. dendum, non intelligitur, nisi deductis necessariis expensis, I. Μutius, J. Prosecto, sicut&fructus solum intelliguntur deductisn cessari sim Nnsis, t. Fructus, J . de operibus servor. cum similibus. Et hinc juxta Dotiores passim, necessariae illae expensae, quas facit socius in transportandis vel conservandis mercibus; & aliae hujus-midi, solvi debent ex communi pecunia Societatis.
r 3. Intellige, nisi antea conven-N s.
tum fuerit inter socios, ut is ex pro-cus f-priis pecuniis necessarias expensas l- ris con . veret, quas postmodam reciperet ii ventum.
cceteris sociis ; Λ ut nisi hoc ipsum
consuetudine receptum sit; prout accidit , quando procimservatione mercium , vel pro acquisitione desiderati lucri, expensae quaedam necessario sunt faciendae, nec amplius suppetit
pecunia, quae extrahatur ex commu- nibus bonis Societatis : tunc enim socius negotiatur non solum eκ praecepto Charitatis, sed etiam ex Iege Iustitiae, tenetur dictas expensas facere ex propriis bonis postea suo tempore eas recepturus a sociis; vel . si non habet proprias pecunias , debet has mutuo petere ab aliis . Ita Lessus eir.
ctus Societatis 3c consequenter etiam ex justitia in tenetur adhibere pro com servandis bonis communibus eam diligentiam, quam quisque diligens adhibere solet circa res proprias. alioquin is committeret culpam saltem levem : atqui in dicto casu quisqued distens impenderet suas pecunias , veI si non haberet; mutuo acciperet
alienas, ne majus damnum incurre . . , .ret; ergo ad hoc ipsum tenetur socius,
& quidem ex justitia, . . Ampliatur Conclusio a 3 staria ostia delatas Eleemosynas , quale serius m. Disis
368쪽
ponens industriam facere potest ad invocandum tDivinum auxilium pro 1σlici succestu Soeietatis ; nam etiam istae ex communibus bonis solvendae
sunt.1. ymanti c. 1 . n. s. Bonacina
ἰ-3.er . allegans alios. 14s. Λmpliatur ulterius Conclu. Et inte- sio ad integras expensas,quas facit is A i expe- cius in itiitere causa Societatis susce- Λ tocio pto. Licet enim Sylvester V. societas tot nere r. r-. Angelus eis. v I a. & nonnulli
I-ς u. alii existiment, huic deducendas esse illas impensas, quaslbeius ille domiseeisset; nihilominus maRis accommdate ad Iara,& praxin , uiuetur dicem dum integra impendia itineris excommuni sorte esse praestanda , arg. ι tra-rres β. siquis ex sociis . Pro socio. Huic quippd iocio propter Societatem proficiscenti eluti ad merces emendas viatica indistinctδ conceduritur ex
bonis Societatis, Navarrus c. I x Μ n. n. 183. illud intelligens,nisi parium in contrarium intervenisset. Lessius cit . 33. Lay man, 'num. s. Bonacina d punct. n. 3 .cum aliis.
I s. Λmpliatur tertio, quod si s Et μο - eius absqu- culpa sua, etiam levi, eXA' causa Societatis damnum incurrit ut Jμμ μυμ puta, quia resiliendo praedonibus vo I llantibus auferre bona Societatis, Vul neratus est multasq; postea expensas' fecit ad se curandum γ etiam tale ex pensae sint et mmuniter faciendae . Textus est in LCum duobus, fida , eri. Secundum Iulianum , . Pro Socio s
ss absque eulpa sua, etiam levi ere. Namia ' .ί' dicendum , si sine ius ex sua culpa.. in tale damnum incidit, v. g. provoca--.is C. do alia rixis, in quibus postea fauci
eidis . Tum quia is tenetur de curia , ' etia levi,ut dictum n. Ia ex seq. Tum
quia aequum non est, ut Societas damnum patiatur exculpa alicujus socii resim peccata suos authores tenere debeant e. de his quae fiunt ama s. Cap. Simulque non debeat alteri per alte ram iniqua conditio inferri. I. Non δε-bet. st de Ret I ur. cum similibus.
a 8. Λdditur ulterius , ex causa 'I -. societatis. Nam damna propria, quae causa socius aliundd incurrit, puti si ob pri- so ire
vatas inimicitias ab aliquo vulnera, sis. tussit, aut aliquid ipsi ex propriis r bus surto ablatum suerit, non debent esse communia. Talia enim non veis nerunt in Societatem, L Socrum quia fis.1 Prosocio, dc quia nec proveniunt ex causa Societatis, nulla subest ratio obligans caeteros socios ad resarcienda hujusmodi damna. Λccrdit, quod etiam lucra, quae non ex causa Societatis , sed aliunde v. g. ex paterna hae. reditate proveniunt, neutiquam sint communia; idem ergo dicendum de damnis aliunde socio obvenientibus . Bona cinaloe .cit. & alli. x q. CONCL. VI. Societas pluristus modis finitur, qui recensentur SoeDων in l. Verum est 6 .er I. Actione 66.f. Pro fluitur socio. Et quidem I. Finitur Societas pluribus finito tempore ad Societatem constituto, cit hactιone, . tiem quisorietatem II. Finita negotiatione, Itemfaheuiuν. III. Per renunciati nem,seu consensum mutuum omnium Isociorum: alita vero,si unus duntaxat m.
renunciet, ipse quidem , se liberabit socios suos, se vero non liberabit ab ipsis, quando Societatis intersuit non dirimi tunc societatem prout amplius
declaratur in dI. actione. F. Dιximus.
so. IV. Finitur Societas morte naturali unius cir , etiam si Societas is cum pluribus contracta fuerit, & plu- ν res supersint, cit. l. Actions Morte unius eri Verum V. Societas savitis Pro Deio, Etenim in Societate eligitur industria personae, qualis evpirat superveniente morte naturat i socii,ign ratur enim qualis sutura sit industria haeredis, atque ideo haeres defuncti socii non succedit in locum ejus, nisi novo consensu ineatur societas, i Nemo
is r. Λtque illud extenditur ad mortem etiam civilem cujuspiam sociorum eii l. Verum β. Foe etas solvitur ..ia qualis censetur incurri per exilium ,
imo & per Prosessionem Religiosam
369쪽
sa. V. Solvitur Societas interitu rei: hoc est, quando vel sors capitalis periit in totum, vel conditionem ita mutavit,' ut non amplius sit in commercio hominum, puta, quia facta est Religiosa, Deoque consecrata , Societas Moitur. Addit Bona cin.
Iocaeit. n. s. pol Sylvestrum. v. Societas. I.q. 6.&alios, Societatem finiri non solum,quando tota pecunia capitalis i nteriit, sed etiam,quondo modica, & exigua duntaxat remansit :quia non censetur alter socius in tali
casu se volui me obligare ad praestandam operam suam, quae est longd majoris valoris. 7 1s 3. Tandem Societas finitur, ege-μ- sate alterius socii et ut quando ejus bona publicantur, aut oppressus aere alieno cedit bonis suis, cit Lactione Publieationest. Pro Ioelo.Idemq,dicendum, quando alter socio jam depauperatustion potest contribuere promissam pecuniam: vel quando is promisit operam suam, sed hanc ob su- Pervenientem infirmitatem praeliare
nequit. Bonac. citu. 3. cum aliis.
roeἰerat. CONCL. VII. Finita So- ἐν ε cietate divisio bonorum, seu lucri provenientis facienda est inter cios
ad aequalitatem, juxta proportionem illius, quod quisque contulit in socie- βρ ε -- latent, ita ut qui aequaliter contulerunt pecuniam vel industriam, aeque lucrum recipiant; inaequale vero qui
inaequaliter contulerunt. Ita communis, & ratio est; quia hujusmodi divisionem aequalem lucri inter socios exigit naturalis aequitas, & virtus justitiae; sic enim unicuique datur, quod
ipsi debetur. His accedui dichan. Ir 3 3. Quaeres, utrum is , qui Societatem quandam iniens operas suas ad ejus expeditionem obligavit , lici id possit aliam adhuc Societatem inire, suasque operas eidem impendere .
Resp. Licitd hoe fieri, quoties istud quis praestare potest absq; praejudicio
prioris Societatis . alias secus. Ita B nac. fuρra punct. I. n. . post ΜΟΙ. ιtisp. is Rebeii lib. lo. q. . num. . dc alios communiter. Ratio prioris partis est; quia tune nullam facit injuria sociis prioris societatis, neque violat pactum cum eisdem initum; censetur enim solum se priori Societate obtrugasse, quatenus opus est ne Societas damnum patiatur, alioquin, si ultra nihil agere liceret, poti4s praeberetur
II 6. Altera pars de se patet. Quia
iniens secundam Societatem cum praejudicio prioris ageret Contra justum Societatis contractum cum priori jam initum p unde non solam peccaret, sed etiam teneretur ad restitutionem omnium damnora , si quae exinde sociis prioris Societatis obve-n iant: faceret enim contra justit iam,
non servandor pacta ipsis promissa cum eorundem praejudicio . Sicuth pari famulus, qui ab uno domino conductus fuit alterius domini negotiis sese immiscere non potest tum praejudicio prioris alioquin teneretur huic ad restitutionem damni illati , cum ex vi contractus conductionis teneatur huic fideliter deservire, omneque damnum ipsitus , quantum potest , avertere.
370쪽
DE PRAECE ΡTIS DECALOGI , UBI ET DE RESTITUTIONE.
s Ma ECALOGI nomine intelliguntur decem Praecepta illa , quae olim ministerio Angelorum in duabus Tabulis lapideis descripta, & per manus Moysis Populo I iraelitiuo tradita, & promulgata fuerunt, prout legitur cap. 2o. Exodi ει cap. 3. Deuteronomu, ac alibi. Eorum priora tria Deum immediate respiciunt, dicunturque Praecepta pri--e Tabulae r septem posteriora Proximum spectant, dc vocantur Praecepta secundae Tabulae. Quae quidem Decalogi Praecepta turn Dἰs dπ- ex naturali lumine generi humano indita, tum rursus kCsristo Domino ,3ue is utpote Supremo Legislatore, non solum innovata, sed etiam magis expli- p est AE cata, & ampliata fuerunt, prout Evangelicae Legis major persectio postus. a. labat, ut ha ture s. ere. I9.Μatthaei,&alibi. De his ergo Decalogi Pra -- . ceptis , simulque occasione quinti, ct trium sequentium Praeceptorum , D. Restitutione ratione Homicidii, Stupri, Furti, ac Detractionis faciendas aliis pluribus materiis ad propria loca remissis 3 in praesenti Tractatu dicetur . Faveat ille, qui dixit Μatth. Is . si vis ad uuam ingredi serva mandata.
De Praeceptis Decalogi in genere, ac primis tribus in specie.
. MFidieneratim censendum fit de Praeceptu Decalogi,eorumq; obligatione.
ceptorum in quo Uiuinae Legis uti praecepta continentur . esse omnium gum Epitomen absolutissimam , Summamque omnium eorum , quae homini Christiano agenda sunt, in eodem expressam esse fatetur Concit. Coloniensis in EnchiνMio Ch=istianae institutionis. Undd si praecepta ipsius berul intelligantur, sussicient ad omnes actus humanos, tum interiores, tum exteriores,redhd ordinando eum omnia praecepta moralia reducantur aliqua ratione ad praecepta Decalogi.
Hinc sit 3. CONCL. Ι. Praecepta Decalceti sunt de jure naturali, atque obligant pro quocunq Statu. Ita communis &ratio est ; quia Praecepta Decalogi sunt de his, quae statim in promptumens hominis suscipit, & quorum co-
trarium videtur repugnare rationi. Hinc Rom.e.a.dicitur Genter, quae legem non habent, naturaister ea, quael