장음표시 사용
61쪽
munis Doctorum . Ratio est quia qui operatur cum dubio proprie praelico, seu ut alii loquuntur) practice prictico, manifeste se exponit periculo peccandi, ergo etiam peccat, juxta illud Eccli 3. amat periculum peritiιon illo. Confit matur Conclutio ex illo Rom Omne quod non es ex fide peccatit in est: atqui illud , quod fit cum Conicientia practice duba non est ex fide, id est ex dictamine Conscientiae, ergo est peccatum.
3t. CONCL. IV. Operans cum practicd dubia ; peccat pro qualitate dubii, in ea specie, . . I. de qua dubitat: ita ut sidu-
bitet, an peccet molt aliter, agendo mortaliter peccet & venialiter, peccet venialiter; si dubitet an in specie surti delinquat, operando malitiam furti contrahat, & sic loquendo de liis Itae rurium Scotussit cit. & communiter Doctoris Ratio est quia ope rans eum tali dubio practico, exponit - se periculo Nansgrediendi praeceptum tale vel tale, di meeandi in ea specie peccati, de qua dubiat; ergo etiam malitiam eius contrahit . Probatur, Consequentia:quia juxta illud allegatum, periculum possit ia it tri atqui talis ex Ronit se periculo pec- . candi in tali speeie peccati: ergo operando cum tali periculo perit in ipio, id est, peccat in tali specie pec itissithoe DL . passim extendunt ad ea sum quo cuipiam in consuli, proponitur aliquod opus peccaminosum a Coi, fetentia , sub dubio tamenon sit mor tale vel veniale; nam exequens. tale
opus flante illo dubio practi sermo est de dubio proprio practico, &non de simplici anxietate, vel scrupulo
Peccat mortaliter , quia operans cum tali dubio practico, exponis se periculo peccandi mortaliter . concordant in simili dicta superius avnn. I de Condiscientia erronea. sis mori do 1'. Additur notante , sermo est de diab, opνο- dubio pinspriὸ factuo, Θe. Nam dicta με, ὸ Wa in hac utraque conclusione, intelligei, o . da sunt de vero,& proprid dicto dubio practico; id est, de tali; quo quis ordae in particulari dubitat, an hoc vel illud sit peccatum mortale vel venia ἀle. Ita quod habcat verum judicium suspensum neque illud deponat. Nam si quis non vere dubitet, sed solum patiatur quosdam timo: es, anxietates aut scrupulos, qui saepe etiam homi nem nolentem affligunt,non peccabit operando contra illos praesertim si hoc iaciat ex ratione aliqua probabi. Ii; vel sequendo consilium ConL ssarii, aut aliorum doctorum, prout magis dicetur inseri quaest. s. agendo de conscientia scrupulosa. 3 CONCL. V. Nihilominus rex operari cum Conscientia: stillim spe. θωηνiaculati E dubia, non semper en pecca Di tum; etenim si tale dubium ex rationabili fundamento practico dep na tur, peccatum non est i cerealiquid. vel omittere cu dubios cui, livo. Ira Doctor noster in . . O .so 'ae rurium communis UOctorum . Ratio est quia regula nostrata actionum non est notitia speculativa, quae in sola objecti veritate cognoscenda consiliit, sed practica quς omnium circumstantiarum qualitatem, & condi tionem perpendit: atqui objectam quod secundum se & spoculative consideratum .apparet dubium,accedentibus certis circumstantiis potest reddi practice certum quod liceat: ergo.
plis. Sic in primis s quis dubitet spe- νυν buculptive, an res quam possidet, sit tua exempla Dec ne, non obstante ejusmodi dubio
speculativo,potest practice iudicare, sibi desecto ljcitum ess- rem illam retinere, eo quod sin dubio melior sit cci. ditio possidentis: sicque licite, dc abl-que peccato rem illam retinebit . Si. militer Saeecdos ςgrotus, qui 'conside . rata qualitate morbi sui speculat iuddubitat, is sibi liceat a Diui ui officii
recitatione abstinere. accedente Μe
diei vel Confessarii consilio practice est certus id sibi licereiunde deposito practice illo dubio suo , non pec ea bit omittendo Divinum officium. insuper miles, si speculative dubiter
de justitia belli , pote it hoc dobium
62쪽
prinita deponere , atque ad manda- is verante tali dubio abstinereab illa mtum sui Principis vel Ducis in eo mi- ctione alioquin enim peccaret. Quod litare, eo quod in dubiis standum sit i si vero Conscientia dubia existat de
judicio Superiorum , simulque sibi hsuo Principe hic & nune pugna prςcisiatur : re taliter deponens dubium
dum speculativum, non peccabit militando . Idem dicendum de innume-
. . . . ruisiscasibus, i, ' 33. Q res, quomodo sit intelli-- gendum lilud commune dictam , DA ..L ' ruris pars est e eda, prout de-σ-o odo. Iure Canonico e Iutenti' do sponsalib. cte. Ad audientiam, de Romicidio, & alibi. Resp. I. Per hoc Homa non intendi, quod in orant m teria omnique dubio,etiam merd sp eulatiso, semper sit eligenda tutior pars , nam dubium speculativum p ict ex rationabili fundamento praetita deponi , sicque cessat dubium: quia non est in dubio, qui probabilibus rationibus flectitur ad unam partem. Sylvester vers opimo g. r. Quinimo incertis materiis Ilassumus etiam eligere partem mineis tutam relicta tuti re, prout ex professo dicetur suis.θ-quent .Re .ll.cum Ludov. Engel. tit. Voto n. 3.& aliis,hane regulam plerumque esse tantum de consilio, & 115 de praecepto, nisi quis in dubio practico perseve et, neq;ad ejus depositi nem sese rescit vere possit: tunc enim non licet agere cum tali conscientia
machicd dubia, sed debet eligi pars risetior , juxta dicta num. D. I 3ri Alii respondent, dictum illud proeiaere in dubio negativo, ae proprid dicto ,
quando nimirum pro neutra parte ad-lunt ullae ratibnes,vel saltem non fusi scientes, cur unam prae altera amplecti debeamus; secus autem esse indubiis positivis, quando utriusque sunt rationes probabiles. Et hac ratione Pro nune potest responderi ad citatos teritus Iuris: nam exactior illorum ca-
Pitulorum explicatio spectat ad interpretes Iuris Canonici. c., tu 36. EX hactenus dictis insertur, is pra quis dubitat, utrum aliqua a cito sit
Hi a. pecc8tum nee ne, videt autem,on it. tendo talem actionem nullatenus se
Peccaturum ; quod is teneatur perse-
utraque contradictionis parte, ita ut quis dubitet, an ipsa actio sit peccaμtum , aut potios ejus omissio, ne imitot pars sic debet eligi,quod dubitans adhibeat diligentiam, quam potest, ad dubium prudenter deponendumi, petendo videsierimnsilium doctio. ribus, vel ex se discurrendo,Deumque rogando, ut se dignetur illuminare: hoc enim est tutius,utpore tum in d
positione talis Conscientiς dubiς nullum subsit periculum peccandi: benetatnem tu executione aut omissione actus durante tali dubio.Si autem,adhibitis prςfatis mediis pro neutra pat- te possu quisdubium deponere,eligat illam partem, in quα minus mali tibi apparet: quia haec censetur tutior in tali rata juxta illud commune dichum de habet urcani mo mala , dc can. Nero dist.,3 Ex duobus malis minus es oluendum, tunc aliquis non pec- it eligendomalum.
quae Occurrunt in Tractatu de ischivibus Humanis: quia vero ipsa ob sui nobilitatem, simulque copiam male riarum, longiori indiget discussione, ne ejusprolixitas pariat confusionem .
expiati, ut eam in Paragraphos di
ONCL.I. Censet Dia ραε- Con=ἐ-lis,quae etiam opinatisadiciis prointur, est judicium practicum intelle- , ctus,quo quis ex gravi, licet non penires certo fundamento aventit, re ad
haeret uni parti determinate ; sed eum
63쪽
sermidine de opposito. Ita in re com- ciendam censuit , dum Alexander munis. Differt in primis , Conscien- VII. inter alias Propositiones etiam tia ema seu recta,quod haec relinquat hanc, o dine 27. damnavit: si tiber intellectum certum de una parte con Isit alicujus junioris, oe moderni,debee tradictionis; non autem Conscientia opinio censeri'obabitis, dum non conprobabilis, utpote quae habetur cumister reiectam esse a Sede Apsesica1hrmidine de oppolito. Dissert etiam tanquam im obabilem. Hac itaque a Conscientia dubia,utpotd quae neu- propositione dimissa, sla liri parti determinatum praehet assen- I CONCL. II. inloprobaoιlis sum,sed manet anceps ac suspensa in- generatim illa censetur, quae gravi ρ,onbi. tra utramque contradictionis pariem; nititur sundamento , licet non peni- ώι, 3ua. non sic Conscientia probabilia,utpot8 tus certo, simulquerullam contra seruae determinald assentit uni parti ex habet rationem convincentem . Ita undamento probabili, licet cum for- communior modus loquendi Din midine de opposito. rum: neque dissentit Aristoteles ras' oum 3s. Dicitur notanter,hcὸt cum for- Top.cap. t rubi alti. Probabilia sunt,quae lformidi- amaene de opposito : nam cum illud Videntur omnibus,aut pluribus,telsano deop. fundamentum non sit omnino evi-ipientibus omnibus, aut plurimis. Prae- lpo e . dens, sed probabile tantom , potest sertim autem adhoc, ut opinio cen- ipsi subessesalsum.Caeterum per hanc seri possit probabilis,requiritur, quod formidinem de ooposito tollitur qui- non sit contra Sacram Scripturam dem firmitas assensus , non autem Definitionem Sanctae Matris Eccle- ejus determinatio: adhuc enim intel- sia Traditiones Sanctorum Patrum, lectus dederminata assentit uni parti, aut unanimem Doctorum consensum& quidem ex gravi fundamento.Ii- nam opinio in aliquo horum deficet non adeo firmiter, prout fit inicient,non tam opinio censeri debet. Conscientia recta. Quod si vero in- qu m Haeresia, vel Error,aut Teme-tellectvs in re morali formet iudi ritas.cium circa honestatem , malitiam , qa. Caeterum quia grave illud sim' ω is aut indifferentiam actus, vel objecti ,Idamentum , cui opinio probabilis
duntaxat ex levi, vel etiam nullo innititur, duplex esse potest, intrin ν . ab M sundamento, ea non erit Conscien- secum videlicet, atque ex ipsa rei natia probabilis , sed improbabilis dc tura , effectibus , di circumstantiis ι ἐκμεtemeraria. ipsius desumptum; euec extrinsecum: υ h. - e ΑΟ. Quanti im attinet ad alteram nempe eχ magna Dotiorum eam te- transi
hia partem Quaestionis . necessario pror- nentium auctoritate d promptum ζ suariis, praemittendam , eo quod Con- hinc dupliciter poterit opinio quae- um ἐπ-dam Operanti elae probabilis, scilicet ἀγὼ Dionem probabilem , sicut assensus vel probabilitate intrinseca, vel pro...... . Conclunonis ad assensum Praemissa-ibabilitate saltem extrinseca. Misopi rum; quaenam in specie opinio cen- μο bills probabilitate intrinseca di-- a seri debeat probabilis, prout secerni-icitur illa, cujus probabilitas habeturmo abia tur ab improbabili, hoc opus, hic la- ex ratione id est, ex principiis init in ID. bor est : quot enim capita, tot senten- secis talis propositionis, qualis sustiae ,& qui alicujus opinionis assertori uis, vel effectus ipsius,aut defini est , illi veram probabilitatem am-itio, vel circumstantiae,aut quid simi-gnat . Quinimo jamjam eruta illaile. Opinio probabilis probabilitate exin lquorundam a Tertio coepit in auribus,trisca censetur ea, quae habetur ab prurire ; quod unius aut alterius Λu-iauctoritate, id est, a gravitate, atque Moris dicium sundet opinionem priniprudentia Doctorum eam. tenen-
habilem. Sed quoniam haec doctri- tium : qualis potissimum habet imna periculosa sand fuit, non imme- cum respectu Idiotarum, di homi-rito eandem Sedes Apostolio reji- num minus peritorum, qui rationes
64쪽
licet ipso pinio a diis tutati ire
ite ex.etura, atque temp. in isto hordi
IV. De Consolantis probabeo, era. g. I. 3 3
intrinsecas examinare, atque de imis i bilitatus'ibus non exeatur, eonfisial jud eium ferre non possunt, quibus i quid vimus , semper prurenter πι- proinde ad prudenter & rationabili. i mur. Resp. I. Haec Propositio daniter , sicque ad probabiliter operan- natura Pontifice prout indum, sufficit, si a Viro docto, pru- principio sui Decreti monet idem denti, pioque intelligant , hoe sibi Pontifex: unde eum primis rejecta est licere. Ouinimo etiam apud Virumisententia,quae indefinit θ,atque in om- doctum quandoque auctoritatem ali-ini casu&materia, licitam esse seque- cujus Doctoris valde periti, dctimo- lam opinioni probabilis asserit. ratae conscientiis, majoris esse pon- Resp. II. Quaenam sit opinio sentetia deris, quam esset ratio aliqua verisi- tenuiter probabilis, atque in citato Raimun- trillis caeteroquin ad probabilitate miDecreto damnata, variant Doctores Lum- sufficiens, inter alios notat SancheziEt quidem Raymundus Lumbier bier. Db. I. in Scalog.em. s. n. Resam au itom. I. a u. I 737. distinguit thoritas tanti Doctoris, de qui rem duplex genus opinionum probabi- mature examinasse, probeque intel-ilium,eo quod aliae sim certo probabiligere censetur, non sit Ieve funda-iles, dc aliae sint probabiliter proba. mentum . biles . dc addit, per opiniones tenui- I. Insuper quia sandamentum il-iter probabiles in citato Decreto in-sa istia cui innititur Opinio probabili sitelligi eas, quae solum sunt probabi- potest esse majus dc minus, seu ma-iliter probabiles . id ipsum sentit Emisistis αι gis minusque grave; hinc sequitur , manuel de Filguera in Luerena Dι-nu, probabiles dari lati- cretati,ine osit. 3. proposu. Inme M. h.bi is tudinem: Ex his enim alia est proba-ita hi Authores per opinionem certoo iviis ι' quae Videlicet firmio fulcitur probabilem volunt intelligi eam, quae fundamento , efficacioribusque fise est intrinseca ex sundamentis, qui . matur rationibus; alia minos proba-ibus innititur; vel ex Doctoribus, sibilis, quae licet habeat fundamentum existat extrinseca, qui eam tuentur . ad probabilitatem lassic ens, non ta- imo dc incontrariis eam probabilemanen tam firmum, ut altera opinio . vocantibus: unde talis opinio certi- Tutior amem opinio dicitur ea, in ludinem tribuit sive eam sequenti , qua milius periculum peccandi repe-isive consulenti, quod sit probabilis . ritur: dc potest bene accidere, quod Probabilitas probabiliter talis dunta- opinio aliqua sit tutior, non tamen xat desumitur communiter ex paucis probabilior, imo minus probabilis .iDoctoribus eam opinioni tribuenis Exemplum si in ea Quaestione, an tibus, sed ab aliis plerumque probabi- surripiens rem proximi in extremallis non censetur : dc addunt, quod necessitate , teneatur ad restitutio- ejusmodi opinionI probabiliter tali :nem, si ad pinguiorem fortunam per- nefas sit adhaerere, quia ex ea nequit 'venerit: nam in hoc casu tutius erit aliquis prudenter certum dictamen restituere , quia restituendo nequiticoncipere ad operandum , sed tan, committi peccatum : nihilominus tum dubium. opposita sententia, negans obligatio- εο E contra Ioannes de Carde ... nem rellituendi, est probabilior, eoinas, in Crisi TMM. ad Propositionem δε quod jure poli in extrema necessitate In Innocentii XI. e. s. n. 3 . ait; quod Prepis. sint omnia communia. opinio tenuiter probabilis, quaeque babili a- ε . Quaeres, quid intelligatur per indicto Decreto damnatur, non sit rem qua. Probabilitatem quantumvis tenuem ,lea , quae est probabiliter probabilistumvis de qua loquitur Propositio novissime qui enim format iudicium probabile tenuem , damnata ab Innoc XI. elique ordi de probabilitate opinionis, non ha- quid in- 3. dc sic sonat. Generat dum pro-ibet dubium practicum de illa , sed te liga. habilitate , fide intrinseta , fide extrin- potius judicium reflexum certum tu . seca, quantumvis tenui, modo aproba. sed illa, quae quamvis habeat proba-
65쪽
bilitatem apparentem, pIures tamen Viri sapientes dubitant de ejus probabilitate. Sive, ea sinquit) censetur opinio tenuiter probabilis, de cujus probabilitate merito dubitatur , und8 opinio tenuis probabilitatis in idem recedit, ac opinio dubiae probabilitatis; quando autem dubitatur ce probabilitate, intervenit dubiumri acticum, in quo tutior pars est amplectenda. Plura de his citatus Car- denas: nobis in progressu non est sernio de Opinionibus tenuiter dum arcat probabilibus β. II. Au sit licitum sequi sententi irm proba
bilem etiam in concursu probab horumtutior s λ
Quae itiones versentur circ Iin staeter s.7t s rem actus, quae solet vocari II acta,rta
circa ho. di naturam , ccii di- ' . tionem seu validitatem actus , quae a, ii a. dici solet ut notat Ma-Dae ct ea Sentent. diis. s. n. a.&in Idateria T. π M. Iuaestiones circa hanestatem actus versantes dicun
tur illae,in quibus quaeritur, an hςc vel illa actio sit licita & honesta, ita ut absque peccato fieri possit: puta, an vir sexagenarius teneatur ad jejunium Ecclesiasticum λ an Clericus voluntarie distractus sub recitatione Horarum Canonicarum , satisfaciat an in die Festo licitum sit pingereὸ ac
hujusmodi. suaestiones versantes circa validitatem,naturam, seu concitionem
actus, hoc est, circa Μateriam facti, censentur illae, in quibus de ali Dohorum quaeritur: puta, utrum Uaptismus aqua rosaeea collatus sit
validus λ utrum haec , vel illa medicina sit infirmo profutura λ an haec pars litigantium in Iudicio habeat justam causam λ in quarum prima quae ritur de validitate actus sive Baptis mi , in secunda de natura seu virtute medicinae, & in tertia de condi.
tione cauta. η8. Eil autem inter Quae Iliones Notabit. prioris, & posterioris generis , nora- discrin ebile discrimen e si quidem honestas inter u actus p oxi md dependet totaliter a traque .prudenti judicio operantis , cui si actus est conformis, hoc ipso bonus est ac honestus: si distor mis malus . Ratio et e quia Conscientia est proxima regula actionum humanarum
perquam voluntati, qu de se est potentia caeca, dictatur, quid sit agendum vel fugiendum: unde fit, quos si actus e it consormis Conici eiulae practice rectae , licEt forsan in unici-hiliter erranti, adhuc talis actus non sit fur mali er peccatum, neque imputetur ad culpam. Α9. Secus est de Quaestionibus posterioris generis, seu quae versantur Gubi circa Matoriam facti: etenim actus amplius non desumit suam naturam , condi' dei rationem, aut validitatem eκ judicio nostri intellectus, quantumvis prudenti , sed vel ex natura sua intrinseca, vel ex ordinatione aut institutione extrinseca alterius. Sic enim medicina , si a parte rei 3c ex intrinseca natura sua non est proficua , sed nociva , nil proderit infirmo, imo ipsum occidet, non obstante judicio probabili Medici, existintantis e. prosuturam . S: militer causa ligantis in Iudicio non est justa ex eo, quia eam Iudex probabiliter censet justam, sed quia ipsa h parte rei, & secundi m Legum ordinationem taIis est . Sic pariter Baptismus aqua rosacea collatus non valebit ob probabile judicium Ministri, arbitrantis ipsum valiturum , si revera talis non est ex inis stitutione Christi. Et hinc non mi. randum, quod diverso modo de his , ac de prioribus in progressu simus i cuturi : nam sequendo Sententiam probabilem circa honestatem actus , nullum incurritur periculum alicujus peccati, vel alterius damni; secus accidit in Materia facti, ubi ex sequela opinionis minus probabilis relicta probabiliori ac tutiori incurritur ma gnum periculum nocumenti in bonis animae, corporis aut fortunae, proxi
66쪽
' opinio Illa non subsilleret. His prae sperare post mortem: nam attenden- notatis sit dum est dictamen Conscientiae antein Licitum CONCL I. Potest homo in cedentis, quod direxit operationem ,s, iure moralibus,&actionibus huma- non aliud subsequens, utpote quod, i m Mnis,lieitd sese consar mare Conscien ' actum jam praeteritum practice neruo. tiae seu opinioni vere probabili. Haec qua qu&m dirigit. Iς Conclusio sit absolute protata , ae 32. CONCL. II. Insuper,quando
ΙΦ m re praescindendo liquae unque probabili- duae occurrunt opiniones aequo pro- Expreρ - ρ'fcie' - opinionis oppositae, est fermὸ babiles circa honestate actus versan- stitvribus omnium Theologorum, imo & Iuris te s. licitum erit eligere ea, quam quis aeque ip εβ sti L p. litorum, prout fatetur Prosper Fa- maluerit. ita communior Doctorum , probab gnanus in east. Ne innitaris num. 4 ῖ. de praelestim Theologorum, contra Fa- tibus, es Constitui. quamvis ipse poli modum gnanum lac. citnu. t o. esseqq. Ratio eirea ho contrariam sententiam teneat. Ratio desumitur tum ex dictis π.so. Tum ex nestatem est: quia, ut aliquis licite&honest dieo: quia quando utraque opinio est actus operetur , lassicit , quod quis regulam aeque probabilis non enim repugnat, versantI- rectae rationis sequatur: sed hoc fit se- qu5s intellectus humanus ex diver-bus, po quendo Sententiam vere probabilem, i iis principiis, atque rationibus hine test eli ιhςe etiam non ex levi, sed gravi, sim- l inde applicatis, judicet utranque eon- quaelibet damento aut horitatis , vel rationis i tradictionis partem aeque probab le I pro ιbι- concipitur: ergo. Confirmatur: quia, non est major ratio,cur quis unam pru tu .cdm in moralibus haberi semper non tius sequi teneatur, quam alteram; er p. mit omnimoda certitudo per rei e- go liberum erit eligere,qua maluerit. v identiam, conliquenter sui scit certi- Nec obstat, quod alterutra contraditudo ex probabilibas desumpta, alio-ictionis pars a parte rei sit salsa. Quia quin enim vis quidquam recte agere hoc ipso,quod ejus falsitas determina- . tur propter incertitudinem rerum te non cognost a tur, neque moraliter practicarum . H: ne Alexander Papa cognosci possit, ea etiam per errorem VIII. die . Decembris, Io t. interjelecta n In violaretur sor maliter prae alias Propositiones etiam sequentem ceptum aliquod ,etsi materialiter con- ordine 3. non immerito damnavit ritra illud ageretur; quod stante eius- Non licet sequi opinionem , vel inter i modi Conscientia vere probabili,cul - 'pν obabiles ρrobabilissimam. pa vacat ob rat Iones ditias.
p. 8 . O: jicies tamen. Iudic um pro- 13. CONCL. III. Loetu ndo de . babile propter so midinem, quom ha - activus quantum ad eorum honestate j- ,- intriti secus infixam, non est cer- spectatis, etiam in concursu probabi- . tum; ergn neque potest habere mora-ilioris & tutioris licite potest eligit tuis, , b cς xi ut inem, & consequenter opinio vera quide. sed miniis proba- ό.s h, esse regula recta noli rarum bilis minusque tuta; quamvis hoc non
μ' actionum. Reip antecedens esse ve- semper expediat. Ita comunior Theo- , 'rum speculati Id, non autem practice, logorum, praesertim Recentiorum , prout in simili dictum est supran. 3 3. etii non istae, atque non pauci alii cie seq. de Dubio specula tuo, &pra- teneant contrarium. Ratio est. Tum ictico: hinc taliter doctincto anteceden- quia, qui juxta opinionem vere pro- te, negatur consequentia. Solum hic babilem operatur, non temese, sed vitandos quorundam abusus , qui polliprudenter operatur; ergo non pecear, actum iam perpetratum ad medendsi cum honestas actus proxime depenate morsibus Conscientiae suae studen . deat a prudenti judicio operantis . Casibus, ut inveniant fundamenta & Tum quia, loquendo de actibus quan- op niones Doctorum probabiles, quae tum ad eorum honestatem spectatis , suo desiderio faveant. Hoc enim ut qui se conformat dictamini Conscien- loquitur Heri nex diis. 4 de Conscien-itiae vere probabi lis,non exponit se ul- medicinamili periculo inserendi aliquod nocu-C a men - i, oste
67쪽
3 6 Tract. I. De Actibus Humanis. Conscientia. D st. III.
mentum, sive sibi, sive proximo, ex
dictis n. i. e seqq. Tum quia Summi
quoque Pontifices quandoque lacnti Dant opinionem probabilem, relicta probabiliori, acturiori, prout inter
alios resert Bernardus Sanni g. tom. I. Sebolae Theologieae, traP. 7. dist. I. n. 7. recte m. q. praemittens, hanc Sententiam non esse revocatam per novissimum Decretum Innocentii XI. E. Martii, I 697 . emanatum. Et hoc ipsum patet ex verbis citati Decreti ;partim quia cirea initium ipsius Poti- tifex expresse declarat, se damnare propositiones ibi contentas, ficut j cent: partim quia prima & tertia pro Positio, quae ad propositum prae caeteris faciunt, loquuntur generatim, a que etiam in Sacramentis, vel de opinionibus, tenuis probabiuratis, quales absit defendere, ut supra
suam- ΙΑ. Additur notanter in Conclusio- et is id ηδ ne, quamvis id non Iemper expediat. seρer ex. Tum quia non omnia, quae licent ,
pediai ὸ semper expediunt,juxi, illud D. Λρο-
stoli I . Corint. 6. Omnia inibi licent, sed
non omnia expediunt. Tum quia, ut
Doctor. Subtilis in 3. Has l. s. sed hie occurrunt, recte monet. In moralibus quando sunt altercationes de aliquo Peccato, quando primo est moi tale , ut si unus peritus in scientia dicat, quod licet, tutius est non procedere sic, nec sic, sed expectare, quousque veritas sese prodat. Haec ille, per ly, Neque tutius est, hanc partem Optimὰ consu-ucti ha- lens, sed eam sub obligationis vinculo beat quo- non concludens. Adde etiam , quodnae propo. praemissa Conclusio locum haberestiones non possit quoad propositiones circaue Fide. Mysteria Fide Divina credenda sormatas Ratio hujus est: quia Conclusio solum loquitur de propositionibus
vere probabilibus: atqui concursu alterius jam cognitae ut probabilioris , nunquam potest habere rationem proin
Positionis vere probabilis prout insta
rius de- netur conformare se quoad Iudicium bet se ob Sacramentale opinioni poenitentis, si formare ejus opinio vere probabilis sita etiam contra propriam opinionem;& conis, o num uenter, si pςnitens bona fide sequatur paenitenoententiam , quae a probatis Auctori- tiis veribus tanquam tuta dc probabitis de sem probab ditur, Consessarius vero eam specula. lv. ii ve improbabilem censeat,tenetur is, deposito,ac relicto proprio judicio, neficium absolutionis eidem impendere Ita Sanchezl. 3. in meri. cv 9.π.27. Θ seq. & communior Doctorum;
dico, volens,hoc observandum a Comsessario in imponenda pς nitentia. Ra tici est quia audita Sacramentali Consessione, non potest Consessarius neis igare absolutionem poen tenti rite diis sposito , nullumque peccati obicem ponenti r atqui poenitens sequendo opinionem vere probabilem non peceat , ae proinde inisi aliud obstet) recte est dispositus; ergo non potest ipsi
absolutio denegari Hinc Laym. I. r. tract r.e s n. O. sic loquitur. Repram.
hendenda est quorundam Consessarior si consuetudo, qui veriti reniteri idc6tra propriam Sententia absolvere,
eundEad alia Consessaria ableg1t,qui opposita opinione probabile tenet: si
enim ille alter absolvere potest,cur n5δc tu possis aut cur tua speculativa
persuasio paenitenti obesse debeat λs L CONCL. U. Et si in Quaestionibus de honestate actus praemissa
doctrina locum habeat, aliter tamen est discurrendum loquendo de Materia facti, &quantum attinet ad Quaestiones, de natura, conditione,aut valore actus, prout inter alia suadet di ' is .is,
versitas utriusque supra n. 48. dc q9. insinuata. Dicendum proinde cum communissima,& receptissima Doctorum sententia λ quidquid unus, vel alter in frustra reclamet in Materia facti non esse licitum , sequi Sententiam
mineis probabilem minusque tutam in concursu probabilioris ac tutioris . Ratio est; quia nemo potest extra e sum necessitatis tuto, ae licite sese exisponere gravi periculo inserendi magnum damnum proximo : atqui in Materia facti sequens opinionem mi nos probabilem in concursu probabilioris i ac tutioris, exponeret se gravi
68쪽
. De conscientia probabili , oec. I. III. D
i ii Iper;cialo inserendi m Pnum damnum proκ imo, & quidem eYtra casiam necessitatis, utpote cum juxta hypothesin tali periculo facit possit occurrere clipendo opinionem probabiliorem &tutiorem, ergo id non licet. Maior patet eX praecepto Charitatis de dili uendo proximo , sicut seipsum : Minor
probatur industione . S c enim Sacerdos in administratione Sacramento rum adhibens materiam vel 1 ormam dubiam, min iique probabilem dc tutam , chim possit adhibere certam aut tutiorem, exponeret sine ulla prorsus necessitate n n lotum periculo invaliditatis, ipsum Sacramentum, sed etiam recipientem periculo non hahendi fructum Sacramenti, cum diserendio aeterne salutis si sorte sua Sententia minus probabilis a parte rei falsa esset. Similiter Medicus , adhibendo medicamina minus tuta, pro habilioribus ac tutioribus, quae posset adhibere , relictis, ponit infirmum in periculo perdendae sanitatis aut etiam vitae, cum irreparabili damno. Item Iudex, ad judicans causam parti minus probabilem sententiam habenti in Jure, exponeret se periculo inserendi grave damnum in bonis fortunae alteri parti litigantium probabiliorem sententiam habenti. Siquidem ad evitanda ista, damna proximo impendentia nihil prorsus juvat probabile judi-
Inferuntur corollaria de Ministro, Sacramentorlim, Mei o, In ire, A Porato. Trex au- Uantlim igitur attinet in primis res Ne , ad Ministrum Sacramentorumgu' Fco' sunt eidem observandae, ac prae oculisti a Mi' jugiter habendae tres illae aureae Renistro Fa' gulae,quas Vc, tor Subtilis in dist. 3. famen' q. 2. . Tertiὸ deforma vers. Circa sit toru ob- adducit, & sequuntur alii communi-f'ε Pau- ter. Prima eli: Si possibilitas adest, via . tutisma es eligenda. Secunda: Si non adestpossibiliis, viae tutus,maeproxima
es tenenda. Tertia est illa: Cessante
quod iustis bilitas prohibebat. Undo Baptismus v. g. in materia, vel forma dubia collatus denuo sub conditione iterandus est, ut dicitur in Jure Canonico, e. De quibus, de Baptismo. 38. Unde jure merito novissime ab In iudicentio X l. damnata est, & tan' res siquam scandalosa,& in praxi pernicio, Optaosa prohibita l. luens Propolitio, ordi' nem pro ne i. Non esse illicitum in Sacramentis babilem confrendissessiti epinionem probabilim
de valore Sacr.ranenti, rcl:cta tutiore, nisi Sacra. id Petet lex, conventio , aut periculum gravis damul inchrrent. Hincsentem' resictaria probabili utendum non es in colla' tutiore.tjoκe Baptismi, Ordinis Sacerdotalis, aut Episcopatis. Haec,'nqilam, Propc sitio eii damnata,ac proinde hacten is dicta praesertim circa materiam Sacramentorum , magis confirmantur.3y. Licet autem supia dictas tres Dictae Regulas Doctor noster ex professo Regulae tradiderit observandas circa Sacra' Scoti et . Imentori)m materiam , & formam ab observia eorum Minibi ro, seu spirituali Medi--Me. coanirnae: Oportet n hilominus eaGerdem servata latren proportione ὶ .etiam observaria vero Medico in cu-' randis aegritudinibus hominis, atque etiam ii judice in serendis sententiis. 6o Quanthim igitur attinet ad Me ouidia.dicum, notant communiter Doctores Medicum in curando infirmo debere is sequi sententias certas , si adsint, reli- 'ctis incertis ac dubiis. Hinc,ut notat Layman sec. cit. Is . citans plures alios, etsi probabilis opinio sit, medicamentum infirmo profuturum esse, non ideo idquitur probabile esse, quia liceat Medico' tale medicamentum debitum adhibere: quin potius, cumagatur de periculo corporis, securior via en eligenda. inare Medici, re Chirurgi debent sequi sententias certas eueclecuras, si suppetant rejectis incertis ac dubiis: graviterque peccat Medicus si experiendi tantam causa inexplorata mzdicamenta , certis dimissis, infirmo adhibeat,ejusque sanitatem& vit..m hac ratione gravi periclito exponat. Quod si certa curatio non Occurrat tenetur Medicus sectari
69쪽
' ea , quae probabiliora j inlicat, postha-' tes habent prose opinlanes aeque probabitis opinionibus minus probabilibus .ibius, potest jurixρecuniam accipere Si vero nulla medicamenta suppetantiproferen sententia in faeti rem tinius nisi dubia dc periculola, tunc pruden- prae esto. Igitur in tali casu , sit polhter examinandum erit, hinc quidem causae accuratam diicussionem neu-
vis ac periculum morbi, illinc vero tra litigantium pars , inspectia alle- tam spes fanandi, quam timor & pe- gatis de iacto, aut de jure superare. riculum nocendi: & quidem si Medi- videatur, debebit judex vel arbitrosciis intelligat, certo moriturum in-ipartium consentu statuere, vel com firmum, nisi medicamentum adlat-ipolitionem suadere, imo etiam impe- . beatur, non carens quidem periculo rare, si casus nimium sit intricatus .
accelerandae mortis, juncium tamenicausaque diutius jam protracha ; vel e cum probabili spe conserenda: ianita-idenique cuilibet dimidium juris, auetis, adhibere poterit, rei, de qua lis cit, adjudicare. 61. Quantum tandem attinet ad Quaeres , An id q lod proxi- υἰdd; ε μ/ , etiam communiter notant me de Iudice dictum ell, ii militer de cendum Iudex teneatur judi- Advocato sit lenitendum Θ Res p. ne- de Adiscare secundum sententiam,quae inspe igati ed, prout tenet communis Do. vocariat clis allegationibus & probationibuSictorum, praeter Ea nanum loc. v. n.
- ' est Jurique conformior: 38 i. 387. ac seq. & quosdam alios. nam Iudicis officium e :t, partibus li- Ratio eth r quia Advocati officium ti antibus sententiam dicere secun- non est definire, si ve jus dicere inter
dona merita caulin . Unde cavenda partes contendentes, sed uni parti li- est Doctrina nonnullorum Theolo-itigantium assiillere , atque patroci-gorum, olim volentium, si circa Prin nium afferre: clim igitur,quotiescun- positam controversiam contrarie sint que causa dubia seu controversia est,
opiniones probabiles de jure, ite Iu' permittatur parti litem cum adver- dicem relicta probabiliore judicare ie- fario contollari, atque propositis juri-c mdlim alteram mineis probabilem . bus& rationibus suis sententiana u-Quinimo haec sententia modo est ex' dicis dirimentis eXpectare , conseis Q sse rejecta ab Innocentio X l. qui quenter, si Λdvocatus causam clie r- damnavit sequentem, ordine a. Pro- tuli non manifeste iniquam , sed pro- diuitionem: Probabiliter exle: ino , iu- babilem judicet, licito ejus patroci-Hcem posse judicare juxta .Finionem nium suscipit, etsi causam adversarii etiarn minus probabilcm . probabiliorem , ct sacilius obtinen- Pr θη- 6 a. Similiter caverula est illa non-idam arbitretur. Imo fieri potest, uti-rimqtia nullorum Theologorum sententia , que nonnunquam ,. ut pars illa, quar o si ι- qui volebant, quando iitraque opinio 1 principio minus probabilis appa-x σννσε est aeque probabilis, integrum este Ju- redat in progressu litis probabilior
babenν dici, quam maluerit opinionem eli' evadat. . . Rere, &secundum eam j ii dicare, imos. 6 . Notant tamen Doctores,quod i cesi,nte scandalo nunc secundum Advocatus , causam dubiam 1 hisci-
' ρ ε unam, nunc secundiim aliam, Ca-ipiens , ad aliqua sit obligatus . Et ki vendum , inquam, eil ab hujusmodi primo quidem , ut ante omnia dili- sententiae quis enim non videat, η b. genter inspiciat causta sibi propositae aequitate alienum esse, si duo aeq tale aequitatem, aut probabilitatem; &jus habent, Iudicem , quem oportet si injustam comperiat, nullo modo μesse Iuris Interpretem , Iustitiaeque ejus patrocinium suscipiat . Ratio
Administrum, uni eorum totum ad- est: quia alioquin peccaret cooperan-judicare alteri abjudicare Unde non do ad malum. Secundo, ut post dili- immerito Alexander VII. inter alias gentem totius causae cosiderationem etiam sequentem , Ordine 26. Propo- 1incere aperiat clienti, quantam prosiliuitem damnavit. Quanaeo Dilav- babilitatem , vel spem obtinendae Ui
70쪽
IV. De Conscientia proba, B, M. I. III.
ctoriae habet: alioquin enim, si falciopinione, aut Ipe inani victoriae clien-.tem detineat, ac sumptibus frui ira faciendis involvat, ad compensatio- item damni ei obligatur. I ertio, ut Advoratus, qui caulae dubiae patrocinium luicipit , paratus si qua ian
prim lim de littere, & clienti luo lignificare, si in progreisu litis ejus iniquitatem masai festo deprehendesit :non tamen, ut notat D.Thomas 3. debet eam prodere, uti cilicet, aliam partem juvet, vel secreta sitae causae alteri parti revelare,1 ed debet caulam delerere, vel eum, cujus caviam agit, inducere ad cedendum, vel ad componendum line adversiar Iudamno.soIαι- 63. Objlcles I. contra hac enus νυν ob istia Ad prudenter operandum sussinioajj. scit certitudo la ratiS, non enim tenemur semper habere summam rei
certitudinem , sed sui ficit moralis, atque similiter Sacerdos , Aleui .us, ἐκ sudex habet certitudinem mn ralem quod non peccet , nullamque damnum proκ imo inserat, coipid, quod pro te habeat sententiam vere probabilem ergo. Rel P. negando minorem loquendo de casu , 'GOHuidem Opinio probabilis circa Ala
teriam facti habetur in concursu pr babilioris, ac tutioris. Tunc enim raedicus v g. non est moraliter cci tus
de procuranda lanitate infirmi, si neglecto tutiori, ac probabiliori pharmaco , puod hic & nunc adhibere posset, adhibet aliud mimis tutum, minusque probabile: neque etiam habet pro te lententiam vere probabilem, quod id licite facere pollit, tum ob grave periculum nocumenti infirmo inferendi , tum ob communem sententiam Doctorum, id licite feri
6. Dices. Si hoc est verum ergo in Medicina, in iure, in Sacra men isti tUrum administratione nulla dabiturdo frobabilis; quia nemini uniti j op quam ea licebit uti: atqui hoc eit absurdum; ergo. Resp esus modi Opi-
tum probabiles sis eiulativo , non autem practicd . Ratio eit: quia non posumus ex ipsis formare judicium practicum, q iod dictet, hic& nune ei te licitum, absque ulla nec ellitate
Omittere viam certam , vel saltem tutiorem, & eligcre cum gra Ut periculo damni prox mari inserendi aliam
min. ias certam , minuique tutam. lnterim tamen speculative etiam in
Medicina , t ure, ee Aacramentorum administratione , dantur opiniones probabiles , quas licebit & expediet sequi in casu necellitatis , di quando opinio probabilior hic di nunc practicari nequit, juxta tres illas aureas Regulas lupra n 1 7 ex Doctore S tbtili allatas. 6 . Objicies II. contra dicta 6 I. . . Iudex tenetu D ex ossicio ferre sententiam pro parte probabiliori: ergo & Advocatus poterit solum de senuere causam magis probabilem : alioquin enim delendendo causam minus
probabilem , induceret Iudicem aliquid iniquum , nempe ad stren-s
dam sententiam, quem is licite serre non posset. Res P. negando conse que. quent jam , & paritatem: quia Iudicis officium eit definire, ac jus dicere inter partes litigantes : iicque caula rite prius discussa, tene: ur ex
ollicio pro parte probabiliori stare
sententiamque ferre. Secus dicendunI. de Advocato, cujus ossicium non ultdefinire, atque jus inter partes dicere : sed tantum parti uni alti: lere, atque sub positis jam cautelis) l .atrocinium ferre, donec iis per definitivam ludicis sententiam fuerit decisa. Neque idcirco Advocatus centetur inducere ludicem ad aliquid iniquum: nam lolum conatur ollen de
re, partem sui clientuli prout nonnunquam in progre su litis apparet es le . veriorem , sive probabiliorem ;
non autem vult,ut stante minori proba Oilitate talis causae, pro ea feratur len: entia desin tiva. ἐκ errae ,
63. Urgebis. Cujus causa existitn linis probabilis, non potest alteri