장음표시 사용
41쪽
tempore scire possiemus, & non sci
suae Porro ea, quae ignorant homi- gnorant nes, sunt in duplici differentia. Ali-
homines qua enim tenetur quis scire proiit om- sunt in nes tenentur communiter scire prin-
duplici cipaliores Articulos Fidei, & univer- differen, saliora J uris praecepta ; singuli autemtia. ea quae ad proprium cujusque statum , vel os scium spectant ; Quaedam vero sunt, quae licet quis rei reposse , non tamen tenetur ea scire: uti sunt pleraeque doctrinae Philosb-phicae, Geometricae, Arithmeticae,&c. His praenotatis sit Ρηornu. 37 CONCL. I. Ignorantia pro-inio, id pi te' dicta, seu quae importat priva-d Udi tionem talium rerum , quarum notitur. quis habere potest, varie dividitur . Ita communis , idque patet inductione . Siquidem omisiis aliis divisionibus , scitu minus utilibus , Ignorantia dividitur in primis in Ignorantiam silmplicis privationis, & in ignorantiam pravas dispossitionis Ignorantia simplicis privationis eli carentia scientiae , seu cognitionis ali Di is cujus quis suisset capax pro tali tempore , ct statu: ut si quis adultus, &rationis compos , nesciat ea, quae scire potui et . Ignorantia pravae dispoitionis est politiva deceptio, & contrarius veritati error: dc talis v. g. datur
in Iudaeis, Haereticis, di Paganis, qui
non solum alicujus veritatis, praeserti in supernaturalis, cognitionem non habent, sed insuper erronee judicant rem aliter esse, ac revera est.
Ignoran- ῆ8. Ignorantiae alia celebris di visiotiis uris est in ignorantiam juris,& facti lano. in acti. rauita juris est, cum quis ignorat legem , leu aliquid esse prohibitum aut praeceptum v. g. si quis nesciat, die v eneris esse prohibitam comest ionem carnis, a u. si quis nesciat, percussio-
cationem , tunc talis dicitur habere ignorantiam juris . Ignorantia factien, si quis ignoret sactum ip um esse prohibitum , quod tamen reveri illicitum est , ac prohibitum : ut si quis occidat hominem , putans e re t ram, talis enim ignorat, hic & nunc
hymicidium , non obstante, quod alioquin sciat, homicidium esse prohibitum . idem accidit, si quis nesciat carnem esse, quam comedit die Iri nil, vel si non recogitet, esse diem Jesunii. Et hoc ultimum exemplum ideo luc apponitur, quia oblivio, &m coiisi delatio, etiam nomine Ignorantiae comprehenditur.39. Rursus Ignorantia dividitur in Ionoran- antecedentem , concomitantem & Tais Z.
consequentem. Ignorantia antecedens redens et tilla , quae antecedit omnem volun concomi
tatem , non solum explicitam , sed tans etiam implicitam ; ac proinde nullo δε-G- modo voluntaria est , nec directe , ouens nec indirecte. Ignorantia concomitans Vest ea, quae concomitanter se habet adactum voluntatis nostrae; idest quando ignorantia habetur de eo quod agitur, tamen etiamsi sciretur.nl-hilominus ageretur , sic fieret cum quis vellet quidem occidere hostem, ted ignorans eum occidit, putans se occidere seram . Tandem Ignorantia colu equens dicitur, illa quae consequitur aliquo modo voluntatem nostram
vel explicitam, vel saltem implicitam, directam, vel in directam; &nmc Ignorantia consequens cens btur esse voluntaria, imo etiam cispi ,-lis, si versetur circa rem scitu i ieceio
. . 'g'Orantia ulterios di viditur in vincibilem, & in vincibilem . Duo- Τrantia dicitur ea , qt: aedi- Σώα liget alia humana impediri non notuit: L με
u ut alii inquuntur) quae morali
diligentia superari ac tolli nequivit , Loeoq.iod nunquam in mentem venerit dubitare, aut cogitare de oppolito, vel etiamsi in mentem velait, tamen adhibita diligenti inquisitione ignorantia illa depelli , & veritatis cognitio acquiri non potuit, & hujusmodi ignorantia in vincibilis re ipsa
est Ignorantia antecedens , de qua prox inve dictum . I norantia vincibitis ea est , quae morali diligentia superari ac tolli, & opposita scientia ac quiri potui istet, ac debuisset, & hu sui modi Ignorantia vincibjlis in re
42쪽
eoincidit eum Ignorantia consequen
Ignoran- I. Rursus Ignorantia vincibilis ,ria cras seu consequens , juxta quod conse- -quitur voluntatem nostram vel dire-fectata , ad, dum scilicet quis data opera vult quae λ ignorare, vel indirecte , quatenus non curat scire ea, quae scire deberet, dividitur in asse statam, & in crastam seu supinam . Ignorantia crassa, seuμ- pira vicitur illa, qua quis non curat
scire ea , quae communiter homines sui status dc conditionis sciunt. Vnorantia affectata vocatur ea, cum quis
data opera vult ignorare, & non inquirere veritatem, sive ob discendi taedium ac pigritiam, sive ut ratione talis ignorantiae circa legis obligationem Eabitae vel excusationem aliquam mereatur 1 transgressione legis , vel liberius ac sine remorsu conis scientiae peccare possit. Iuxta quod de talibus Iobe. EI. legitur: aui Qxerunt Deo, Recede a nobis, oe scientiam vi rum tuarum nolumus. Et Pi 3 3. Noluit intelligere, ut bene ageret . Ignoran- CONCL. II. Ignorantia antra ante-tecedens, seu invincibilis, causat incedens voluntarium simpliciter . Ita come sat munis Doctorum. Ratio est : quia involun- hujusmodi ignorantia nec diroste, nectarium indirecte est voluntaria , immo opus simplici- ex illa procedens non fieret, si igno-ter . rantia illa non adesset. Patet hoc in eo, qui occidit hominem, putans esese feram; nam is nullatenus hominem occideret, si talis ignorantia non adesedet. Et hinc factum ex tali isnorantia, cum homini nullo modo sit voluntarium , non in tutatur ad peccatum . 43. CON . li I. Ignorantia con- comitans non quidem causat positive tibvoluntarium, facit tamen non vo-Iuntarium . Ita Doctores passim .
Ratio est : quia positive involuntarium dicit aliquid voluntati displicens: atque occisio sui inimici, quem quis occidit, putans esse seram, non diseolicet voluntati, imo occidisset nihilominus, si scivisset, eum esse suum inimicum; ergo nec est ipsi in volum tarium . oeia vero nihil est volitum, quin praecognitum , hinc Ignorantia concomitans reddit talem occisionem
. CON CL. IV. Ignorantia con- Confe- sequens seu vincibilis, sue aste lata quens illa sit, sive crassa & supina , non caiisat
causat in voluntarium, seu Volunta- ῬMuntarium, saltem indirect8, in sua cau- rium DI. Q; ac proindZ factum ex tali igno- remin-rantia vincibili, seu consequente pro- directe cedens, est simpliciter voluntarium, i, in sua saltem. indirecte . Ita rursum com- .munis Theologorum . Ratio est :quia ipsa met Ignorantia vincibilis , seu consequens, est simpliciter volum
taria, vel directo, si est assectata , vel saltem indirecte, si est erassa &supina, ut patet ex earum explicationibus supra allatis ς ergo etiam factum ex tali Ignorantia non est involuntarium, imo simpliciter voluntarium, saltem indirecte , sive in sua
s. Caeterum pro complemento Regula hactenus dictorum , Nota generaliter, dum dictum est, factum ex Igno- B, rantia esse involuntarium , sive simpliciter , sive secundum quid: illud intelligendum esse de objecto secundum eam rationem tantum , secundum quam ipsum suit ignoratum , non autem in quantum ipsum suit cognitum, ut advertunt omnes Doctores . Hinc si quis occidens alterum , sciat quidem ipsum esse hominem , nesciat tamen esse Patrem suum, vel Sacerdotem; factiim ex tali Ignorantia erit quidem involuntarium operanti, in quantum est Parricidium , vel Sacrilegium; non vero, inquin
43쪽
De natura Actus Humani seu Moralis, &variis ipsum concernentibus.
Ita, A D vertendum I Quod rece-
humu- IN pto Theologorum stylo
n: ι ω-Aσαι Humanus, o Actus Hominis: Omnis enim actio ab homi. homini, neq; tomodocunque elicita, etiamsi litu 1μαι ' naturalis, ut nutritio, augmen- tatio, dec. aut 1 acta absque advertentia sei deliberatione, ut dum quis pedem aut manum movet, vel barbam fricat aliis intentus, potest dici act iosed Akio hominis: Actus autem bu-mani proprie dicuntur actiones illae , quae ex voluntate deliberata procedunt. Hinc Doctor Subtilis a dis r. q. uu. Cptime eos appellavit Actas noubumanos , qui procedunt ex lola imaginatione, & non ex libero arbitrio impellente.
Icto, Advertendum i l. quod In pro-htisma posito Actus humanus communiter rivi h e soleat a Doctoribus sumi pro Actu sumitur morali, & cum eo converti, non obpromo stante, quod in rigore loquendo lata rati Deit tiIis patere Videatur Actus humanus,ntibouiu qxam moralia, siquidem actus illi dime- qa Oon raro eliciunt pueri , libere ravi . quidem , sed ante cognitionem boni, & mali moralis virtutis nimirum ac vitii ut dum ex apprehensione , ct cognitione solius commodi, vel incommodi naturalis , deliberate eligunt unum objectum prae alio, v. g. 1accarum prae sale) possimi quidem dici Actus humani; scit non in rigore loquendo Actus morales. Verum his non obstantibus, ac restringendo &lii mendo Actum humanum prout
coincidit cum morali, sit 3. CONCL. l. Actus humanII,
seu moralis ut sic , bene definiturquὁd sit Actus voluntatis liber: elicNtus cum advertentia rationis ad aliquam regulam nostrorum actuum in ordine ad ultimum finem nostrum. Haec Conclusio in re est communis ,& probatur declarando singulas ejus particulas. Dicitur in primis; Actus υoluntatis tiber: quia ad Actum humanum seu moralem omnin5 requiritur quod sit liber, id est , quod libero
pro edat a voluntate e V delecta ope-
l rante; libertas enim actus, et fundat mentum totius generis muris, & peri consequens boni vel mali moralis ,
etiam quoad malitiam venialem . Et additur elicitus cinn adde tentia rationis: quia Actus moralis non sol Lim debet pro. edere a voluntate quomodo cunque, sed operante cum advertentia rationis, ita videlicet, ut ratio seu intellectus advertat, quid agatur. Et
desectu hujus conditionis actus illi qui
procedunt ex sola imaginatione, utpote inadvertenter fricare barbam ,&c. non sunt proprie loquendo morales , eo quod non eliciantur cum ad
. Dicitur ulterius; -Re- rigulam nostrorum actuum. Quod intelli- ρ',
gendum de Regula, vel praecipiente, ι Vel consulente , vel permittente, vel ὰπ prohibente , ut sic iub Actu morali fgeneraliter sumpto comprehendamus Tnon solum actus morales bonos, qui oz, nobis sunt praecepti, vel saltem sit b consilio propositi, sed etiam indiis rentes nobis permissos de quibus insta Iuaest. s. in atque insuper actus moraliter malos, seu peccaminosos; qui per Regulam nostrorum actuum nobis sunt prohibiti. Et desectu hujus
conditionis , a ratione Actus moralis excluduntur illi, qui eliciuntur a pueris ante usum rationis . Additur tandem , in ordine ad ultimum Finem
44쪽
sui'. LI. Unde Actus Humani cosumant, M. I s
a νum, ad quem per actus nostros
moraliter bonos acclaimus , per malos vero ab eodem recedimus. Regula I. Quaeres autem, quaenam sit illadiorum Regula morum , 1 qua per accessiim, alia re- i vel recessum derivatur moralitas in ea, Λ tus humanos Respond. cum D. Rapro. Thoma I. 1. quas I. artic. 4. & com ima. muni Theologorum , ejusmodε Regulam esse duplicem, remotam vid licet , & proximam. Regula morum, seu actionum nostrarum moralium remota, est Lex extrinseca nobis praescribens, qaidnam secundam rectam rationem sit agendum , vel sugiendum: de qua in Tractatu II. qui est De Legibus, dicetur , Regula proxima actionum nostrarum quain D ctor Subtilis sua b. t 8. Reinsulam intrinsecam) est ipsum mei dictamen rectae rationis, seu conscientiae nostrae, proximε nobis dictans , quidnam sit conforme vel distbrme legi extrinsecae, ac proind8 bonum vel malum, faciendum vel omittendum. Et de hac proxima Regula morum fusius agetur in sequenti Distincti ne, quae eri: De Co cientia.
. Actus 6 Α D vertendum I. Quod Actus
To'unta- voluntatis alii sunt eliciti , tis ahi alii imperati. Actus voluntatis eliciti di-elic si , cuntur illi, qui ab ipsemet voluntate alii im- eliciuntur, seu immediate producun perat . tur: uti sunt actus volitionis, nolitio. nis ac hu usmodi. Actus imperati voluntatis sunt illi, qui ex imperio ipsius Voluntatis producuntur, uti si voluntas imperet potentiae loco motivae, ut pergas in Ecclesiam , talis ambulatio ex imperio voluntatis procedens dicitur Actus voluntatis imperatus &Idem dicendum de Actibus ipsius intellectus, aut aliatum patentiarum, ex imperio voluntatis procedentibus. Imo notant Doctores , voluntatem etiam sibi ipsi posse imperare actus , v. g. detestationem de peccato commisse; ut proinde sint aliqui actus , voluntate eliciti, & simul ab eadem imperati . Unde autem tales actus voluntatis, si ve eliciti, sive imperati, suam desumant bonitatem, vel malitiam moralem , quaestio rem a
. Advertendum II. Quod in acti- B.uitas
bus nostris duplex Bonitra considera' naturari possit, una naturalis , alia mora- θι Θlis. Bonitas naturalis consitu in integritate , seu aggregatione eorum omnium , quae in entitate actus natu raliter requiruntur. : sic v. g. cantu stris au-ὸ bene consonans, ac luxi, regulas Mu sices factus, dicitur naturaliter bonus, quamvis forsan sit lascivus,
moraliter malus. Bonitas moratis comsistit in integritate , seu aggregatione
eorum omnium, quae actui humano secundum rectam rationem convenire debent. E contra vero malitia moratis consistit in desectu omnium, vel saltem alicujus, eorum , quae actui humano secundum rectam rationem e venire debent: siquidem , ut post D. Dionysium lib. de Divinis nominibus, c. q. notant Doctores, Bonum est ex integra causa, malam vero ex ouoli
num communiter triple X astignetar, tripleta , videycet Bonum utile, Bonum delectabile , ac Bonum honestum . Ex bile. ιtile his Bonum delectabile dicitur illud , Et ho e- quod operanti affert delectabilitatem sum. ut est cibus, vel potus. Bonum utile vero , quod affert utilitatem p ut sunt divitiae hujus Μundi. Et certum est, in hujusmodi duplici bono non consistere bonitatem moralem actus humant c sim saepius id, quod nobis ut ile.
aut delectabile accidit, sit lege Divina prohibitum ; ut patet in furto , quod
furanti affert utilitatem ; ac innumeris aliis . Tandem Bonum honesium idem est, ae moraliter bonum , elique illud, quod est secundum rectam rationem ἱ id est, quod eit conformen, L Ooste
45쪽
Tract. I De Arabus Humanis, M. Dist. Π.
rationis , seu comscientiae nostrae proponentis nobis , quidnam sit consentaneum legi extrinsecae, si re Divinae, sive humanae ac proindd moraliter bonum vel m Ium, prosemiendum vel sugiendum ,&c. Et prole quendo hujus nodi bonum honestum, dicitur quis bene seu Virtuose operari, ac proptereri esse dignus laude atque praemiu: qui vero secus agit, dicitur male seu vitiose agere, atque esse dignus vituperio dc
supplicio. I lis praenotatis sit Novitas 9 CONCL. I. Bonitas , vel malitia Achus moralis, ex triplici capite iis desumitur, videlicet ex objecto, ex
ne extrinseco, qui dicitur Finis ope-ι x j iiii t 7 Nis,dc denique ex aliis circumllan
Doctor Subtilis in. estque in re communis Theolog
rum . inaequidem Conesulio si ς ,1-telligenda et , quod ad bonitatem Λ-ctus moralis, si ve humani,debeat concurrere & bonitas objecti, & bonitas finis extrinseci , & bonitas omniumuircumstantiarum; ita vid edicet, ut in nullo horum sit aliqua turpi tardo moralis, ad malitiam autem Actus humani Rissiciat malitia uniuscujusque praedictorum trium. Ratio eth et
quia bonum ei ex integra cama, malum vero ex quolibet desecta, lut jam supra dictum et n. 7.1o. CONCL. 1l. Banitas', vel malitia Actus moralis, ex objecto desumpta , eli primaria & essit uialis actui in genere moris spectato ; desula pia vero eκ circum istantiis qua, s talibiu sub lias etiam comprehendendo finem extrinsecum , seu intentionem opetrantis) est accidentalis O G Int .r- secundatia. Ita Scotu SQuaest ε. is actui uix, cum suis,dc aliis Theologis pluri- . ra est bus . Declaratur Conclusio exem- .isci sen- plis: Sic furtum in genere na oris. spe-; .cis , et ctatum sumit tuam primariam mali- secvnώ- tiam ab objecto , seu re aliena , eori , quod repugnet dari furtum, si res ablata non sit aliena; ac proinde talis malitia ex object i desumpta es dicitur furto in genere in iis spectato esse esse sentiass. Quod si vero qais suretur ea simul intentione , ut po:sit soricca
objecto desum ri, aut gulae indulgere; tunc haec malitia ex prava ista intentione, seu fine extrinseco desumpta, erit furto accidentalis, quia pote: t ademe vel abesse, salva furti malitia essentiali ; erit- . que simul secundaria , utpote cum jam aliam malitiam furto essentialem supponat. II. Dicitur potanter in posteriori
parte Conclusionis Pero eae ncucumstantiis qua latibus . Fatendu mquippe eit , circumstantias quand5 tque cribuere actui etiam primam, atque essenti lem bonitatis , vel mali tiae speciem; in eo tamen catu iplae desinunt et se circumitantiae in genere moris respectu talis actus non obestiante , quod m-neant ejuidem cir. 'cum stantiae in esse naturae sed imduunt rationem objecti, prout recte
notat Doctor Subtilis lac. cit. Sic fit .' dum quis actionem ex se indifferentem, puta litidium, elicit ad honorem D El, vel actionem bonam ob finem
pravum, dando v. g. eleemosynam ob vanam gloriam : in his enim casibus ejul modi finis extrinsecus , seu intentio bona aut m ita , confert actui primam omnino speciem bonitatis vel malitiae, utpote cum nullam aliam priorem, seu prs existentem sisPp . it. Studium quippe ex se e t opus in J: 'erens, bonitas vero cleeino. ynae ob illum pravum finem vanae Rioriae cor rumpitur. & cessat in tali actu.
bona, seu bonitas finis extrinseci, diminuit quidem malitiam mzdii pra- . , vi, ipsa tamen non sufficit ad mali- octiam medii pravi omnino tollendaraa
imo potius totum opus est simpliciter malum. Ita communi S. Sic U. g.
mendacium visiciosum non desinit cise mendacium , eo quod per illii di
necessitati proxinii subveniatur: qui imo, ut inquit D Λugust. lib.cῖI1 a mendacium, c. etiam ad sempiternam saluto in vultus ducendus es opit. ante natae iacIo. S; militer . si quis furetur an :mo dandi ς κ re furti ea eleenio: y nam, non per hoc excutiatur λ mal tia furti, D in Obllante, quod ejus malitia
46쪽
dem,ut habetur Rom. e. 3. non sunt sa- Ciericla mala, ut eveniant bona. Ratio horum generalis eli: quia bonum esteta intenra causa, malum vero eX quo
libet de se u ; ergo si medium est malum , integra aestio vitiabitur, atquet evadet mala. x 3. Objicitur nihilominus contra' hanc tertiam Conclusionem. Matth. cap. 6. dixit Christus Dominus: Si ocu- Ius tuusfuerit fimplex, totum corpKs tuum luctaeum erit: ubi per oculum denotatur intentio, secundum S S. Ι'atres , & Doctores passim; ergo si in
tentio, seu finis bonus est,totum etiam opus erit bonum. Res p. negando consequentiam : quia tu bene notat D.
Iner nardus lib. de Praecepto Θ disten-fatione ubi hoc dubium ex professo tractat in non est oculus simplex, nisi cum retia intentione etiam opus sit rectum: etenim, ut intentio sit bona, non sollim finis bonus intendi debet , sed etiam bene, id est, sine admixtione pravae circumstantiae, aut medii
lud tritissimum axioma IntentioJudicar omnes,ergo si quis bona intentione; proximo subveniendi facit mendacium ossiciosum vel leve furtum,non initI videtur peccare. Probatur consequenthia S Augustino,in Praefatione ad Em. 3 r. sic dicente: Non valde at
tendas, quid homo faciat.sed quid ,
negando consequentiam: nam axi
ma illud intelligi debet juxta proxime dicta, S. Bernardo: neque enim mentio est bona , nisi finis bonus in
tendatur & simul bene , id est , sine
admixtione pravae ircumstantiae,aut medii mali. Ad S. Augustinum dicitur, eundem velle dumtaxat, quod ad operis honestatem requiratur, ut age is aspiciat ad bonum v irtutis, illud attendendo,atque volendo & non opus ex se bonum , atque ante ocu los humanos excellens,faciat ob pravum fidem vanae gloriae, aut hujusmodi, de alioquin ji istum quidem faciat, sed Πῖnjust8. Neutiquam autem vult S. Augustinus ue tit. ex sola innitates nis desumi bonitatem actus morat scum bonum debeat esse ex integra causa, malum vero sit ex quolibet desectu . Hinc, ut legitur r. Reg. ζ . Saul Rex plurimum reprehensus suit, eo quod quaedam spolia ex caede A- mauec contra Dei praeceptum reservaverit, licet id secerit ob honestum snem, nempe ut ex iisdem spoliis Deo in signum gratitudinis sacrisi caret, atque hostia Sosterret. is. Objicitur tertio. Ex duobus Ntiqua
malis minuSe teligendum, ean. Duo licitu es maLr, c Nervi dis. I ergo face=eg. mendacium Occurrit dicendum, ut malum vitentur graviora facinora, illud erit oti*ς cillicitum. Resp. negando consequen- ord. na-ttiam : nam quamvis ex duobus malis Done ad
minus sit eligendum, quando eorum mem alterum necessario est faciendum uti bonum .l patet quotidi 8 in Civilibus, nec non&Physicis, ubi Chirurgi secant infirmo manum,ut vitam ejus serv ent: nunquam tamen est faciendum aliquod malum culpae cum ordinatione
ad aliquem finem bonum . Si quidem malum culpae est gravius omni malo poenae, ac proinde nunquam licite potest eligi pro quocunque malo poenae vitando , unde, ut inquit Apostolus ad Rom 3. Eorum damnatiojustas , qui dicunt, Faciamus mallum, ut eve
16. Urgebis. Ergo saltem minus malum culpae potest licite eligi ad su- γgiendum majus malum culpae. Rei p. negando sequelam vel potieis suppostum ejus: nam si tanta occurrat ne- cessitas, ut ex duobus, quorum alio
luin quodlibet esset peccatum,neces-ario unum mihi si eligendum, debebit quidem eligi id , quod caeteroquin minus foret , illud tamen reveras tunc non habebit rationem peccati , sed vacabit omni culpa ; prout cum N RD.August. lib. contra mendacium top. randi mr 8. notat communis Theologorum . 'Sic quando die Dominico debebo vel
omittere auditionem Μissae, vel domi relinquere infirmum solitarium cum periculo vitae ejus, eo quod non habeam alium , qui interea decumo benti inserviat; tuna teneor elissere
47쪽
cinissionem Missae nam miniis obn- Dat prςceptum Ecclesiasticum de Missa audienda, quam praeceptum naturale de subveniendo proximo extreme indigenti quamvis ipsa in tali casu mihi ad culpam nullatenus impu
'Noma I7. Instabis. Ergo pariter, si FG
meo mendacio impedire gravio- ω ra alterius peccata, potero licite men-riotabitis neque mentiendo peccabo; quia stititi. ex duobus malis minus eligerem λiArus. Resip. negando inuetam: aliud ealmest, ex duobus malis, quorum unum necessario est eligendum, minus eligere, juxta d cta num. praeced. aliud vero, facere malum cui Re snam mentiri est intrinsece malum cum ordinatione ad vitandum majus peccatum alterius, quod alter liliare , non vero necessario, commissurus putatur, de quo nu. I s. Et gravi eis longe mihi malum est, proprio peccato me coinquinare,quam sine culpa mea alterius peccatum permittere, sorte non suturum . Et certe sui optime S. Augusti inus, lib. contra niamiacis m, e p. 9.solv ens hoc dubium notavit in si hane
peccatas aperuimus iam, ut committamuS minora, ne alii committant
majora, lato limite, imo nullo limite cuncta intrabunt atque regnabunt , dum prosecto & surtis noliris stupra cavebuntur aliena, &c. & non sol. mminora pro majoribus, sed etiam si quendo de maximis peccatis pauciora peccata pro pluribus licita esse imvenientur , quod absit.
suomodo malitia, e praefretim bonitas debet esse volita, ut eam Actus Hu- Ad mali- manus risumat ex objecto er
tiam a- circumstanti s.ctus con
tam non L. t moraliS desumat supm ma-e nee se litiam ex objecto aut circumstantiis, se, ut ea non requiritur, ut malitia ipsius sit di- sit dire- rectὰ volita , & intenta, sed sufficitcte etesiis advertere aliquo modo, actum esset a tete. malum : Unde ad contrahendam malitiam lassicit quodcunque volunta rium , sive directum, sive indirectum, ac virtuale. Ita omnes Doctores , &ratio est; quia bonum est ex integra causa, malum vero ex quolibet des ctu, prout post D. Dion sium eii lib.
de Divinis Nomin. e. sentit comm nis Doctorum . .rs. Insertur proindὰ , quamvis G .Pa. operans directe malitiam nolit, ipsi- νium n que turpitudo actus di spliceat, nihl tabile . llominus hoc ipso, quδd actum illum lfacit, cui adjunctam esse malitiam ladvertit, eum peccare . Ratio est , iquia licet displiceat malitia non tamen displicet essicaciter; ac proin i ta malitia saltem indirecte, &in sua causa, seu ut alii loquuntur ) interpretativo est ipsi voluntaria , quod sussicit ad malitiam actus . Et hoc
quidem est certum, in eoque conveniunt Doctores passim : major autem
dissicultas est de bonitate actus , &quomodo ea debeat esse volita, ut ipsam actus desumat ex objecto &circumstantiis.
mat bonitatem moralem ex objecto non sussicit voluntarium indirectum, moralem seu interpretativum honestatis , sed actus ex requiritur, ut haec si praecognita, directe volita : unde si quis iaciat O, Astime-jective bonum, seu honestum, nulla νει thabita ratione honestatis ipsius ,
non facit actum moraliter bonum re u kte 'honestum; puta si quis faciat actum d ME
iustitiae in contractibiis humanis eX ..iua intentione solius lucri, vel reddat alteri quod suum est ex ibio metu humano, neutiquam curando , quod
hoc sit honestum, Deoque placitum is non facit actum moraliter bonum di honestum licet enim talis justum facere dici possit, non tamen juste .lta Doctor Subtilis suodlib. I 8. estque communis aliorum, paucis exceptis.
ad contrahendam bonitatem ex Objecto non est necesse, ut honestas ejus apretatur tanquam objectum forma le&motivum, seu ratio formaliter
appetendi ; satis quippe est, eam com
48쪽
gnosci simulque intendi .etiam si talis . dii, dormitionis &e. qui ex se indiffe- honestas non ametur propcer te, nec l rers est,aequirat b,nitatem Obedien- sit ratio moti vinactita, .sed aliqua alia riae erga Deum, volentem, quod tem bonitas, dummodo nulla ἁpponatur piare congruo moderate comedamus, mala intentio,aut alia prava crcum- doimiamus,studeamus, aut alia ejus stantia. Ita Bartol.in lirius ιna 1 nι. modi opera exerceamus, necelle est, diis s. n. 9 g.estque communior Uo- ut hujusmodi honellas virtutis obe.ctorum . Sic enim,qui datisorte juitu d entiae erga Deum intendatur, &Confessalii eleemosynam inlatis ta- propter eum appetatur . al.oquinctionem suorum peccatorum, non ib- enim actus ille nullam bonitata mlum elicit actum Psnitentiae , ted virtutis Uoedientiae contrahet , sed etiam actum Misericordiae, non ob - remanebit in sua indistentia. Idem distante, quod in tali calu motivum cendum de aliis similibus.
formale eliciendi actum illum ele a . CONCL V. Verumtamen. di-mosynae sit honestas Poenitentiae. Eticta in praemissis Conclutioniblis, ubi hoc procedit de bonitate ex objecto habetur , quod honestas debeat co- desumpta,&cui nulla prava circum- gi, osci,& amari, aut etia per se inten- stantia admiscetur. di,no sic intelligenda sunt, quasi exi- ω Ea . CONCL. IV. Loquendo ta-igatur reflexio cognitionis , vel voli--ἐιaιν men de fine extrinseco, & nonnullisitionis circa honestatem objecti , aut m roum circumstantiis aliis,de t quandoque circumflantiarsi sufficit enim, modo honestas amari propter seipsam, seu aliquo implicito,aut aequi valenti co- formaliter intendi, ut actus illam h ;gnosci ,& appeti honestatem illam 's ne statem contrahat Ita Seor. uodlib. apprehendendo v. g. oblecta ut lauda- P a 3. .re primo Mastrius cit. dijp. 3 nu.ibile, ut dignum praemio, ni placitum. δ' - 99.& videtur communis inter DD Deo, ut commendatsi a viris probis; Probatur, simulque declaratur Con- ves in speciali, ut opus Iustitiae.Cha-' clusio ; nam in primis bonitas finistritatis, obedientiae, &e. sicque illud operantis qui dicitur Firis extrinse- volendo. Hinc Christus Matth. e. I o. eusinest omnino extrinseca, & accido inquit :talis actui ; ergo si ipsa non sit ratio ex ini nimis tuis ealicem AEquae fritidae, motiva agendi, actuiq; ex intentione tantum in nomine Discipuis, amen dico agentis data opera non conjungatur , volas, nonρerdet mercedemsuam. nequaqua poterit actus eam finis ex- a s. Quaeres,quid sit sentiendum de trinseci honestate participare. Sic v. bona intentione nostris operibus prς- g. quia jt junia ultra honestate Tem-ifigenda λ Resp I. Cur Libri Λ ceticiperantiae , quae ipsi ex objecto copetit adeo commendent bonam intentio- . potest ex intentione bona, seu fine ex- nem, ratio de sumitur ex dictis, ne vi LG, trinseco operantis, aliam quoque ac-idelicet alioquin jultum, quidem ope- 'cidentalem honestate participare ni- remur, sed non julld, simulque ne- mirum Poenitentiae, si fiat insatissa igligamus innumeras occasiones bendctionem peccatorum; Religionis, si agendi, atque promerendi, auginen sat ob cultum De t jejunium etiam tum gratiae&gloriae ccelestis ; quas hujusmodi honestates participet, ne-ieontinuo habere possumus constituti cesse est, quod hae per se intendantur in statu gratiae,dummodo ex bona in- , ab operante r&idem fit in similibus.)tentione puta Amolis Dei, ali arum- ω 'a 3 Deinde etiam in o .ctis indiLique Uirtutum supernaturalium, elis serentibus, ut actus honestatem eu-iciamus actiones nostras, sive ex obj 'iuspiam virtutis participet ex fine ex-icto bon,s, si ve indifferentes. δίθ. .is seu bona intentione operan- 16. Ubi quidem in primis commeni is p ti ,necesse est, operantem moveri abidatur propositum initio diei cone honestate illius finis extrinseci seu pium, ob Uei Amorem omnia agen
virtutis Sic, ut actus comestionis,st idi ad ipsius perennem gloriam : ted sensuriatist Marail. B quia
49쪽
quia hujusmodi intentio generali n6 i I.e. hine inserens visis Reis Osis, ut
videtur posse virtualiter permanere, in prine*io ex re talo dmoverune atque Influere in omnes actiones to- i mrtare Retulanti onus : quidquidi ius diei: hine eam interdiu renovan- : emmc inquit faciunt od adsule Re d m r atque peculiaribus actionibus ligionis observantiam Ipectat, expr/nostris pra gendam monet Ieremias j maturemio est eis meritorium I revilius lib. r. inussis,c. s. . . citas i lutem, 'ns πτὰ quod absit contrariae D. Thomam, alios'; Et haec etia fuit i intentio suρerveniam. inae is aut3, quae expressa meny D:Bonaventurae lib. a. u. Re iommmnspectam, secus est, dist. I. art. I qu. a. s. ubi ad hoe ut γω illa intentio non se extendit ad actio aliqua sit meritoria, requirit ta- His . Hinc quoad similia erit ren Iem relationem ad Deum, non qua l vanda intentio, ne maneant insuat quis in generali refert ad Deum omnia disserentia,&absque merato: quam- opera atri , vel anni sed qua quis refert l vis admodum sit consultum, merito.- aliqvodo us ad Deum , ita enod opustrium,Deoque gratum,eandem etiam sequem directam babeat ad opas pri- quoad reliquos actus uerare , tum adimum ordimnimTm, et consequemiam: debitum DE servitium eo exquisi- cujusmodi relationem in Deum, alii lius serventiusque praeitandum tum repellam Intentionem virtualem . ad augendos internos virtut actus,
Concordat Doctor Subtilis a.ds t. oc participandam multiplicem bon,q.un. ubi ait: Non videtur minor rei di tatem extrinsecam .ris in Dram usu Nere ad meritum , quam reLatio virtvatis. Q U AE S. T I O IRa 7. Resp. II. Nihilominus su Seere
.a meritum intentionem,seu relati Drbonitate,vel malitia Actus externi. ,- . nem virtualem in Deum, fatentur luci. Bonἰώι,,aio tum alii Doctores. Dicitur au- 28. - ΟΛ .l.Bonitas , aut mali- .. ,..u, Intentio virtualis, quae licet actu tia Actus moralis, per se pri- m. a. jam praeterierit, manet tamen in vidi mo inest actui voluntatis interno, at- ιι, ρενθα D. tute sua, & talis tunc censetur habe-ique elicito; in aliis autem actibus e .n.ri, quando operans virtute actualisiterioribus, ac imperatis, uti sui actuι est assiisi intentionis mihi ς habitae facit omnia,I intellectos, atque actus potentiarum τοι inatis quae facit, tanquam exradice , ita sensitivarum , ct membrorum exte- insono quod illa intimo actualis fuerit prin. riorum , non nisi secundario & participisi ordinaria ad omnes illos actus cipative, id est, dependenter ab actui
sequentes. Exemplum hujus propo, interiori voluntatis, reperitur boni- sto nostro accommodatusimum, po- tas, vel malitia moraIis. Ita Doctor nit Scotus .Hst 6. ubi ait; me', nostera .dis. B.q. a.&alii. Ratio est:
modo intendens De ad sanctumJae quia causa prima eliciendi actum li- bum, ex intentione hujus finis ordinat berum, sicque operandi bonum, aut multa alia necessaria ad illum finem ;ipeccandi, est voluntas ergo etiam exequens autEi ordinata,non semperibonitas actus ἔ vel malitia peccati , euitat de sancto Iacobo, nec de reve- primario erit in actu voluntatis. , inrentiae ius. Dico tamen, quo emper actibus autem aliarum potentiarum meretur, quia vel habet interetis , e solum secundario, & dependenter ab L. rum,quae funt ad finem illum, eujus stactu VoluntatiSyjuique libertate. ,..... illa prima intentis, tes habet actus ali- a9.CONCLII. Mus externus , Oos sequentes ex illis intentionibus, in regulariter loquendo, addit aliquid quibus proindὰ virtualiter continua-ibonitatis vel malitiae actui interiori, nal iis . tur illa prima intentio eundi ad san- saltem causaliter, vel occasionaliter. ctum Iacobum,non obstante,Quod in- Haec Conclusio sic prolata, est certa nitatem ter veniant aliqui actus distrahentes. Inter Theologos. Ratio est:quia dum ere. .
Similia habet sanctus Bonaventura ponit Rctus exterior , Occasione rem . ejus
50쪽
ejus regulariter loquendointenditur, t externum non esse necessario consi- aut diuti iis continuatur interiore em l tendum sussicere enim sollimactumgo vera est Conclusio,quod nimirum
occasione Actus exterioris& causaliter, regulariter addatur nova bonitas vel malitia actui interno , utpote qui occasione Actus externi sol et intendi vel diutius continuari. Et hoc ipsum docetexperientia Sic qui ne iplimrtyri una patitur, regulariter loquendoploε meretur , quam qui illud solummodo efficaciter exoptat, dum enim re ipsa patitur Martyrium , occasione exterioris passiionis elici plures novos intensi res actus internos voluntatis, quibus Martyrui ob 'Dei amorem acceptat,&t. ferat. Similiter , dum quis actu ipso fornicatur, hic a Ius exterior reddit utique assetium internum tornieandi intensiorem , quam antea suerat; ut taceantur aliae Pravae cupiditates, occasione valuactus externi pravi in homine subsequentes. Et hoc quid-m est certum , Aa Doctoribus communiter concelium : an amem ipsemet Actus extinrior secundum se addat specialem bonitatem, vel malitiam actui Interno inter Theologos plurimum celeb is est quaestio, ad quam breviter respondendo sit 3o. CONCL. III. Actus exteriora m .. e ram bonitatem, vel malitiam A, vi m Ialem propriam distinctam ab ea, quam ha b t Actus interior volunt .. --εep inde simpliciter loriam mo- quendo , actus exterior imperaddite lom ab specialem bonitate, vel malitia ac ui torno. interiori. Ita Doctor Subtilis cum omnibus siris, quamvis multi alii Theologi teneant oppositum .. Probatur Conclusio in se is auctoritate D. Augustini lib. I 3. de
sola ossibet miser umiturJed miserior potestare qua desiderium malae volsita
ris im tur . Hine Glosia sumae illud
Exodia o. Non maechaberis, inquit,quiosus ad Dit voluntati, inquitaram ad-ιηιquvat . Probatur eadem Con- ratione: Si actus externus non
superadderet specialem malitiam a-elut interno aeteri sequeretur, actum
internumessicacem occidendi v.g. vel adulterandi confiteri: consequens ei absurdum , α contra Decretum Λlexandri VII anno 166 s.sequentem inter alias propositione, ordine as. damnantis auιsabuit e viam cum foru
Mns , Commisi cum soliatur e peccam tum contra eastuatem ion explieando
capulam. Proiatur sequesa: quia juxte . sententiam oppositam actus externus v.g fornicationis, non habet specialε malitiam ab interiori; ergo hoc solo explicato in consessione jam tota malitia siti peccati explicaretur euec consequenter,cum hoc aici nequeat , erit admittenda Conclusio. 3r. Confirmatur Conclusio.Tum Ilio is, quia Deus ipsemet Ipecialibus prςce ρώων ρνε piis prohibere dignatus est Rctum in- ba/ών . ternum , di externuna .peccati; ut patet ex eo quod Sexto praecepto Decalogi expresse prohibuerit adulter tu,& Nono pravam concupiscentiam, seu voluntatem adulterandi ; ergo aliam agnovit malitiam in actu externo, quam interno alioquin suli ramultipliearentur ejusmodi praecepta. Tum quia plures Leges,tam Canonicae,quam Civiles, puniunt actus eκ-
ternos, non tamen internos nono,
si ante quod hi inForo externo legiti- md probentur putri per propria tri co sessionem ὶ ut patet in excommunicatione annexa haeresi formali externae , aiora internae ; aut percussioni actuali Clerici, non aluem voluntati
hanc percutiendi, ac hujusmodi. Taquia actus. externi sunt v d liberi , haud obstante, quod libertatem par ticipent a voluntate ejusque i Peri ergo etiamsunt boni vel mali ; prout substant impetio voluntatis, di qui dem distincta bonitate vel malitia , non minus ac habent diversam libertatem . Nam, ut subtiliter argumentatur Scotus foc. cit. voluntas utri αque Actui distincta na ,& propriam
communicat libertatem , dum actui interno communicat libertatem ut eliciens, qui pioin est immediate vi