장음표시 사용
51쪽
luntarius, exteriori vero eommunicat libertatem ut imperans,qui proin
dil ne quoad propositum dieatur se
habere, sicut instrumentum inanimais tum manu artificis motum est saltem participative liber, ac mediate vo-Iuntarius. Voluntas 3 a. objicitur tamen contra hane Conclusionem, a gerendo plures SS. profocte, Patrum Auctoritates ; ac praesertim με ιε. illam D.Bernardi, δ. 7 7. dicentis .
gravem ; hoe ipso enim IndIeatur
etiam interna voluntas furandi,a qua derivatur malitia peccati in actum eνternum. Non autem sufficit et , qui actum internum,si ve propossitum Ieccandi opere externo complevit jblum actum internum explicare, sea tenetur etiam explicare actum externum, propter dicta nu. 3o. Et haec est certa , atque omnimodis tenenis da, praesertim post Decretum Ale. Legimus πιι viderit mulierem adeom i xandri UII. ibidem allegatum. Nee piscendum,Jam miseebatur siuem - l obstat, quod circumstantiae peccato. de suo. suid planius , quod vilunius t rum aggravantes, juxta multos Do- profactoremtatur, ubifactum excludit necessias ; Haec ille Resip. Sensum talium loeutionum esse, quira voluntas pro reputetur quoad culpam ct reatum in malo, non vero quoad quantitatem culpae ; uterque enim cat morial Iter, tam adulterans , quam concupiscensa lulterium ; sed ille gravius, utpota iniquitatem-addens iniquitati. Exonplo 3 Quod si quis instet. Iuxt1 il-rum aggravantes, juxta multos Doctores non sint necessario explicandae in Consessione. Respondetur enim. peccatum externum etiam specie morali disserre ab interno cum prima& generiea peceatorum diviso sit in peccata cordis, oris, dc operis-r unde& aliud moraliter est, voluntas occidendi hominem allud, actualis occisio hominis . . N um autem actus exterior &Interior sint unu in Vel duo peccata ,
plίωι in . e , tua conanti .ine adagium, νυ untas pro l eo quod habeant citiplicem malitiam ii η δμ . V μυ factor νtiata ubi facultas operis δε- distinctam . e t quaesito magis Theo-dμρ γε unde etiam Christus Lucte e. ar. logica dc speci intiva . Poteil tamen 'Viduam pauperem , quin misit duo breo iter dici, quod licet actus exte- minuta in 'agophylacium Tempi rior dc interior sint duo Peccata par-D 3 pra tuli roliis, qui multa miseruiis er-itialia , quatenus uterque actus in isgo. Re p. dictum illud, pro ipso formaliter consideratus habet factorestuta ur, e e. ver esse . quan- propriam suam malitiam ; nihil se tum ad miliet: ntiam ad Ialutem p p nlis tamen sint unum peccatum to-mium qu iit,st. ntiale in coelis conse- tale, qu tenus sunt ad invicem is, quendum non ero, quantum ad pre i ordinari, & naturaliter conneXi :mii excellentiam, majoremque actus nam actus exti rior naturaliter su bonitatem . Nec urged exemplum ordinatur interiori, a quo pendet in
Viduae patrperis, cum in illo casu es, suo esse, & vicissim actus interiortera non si erint paria; nam Vidua il- pendet ab'exteriori , tanquam abla pauper urist duo minuta ex majori objecto , &. ultim suo comple- servore & charitate, quam caeteri , mento, mii plus mittebant. hi enim , ut Christus Dominus ibi attestatur, ex abum. . QN AE S T I O v. danti si brmiserunt in munera Dei, illa verb omnem virium suum, quem . h3bule, misit. An deruis Mus 1ηdifferens λ res; an actus interior,&' exterioAmt unum vel duo peccata ' Α Derter dum , quod per mantum attiner ad prax n . A qtim indifferentem in pro' .. tumeit in consei'ione explici re actfisposito intelli ratur ille qui nec bonus' ..,. intern . m d liberate perpetratum , eis, nec malus in genere.moris ac
v. g. se stratum ella toties summam protu neqpe speciali laude & praemio an detin Actus 1ηdifferens λ D riter dum , quod per
posito intelli ratur ille qui nec bonus' eis, nec malus in genere.moris ac
proin neqWe speciali laude & praemio
52쪽
dignus , neque Vituperio, aut supticio. Unde Actus indisterens mediat inter actum moraliter bonum , dc inter actum moraliter malum, leupeccaminosum. V . 37. CONCL. I. Certum est, plues res dati actus etiam in individuo, qui nec boni sunt,nec mali, propter iliad- γ vertentiam, & desectum actualis deliberationis, ac proindd hac ratione' indifferentes; uti sunt ex inadverteritia & imaginatione quadam movere manum, fricare barbam, levare sellucam, &c.&praesertim innumeri tales dantur in pueris. Et tales Λctus indifferentes dari, admittit pariter Doctor AngelicuS 1.2. . 8. au.9. de iis autem non esse quaeIlionem inter Theologos, notat Scotus in a dis f.
ante solutionem arguimentorum, riim
desectu deliberat; is non sint Actus humani, sed extra genus moris. Igitur loquendo de Λctibus humanis libere , dc cum advertentia rationis elicitis, sit 33. CONCL. II. Dantur insuper
Arius humani indisserentes, qui nee boni, nec mali sunt in genere moris, etiamsi liberE & cum advertentia ra. tionis eliciantur . Ita Doctor subtiliscit. s. r. D. Bonaventura a. dist. I. Grt. l. quaest. 3. Alentis re quamplures Theologi, quamvis etiam non pauci oppositum teneant. Probatur Concrusio in primis auctoritate S. Hier nymi seisi. 8 . ad F. Auumnum siescribentis : Bonum es coni nentia , visum luxuria: inter rurumque ini' ferens est ambulare, manibus capitis purgamenta projicere, sputis rheumata facere: hoc nec bonum , nec malum est ; die enimfeceris, fide non fecer s. nec jasulam habebis,nec instinιtiam. Haec ille. Confirmatur. Quia nulla datur obligatio reserendi quemcunque actu in finem honestum; ergo potest dari Actus indisserens . Probatur assumptum tum quia nulli bi legitur talis obligatio, simulque ea admodum finret dura es difficilis naturae humanae, ejusque Dagilitati, propter innumera hujus vitae impedi inerua , Occupa
tiones , atque distractiones . Tum ReifUMI raco Mores.
quia alioquin actur ex obiecto indiseferentes , & in bonum finem non relati , ut put, moderate comedere, ambulare , purgamenta e naribus projicere,&e.non facta alta bona intentione, somni hoc ipso mali,& pe cata saltem venialia, ac proinde el-sent materia sufficiens Sacramenti Poenitentiae, & Consessionis: hoc au tem est contra praxim prudentum Consessiariorum, & communem sella sum Fidelium
39. Ubjicitur tamen asserendo eraecipuum sundamentum adversae sententiae. Tenetur homo quemcunque actum ex deliberatione procedentem dirigere in finem honestum ergo nequit dari fictus indisserens, sed erit vel bonus, si dirigatur in finem honestum , vel malus si non dirigatur. Probatur antecedens, quia tenemur diligere Deum ex toto corde, & ex tota anima nostra , Matth. 2 a. cum concordantiis, atqui hoc praeceptum non obtervat is qui scienter ac deliberato exerced actum indiderentem absque ulteriora relatione in Deum. Rei p. Negando antecedens, id namque videtur esse contra communem sensum hominum; vix enim ullus est, qui quando lavat faciem, aut exspuit, aliaque similia opera ex se indisserentia exercet, cogitet, se teneri ad apponendum semper bonum finem, non obstante, quod valde consultum, simulque meritorium, & laudabilissimum sit iplbin apponere. Ad probam tionem antecedentis dicitur, praece pio diligendi Deum super omnia, in hac vita latisfieri certis actibus positivis supernaruralibus , &abstinetitia ab actibus dilectionis Dei oppositis, simulque observatione mandatorum Dei, iuxta illud Salvatoris I Oan. q. oab ι manaeata mea , in servat ea, ille es, eiu diligit me.
53쪽
I Initum est actus Letu .ibilis , exuens aliquo modo collationem praemii. Dicitur, actus lati dabitis: quia per at uspeccaminosos non meretur praemium
sed potius lilyplicium . Simulque per hoc indicatur, quod actus meritorius debeat et se liber, & mora liter bonus
nam per ea , quae naturaliter, & nece Fario eveniunt, nec laudem meremur, nec Vituperium.
ἡγ)L; Advertendum II. Meritum ut G sic communiter di vidi a Theologis in
Meritum de condigno, quod proprie d. eois & abi Oluic meritum dicitur ; re in Μeritum de congruo, quod diciturytisdὶ meritum secundum quid duntaxat,
di cum addito ly, de congruo . Meritum de covigno generatim illud est, quod habet condignitatem dc aequali- tatem cum praemio: in quo sensu loquendo de Merito de condigno vitae aeternae, dicitur Sapient. 3. suoniam Deus tentavit eas, invenit illas di-' Et Apocal. 3. Ambulabunt mecum in albis, quia digni sunt, & alibi . Neritum de congruo illud dicitur, cui licet desit talis condignitas di aequalitas , adhuc tamen congruum est , ut ex liberalitate remunerantis conser
tur ipsi aliquod praemitam. Et juxta haec potest fictus moraliter bonus dividi in Actum meritorium de condigno, & de congruo: quod ut clarius intelligatur, stala. CONCL. I. Ad Meritum de
condigno vitae aeternae, praeter bonitatem moralem ipsius actus requiritur insis per ex parte operantis Status vitae,& Status gratiae sanctificantis; ac proinde ad altum bonum de condipno meritorium vitae aeternae, haec duo requiruntur necessari, Ita certa, ct communis Theologorum.
3. Ubi sciendum, quod per Si tam viae intelligatur decursus vitae priae sentis, juxta phrasim Sacrae Scri- Sta
plurae , quae praesentem vitam appel- viae, fralat peregrinationem a. Corinth. I. ibi: Status
Iaoniam aeum fumus in hoc corpore, ει groti ,regrinamur a Domjno, sc alibi. Per 'statumgratiae vero intelligitur status gratiae habitualis, se ii sanctificantis; idei , quod quis sit constitutus in gratia lanctificante , per quam homo de- facto fit amicus Dei, ejusque filius adoptivus, & dignus vita aeterna. Et in tali Statu gratiae defacto nullus est, quicunque habet peccatum mortale , sive orignate , sive ac uale nondum remissum; nam gratia habitualis, &peccatum de facto repugnant , sicut lux dc tenebrae. Hoc praenotato prObatur prima pars Cones usionis, quod
nemp8 Status vitae requiratur ad Meritum de condigno vitae aeternae. Sic enim a. Corin v. c. dicitur: Ecce nunc tempus acceptabile,ecce nunc diersalutis . Et Ioann. 9. Venit nox id est, mors in quando nemo potest σι rari s imtellige, meritoriciaqq. Insertur proinde, qu5d Sancti raismin coelis desectu hujus conditionis sid in eoelis est, quia non amplius sunt viatores sibi nihil
per intensissimos actiis amoris Dei amplius nihil amplius sibi mereantur; quam--mνυπ- . vis possint pro nobis intercedere , sua , Nec que intercessone quklpiam nobis imis D mnώ- petrare Domino Deo . Similiter rime- lAnimae in purgatorio nihil amplius merentur in ordine ad augumentum gratiae , & gloriae coelestis, per tole rantiam suarum poenarum , quamvis satisfacere, seu potitis satis pati possint pro suis mcatis . Et . econtr1 Damnati in inferno, licet continuo blasphement Deum non pLOmerentur novum supplicium eo quod amplius non sint viatores sed pro peccatis in hac vita commissis duntaxat
s. Altera pars Conclusionis, quddnempe ad Meritum de condigno requiratur Status gratiae, est etiam certa inter Catholicos . Ratio eli, quia Iproptem mpedimentuna peccata n or talis nullus potest de condigno mereri vitam aeternam: peccatori enim
non debetur vita, sed mors juxta illud
54쪽
de hoc ipso lit indignus amicitia, donisque ipsius, praesertim l. perna Ura libus. Hinc sequitur, quod peccator, quamdiu pei: titit ita statu peccati mortat s , per eleemosynas & alia
opera ira ira tunc temporis peracta nullum promereatur augmentum gloriae coelestis, neque aliud donum iii per iraturale de condigno: quamvis non iacirco ejuii noui ibona opera sint procius inutilia , propter dicenda inor ra Conclutione. . nasia consormiter dictis opera τὸ ω. moraliter bona a Theologis commu-ii alis dividuntur in opera mortua,
et m. in ortincata , dc viva . Opera bona vi- tua δε- va, iunt Opera moralitet bona in sta- claran. tu gratiae i icta, quaeque per nullum my.. peccatum mortale iubiequens morti-ncantur. Opera mortificata, lunt opera moraliter bona, quae quidem fue runt facta in i latu gratiae , adhuc ta men per peccat κm mortale suble-quens ua orta ficantur; ideli, impediuntur , ne habeant suum valorem promerendi vitam aetemam stante ejusmodi peccato mortali. Caeterum si homo per veram poenitentiam denuo jultificetur , tunc hujusmodi merita bonorum operum per Peccatum mortale mort in catorum iterum in hominis jultiscatione reviviscunt, idelf, recuperant tuum pristinum valorem promerendi vitam aeternam in celis opera bona mortua dicuntur ea , quaerim tinitatu peccati mortalis; peccatum enim mortale eli mors animae. Et talia nunquam reviviscunt in ordine ad meritum vitae aeternae quosam in coelis consequendum, eo quod illud, rod nunquam anteli vixit, nequead imposterum revivi Icere. r. CONCL. II. II istamen non Op rabo obstantibus, operabona in statu pec- na mor-cati mortalis iacta non iunt renitus tua inutilia, nec idcirco ab homine inter- in Irrumittenda. Ita omnes Doctores Ca- t c aritholici. Ratio est, quia in priniis hu- morrali jusmodi opera bona iunt meritoria, fracto in
saltem de congruo, quarundam gra- Vi ρηεν Garum alta alium seu auxillorum iu- η' per naturalium, quibus ejusmodi homo facilius perducitur, atque excitatur ad agendam veram p unitentiam de peccatis , ut sic julli licetur , ct initatum gratiae Tellituatur . Deinde solent ejuimodi homines per lx i mi-lericordiam praetervari 1 nonnullis periculis labendi in peccata graviora aut clementer protegi, ne toties labantur, & lic in altera vita gravius puniri non mereamur. Tertio hujul modi homines sensim assuetiunt exercitio bonorum operum, ac deinde facilius de peccatis commisi is agunt pς- nitentiam, &pollinodum initatu tui gratiae restituti conitant eis persistunt in continuandis, agendisque aliis bonis operibus .. r. Et hujusmodi effectus bono' cos Imrum operum licet in statu peccati mortalis peractorum, certe non lunt modici ; quamvis omnibus viribus cuique sit allaborandum , ut Divi iragratia ad uvante vel nun quam labatur in peccatum mortale, vel si per fragii citatem humanam ceciderit, citius per veram Nnitentiam resurgat, sicque bona opera tua evadant meritoria de condigno aue menti gratiae sanctificantis , di vitae aeterna , cum sempiterno fructu in C is quondam reci Piendo. .
55쪽
De Conscientia ut Regula Actuum
De natu a, o divisione Consuentiae at e , ubi e de Conscientia recta, ct cerra. COAsi . I. Onscientia , quae est re gularia und. xti proxima actionum humana- dictaὶ rum , juxta dicta superius sumitur. hic pro judicio practico intellectus, pro nente quidpiam homini ut bonum vel malum moraliter , ac proin
de prosequendum vel fugiendum ἰipse enim actus intellectus practici , quo judicat aliquid eme bonum, vel
malum , aut indifferens in genere moris, vocatur Conscientia. Dicitur autem Conscientia , quasi Cordis scientia, ut advertit D. Bernardus, lib. de Conscientia , e. 8. & partim se extendit ad opera noli ra praeterita, - ιν ea Vel accusando tanquam mala fa- ,& dicitur Remorsus Conscientiae, mentie'commendando tanquam bene fa- odires 2 appellatur ab Apostolo a. mouitim Tcymonium Conscientiae vo-ὸ υ, Irae: partim vero respicit opera i 11, Jὸ stantia seu futura dictando , quae agenda sint tanquam bona seu hon sta, quaeque omittenda tanquam tur- pia seu inhonella, & dicitur alio nomine Dictamen rectae rationiI.-Confrita a. CONCL. I. Conscientia
ela υMὶ actus intellectus practici, judicantis aliquid hic & nunc agendum eme vel fuisse tanquam bonum honestum, aut fugiendum esse , vel fuisIe tanquam turpe & inhonestum . Ita Layman
I. I. tr. I. c. a. quae definitio in re est
communis , quamvis Conscientia quandoque etiam accipiatur pro ha- bitu inhellectus id est, pro habituali di- amine intellectus, quo cognoscitur hic & nunc operationem faciendam, esse bonam, aut malam moraliter.
3. CONCL. II. Conscientia ha- DἰDIZActenus explicata communiter dividi- ιιν itur in quinque membra , scilicet in quinque lConicientiam rectam, erroneam seu lfallam, dubiam, probabilem seu opinativam,ilc icrupulosam. Ratio hujus
divitionis eli, quia Conscientia nihil aliud est , nisi judicium practicum intellectus,d ictans,quid hic & nunc Anobis sit agendum, vel non agendum, juxta regulas morum extrini ecas, atqui intellectus sie judicando, quandoque eit certus in suo judicio, & dicitur Conscientiam , sed certa aliquando errat , & dicitur Conscientia errovea: quandoque probabiliter judicat , & vocatur Conscientia probabilis , seu opinativa:.interdum vero dubitat, ac neutri parti determinatum praebet assensum, dc est Conscientia dubia; & tandem quandoque scru
pulis agitatur, & dicitur Conscientia scrupulosa. Loquendo nunc deakera lparte Gaestionis, sit . CONCL. III. GVeientia rc- CP iovis icta, sed sui alii loquuntur certa & tia rosa vera; recte definitur , quod sit dicta- ρυ A fmen verum intellectus, dictans absque ulla formidine de oppolito, quod faciendum est , esse bonum vel malum. Ita in re communis. Et quidem, si Vo itην hujusmodi dictamen practicum in-Zus etellectus sit rectum , ac verum tam DeccI.r- speculati a , quam practica veritate, rio Stunc hujusmodi Conscientia dicitur practia omnimode recta, seu vera. Si autem'. sit rectum,seli verum veritate duntaxat practica, non autem speculativa ,
tunc ri jul modi Conscientia dicitur soldm practicd varia , quae divisi
Conscientiae rectae ut intelligatur s. Nota radu m, quod Veritas Dctu
lativa sis veritas simpliciter & abld- luto sumpta , prout objectum est in re: dc hoc modo illum duntaxat judi-
56쪽
subest. I De Natura, oe aevi e Conscientiae nissi M.
cium intellectus est verum, quod est consor me obj scio, ut se habet a parte rei, id est, quod ita judicat de obj cto, prout ipsum reverri id habet hi arte rei. Veritas practiea dicitur il-a, quae tandatur in prudenti, ac firma existimatione rei, ex gravibus
6. Hinc insertur, quod Conscientiatam practice,quam speculative recta sit dictamen intellectus, dictans absque ulla formidine de opposito,aliquid hic& nunc ei te honelium, ac proinde prosequendum, quod re ver 1 a parte rei honeitum est: prout fit in innumeris actibus bonis atque i ne si is, qui
ut tales proponuntur ab intes lectu voluntati , atque revera a parte rei sunt honesti. Conscientia solum pracficere- est dictamen verum veritate duntaxat practica,id est, desumptum ex prudentibus motivis, dictans absque ulla formidine de oppolito, hoc esse honestum dc faciendum, quod tamen revera a parte rei non est tale. Exemplum hujus habemus Gen. c. 29. cum Jacob Patriarcha optima fide, ct conscientia recta , ad Liam accessit, ita secum dii currens: Honesum est, accedere ad propriam uxorem : haee es mea uxor uti prudenter arbitrari debebat Iacob, cum non nisi temere de mala fide Labani, stipponentis sibi pro Rachele Liam, sulpicari potuisse set in ergo honestam est, ad hanc accedere e quod tamen a parte rei non erat, clim Lia pro tunc non fuerit ejus legitima uxor , sed Rachel. 7. Porro cum in definitione Coi scientiae recte additur,ab1que ulla fommidine de opposito, per hanc Particulam Conscientia recta seu certa di Glari di Conscientia probabili, utpote quae non habetur H ne ulla sormidine de op sito; prout ex dicendis infragu. q. batebit. 8. Quaeres , quanta sit obligatio Consciei.tiae restae leu certae, quid-mam praecipientis, aut prohibet tis λResp certum esse, Conscientiam rectam seu certam adeo obligare homi- lnem ut is delinquat atque percet, nisii illum in operando seq. atur, quando l
praescribit aliquid ut faciendum vel fugiendum sub praecepto , & non
tantum sub consilio. Ita omnes Doctores. Ratio est . quia voluntas peccat, si in operatione non sequatur suam regulam proximam; atqui Conscientia , praesertim recta , est regula proxima voluntatis operantis, seu actione' eius; ergo peccat V luntas , nisi Conscientiam recte principientem , aut prohibentem, in operando sequatur. Dicitur autem in responsione, o non tantum sub conflio , Qv ia si Conscientia recta quidpiam duntaxat proponat agendum per modum consilii, non autem prae cepti, sicuti non obligamur sub pec cato ad adimplenda omnia consilia quamvis eadem sequi sit melius, i consultius in ita nec sub peccato tene-miir sequi Conscientiam rectam , quidpiam sub conli lio duntaxat proponentem, ut certum est.
. De Conscientia erronea, ejusq: e obluatiotae. s. in ONCIT. I. Conscientia errones a est illa, quae dictat aliquid esse faciendum , vel non faciendum , quod revera tale non est, ablque fun- , damento probabili. Et dicitur, fundamento probabilisad disseremiam Conscientiae probabilis,quae quandoque etiam dictat aliquid esse honesium sed licitum, quod a parte rei est inhonei lum ac illicitiini'; & tamen quili id colligit eκ nauti is probabilibus, non dicitur Constientia erronea, . .
Io Si quaeratur, an Conscientia Ccτ- pristice duntaxat recta, pollit Icis ιι / .erronea, nec ne λ Rc p. eum blastrio errone. rdίρ. r. Thec Σ. Merai n. I . hanc cst e cqu. ilionem de num ne, nam huivi Aniodi Conscienti .: rῖ teli dici α rcera, ct erronea, sub at verso tamen respectu. Recta quidem respectu voluntatis, quia prudenter eam dirigit, quantum satis est, ut inta non peccet; &ha c dicitur rediitudo practica. At re-
57쪽
spectu objecti potest dici erronea, urire ipla errat circa objectu in pu an Scise honestum, quod tamen a parte rei tale non et . L. CONCL. II. Conscientia erronea dividitur in invincibilem, &vincibilem. Ita communis Conscien-' tia errovea in vincibilis est, cujus error adhibita diligentia morali vinci, setivitari non potuit, id coque nec voluntarius eli, nec ad culpam imputatur, talis suit in Iacob Patriarcha acce dente ad Liam. Conscientia errovea vincibilis est , cujus error, myraliter loquendo vitari potuit, & debuit, ac proinde indirecte voluntarius, atque culpabilis existit. Unde colligitur hinc divisionem Conscientiae erroneae in in vincibilcm ac vincibilem , multum coincidere cum divisione ignorantiae in invincibilem dc vinci-silem, de qua superi b) etenim
prior procedit ex ignorantia in vincibili, posterior autem ex vincibili. 11. CONCL. III. Conscientia er- . ronea quMcunque, sive vincibilis sit, sive in vincibilis , praecip ens aliquid ut agendum vel fugiendum , obligati negati v d , ne videlicet contra eam operemur ac proinde operar i contra - ejusmodi Conscientia in erroneam -.nondum de possitam , semper est pec catum. Ita certa,& communis Theo, logorum. Nam juxta illud Rom. I .
Omne, qrtod vanes ex fide sid est ex
dictamine conicientiae in peccatum est. Et, ut inquit Innocentius III. e. Lit teras, de Resit. spoliat. equidquid tcontra conscientiam, aerificat adi hennam . Accedit Fatio: quia voluntas operans contra Conscientiam erroneam, vero consentit in malum, habetque sufficientem affectum ad peccatum , quod apprendit. Nec obstat, quod Conicientia illa sit erronea . Nam hoc ipso, qapis error ejus non cognoscatur, agere contra ipsam est Peccatum, ita enim Coqicientia illa proponit in apprehensione operantis, objectum esse iaciendum aut fugiendum, ac si re ipsa sic se haberet 1 3 Εκ dictis intertur, quod putans esse )e unium de prCcepto, quando
non est, peccet contra Temperantiam, si non jejunet,nisi Conscienti rustiam erroneam, melius investigando veritatem, deponat . Similiter, si quis erronee putet, mentiri ossiciose in tali casu esse peccatum mortale,ac nihilominus mentiatur ν peccad mortaliter, quamvis caeteroquin tale mendacium sic sol tim veniale. Insuper le- 'quitur , qu ba operans contra Con scientiam erroneam, sive vincibilem,.
sive in vincibilem, peccet in ea sipecie. peccati, & contra illam virtutem , sicuti intellectus falso judicat:.v. g. in praediistis duobus calibus prior peccat contra virtutem Temperantiae, alteri in specie mendacii mortalis. Item sit quis erronee exitum et , se peccatu- rum mortaliter , operando contral hanc Conscientiam erroneam, pec-l cabit mortaliter, si venialiter, venia liter; quod li Conscientia dictet pec catum in genere, non descenden do ad' aliquam Ipeciem ejus, erit peccatum iin genere, tu ad nullam particula remi peccati speciem pertinebit. Siquidem; tota malitiae hujus ratio consiliit in hoc, quod quis operetur contra dicta-mem suae Conicientiae , ergo talis octanta erit malitia qualem dc qua tam Conscientia dictat . .
I 4. Notandunt tamen cum Sanch. AAἰι lib. I. in Decalogum Pap. I l . r. I S aliis, bet es ad hoc, ut quis contra Conscientiam fe Iib.- erroneam agendo peccet necessarium ra , ων eise, ut actio ipsius sit libera'. Hinc si quis pet- quis in carcere v. g constitutus exiit i- ret agrumet, te peccare Missam uon audien- doconia do, non ideo I eccat, similiter non de linquit scrupulosus, cum in volunta- s re rias suas palliones, aut in oratione distractiones, peccata esse arbitratur . ro σm Ratio est clara : quia ad omne peccatum requiritur libertas . Is . Adde etiam cum Navarro in Manuati, Praemio . n. s. dc Doctoribus, communiter,quod ad hujusmodi Conscientiam erroneam inducendam non sufficiat solus scrupulus in genere, vel in particulari. Hinc si quis fa-ciat opus licitum, quod credit ei licere, non peccat, licet angatur scrupulo aliquo in contrarium: quia scrupulo
58쪽
IT. De Conscientia dubia , Wque obviatione.
C. nscie- i 6. CONCL. IV. Conscientiaria ἐ. - in vincibiliter errans, praecipiens ali- vinci L quid ut agendum aut sugiendum, non liter eris sol iam obligat negative, ne scilicet
σπε, contra eam Operemur,juxta proxime
dicta sed obligat etiam positive, ut '' ipsam sequamur, ut proinde quis peccet nisi dictamen illius in operando' ' sequatur. Ita Scotus 1. a. in Reporta
tis, disti 36. Mastrius Ho. r. Theol
lares n. I9 dc communis Theologorum. Ratio et f. quia ex quo Conscientia et in vincibiliter errans, taliter , ut nulla morali diligentia vinci ac d
poni possit, ita ipsa se habet in prudenti ac in culpabili aestimatione operantis, ac si esset si mpliciter ,& absolute recta ergo tenetur quis eam selli, non minus, ac Conscientiam ream seu certam.
corolla- 17. Insertur proinde, quod si quis
rium . mentiatur ad liberandum proximum d periculo vitae, si Conscientiam in- . vincibiliter errantem Putans ', se ex misericordia ad id teneri, is actum bonum faciat: & si non mentiatur, peccet contra virtutem Misericordiae. Dicitur notanter,ob Conscientiam invincibiliter errantem putans , etc.
nam si Conscientia illa erronea misei et vincibilis, aliud esset dicendum , juxta Conclusionem sequentem. ConsiP- 8. CONCL. V. E contra Con-r;is vinia scientia vincibiliter duntaxat errans , ι ibin υν proponens aliquid ut prς ceptum,quod
errans o. Tevera prohibitum ell, aut econtra,
Misat,ων non solam non obligat positivε, ut eam de eam sequamur, sed neque licite ip- ponamu/ sam sequi possumus ', obligat tamen, ut eam deponamus. Ita Doctores communiter. Ratio est: quia ex una parte agere contra Conscientiam erroneam, est peccatum, ut patet ex dictis nu. I a. ex altera vero parte Con- sus; quamvis aliquo modo an atur, hac vereatur hic latere pecca um, non tamen determinate sic judicat, imo potius oppositum credit esse verum . Quod si tandem Conscientia erronea sit duntaxat consulens, vel permittens sicut non est peccatum agere contra consilium , ita nec soret peccatum aetere contra istam Conscientiam .
bilis , non excusat a peccato; ergo qui eam sequitur, revera peccat, ct qui .
contra eam necdum depositam operatur, etiam peccat.
ligetur ad deponendam Conscientia suam erroneam vincibilem . Et haec quidem obligatiotanta est ἰ ut in ejusmodi casu, itante tali Conscientia erronea vincibili, quamcunqueWndem partem qu s eleger l, sit peccaturus r ' nam si facit id, quod revera a lege praeceptum est , Operabitur contra Conscientiam sitam oppositum dictantena; sin m nus, sed sequatur dictamen Conscientiae suae , peccabit contra legem, qua non absolvitur per errorem suae cinscientiae, utpote mer8 vincibilem di culpabilem .ao Nec dicas, posse hominem in tali SoIpitur occasione, constitui,ut n5 possit suam insa Conscientiam vincibiliter errantem' deponeret prout v. g. contingeret, si alius non adsit,1 quo possit consilium petere, reique veritatem ediscere, ipse vero semetipsum adiuvare non valeat. Rel p. enim cum Mastro ilρ. I. Theia. Mor. n. 3 . & aliis, in hujulmodi casibus Conscientiam illam rever, reddi in vincibilem,siquidem qui illam habet, non potest hic & nunc eam superare atque deponere, ac proinde sequendo illam non peccabit, prout dictum est n. is . loquendo de Conscientia in vincibiliter errante. 23. Quod si quis quaerat, quomodo conscίen Conscientia erronea sit deponenda . γνα σπι- Resp. Quado Conscientia erronea est vincibilis, eam facile deponi posse ; modo si dummodo quis debitam adhibeat d ili- eston gentia in investigando rei veritatem, 'illudque attentius consideret, in quo se falli suspicatur, discurrendo ex pri mis principiis practicis ad suum errorem agnoscendum. Item dc quide sa-cili sis fieri potest,adhibendo consilium prudentioris juxta illud Prov.r 3 equi
agunt omnia cum consilio, reguntur sapientia. Et Ei 'lesiastici 31 Fili, fine consitio nihil facias, et ps factum non
paenitebis. Caeterum Conscientia erronea in vincibilis , hoc iplo , quo4
59쪽
st in vincibilis, netor aliter deponi nequit : nam ad libitum , & sine ulla ra-- tione, non nisii temeri de pnneretur .aa. Objicies contrat V & U. Coniis e clusionem simul. Lex Divina nullumctio, es reddit perplexum rat qui hoc fieret, si quempia Conscientia erronea si ve vincibilis , Lex sive in vincibilis semper obligaret ne Divina gative, ne scilicet voluntaS contra ip- nullum sana agat; ergo Conscientia crronea re dat non sic obliqH. Major est certa, ct ab te ple- omnibus conceILir quia Lex Divina μ ν nunquam facit, quod homo ν ecellario peccet, ita ut peccatum evadere non p assit, nam hoc ipso jam non committeretur peccatum defectu libertatis; minor vero probatur: Ipotest enim quis ex Conscientia erranea eκistimare, utramque partem contradictionis esse peccatum, prout fieret siquis die Festo assistens moribundo cxustimaret, esse peccatum mortale, tali die omittere auditionem Saci i, ac vicissim esse peccatum mortale in tali, cX trema in celstate deserere mori-hundum; ergo. Ad hanc obiectionem satis notabilem, & quae varie pr0po- ni, atque urgerr teli. Resp. concessa majori, negando minorem,ejusque probationis consequentiam : nam si ejusmodi Conscientia erronea fit vincibilis, tenetur homo eandem depouere juxta proxime dicta, ct tunc alterutrum eligere, quod judicat hic &nunc esse faciendum videlicet lo- qis eiulo de praemisso casu audire blit Lam, si adsint alii, qui commo id posse
sunt moribundo a si ille re atque inservire, vel, si hi non ad in. t. omittere Missam, ik.moribundo alii itere, obrationes ivnx dicendas.
μ' a 3. Quod si vero Conscientia erro- ρος ' , nea sit in vincibilis,& talis, quam de 'F ρ quis nequcat discurrendo per ., prima principia practica, vel petendo a dis consiliuina Doctoribus;tunc tenetur HAhis,, homo in ejusmodi casu constitutus pnia ι- eligere illud , quod sibi minus malum
lud, quod gravius peccatum esse judi- ca verit, peccati reuS erit, ut communiter notant Dodores. Ratio est: quia
omne peccatum non ex necessitate,
sed ex libertate admittitur; ergo cum hic e nunc ijuYt datam hypothesim) necessario s tu num cligendum ab homine, non libertate, sed necessitate eligit minus, sicque non peccet: peccaret autem eligendo maius, quia
potest excessum nialitiae ejus vitare eligendo id , quod sibi minus peccatum apparet.
a . Si autem in tali casu constitu. Idyia, stus discernere, atque judicare ex Per--πε- plexitate, aut alia cauia non possit , quodnam illorum lit minus malum sive peccatum, sed in utroque actu . parem appreirendat mmiziam, homo ille non peccabit, quidquid egerit exuti,γque quia nemo peccat necessitate .. Exemplum hujus prorcinae praemistum est. Aliud cum La yma noli. tradi. I . Gro A. n. q. addi poteli de Parocho: nam si Parochus ad Ecclesiam bello die veniens , sacrificaturus pro populo, recordetur se jejunam non esse, inec alius Sacerdos tunc accersiri .posilit, qui celebrct in quo casu Parochus videtur per Elexus; si enim celebrom, cogitat ipse, peccabo ad versus reverentiam Sacramenti, propter legem Ecclesiae, si autem non celebrem peccabo contra legem Charitatis ,
Propter scandalum populi in profecto
in tali casu, si scandalum aliter evita rj non potest, ut supponitur, ParOchus celebrare deberet; cum lex Ecclesiastica cedat majori legi Charitatis naturalis: si tamen hanc ipstim veritatem prae inopinata perturbatione perspicere nequeat,nec alium habeat, a quo edoceatur, non peccabit Parochus, licet Sacrificio abllineat cum scandalo populi.
2 1. Oncl. I. Pes Consolantiam Zin Con ita ilitelligitur ca quae neu scismia tri parti determinatum pi latassen- dubia sum, sed anceps manet inter utram- quid λque u g. an sit hoc licitum, vel non licitum
60쪽
ctum; peccatum, nee ne λ Unde Du- practico correspondet CFscientia pra- seis hium in praesenti accipitur proprid, estque illa, quae dubitat mamne pe pro eo, quod contingit, quan- immedia id de praxi, seu actione hu- ῶἐιὸ δώ- do intellectus inter duas partes op- mana,utrum ea licita sit nec nes pro bia, qui . positas haeret suspensus, adeo quod ut fit in allatis exemplis, &aliis hu- neutri determinatum praebeat assen-Ijusmodi. - sum. 28. Dubium practicum subdividituras. CONCL. II. Conscientia du-ia nonnullis Theologis in generale,& νυν varia hi avari/dividitur, juxta variam stl-iparticulare. Dubium practicumgem- . licet Diabit divisionem. Hine , quia rau seu universale,dicitur illud,quan-δdubium in primis dividitur in praehi. do dubitatur in genere,an haec, vel illa - μεν - cum, &speculativum; etiam Con- actio sit licita; v.g. an per se loquendo μ' seientia dubia communiter dividitur liceat ad Beneficium Ecclesiasticum in Conscientiam practice dubiam , &ieligere minus dignum relicto digni m Misis speculativd dubiam. Dubium sprevim re: an liceat die Festo bellare, pistari x, νὰ in o. uin livor dicitur illud, quand6 dubitatur pingere,&e Dubium pract eum parρι--' er de aliquo, Non quaerendo directὰ de eulare quod proprie practicum seu ν, Dapraxi,seu actistne humana, num ea li- practicd practicum appellatur )eens practicu .ci ta sit nec ne,sed de quodam alio, an tui illud , quando in particulari dubi- , ita se habeat, necne. v. g. ii dubito , latur,utrum hic dc nune licita sit talis utrum Baptismus collatus in nomine actio,neene: v.g. an hodie excuset hChristi tantum, sit validus; ultum ta-Ijejunio ob certas circumstantias nem-Ii die sit jejunium,nec ne; utrum sun- ob aliqua lena infirmitatem, iter , cliis, quem possideo , ver8 sit meus ; labores susceptos, &c. Et juxta hoc utrum votum castitatis eminerim ; etiam Conscientia practicd dubia sub utrum matrimonium,quod contraxi , distidi potest .st validum utrum bellum, in quo mi. 2 q. Dubium ulterius a Theologis lito. st jussum. Haec enim omnia; subdivitur in positivum , & negati- ' μ' realia his similia, spectant ad Du-i vum. Dubium positivum tune contin-bium speculativum,quia in ipsis dire. git, quando quis habet pro utraque ctd ac immediate non quaeritur de pιrte judicium psobabile quod aliquid maxi, seu actione humana,an ea si li- sit,de etiam quod non sit. Et nXt, hoc misse; acita nec ne,sed de quodam alio, ut pa- tunc dicitur Conscientia nostrapositi, pia νιε ἐ.tet; non obstante. quod ex tali Dubici ve dubia, quando pro utraque parte παspeculativo multa postmodum Du occurrunt rationes aeque probabiles , Iariτὸ
e..ιι, bia praetica oriri possint. Et juxta hoc adeo ut intellectus in neutram partem, ,ών..2 Conscientiast eculatio8 dubia es inteNIjudicium suum incisnet , sed videns quid. ω γ genda,quod nempe sit ea,quae dubitat rei difficultatem,ac rationes utrinque
m is de aliquo, non tamen quaerendo dire- pugnantes,in suo judicio maneat svl- μιι. ' cidac immediat8 depfaxi,seu actioneipensus, Dabram negativum estvivando humana, utrum ea licita sit nec ne, quis pro neutra parte habet rationes' sed de aliquo aliis r ut fit in allatis probabiles, & sic remanet suspensus exemplis. neque affirmando, neque negando,
a . Dubiumnameum est, o andb qtaod talisticius sit licitiis, aut illici- ρο βον dubitatur deope fati ne; ldest, Pra-itus. Et hoc modo etiam Conscientia' π cticum dubium dicitur illud, in quo explicaΠda. directd quaeritur de ipsa praxi , seu 3o. CONCL. III. Ctim Conscien- actione humana, num ea in talibus tia vero practicedubia semper est illi- circumstantiis sit licita, necne; v.g. citum Operari;id est,semper est pecca ali hodie tenear jejunare , an sim tum, operari stante Conscientia vere με 'obligatus hae die audire Missam, veliae proprie practicd dubia , qsta nempe confiteri λ an teneat restituere sun-iquis dubitat,an in parti lari illud sit dum,quem habeo,&e Et huic Dubioipeccatum; nec ne, quod operatur.