장음표시 사용
371쪽
funt sex , qui ostendunt opus lems seriptum in cordibus suis. . Proinde praecepta Decalogi quocumque tempore obligabant, etiam antequam Promu lgabantur 1 Μoyse, sive iam in fiatu Legis Naturae , atq; obligant de factoin itatu legis Evangelicae, eo quod lumine naturali notum sit, non esse iurandum, non blasseemandum, non mentiendum, acujusmodi . Quamvis, ut magis memoria tenerentur, ac frequentius incognitione versiarentur,convenienter
poli modum ea fuerint scripta, & a Moyse promulgata ; atque a Christo
amplius declarata. 3. Si dicas. Praeceptum sanctificam di Sabbatum non amplius urget, ilim ex traditione Apostolorum pro Sa δε dio bato colamus Diem Dominicum, er- 4bari. go hoe praeceptum non est de jure naturali. Resp.distinguendo antecedens. Praeceptum sanctificandi Sabbatum non amplieis urget,quatenus est cςremoniale veteris Legis, conceditur ;quatenus est morale, negatur antecedens,& consequentia. Siquidem Praeceptum de Sabbato sanctificando partim est morale, partim caeremoniale. Morale quidem, quatenus pricipitur, quod homo aliquo tempore vacet rebus Divinis: & sic es de jure naturali , atq; etiamnum obligat juxta illud
Psa I. s. Vacate,er videte quoniam ego sum Dems . Caeremoniale vero,quatenus in Lege veteri pro tali cultu determinabatur dies Sabbatinus, ct sic de facto non obligat. A vis A. Quod si urgeat. Si praeeepta De- νὰ ἰὰ δε calogi iunt lumine naturali nota quo ad bim modo igitur ante Christi adventum Idololatria serme totum orbem GC-cupavit,quae tamen est contra prima praeceptum Decalogi. Resp. Existentiam veri Dei huncq; esse colendum,
homines lumine naturali cognoverunt aut saltem, Mim modo voluissent neque propria malitia excςcati fuissent,ex creaturis hujus Mundi cognoscere potuissent prout aperte testatur
P. Apostolus, Rom. I. Invisibilia Deia ereatura Munia per ea,- quae facta
terna quoque eius virtus,er Divinitas: ita ut inexcusabiles: suta cum cognovi lent Deum , non sicut Deum glorifieaverunt, erc. 7. Porro causa dispositiva ad Idololatriam partim fuit inordinatum desiderium praesentiae mortuorum , quibus erigebant statuas, ut in his ve- Iut prpsentes cernerentur, qui mortui γ suerant, partim tyrannis, Ob qua B
lus qui est Nemrod, de .quo legitur Gen. Io. a filio suo Nino Assyriorum Rege, jubebatur in erecta sibi statua
coli, ut non mortuus, sed deus esse videretur,de quo execrando cultuBeel, nec non & tyrannide diversorum Rega subditos ad Idololatriam provocantium , toties in S. Scriptura fit mentio. His accessit successu temporis convalescens iniqua consuetudo , qua tantus error pro lege custodiebatur; prout ulterius habetur sv. c. I . Tandem , Deo ob malitiam homina permittente, alia causa, quam consummativam Mololatriae causam a
pellat Doctor Angelicus qu9 .art. r. accessit ex parte daemonum, .
qui se colendos hominibus errantibus exhibuerunt, dando in Idolis responsa , ct aliqua, quae mirabilia videbat tur, faciendo iar. CONCL. II. omnia praecepta omnis moralia possut stliqua ratione ad prς- pracepta cepta Decalogi reducit. Ita D. Hug. l. moralia de decem Chordis. Mastr. disra .raeol. re cum 3. & communis, idque patet inductione. Siquidem tria prima De- pr cepi calogi praecepta ordinant homine ad Deu, septem vero posteriora ad Pr ximum:ex quibus priora tria complectuntur aliquo modo, quaecunque ad Dei cultum pertinent, atq; explicari solent in Tractatu De Religione , de Fide spe, o Charitate,,. alibi. Porro sub honore Parentibus exhibedo etiacontinentur reverentia, sustentatio,
obedientia, & alia hujusmodi tam ip. sis, quam caeteris legitimis Superioribuspraestanda, & e contra hora obitigatio erga sibi subjectos, per sequetia
vero sex Praecepta prohibentur omnia nocumenta, quae possunt Proxi-inis inserri in bonis animae , corporis ,
372쪽
fortunae, & famae prout amplius patebit ex dicendis. s. objicies Ι. Mandatum de dili. gendo i eo, & Proximo, non reducitur ad Praecepta Decalogi, sed potius
haeae reducuntur ad illud. Matth. 21. Diliges Lum nurn Deum tuum ex toto eorae tuo, oee. Diti es ρroximum tuum sicut te ipsum in hir Eusbus mandamu rudersa lex perruet, ef Prophetae cr-go. Resp negando antecedens: licet i omnia Praecepta Decalogi vertantur enim Praecepta Decali gi ad illa duo circa talem materiam, cujus violatio mandata Dilectionis Dei, & Proxi- singulorum Praeceptorum inealogi violatio, ex genere suo e .l peccatum mortale; quamvis per accidens non raro a mortali excuset tum parvitas materiae, ubi dari poteti non enim 1 emper, ac in omnibus dari potest, ut patet in Iuramento salso, in Blasphemia, & nonnullis aliis cum desinus deliberationis aut plenς advertentiae. Ita coma unis. Prior pars patet: quiam Lim
mi, reduci possint tanquam ad prima principia practica moralia continentur enim Praecepta Decalogi in ip ljs, tanquam Conclusiones in Praemissis)nihilominus vici mim etiam illa duo
mandata reducuntur ad Praecepta Decalogi, atque in istis continentur tanquam Praemissae in Conclusionibus, in quibus per partes explicantur .io. Objicies Il. Si omnia praecepta moralia cotinentur aliquo modo in Praeceptis Decalogi ; ergo luperfluunt innumerae aliae Leges. tum Divinae tum Humanς, sive Civiles, sive Ecclesialistae. Resp. negando conse- qirentiam. Siquid. m, ut taceantur pluriniae Leges caeremoniales veteris Legis, nec non & praecepta LegisEuangelicae circa ritus Sacramentoria, quae non sunt Iure mi urali cognita , sed pendent a libera voluntate Dei; neque aliter ad Decalogum reduci possunt , nisi quatenus jure naturali docemur, Deum esse colendum Cadiremoniis sacris a se ordinatis ; atque supposita Divina institutione, ac revelatione, Fide instruimur, hosce sacros ritus Sacramentorum 1 Deo prς-ceptos esse. Ut, inquam, hujusmodi Leges taceantur, omnes aliae Leges aliquo modo reduci possunt ad Prςc pia Deealogi, utpote qxiae eκplicant, atque ad casus speciales juxta rerum,
temporum, Iocorum , personarum, aliarumque circumstantiarum eXigentiam applicant, eorumque deterin
minant obligationem ratioquin sit lex aliqua pugnaret contra Praeceptum Decalogi , eo ipso foret injulla.
graviter repugnat Dilectioni , vel Proximi, aut alteri virtuti; nisi excipe te placeat Mendacium jocosium, ocossiciolum cuius utriusque prohibitio ad octavum Praeceptum Decalogi ,eceteroquin ex genere sub mortali obligans, reducitur. I a. Altera pars liquet ex eo, quia generaliter ad peccatum mortale, requiritur plena advertentia rationis , ac deliberatio voluntatis alioquin, si est semiplen i, seu imperfecta solam ,eXpe .ito de genere suo mortali fieper accidens peccatu veniale sa) quo- in odo&Perjurium, si fiat eκ aliquaina deertentia. potest reddi veniale .r 3. CONCL. IV. Inter Praec pia Decalogi est notabilis disserentia, quod aliqua eorum simpliciter, & ab-io tute l. quenia , o uligent mittis quibuscunq; circumstantiis, quaedam vero non simpliciter dT absolute obligent , s ed sub certis, ac determinatis solum circumstantiis. Ita instrius locami. n. 6. dc alii ac probatur indu
ctione. N-m in primis Praecepta illa, quibus prohibetur odium Dei; Idol latria, Perjurium, Blalphemia, Mendacium , & alii tales actus intrinseconiali, semper obligant positis quibuscunque circumstantiis ; ita ut actus oppositi in nullo prorsus casu redda tur liciti, etiamsi quis possiet vitam
suam salvare,aut totum Mundum redimere. E contra vero Praeceptum non surandi, non occidendi, & quaedam similia obligant solum sub certis circumstantiis; ut puta ; nequissu ripiat rem alienam domino ration biliter invito, ne Proximus indebite occidatur, Sc. Et quidem manentis bus
373쪽
hus talibus circurni antiis semper ob- i ius circumstantiae, sub qua leges ill ligant: si vero mutentur,non obligant: l iuris naturalis non amplius obliga unde in extrema necessitate licite bant: nam inquies in Praeceptum non quis surripit rem Proximi, sicut & in Occidendi aut non furandi,&e. solum bello justo licita sunt spolia hostiumr prohibet furtum, vel homicidium i similiter malefactores , & hostes in debitd factum,quale non est, si id fiat bello jullo rectu occiduntur . emoncessione, vel mandato Dei, qui t . Ex his patet responsio ad illam habet supremum in res nostras, via D pq ' Quaestionem inter Theologos agita- tamque dominium. Resp. hoc parumtam,utrum Deus possit dispensare in urgere; nam dispensatio tunc accidit, , ' Praeceptis Decalogi λ Resip. enim , quando ab habente legitimam facul- p e V quamvis Nominales affirment, Deu tatem fit relaxatio Iuris communis . posse dispensare in omnibus Praece- Atqui talis relaxatio Iuris communis piis Decalogi ; Thom istae vero id a, fit in casibus positis r quia aecedentestiuid negent: nihilominus cum D mandato Dei poterat Abraham lici-ctore Subtili a . q. an. mediam te velle occidere Isaac innocentem , sententiam eue tenendam, &dicem quod alioquin non potuisset, dc simidum, quod in illis Praeceptis ineat, liter ex concessione Divina licito p si, quae sunt de Iure naturali strictd tuerunt Iudaei auferre bona AEgyi uinpta sui est Praeceptum non bla- ptiorum non 'bstante, quod furtum sphemandi, non pejerandi,&c. Deus proprie non admiserint, quae a Iioquin non possit dispensare: bene tamen di- ii ne peccato auferre non potui silant ; pensare valeat in aliis, quae non sunt ergo tunc facta est vela dispensatio. de Lege naturali stricid , sed ibium Et certe , si hie nulla interveniebat largd accepta, ut est praeceptum non dispentatio proprie dicta, sed sola mu- occidendi,non surandi,&c inae eat statio materiae Praecepti,sequitur,nul- nos dicuntur esse de lege Naturς qua- lam omnino dari proprie dispensatio. renus regulariter loquendo, ac seclu- nem, i ed omnes prorsus dispensiati sis specialibus circumstantiis , sunt nes esse meram legis cessationem, o consona primis principiis, &conclu- tam ex mutatione materiae , & cirissionibus Legis Natur. e. cum stantiarum: nam superveniente Exompla I s. Porio in hisce posterioribus dispensatione legitimae circumstat sisIis dis posse De uni dispensare, ita videlicet, tia, cessat semper ac ubique obligatio pensatio- ut accedente Divina authoritate lici- legis respectu dispensati . . . tum evadat, quod alioquin illicitum foret, probatur ex S. Scriptura . Sie QUI AE S Τ Ι o II. quippe Deus dispensavit cum Abraham, ut potuerit filium suum inno-iasiuaenam submimo,oeseeundo Praec centem Isaac occidere,aut saltem v pro Decalogi comineantur. Iuntatem essicacem occidendi habere. Similiter dispensavit cum Hebraeis A Dvertendum, quod non de G. euntibus de AEgypto, ut licite po- L . sint S S. Patres, qui distin- tuerint optima quaeq; vasa ejus urea guendo Praecepta Decalogi inter se& argentea, sibi mutuo data auferre. ponunt quatuor praecepta pertinentia Item dispensavit cum iisdem Iudaeis ad Deum,&sex pertinentia ad proxi- in Polygamia , seu simultanea plura- mum qui proinde praeceptum de Non ... diis. litate uxorum; in L bello repudii, & eoncupisces dce. ad unicum revocant, nonnullis aliis hujuso odi. primum autem, vel secundum praec risulatio Sidicas, in praedictis eas bus plum dividunt in duo: prout faciunt non intervenisse veram dispensatio- S. Esichius,& S. Hieron. atque Orig nem Moad Praecepta Decalogi , sed nes,relatia D.Th. I.2.q. Io .art q. tantum esse factam mutationem m. I 8. Communior tamen ,& magisteriae Praecepti, aut positionem adiem recepta est divisio praeceptoru Dec
374쪽
logi,qu1 ponit D. August. ae s. 7I .in Exodum,ut sint tria Praecepta primae Tabulae pertinentia ad Deum, & sh-ptem Praecema secundae Tabulae pertinentia ad Proximum. Ratio hujus communis divisonis est quia ea, quae
ad Deum pertinent, convenienter ad tria Praecepta reducuntur Deinde, cum concupiscentia uxoris Proκimi spectet ad concupiscentiam carnis, dcconcupiscentia bonorum temporalium Proximi pertineat ad concupiscentiam oculorum, recte D. Λugust. duo de his praecepta distinxit , juxta illam generalem divisionem peccat rum I.D. 2.assignatam:ibi Omare,quod est in mundo coarcupiscentia carnis es , . eoncupiscentia oculorum,oesuperbistitae. Hac igitur praeceptorum Decalogi divisione retenta , quam Posuit D. Rugustinus. sit P, tv d ly. CONGL. L Primum praece
primu/n plum Decalogi ita sonat: 'ofum D I ota sol nilnus Deus tuus,m. Non habebis Deos sucis alienos coram me: uti legitur Exoae c.
ao. Et hcc praeceptum partim est a firmativum , partim negativum : ex
una enim parte aliquid praecipit , &ex altera aliquid prohibet, prout o servat Catechismus Romanus p. 3. c. 2. Estque sensus praecepti: in verum Deum coles , diu alienis cultum nouadhibebis . Ex suis Et quidem,quatenus hoc prae- p ιipiat ceptum est affirmativum, seu quateiac ρε obn nuS quidpiam agendum praecipit ver- . at fatur illud circa actus virtutis Religionis; mandatque, uni Deo verum Cultum , venerationemque debitam esse exhibendam : atque insuper ad
hoc praeceptum revocantur,qllaecun
que pertinent ad tres Virtutes Theologicas,Fidem, Spem & Charitatem, utpote quibus immediate attingimus Deum, tanquam Objectum, atque ultimum Finem nostrum . Quatenus vero praecepcum illud est negativum
Irohibetur per illud non soldm Id
Olatria, atque omnis su perstitio, sed etiam Infides itas, Desperatio, atque odium Dei, omneque aliud hujusmodi peccatum. Do, I. Quia iῖitur de IIIone,ejus-mum . .
quem versis actibus , atque oppositis vitiis, necno & de Fide,Spe, & Charitate, in propriis Tractaribus , jam actum est Malia circa primum praeceptum Decalogi hoc loco direnda P non supersunt: unde ad secundum 'pergendo, seva. CONCL.II. Secundum prς - Precept
plum Decalogi e. ae. Exodi his verbis secudum exprimitur: Non assumes nomen Dom/-- ini Dei tui in vanum . Et similiter hoc praeceptum,etsi verbis negati vis comprehendatur , partim est affirmatis vum , partim negativum: nam dum
prohibet assumere Nomen Domini in vanum, vel fals5 jurando, vel aliter Sacrosanctum Dei Nomen vandatq; irreverenter usurpando, polluendo , aut contemnendo simul praecipit, debitam Divino Nomini reverentiam, atque honorem exhibendum esse 13. Itaque in primis hoc secundo xtu praecepto Decalogi prohibetur , ne Divinjssimum Nomen quoquo modo vane seu irreverenter astumatur, aut ' ρ falso jurando, aut Nomen Dei in te p vissimis rebus temer8 in testimonium adducendo,aut hoc Sactissimum N men blasphemando,maledicendo, sive convitiis insectando , aut etiam Vota male reddendo, & hujusmodi. Deinde praecipitur debitus honor Divino Nomini impendendus, ac reve. rent,alis ejusdem invocatio ς simulque, ut in Nomine isto juremus in v ritate,justitia,& judicio, juxtii illua Ieremiae 4.Iurabis, Vivit Dominus nteritate, Θ in judicio , injustria.. Quibus addere oportet nuncupati nem Votorum , & debitam eorum praestationem, prout Psalmista ait Ps. s. vetes reddite DomIno Deo ve-
24. Caeterum, quia tum de Iuramento, ejusque conditionibus atque minoὸ. opposito vitio perjurii, tum de Voto, ejusque obli atione, aut cessatione, , - ε
reliqua vero, reverentialem. Divini ot. Nominis assumptionem concernen- id, Nephtia comprehendantur in Tractatu de tr. s
Religione sdin non oportet eadem hoc
375쪽
βuaesi. III. De tertio Praecepto Deculio. 34 7
ipsum eredendo, iseran do, eumq; su. 0r omnia di ligenda, partim eundem diversis Religionis actibus humiliter
m Tertio Praerepto Decalogι , ejusque
as. Ertium Decalogi praeceptus Doeal. x his verbis expressu habetur quale. EX dic. 1 o. inmento,ut diem Sabbati sanctifees: dc quidem istud ordine pulcherrimo λbjungitur duobus primis:
Et atν narra quia re Lege Naturae debemus -- . Deo Fidelitatem,Reverentia,& Famulatum, ipsumque tum corde, tumore, tum opere honorare e hinc in primo Decalogi praecepto instruimur quoad interiorem cultum, Fidelitatemque Deo exhibendam, quaeconsistit in agnitione, cultuque unius veri Dei,& falsorum deorum reprobati me: in secundo docemur, Reverentiam
Deo, ac Divino Nomini impertiri , eiusque Nomen verbis pravis in vanum non usurpare e & nunc in tertio Praecepto instruimur debitum Deo Famulatum in gratiarum actionem , pro perceptis beneficiis Creationis , Redemptionis aliisq; innumeris, devote prolare,quod fit die Sabbati sanctificando, modo explicando .Hinc sit νεισιx CONCL. I. Tertium istud ,- paν- praeceptum partim est mora Ie,& pa ann es tim caerem tale. Ita communis,e s -- alo que breviter jam dictum stiperius n. s. Et quidem hoc praeceptum censetur esse morale,atque ex ipsa Lege naturaIi descendens,quatenus per id abs Iutd praecipitur , ut homo sepositis temporalibus negotiis aliquod vitae suae temporis spatium Divino cultui impendat, Religionisque exercitiis vacet: ad hoc enim tenetur homo ex instinctu ipsius naturaecaeremoniale vero est,quatenus hoc tempus colendi Deum juxta Legem msaicam debebat esse dies Sabbati. a 7. Priori modo, seu quatenus est mo- morale, Praeceptum hoc omnes seperis,obia. & eodem modo obligavis, & obligat, sar deo clim ab ipsa Lege naturali derivetur obligatio, ut quandoque Deum veneremur , colamusque ob beneficium Creationis, Conservationis, aliaque
innumera beneficia, idque partim in
Eo colendo . Caeterum posteriori modo, seu quatenus est unum ex praeceptis
Caeremonialibus LegisMosaicae,cum post Christi adventum, atque inducta Lege Evangelio , omnia praecepta remonialia, veteris Legis expiraverint, se) utpote quae fuerunt umbra GV Ut d. futurorum per Christum jam impi tr a dist. torum, sicq; defacto superstitiose o servarentur ob salsam eorundem significationem: hinc etiam istud tertium praeceptum Decalogi , quatenus Caeremoniale est, obligare cessavit. rus. Undε per Sanctos Apostolos loco diei Sabbatini, ex instinctii Spiritus sancti, ibiti tutus fuit in memoriam Dominiuae Resurrectionis Dies Domini eus r de quo jam fit mentio cap. I. Apocaldissis,ibii Fui in spiritu in Dominica die: & loco aliarum Solemnitatum Iudaicarum, ut explicat D.
Thomas l. a. q. U7 .art. 3. ad 6. alii
successive dies Festi per S. Μatrem Ecclesiam instituti sunt, atque determinati,ut in illis sireciali ratione Deo debitus cui tus per pia Religionis exercitia impmdatur. a9. CONCL. II. Tertium hoe praeceptum Decalogi partim est assir- ὰmativum,partim negativum. Itac, et in t munis. Idque desumitur inter alia ex illo Exodi c. 16. Requies Sabbati sanctificata est Domino,&c. vineat unusquisque uasemetipsum, id est, ut explicat Docior Subtilis is 3. dist. a I. q. unic. q. quantum ad secundum in recolligendo se ,Vabeenaeendo ad Deum suum per actus virtuosos. Et Ecclesia sinctificavit quantia ad Misa avdje
dam in die Dominico de conster. dist. a. e. Missam. Unde quatenus Loc Praecepto injungitur eκercitium actuum virtuosorum, censetur esse affirmativum,quatenus vero prohibentur opera ωνilia,atque judicium mortis, de sanguinis, omnitque strepitus Forem seq. de Feriis , hae ratione Praeceptum hoc est nYativum. Ue
rsim de his ex pro esso inserius is agendo de praeceptis Ecclesi . ye loe.
376쪽
Rat, oti Dostqua Supremus Legislator isti . .. L in Praeceptis primae Tabulae
P c. epti. compendiosa simulque ordinatissima serie tradidisset ea , quae Divinum Cultum, Honorem, atque Amorem respiei int declaraturus in altera,eaq; secunda Tabula, quae ad Glectionem Proximi pertinent, sapientissime primo loco ponere dignatus est Praeceptum de honore Parentibus impendendo, utpotε qui post ipsummet D
una sunt particulare principium nostrum Exodi c.ao. dicens ', Honora patrem tuum,ω matrem tuam. Et addiditans longaevus super terram. Ad quae verbis AEternae Veritatis respiciens D. Paulus, ad bes. 6. subjungit : suod es mandatum mimum in
promissone. 2. Caeterum,ut notat Catechismus νονδιωm Romanus ,&unanimis Doctorum ,rνiaeom. nomine honoris Parentibus exhibedipo.Maia. tria praecipue significantur, videlicet . . Reverentia , Amor, & obedientia Addunt nonnulli sustentationem Parentibus indigentibus subministrandam: verum haec commodὰ reducitur ad am irem eisdem impendendum. Ea Iuno 3. Notandum autem, quod praedi- AH pio. cta tria sint actus propriς virtutis,quς raris. Pietas dicitur, estque specia Iis virtus sub Iustitia contenta , tanquam pars Potentialis ipsius; a cum enim ad δἰ au rationem Iustitiae pertineat, reddere tr. 7. dist. cuique debitum suum, etiam Pietas
a.n.6. . oua Parentibus debitum amorem honorem,atque obedientiam praestamus merito sub ipsia contineri censetur . Neque enim hie sumitur Pietas pro sudio internae devotionis, ac sinceri
- assectu. erga Deum di Proximum , quomodo passim accipitur InSaera
sum a pietatem.' alibi. Sed sumitur hic Pietas pro illa speciali virtute,qua
colimus parentes, tanquam vitae oceducationis nostrae post Deum auctorem, debitam ipsis reverentiam, am rem,& obedientiam praestando.
ad Reverentiam, ex virtute pietatis tenemur exhibere cultum & reverentiam parentibus,non solum externam
quae prς statur signis & Offici is exteris nis; ut potd ipsis assurgendo, famulam do, honori sed de illis loquendo, &c.
sed etiam internam,quae consistit tum inpossitivo actu recognitionis superi ritatis, nevolentiae,aestimationis,dccujusdam timoris filialintum in fuga vilipensionis,malevolentiae,rancoris, contemptus interni , ae hujusmodi
pravorum assectuum . Ita Herino disp.ro. de Religionis, q. I .n.2. Branac. p. 2. HO. 6. q. un. ρι uct a.dc alii. s. Hinc qui verbo , gestu, aliove Com a signo exteriori gravem, juxt, morem eam quari Regionis, ae communem hominum με aestimationem, Parentibus inserunt cuM' irreverentiam, Peccant mortaliter;
juxta quod Exodi c. a I. dicitur : Qui maledιxerit patri suo,vel matri, morte moriatur Et Deut.2 7. Μaledictus, ροι non Mnorat patrem suum, o matrem. Ouinimo notant Doctores comm niter, injuriam, quae aliis hominibus illata mediocris seret, posse esse fravem, si Parentibus inferatur. Sic, prout exemplificat Bonac. ue. cit. dc Bassaeus ver. Filius n. . graviter peccant filii, qui parentes animo deliberato ad notabilem provocant iracundiam verbis contumeliosis . Item dc ille mortaliter peccat, qui parentem percutit. etiam si haec percusso caeteroquin Ie vis foret . idem dicendum
censent, si Filius cum suffcienti de-
377쪽
uberatione manum ad percutiendum elevet; haec enim communi hominum sensu gravis in Parentes injuria, & Irreverentia reputatur Verdmista intelligenda sunt per se loquendo, ac nisi indeliberatio acius, mortali excuset . 6. CONCL. II. Quantam attinet ad Amorem , quo filii tenentur suos Nuribu/ Parentes prolequi, obligatio haec cer- δε et f. ta est. Nam eum quilibet Iure Natu rς teneatur diligere Proximum suum,q aanto magis proprios Parentes ut-mid sibi conjunctissimos, & amplius prae caeteris proximos, cam ab ipsis vitam, &este tuum post Deum acceperit.
7. Parentes tamen idcirco non sui Non δα praeserendi Deo, neque m gis prae ip-m η bi si, diligendi, juxta illud Salvatoris , funν pr. Mati. Io. aut amatμfrem, aut ma feresai treminis quam me, non est me dignus . Et Lucae r . Si quis mant ad me, ernon odit patrem suum Ver matrem, etc.
non potest meus ego discipulus. Non quod re ipsa, &absolute odio haberi debeant rirentes,sed comparativd &respective ad Deum : tum quia Deus magis appretiative diligendus est: tum etiam, quia si Parentes quidpiam ma li , seu illiciti maecipiant, quodqjesset
contra legem Dei, eisdem non eit obediendum, juxta illud Λch. Sijustum esis conspectu Dei, vos totius audire, qua Deum, judicare. Hinc S. Gregorius papa Hom a, . in Evanpella,ad propositum sic loquitur . sedi vim praecepsipe endimuι, utrumque agere per vise etionem valemus,ut uxorem,o eos qui nobis carnis cognatione conjuncti sunt ρMos proximos uisimus, diligamus; ει quos adderμνior is dia Dei pagimur Obed emi; pM CONCL. IIl. Tandem quan--is Ibo, Obedientiam, certum quoque pristam , Filios teneri obedire Parentibui, ει ι, quidpiam legitimo praecipientibus . ριιιοι. Unde & Apostolus ad bes. 6. ait . Fili, Medite parentibus vestris in D mino , cum pluribus concordanti Is. Et quidem tenentur Ipsis obedire in iis , ae spectant ad bonos mores vel ad domus gubernationem, ita ut, si ob dire recusant in materia gravi magni momenti; peccent mortaliter: Idque multo magis dicendum, si id ex
contemptu,aut animi obstinatione faciant,in rebus autem pravis, seu quae sine peccato fieri nequeunt , obedire non tenentur, juxta dicta u. praecedentis Uerlim occasione dictorum.
s. Quaeres,an Filius possit ingredi p;Kis. Religionem invitis Parentibusὸ Resp.
cum D. Thoma a. h. q. I 89. art. 6. Oc aredi Doctoribus communiter. Si Parentes Mionomnon sint constituti in gravi necessita- ἐnritis te, ita ut Filiorum obsequio multam parem
indigeant; possunt Fi ii Religionem
intrare etiam contra praeceptum Parentum. Ratio est, quia in statu et,
gendo Filius est sui juris, ae proinde post annos pubertatis quilibet ingsnuus libertatem habet quantim ad ea, quae pertinent ad dispositionem sui status, praesertim in his, quae sunt Divini obsequii . Insuper magis est obediendum vocanti Deo, quam Parentibus carnalibus . Undὰ Christus dilarab. g. repreliendit Discipulum, qui nolebat eum statim sequi intuitu paternae sepulturae. Et S. Hieronymus in Epist. ad Heliodorum , quam reserto. Thomas 1.2.q. IOI .gri. 4. Ric: Peri ealcatum perge patrem , per calcata-- peree matrem et ad vexillum Crue sevina; summumgenus pietatis est , in bae refuisse crudelem. o. . Dicitur notanter ; fi p.rentes . non fit constituti in gravi necessitate , , FEtenim si Parentes in tanta necessis porentestate constituti existant ; quod ipsis ν ncommode aliter, quam per obsequium g ονε ne
Filiorum subveniri non possit, non li- in σε cet Filiis praetermisi Parentum OS. sequio steligionem ingtedi , sed debent eis remanendo in saeculo subvenire; idque tum sure naturali, tum Divino, de honorandis Parentibus , dummodo remanendo in saeculo possunt subrenire tali necessitate Parentum, & ingrediendo non moind. Ita
Doctor Angelicus cic. g. amr. 6. &q IO.art. . estque communis; Unde inter alias conditionex recipiendorum in ordinem Seraphicum numeratur dc haec , quM non reliquant. parentes in saeculo in gravi necessis
378쪽
late constitutos . Siquidem de Christus Dominus Matth. II. graviter re darguit Pharisaeos, qui intuitu religionis, &muneris Deo per filios oblati, honorem, id est sustentatic nem Pa. rentibus debitam subtrahebant. ir. Quinimo si Filius jom ingressus sit Resipionem , in eaque Professionem emiseris, Parentes autem eius inextremam necessitatem ex casu
aliquo devolvantur, tenebitur Filius , admonito prius suo Superiore, ac nisi mediante hujus vigilantia Monasterium , si ve Religio , aeque pen muccurrere possit ac velit, egredi ad iubveniendum extremae suorum Parentum necessitati,diim modo verisimile sit, quc degrediens possit ipsi subvenire: ad hoc si quidem obligat Filium ipsa Leκ n
turalis, & Divina. Si autem necessitasParentum sit tantum gravis non tenetur egredi: tenetur tamen salva sui Praelati obedientia , di suae Religionis statu pium studium adhibere, qualiter suis Parentibus luccurrat,aut per alios subveniatur
De Obligatione Parentum erga Rhos
Ιχ. Icut Filii erga Parentes. sic etiam Parentes erga Filios ad aliqua charitatis ossicia obligantur. Et nomite Parentum intelliguntur non tantum ipsi Genitores , sed etiam rivus , Proavus, aliique Ascendentes. N ec refert, quod hoc Praeceptum Decalogi de sola Filiorum obligatione loquatur . Nam quia reciprocam obligationem ipse naturalis instinctus , dc affectio Parcntum erga liberos satis inculcat , necesse non fuit, speciali praecepto eandem explicare: juxta commune adagium, Per naturain sensualitatis amor potius descendit quam ascendit. 13. CONCL. I Ex hoc Parentum amore erga Filios tita potissimo in Parentes illi debent . Primum est alimentatio necessaria . Socundum, iii structio in Fide, Religione,& bonis, morittis . Tertium , cura , studium
& diligentia, ut incerto vitae statu, pro cond: tione perlonae, Liberi collOcin ur. Ita Mailr dilρ. I i Theol. Mores. π 96. eq. dc communis aliorum . q. Tenentur itaque in primis Pa- Alimem rentes gravi obligatione Iuris natura ratio nolis, curare conservationem,&educa- ce aria , tionem Liberorum tuorum : hoc est quid sis. iubministrare alimenta, lx alia vitae /Par. necessaria, putari. tum , vestitum , h, bitationem , & tempore adversae valetudinis competentes medicinas, dc hujusmodi . Hoc tamen intelligendum est , quamdiu Filii illis it -d gent , nec sibi ipsis providere pos-
3 3. Et quidem ad Matrem pro. Maurpti ei pectat, alere Filios & Filias u Dque ad finem te iiii anni; simulque la- rrι enmoctare Filios per se, vel per bonam ni tricum , quando justa de causa por te sis pq 'i n potest. Poli triennium vero Li- ω' berorum educatio usque ad emancipationem pertinet ad patrem , iudicitur l. Nee Dum, C. de Patria potest ue. unde illi vulgati versiculi. Mater alit puerum trinum trixoque
Mastorem verὸ pascere patris erit. 6. Hnc tamen limitandum primo, nisi Mater dives sit, dc Pater paupere tunc enim etiam post triennium spectabit ad Matrem a Iere Filium . L mitandum ultei ius, nisi Pater ex infidelitate conversos ad veram Fidem, Mater in infidelitate permanente, petat Filium etiam triennio minorem sibi assignari , ut eum ad veram fidem perducat : quia tunc id erit faciendum prout habetur e ρ. 2. de Conversisn. Infidelium. juncta Glosita ibidem. Idque merito statutum est in favorem Fidei Christianae; nam summam esse rationem quae pro relgi ne facis , habetur l. Sunt personae st. de Religiosis, oesu t. fuπerum. 37. Huc accedit obligatio, qua Pater tenetur providere Filiis in futurum; quantum honeste potest, habita ratione circumstantiarum particula , F p.rium ; ira ut sipc,mit , vel relinquat illis
so Scientem haereditatem susten attoncni . & c, Dd
379쪽
II De Obligatione Parentum erga Filios. 3 fr
nem statu vel certe ea ratione dirigat i cti inem ita tus, it 3 ut eum eligere s- I - ub ἡ
aut scientiam, possint sibi ipsis provi-ign'verint . Unde graviter peccant .. . . . dere de necessiariis. Et hoc innuunt Parentes, si abique iusta causa Filios ara illa verba Apostoli, 2. Corint. ra. Nee impediant, ne Rc ligionem ingredian- . enim debet filii parentibus thesaurieta- tur, aut d contra, i eos invitos dolis , Exeomuis A re ,sed parentibus filii. Nam filii per vel minis ad ingressum Religionis co- nitantia accidens duntaxat hoc est , propter su- gant. Quinimo Conc. Trid. s.de qui
pervenientem eorum necessitatem , r8. excommunicat Om- tenentur succurrere Parentibus: econ- nes, Sc singulas personas, quae quomo-tili vero Parentibus per se convenit docunq; coegerint aliquam virginem, se mFiliis; & propter hoc non solum ad vel viduam , aut quamcunque aliam 'σFer i horam debent eis subvenire, sed ad to- mulierem invitam , praeterquam in tam suam vitam, quod est thesaurieta)casibus a Iure expressis , ad ingredien re,ut optime notat Doctor Λngelicus dum Monasterium.
a. ae q. Io .art. .ad 2. Hi ne inserunt
, 6 p. 3&alii, Parentes illos graviter peccare, qui diligentiam saltem me- De obligatione Subditorum erga is diocrem non adhibent, ut bona acqui- Superiores, et e contra .rant, quibus Filii alantur, &haetiaitatem habeant iuxt, sui status condi 2 o. Tsi nomine Parentum quostionem; vel si bona dilapidando, im- is in honorem habendos esse,
potentes sese reddant ad liberos hone- statuitur hoc quarto iPraecepto Dee . sed secundum statum suum educandos logi, praecipue intelligantur ii , quidi dotandos. eos secundum carnem genuerunt: ni jomp o.
i 8 Quantum ad alteram Paren-ihilominus hoc nomine simul ac prae- bHahi, Iuni Obligationem , tenentur ii sub senti praecepto, omnia ea personarum obligatione instruere Liberos genera comprehenduntur, quae quan-ε μ μ pose, vel per alios, in necessariis adidam in nos superioritatem habent, &μβς ρ salutent. Unde procurare tenentur , ad sequentia quatuor capita commu- ut rudimenta Fidei addiscant , scili. niter reducuntur. Primum est Paren-ῖ ., cet Dominicam, Saluta- tum,qui secundi im carnem nos genues' μ Angelicam, Symbolum intrunt. Alterum est Superiorum pote- stolorum, Praecepta Decalogi ,& Ee- statim spiritualem in nos habentium,clesiae, necessariam doctrinam de Sa- ut sunt Eplscssi, Curati, Pastores,&c. cramentis,&alia hujusmodi. Debent Tertium est superiorum potestatem insuper illos verbis & exemplis, addita in nos saecularem habentium: quaic setiam, si opus fuerit,charitativa corre- sunt Reges, Principes , Duces, &ctione, & paterna castigatione, ad bo- Domini. Quartum est aliorum, qui
nos mores, ac vitam Christianam in aliquam super nos potestatem habent; ducere,& h peccatorum casionibus quales sunt Magistri, Tutores,&hu avertere. Et quidem graviter peccant jusmodi. Hinc Parentes, si in talibus fuerint notabi Er. Insertur I. Quod ea, quae de D. bθδ. liter negligentes, cum a tali eorum ossiciis,&obligationibus filiorum erist instructione plurimum pendeat salus ga parentes, & parentum erga filios, sobrii.
liberritum, & bona horum conserva- hactenus dicta sunt , servata dehita piam ouatio per vitae decursum, nam, ut Pr proportione etiam intelligi debeant de verb. e. 21. legitur, Adolescens juxta ossiciis ,& obligationibus Pupillorum f., is viam suam , etiam cum senuerit, non re- etna Tutores, dc alios parentumvi- cedet ad ea . cum gerentes: item de ossiciis &obliis Tenentuν I9. Tertia, tenentur Parentes Li-igationibus servorum, lubditorum. &ὶ liberis re. beris relinquere libertatem circa ele- quorumcunque inferiorum erga Do-
380쪽
minos, aut Superiores suos, e--identia id postulat i exhibere.
tra. Μastrius disp. II. us 8. Navarrus a 3. Insertur III. Quod vieissim Bonacina, Toletus, &alii passim etiam omnes Superiores , teneam superis idque exe. 6.ad Ephesos Vcap. 3. aditur ad diligenter gerendam sibi Su, oblu . Tuum, dc aliis pluribus S Scripturae ditorum curam , tum in tempora- go locis satis obviis clare Iiquet. libus, tum in spiritualibus , prout-I- G,aa. Insertur II. Quod Christiani cujus. ossicium & conditio
Pras Omnes teneantur sub gravi culpa o - lat . Ratio est; quia ejusmodi Sup tim ouis dire Summo Pontifici, utpotd Chri-iriores sunt caput Subditorum , ideo-Pνaelatos sti in Terris vicario in rebus ad FDique tenemur quodammodo , serva-Eccissa. dem , & Christianam disciplinam ta tamen proπrtione , ad eadem , pertinentibus. Similiter, quod Diadi ad quae Parentes erga Filios ; To-ceiani Episcopis , Parochiani Par tam hanc Superiorum erga Subditos, chis, Servi Dominis, Subditi Supe- horumque erga Superiores obligati rioribus, & Populi Principibus suis, nem , paucis complectitur Λ post obligentur praestare obedientiam in lus-Hebraeor eap. a 3 scribens; Obe-
his, in quibus respictive ipsis sub- dite Praemistis restris er Dbjacete sunt; eisque reverentiam , & amo eis , imi enim pervigilant RUASI rem specialem , aliaque ossicia , RATlONEM PRO ΛωΜΛ- quotietcunque recla ratio & pru- BUS VESTRIS REDDlTURI.
saeuam Praeerato mealogi prohibeantur e
sinis. Decalogi secundae Tabulς,quae sunt negativa,seu quibus EX-
prede prohibetur,quodcunque jusPrinximi violare aut ipsum in bonis suis injustὸ Isdece. Quia vero inter alia bona hominis primum locum obtinet vita, merito in hoc quinto Praecepto Decal illi pei illa veibi, Exodi Eo N3Meides, se velissime a Deo interdiei tur homicidium , ac quaecunque injusta laetio i orporalis Proximi. Hinc sit Dem I. Hoc quinto Prae- , b, 2 ςςptia Decalogi prohibetur quodcumib.,.. que homicidium in uild illati m , tam ood. ι- P oKimi, qutim sui ipsius. Ita certa,u. boM- & communis . ac habetur expresseditim c. Si non licet a 3 p. s. atque patet ex il tityo. lis RVne alibus erbis; Non oecides Et quidem hoc Praecepto non solitim homicidium opere consummatum , quod est ultimum damnum in coris re , videlicet mors ; sed etiam quodcunque aliud damnum injustum in corpore citra mortem, inferri prohibetur.
3. Porro hujusmodi damnum in. Damnum justum , in corpore citra mortem, aliud est irremediabile , ut mutilatio et aliud remediabile , ut vulneratio . aut alia laesio curabilis . Rur-lus mutilatio alia est enormis, quae impedit ex toto actum aliquem hu- mrἰla. manum , qui competeret homini rio enον- secundam illam partem amputatam ἔ , er
prout conting t in amputatione mais non en P nus dexterae. Alia non enormis, id νγεν.
est, non impediens actum humanum; ut amputatio digiti, vel alicujus par-tis digiti. Scotus A. dist. I s. q. 3 de
cepto Decalogi ni,n tantum prohibe i tur homicidium exterius, sicut intelligebat Populus carn, lis Iudaeorum oel iura