장음표시 사용
441쪽
Episcopi retrictu luarum Dicecesium cum contentu Cleri , & saltem tacito Populi, pollunt inlliturae quaedam Fest ι; pio ut habetur cap. uis. de Feriis. & alibi.
0i copii scopis in tu i I9ioecesi praecepti , ter vari debent ab omnibus, ctiam Lxem j uiata plis ac Regularibus. Ita ex prelsesta. risio ,. tuitur in Concilio Trident. Sess. as. πώ. c. I a.de Regularibus ibi: Dies etiam Fosi, quos in Diaecssuaserv indos idem Est si opus praeceperit , ab exemptιsem n ous etiam Ecgularibus Uerte τι ur.
Iuae opera diebus Festis probibita φι
Io. A D vertendum , Opera nostra Ia alia esse corpor:s , seu corpora lia quin ira mirum per corporis exerci-t..t ιnc In peraguntur : alia ei equalia sunt i gere, scribere , d .cere, disputare , concinnari, con tulere, dc similia; quae idcirco opera animae dicuntur , quia ab anima praecipue procedunt , & ad animum excolendum 1 pectant: atque alio nomine Opera liberalia vocanturai. Rurtum opera corporalia , alia ex genere suo sunt servilia, alia non item Opera servilia dicuntur , quae σχse habent quemdam famulatum , dc solum abi s communiter CXercentur, qui isti is mi erviunt: ut opus arandi , facili anui, seminandi, luendi & alia huius movi opera marchanica , quae ser vis propi te con ven utὶt,etiam si per liberos nolit unquam exerceant ur. Et haec appc Il intur etiam maechanica, eo quod per A tes maechanicas dirigantur: atque distinguuntur ab Opetibus liberalibus , quod haec non habeant effectum mattitialem, vel corporeum, ut si h libent , is principaliter ordinetur ad animum excitandum , vel in s endum, e contrk vero Opi. i. mae chanica post se relinquunt enectus corporcos, atque in Cmmmodum cor poris proxime tendet rites . Opera e κgenere suo non seri Ita vicissim dicuntur illa, quae proprie non conveniunt rea noster Ditia
servis, sed omnibus communia sunt, tam dominis, quam servis, ut iter fa
cete, saliare, digladiari , & hujus
ia. CONCL. I. Diebus Domini- Di bisscis, Festisque , non sunt prohibita F sis noopera animae, neque opera pietatis prob/bfn- aut necessitatis. Ita communis e dc ς' patet ex cap. I.'ult. de Fertis,num. 3. , allegatis . Adde cum Navarro c. 26. pisti tis Manual n. I. aliis, quidquid nonnul- aut ne-li contradicant, hujusmodi opera , visit quae diebus Festis fieri conceduntur , non solum gratis, sed etiam ob pecuniam , atque animo recipiendi iner-cudem , licite peragi posset liquidem intentio, atque propositum lucrandi, non facit opus ser vile, aut illicitum, quod ex se non est tale. 13. CONCL. II. Opera non ses' otisravilia quaedam diebus Dominicis ac non fer-Festivis sunt concessa, quaedam non: viliaque Patet hoc excit. e. I. de Feriis. ubi di- prohibe-ctis di. bus prohibetur fieri Mereatu,non fur usi ve mercatura: item Placitum . cujus nomine venit quaelibet iis, jurgium , seu causa Forensis , quae in Iudicio agitatur: item & Praestatiosacramenti, huc est, juramenti judicialis: adeoque neque testes tunc recipere , aut examinare licet , utpote qui prius jurare debent, nisi suadente pietate, aut urgente necessitates a non obstante , quod talia neutiquam sint opera servilia , qti in imo dominis communiter praestentur. Porro reliqua Opera non servilia , demptis enumeratis, non sunt illicita diebus Festis.
r . CONCL. III. Opera servi- λὰ lia diebus Dominicis , Fellivisque, hoe sunt prohibita: unde qui talia dictis ieqqdiebus per notabilem partem de qua 'n. 2 s. sine justa causa excusante exercet, peccat mortaliter. Ita commu-j,8 anis. & patet ex cit cap. r. de Feriis Psi
que recepta consuetudine Ecclesiae , dieburdi communi sensu Fidelium. Concordat illud Levitici c. 2 3. Omare opus 'servile non facietis in eo: nam hoc praeceptum , utpote judiciale, ac ex parte morale, Eccles a innovavit. I s. Recte tamen notant Doctores cum D. Thoma 2.2. q. l21.σrr. .quba dies De
442쪽
414 Tra'. X. De Praeceptis Ecclasse. D L
r, , p, dira Festi Christianorum, utpote post si Chrι- cessationem Legalium veteris Legis ianoro Iure duntaxat Ecclesiastico introd 'a' ,, in strict d obligent, sicut olim. 1ν - Obligabat praeceptum Divinum de observando Sabbato . Undi multa Iu corv. nobis permittuntur diebus Domini. eis, Festivisque , ut ignem succende. re, cibos coquere, iter facere, & huiusmodi , quae in Sabbatis antiquae Legis non licebant , Exodi east. Is oeev. I 6. dc alibi. Simulque circa prohibita in nostris Festivitatibus , facilior est dispensatio quam olim in Sabba
Aetorius & alii . versim oceasione praemissorum occurrunt plura dubia. Hinc V uari , I 6. Quaeritur I. An venari , &er pigcM- piscari, sit opus servile, ac prohibi-
tum in die Festo λ Resp. Venari , &gὸ p. piscari, ex se, ac nisi addantur ol ra
iis δ servilia, non censentur prohibita, si fiant duntaxat recreationis gratia ἔcum non sint servilia , sed potius liberalia , & communia servis & dominis, Bonacina tom. 2. δf. s. q. unpunct: Amrius, &alii. Dicitur notanter, ni addamur opera servilia. nam fatendum , quod venatio & pisecatio non liceat, quando est conjuncta eum aliis operibus servilibus ;prout aecidere solet in venationibus clamorosis cum canibus, & a pparatu institutis, nec non & in operosis multique laboris , & piscatoriae Tribui quasi propriis, piseationibus: quales proinde in Iure , e. Licet , de Feriis,
duntaxat conceduntur tempore necessi talis , seu propter occursum Iucri transeuntis , eo quod tales pisces raro , & certis duntaxat temporibus
apparere soleant , ut inlecta , &hujusmodi., 17. Quaeritur II. An seribere, si seribis.'. lucrum , sit opus serviIe , &. iam ' consequenter die Festo prohibitum robiacev . Resp. Cum scribere sit opus mentis , & locutio quaedam permanens , Ordinata ad instructionem mentis prinpriae, vel alienae, Heirco ex censetur opus liberale, nec fit servile ob id, quod fiat ob Iucrum. Ita Navar-rmisc. cit. n. s. dc alii. Ratio est : quIa Ecclesia non prohibuit operari in die Festo propter mercedem , nisi inquantum prohibuit totum opus; ergo, clim scribere die Festo non prohibeatur , neque prohibitum est scribere propter mercedem . Idem juxta probabiliorem sententiam est dicendum de transcriptione , quaeli Notariis & Scribis fit ex ossicio, &pacta mercede ; si quidem.transerib re non est aliud , qu m scribere , ergo si hoc de se est licitum die Festo , erit & illud. 18. inseritur III. Utrum pingere νώπευ,
diebus Festis sit pr thibitum . Resp. num lita. Hic varias esse Doctorum sententias, quae sequenti modo videntur posse concordari . Et quidem plerique fa-
te ntur, non esse illicitum pingere o solam voluptatem, aut recreationis gratia , quasdam dei neationes sacras: quod ipsum videatur suadere communis sensum hominum . Deindo
post Medi nam, &. Lo Z , probabile censet, quod pingere in aliqua tabella, sine apparatu & magno labore , opus servile non sit, ideoque nee prohibitum die Festo per se loquendo et quia talis pictio, perinde ac scriptio, consistit in ducendis lineis, ac figuris; & consequenter idem dicendum de tali pictione sine apparatu , simul-rue secluso scandalo facta, quod de
criptione . Tandum e&tra praesitas limitationes die Festo pingere , com munis sententia Doctorum negat esse licitum: quia inquiunt pingere, per se loquetuo est opus servile, cum soleat fieri ab iis, qui aliis inserviunt,
ut argumentatur Mnacina sic. cit. nu.
s. citans alios ; simulque est m ha-nicum, clim respiciat opus sensibile& externum artes actum , principaliter non ordinatum ad instruendum animum ; licdt pictores contendant, suam artem esse unam ex liberalibus . Mastrius diis. tr. π.16. Heri
nex, & alii. 13. Quaeritur IU. Quid dicendum stigia d. de Typographis λ Reip Ι. Certum eta mest, quod actualis impressio foliorum de T
443쪽
suaest. II quo opera Hebus Fesis probibita fiat. 41s
sit opus ter vile, ae proindit prohibi tum. Num autem artificiosa illa o di natio seu comptio characterum , sit Opus tervile, nec ne, major est
difficultas , eo quod ipsa videatur aequipollere scriptioni. N ihilominus
Her inex dis' 3. de Festa, qu. a. n. s.ct. Baltieus vers. Festum. II. n. 8aitans communem , contra Dianam pari. . reses. 6 a. &Layman, etiam compositionem ch;iracterum inter opera servilia, &maechanica connumerat: cum per se non ordinetur adlocutionem dc expressionem mentis ,
sicuti transcriptio, sed sit praeparatio materiae , &. fabricatio instrumenti maechanici ad opus mechanicum , scilicet ad ipsam impressionem. Uerum Typographi ordinantes characteres in ea persuasione sunt , quod post rem Divinam licitd compensa epossint ea , quae prscedentibus diebus neglexerunt, ut inquit Gyman
Dinora. 1O. Quaeritur U. An itineratio sitrio antiis opus tervile λ Resp. edin communi , ciria dis itinerationem non esse opus servile ,
F D. nec per se prohibitam diebus Festis squin potius censetur esse opus natu rate, ordin tum ad corporis conservationi m . & ad negotia ubique exemcenda. Verum hoc intelligendum est nisi itinerationi addantur circumstantiae annexae operibus servilibus; ut si magno cum labore imponenda sint jumentis vel curribuS Onera , quae ducantur; vel si animalia D nulla, aut currus onusti, de uno loco ad alium deserantur . Hic c;x Lsyman N. F. cum atris infert quod tale iter die Festo inchoare concelinm non sit , quamvis inchialum continuare liceat , si commode abrumpi non posiVI. cuinam actus L . , judicii Forensis diebus Festis ab Ec--γιι, D. clesia P obibeantur, extra casum ne-st, ιν obj-ceis, at is & pietatis, pertextus n. relatos, cum concordantiis y Res p. In primis haec prohibitio generatim procedit de omnibus casibus, seu litibus tum criminalibus , tum ei vilNbus , utpote quae omnes fieri solent cum strepitu Forensi , seu Iudiciali
processu . Deindd eadem prohibitio intelligenda est de omnibus partibus Iu iri. Iudieii, quae ad res revocantur. Pri-νω pa ma, est inchoatio causae per Reic inlationem; quippe quae est basis , &fundamentum ludicii. Secunda, est processus; & nt per causae cogniti nem , examinatis &juratis testibus. exhibitisque instrumentis . Tertia . est per sententiae prolationem, eiusque executionem . Et omnes tales
actiones ini nee stas urgeat, vel pierassuadeat non soli im diebus F stivis prohibitae sunt , sed etiam ipso jure
nullae, dc irritae, adeo quidem, ut con sentientibus etiam partibus, nec pro cessus habitus teneat, nee sententia , quam contingit My mori aiebas promulgari: prout habetur e ult.de Feriis.11. Additur vero, nisinecessuas ur geat, vel pietas suadeam. nasmune secus est dicendum Et quidem satis ma- do iactane gnae incessitatis ratio est, si ali tem- ob notose pote testes vocari , aut Iudex adiri Malom , non possit, saltem sine jaciura diurnae o/I ριο- mercedis, qua pauperes maxime so talom. lent indistere , ut notat Tannerusrom. 3. iv I .n 9. qavarrus cap. II. Man. n. 13. & alii. Quas ob causas
excusantur in aliquibus locis Iudices rullicorum, diebus Festis jus dicentes , aut sententiam promulgantes, quando aliis diebus rusticani homines adesse , vel commode absque jactura mercedis diurnae vocari nequeunt , quod ipsum consuetudo aliquarum Regionum comprobat. Idem dicendum de causis quae celeritatem requirunt, eo quod alioquin res peritura sit; vel si latro de fuga suspectus, die Festo possit rapi, &incar
13. Non tamen idcirco prohibe- I. tur quin Advocatus possit die Festo
dare operam studiis causa sitium , vocato , scribere quibus studuit , informare vel Do- Iudicem scripto, agere privatim de Hori, die. lite cum Procuratore: dc referre cau- F iam apud Iudicem , ut ea cognita commodius serat sententiam. Simi. liter licitum est Doctori , conficere
consilia diebus Festis, dae Civibus ad
444쪽
4r6 Tract. X. De Praece s Ecclesiae.
concilia convenire , & eligere ad ODficia. Insuper possunt die Festo eon- 'fici testamenta, scripturae, donationes, renuntiationes, dc hυjusmodi. Ratio horum omnium : quia talia sunt opera animae, & non sunt opera servilia , neque comprehenduntur in processu Iudiciario.
pera a 4. CONCL. IV. Opera servilia, fer /βο vel alia prohibita, diebus Dominicis, via , -Festivis per notabilem die par-F si pa=- tem exercere absque legitima causate1n exer- excusante , est peccatum mortale. Itacere est communis : quia violaretur Praecem o tW ptum Ecclesiasticum.in materia gra pccc '', pertinente ad virtutem Religionis ; Unde merito Innocentius XI. hanc inter alias, ordine a. propositionem damnavit :Waeceptum servandi Festa uon obligat sub mortali depositoseandato , si abst contemptus .
tabilis 2 . verum , quantum temporis g μ μ requiratur, ut quis censeatur notabi
Ii parte diei laborare , licque peccare
mortaliter, non conveniunt Doct res, prout videre est apud Filii ucium tract. 27. cap. I I. dc alios . Nam aliqui unam integram horam censent elle partem notabilem , sicque materiam reccati mortalis : alii econtra tres oras requirunt, quas ex viginti quatuor horis diei censent partem notabilem. Communior tamen, caeteri Dque probabilior sententia, eli media, quae laborem servilem duarum ho. rarum plus minus requirit, dc sussic re ait ad notabilem diei partem . at que peccatu mortale constituendum vis alia Recte tamen monet citatus Fil-eΠea hoc liucius , considerandum sint ut esse con se qualitatem operis atque laboris , & μ' an nulla concurrat necem las. Nam si labor sit levior, aut aliqua necessi., tas concurrat , facild etiam quis diu tius laborans excusabitur a culpa mortali r quod proindὰ prudentis -ri judicio dimetiendum erit . Hinc non faci lὰ pauperes faemi rae , vel isncillae , peccati mortalis damnandae sunt, quae diebus Festivis aliquot horas insumunt nendo, vel velles suas aut suarum prolium resarciendo, sive
ad fugandum otium atque inutilia colloquia: sive ob paupertatem ; &quia diebus serialibus destituuntur tempore ad talia peragenda oppor
cluae causae excusent exercentes opera probibita diebus Festis λ
referri soleant, quae excusa neratνm re possunt excreentes Opeta prohibita μυ ieeu- diebus Fessis , eae tamen commodὰ reducuntur ad necessitatem , & pietatem Ita delum itur ex e. ult. de Fe- bibita .riis . ubi pro bentur dii bus Feitis opera illicita,nisi necessitas urgeat, vel pietas βιadeat S quidem nec ssitas nohabet legem c. svoa non est. Reg. Iutis, bi: Quod non est Deitam in lege, ne-eessitas Iaeit licitum. Pietas etiam e ineu sat exoc ntes erga pauperes , vel miserabiles personas, opera Misericordiae e vel Haellantes ea, quae ad Divinum cultum 'rtineri r : nam Ium-
Non recio servat legatia sabbata cultu ui pietatis opus crevit in his vetitum.18. CONL .L. II. Tunc censetur adesse necessitas exorcendi Opera cae. NecesFIter quin die Festo po hibita, quando
imminet notabile )amnum animi aut c es. corporis, sive proprii . sive alieni aut bonorum temporalium, sive propitorum, sive alieno tum . ita steν inaldus lib. 9. num so N a Warrus aliique; quamvis , utrum hic iv nunc ejusemodi notabile damnum sit nieruendum , prudentis viri orbitrio diiudicandum sit. Res exemplis set ela
as. Sic in ptimis laborantes die
Festo ex eo sat nec stit is immm ns propriae tonseiva ionis, vel sustentationis suae vitae, aut familiae, quia i cx vitae. Ecclesiali ea nciri obligat cum tanto
gravamine Fidelium .s hin Hac ratio ne excus/ntur pauperes , qui x isi die sini Felio laborent, nequeunt se sui tent
445쪽
suae causae excuserit exercentes . M.
ιrca nens notabile damnum in bonis sorboua lunae, eκcusat coquentes calcem , aut fortu- vitrum die Festo: quia hoc genuS Operis inchoatum non potest intermitti: absque notabili damno . Similiter ex cusantur agricolae tempore messiis laborantes , ne ieg etes amittant ob pluviam; in quo tamen casu, ad cavendum scanda him, consultius est , adhi- bere consilium Parochi, ac petere dii- pensationem vel licentiam. 3 r. ob eandem rationem excusan Norei fur in multis ea si bus fartores, perfi'q β' φ eientes vestes die Festor utput1 si illaee debeant inset vite pro ejusmodi Fetur per' sint vestes sponsi seu sponi Mla nuptias celebrantium ; aut M, vestes lugubres,vel eorum , qui iis in-Psς - digent ad servandam decentiam status . Idem censet Bassaeus Festum
III n. I . si fartores timeantiiquod notabile incommodum, vel acerbas reprehensiones , ac injurias ex eo, quod non perfecerint vestes ante Festum . Praeparatio inutem vestium , quae fit per scissuram & praeparationem pan ni die festivo ex eis excusari potest , quia non est Iabor servi lis: cum pro . Prid inpetat Μagistris, nec habeat' adjunctum magnum laborem. 32. Huc accedit necessitas Reipu.
Aia e blicae, utpote cui magis subvenien-rollarIa.'eit, quam privatae. Sic excusantur milites jacentes aggeres die Festo, vel alia servilia opera peragentes pro defensione patriae : Item necessit ias Proximi, nam ob hanc licitum est die Festivo laborare adi extinguendum incendium in domo proximi, &Chirurgo ad sublevandum infirmum,& hujusmodi, -
Μotere 33. Quaeres , ani liceat die Festo
die Fe- molere triticum , quando molendi- βο , an num agitatur aqua , vel vento λ Re- creat. spondet Bassaeus Le. cit. affirmative , . atque pro hac sententia allegat Bona -
cinam, Rodriqueet , & alios: quia sinquit in tunc aut nullus , aut exiguus labor intervenit. Verum seclusa ne-: cessitate, aut speciali alicujus loci consuetudine, hoc passim admitten. dum non est: idque tum rationestan in senstuel. Theol. Mores. dali vitandi, tum quia in molendinis non modicis simul labor servilis intervenit . Unde RInacina tona. a.dq; . . quaest. unic.ρunct. I. n 9. ait, si tales molitores notabilem temporis partem in his insumant , eos non eXcusa ri, nisi id faciant ex necessitate, V. g. ob multitudinem concurrentium ad moliendum , quibus latis facere nequeunt diebus feriatis. 3 . Insuper causis excusantibus Oe cvr-- exercentes opera prohibita die Fello, sus lucr
communiter addunt Doctores cur- transum lucri transeuntis; id est, illius quod amplias acquiri non poterit, ni an exe si diebus Festivis talia opera fiant. Et set λhoc probatur ex Iure Canonico , cap. . 'Licet de Feriis,ubi Ecclesia, tanquampia Mater, ex hac ratione diebus Festivis spraeterquam in majoribus anni Soleinnitatibus) indulget piscationem halecum, quae certo duntaxat anni tempore transire solent . Unddob paritatem rationis idem de pisca- tione aliorum piscium, certo tantum . anni tempore occurrentium , & de aliis hujusmodi rebus temporalibus , quae cum tempore pereunt, nisi Festis diebus acquirantur, passim tradunt Doctores.
31. Tandem simillima opera die . . bus Festivis praestari solita excusat legitima consuetudo, sive generalis , sive specialis quorundam locorum, quo scitur, di toleratur li Praelatis L Ecclesiasticis. Ratio est: quia prohi-ν bitio talium operum die Festo fuit in- 'troducta solo Iure Ecclesiastico: ergo nihil obstat, eam tolli rationabili, lalegitime P licripta consuetudine contraria et cum generaliter hujusmodi consuetudo deroget Iuri positivo huma no, cap. uit. de Consuetud. Sic in pluribus locis Pistores consueverunt pinsere panem, & Cerevisiarii incidere praxaturam cerevisiae 1 vesperudiet Festi: Mercatores etiam in Numdinis solent per aliquam diei partem
446쪽
suae se oblissatio audiendi Missam di ebus Festis 36. ONCL. I. Extat grave Extat Prςceptum Ecclesiasticum, reverenter audiendi Missam diebus Dominicis, Festivisque . Patet lacn Μέδμης' exean. Missas detonsee dist. r. Et licet
ibidem soli Saeculares nominentur , M π tamen ex communi consuetudine ,
i in quae est oprima legum interpres, sub ομε ς clicto praecepto etiam comprehenduntur Clerici, & Sacerdotes non cel brantes : quamvis hi, si dictis diebus celebrent. hoc ipiis, & quidem emi nenter, Missam audire censeantur . Id ipsum liquet ex can. Omnes fideles detonsec. aes. s. 3 . CONCL. IIa Peccat mor- Peccat taliter, qui notabilem Missae partem mortali-dict s diebus eulpabiliter audire praeter ue- termittit. Ita omnes Catholici, degligeηι patet ex proxime dictis. Et quidem notis notabilis Drs, est dimidia vel tertia um ejus pars , secundum omnes Doctores :partem, Ut totum Missae principium unioe eum Epistola, &Evangelio, ut plu- trahi8 res volunt; non autem, si ab initio sancti Evangelii usque ad finem quis, Missam audiat, etiamsi relictuum , nempe initium Μissae cum Epistola Praetermiserit. Addunt multi Din
RodriqueZ, Λetorius, & quidam alii
etiam ab eo evadi peccatum mortale, qui venit primum post Evangelium, modo permaneat usqui ad finem ultimi Evangelii inclusi ver quia audiendo ultimum Evangelium, videtur compensare primum Evangelium neglectum
audisς 38. CONCL. III. Audire Μis ussam sam , non est verba Μissae intellige. quia re, utpotε quod plebei non possunt , Dasi M. audire Sacrificantem, quod surdi
nequeunt,neque videre eundem. quod
caeci frustra desiderant, sed Missam devote addire est ess praesentem Missae, & vacare Deo; sive corpore adesese, , mente attendere ad sacrificium .
requiritur simul &devotio, de cor-eatur poralis praesentia. Porro devotio ista εω am. ad Missae auditionem requisita, ex plis. plicanda est conformiter neeessariae intentioni, &attentioni, ad recitationem Horarum Canonicarum requisitae , de qua alibi . Corporalis praesentia consistit, in hoe , quod quis suo corpore praesens sit in eo loco i in quo fit Sacrum:idque vel physice, ut si intra Capellam vel Ecclesiam, ubi Μissa celebratur, praesens adsit: vel saltem moraliter prout illi Missam audire censentur, qui animo Μissam audiendi stant, aut flectunt ante januam illius Ecclesi , quam prae hominum multitudine ingredi non valent, vel qui introspiciunt per
P. Quaeres , an satissaeiat Praece- An I.-pto Ecclesiae, oui audit partem post tisfaciatriorem unius Μissae v. g. ab Elevatim quis une ad finem, & deinde priorem Mise duarsaeusque ad Elevationem, vel eon- missae tra: aut si quis a duobus Celebranti- parterbus; quorum unus Missam incipit, al- audit ter ab Elevatione pergit , simul au. plurium diat utramque λ Resp. I. Si quis non Cel successivd,sed simul audiat duas tales brant i partes Missae 1 duobus Sacerdotibus simul celebrantibus . talis non satisfacit Praecepto. Ita desacho indubitate tenendum est,& quo ad hoc punctum nonnulli libri cauta legendi'. Siqui dem innoe. XI. hanc , inter alias , Propositionem,ordine I . damnavit,& doceri,atque praeticari prohibuit et Satisfacit praecepto Ecclesiae de audiendo Sacro, qui duas ejus parteS , imo quatuor simul a diversis Cel brantibus audit. r. Resp. II. Nihilominus multi 'IDoctores probabile censent, morta- tem suc-liter non delinqui ab eo, qui mecesi ces M. sv8 audit duas medietates Missae a diversis Sacerdotibus dictas; quamvis veniale peccatum , & in suom nere grave, committatur per hoc , nisi qu1s legit inre impeditus iuerit ,
447쪽
m5 mlneis integram ejusdem Sacerdotis missam audiret. Ita Laym. lib.
eap. n. : Gobatuc Pit. n. I 43. Navarr. & nonnulli alii, quos citant, contra non paucos oppositum tenentes. Ratio esse potest: quia partim re fert, quid de aequipollentibus fiat: si .mulque ordo partium inter se non videtur pertinere ad subitantiam prςcepti; sic enim in simili satis acit haecepto ecclesiae Clericus,qui prius recitat Laudes,qu1m Μatutinum. Haec sententia necdum est condemnata : unddetiam Io. Cardenas in Crisi ad Theia. adpropositisnem 3 3. Innoc. XI e. 7. eam censet probabilem, dummodb impo-sserum per Sedem Apostolicam oppositum non declaretur. Σ. CONCL IU. Auditio missae per se loquendo praeserenda eli factae Concioni, ii utraque audiri non possit. Ita communis: nam audire missam diebus Dominicis Festivisque, est de praecepto , non item audire Conci nem , per se de ordinarie loquendo; atqui opus .consilii non est praeserendum Ohri debito ex praecepto. Dicitur, nam per accidens, dc in casu extraordinario, fieri potes , ut Concio praeferatur auditioni mil-sae, si nimirum urgeat necessitas addistendi neeessaria Fidei, haecque commode nequeant alias addisci, vel sexemplum unius necessarium sit ad
I. Posset hoc loco Quaestio moveri de peregrinis dc ad venis,an teneantiit ad Festa Particularia locorum,per qaae transeunt, ibique abstinere, servilibus,& missam audire:item an quis de loco, ubi est Festum, possit omissa etiam missa ad Iaborandum exire in alium locum propinquum, ubi id non celebratur. Vereim de hoc, atque attinentibus materiis, eκ professo jam duectum est Trad a Di f. 3 q. 3. Ρ ε. ibi
Iube,causae excusent a Praecepto audiendi Μssam. ONCL. I. Quamvis plures I communiter assignari s Ieam cauis ob quas quis excusari possit ab obligatione audiendi missam die Ii 'Festo: eae tamen commode redulum itur ad impotentiam, tum physicam, I t m tum moralem. Haec Conclusio supponit ex dictis alibi quod leges Eccle-siasticae in casu impotent ae non obligent, idque, quantum ad propositum, clarisis ha tur e ult de Fretis ibi: necessitas urgeat , vel pietas suadeat .
3. Probatur Concluso inducti, Impone . Et quidem ob impotentiam phy- tentia
scam quς est impotentia simplicitets p sa
excusantur qui detinentur in carceri- declara bus, in quibus missa non celebratur. rvr . Item, qui tam gravi morbo decumbunt , ut missae interesse non possint. Similiter,qui longum iterfaciunt non invenientes locum, ubi missam audiant, ut fit in terris infidelium, dc in mari. Et idem de aliis similibus. 6. Deinde ob impotentiam morarilem, plures adhuc excusari possunt. Nam impotentia m6ralis censetur tunc contingere, chm nequit audiri missa absque jactura boni notabilis aestimationis,aut non nisi cum magna
difficultate, vel labore ; quae posta in
casibus particularibus arbitrio viri prudentis dijudicanda erunt . Quia igitur generatim sunt quatuor bonorum genera, scilicet bona animae, corporis, famae, seu honoris, atqu fortunae ; hinc circa ea omnia hujusmodi impotentia moralis accidere potest. 7. Hinc in primis ob impotentiam moralem circa bonum animae Occurrentem, excusatui quis ab au-riculum dienda missa: si nequit adire templum animσ si ne periculo labendi in peccatum, ut si quis tempore persecutionis timeat
448쪽
Σo . Tracto X. De Praeceptis Ecclesiae D ' I. i
periculum abnegantie Fidei , si a tersecutoribus comprehendatur, auti virgo praevideat periculum stupri in via sibi inserendi , & hujus
8. Deinde propter periculum imminen S corporis exculatur quis si ex .
probabili conjectura , & non sola vana imaginatione ductus timet , ne invia aut in ipso Templo vitam amittat, ut puta ob sicarios, ob aeris inemperiem, vel insectionem , &c. Item si timeat jacturam sanitatis, aut re incidentiam in imorbum: vel adsit periculum notabiliter retardandi convalescentiam , si ipse Sacrum audiat in Templo; uti quandoque con tingit labor tibus febri, & aliis hujusmodi morbis, in quibus standum est judicio viri prudentis, ae praesertim Medici. 9. Quaeres, an distantia loci ex-: cuset ab auditione Missae. λ Res p. ' Quandoquidem di stantia loci ad' Templum non modicam saepe causet corporalem incommoditatem senibus, claudis, labore pridiano valde senis &c. proinde ex hoc capite
tales nonnunquam contingit eVcu-istri; praesertim accedentet cmpesta te nivali, aut nimbosa. Ita commu
, so Et si vero non possit absolute de
terminari certa diliantia, quae sit necessaria, simulque sufficiens, pro omnibus & singulis hominibus eκ-cusandis : quandoquidem homines' sint adeo diversae complexioniS , &alii robusti , alii imbecilliores , aliqui etiam divites , qui curriculo ad Ecclesiam vehi possunt, si-inuique tempestatis Dinabosae atuue hye in alis habenda sit ratio , eQQNihilominus loquendo de hominibus mediocriter valentibus, ct poeculiarem excusistionem non habentibus , quidam Doctores apud Go
tione peditis diliantiam unius booae horae, vel quinque horae quadrantes. alii vero majorem exigunt distantiam, vel spectandam loci conbue ludit a junt, aut hoc absolute judi. cio prudentium relinquunt expensis circumstantiis discetnendum. Rrte plerique sibi ducerent religiolii, si cessante alia causa omitterent Minae auditione ni ob distantiam unius horae ;& punirentur illi, qui deprehenderemur sere semper a re Divina. abesse solum, quia distant sequi hora a . Tenapio. QuamquIm nulluS prudens Conscisarius movebit his icrupulum,
etsi iterato tales maneant dc mi: ci mvarias aliae ciscumstantiae nCn raro concurrant, iter tam longi m aggras antes ,ut merito detur locus excusa
3 . Rursus propter periculum famae, & honoris , quidam e cui 3rinis es possunt. Sic communiter Doctores excusant illum,qui non habet vestem decentem, ita ut nequeat s ne dedecore, aut gravi derisione, leu notabili pudore, comparere in publicαSimiliter excusant puellam caeteroquin honestam, quae putatur casta , & tarmen gestat uterum, ne videlicta. p blice confundatur, dchujuimodi. Si tamen tales possunt primae 5 Iissae in . tenebris sine probro in eresse, obligant V. I ad eam audiendam, nisi a l. ua
32. Tandem ob periculum bonoe obrum sortunae excusantur ii , quibus periculo imminet damnum in sortunis, si pro oonorum Μissa audienda velint ire ad Ec- fortuns. lesiam: quod intelligit Gobat lac.cit.
n-9 I. non tantii de damno notabili , sed etiam de metu mali mediocris bonorum . Sic famuli excusantur,quidi mi remanent ad ejus custodiam vel ob surtum aut incendium avertem dum, &c. Excus3. His omnibus accedit titulus fantur pietatis officii seu obedientiae . quamet aliquivis& haec ad impoten iam moralem ex tithis reduci possint. Sic ex titulo pietatis, plorans. seu Charitatis Proximi , excusatur ab audienda Missa, qui inservit aegro, cui praesentia inservientis est necessaria, ita ut ab ipso recedere non pol sit; nam maius est vinculum praecepti Charitatis Proximi qutim prςceptum Missae audiendae,cum illud jure natu
449쪽
Quaest. V. Quae excusent a Praecepto, M. 42r
rae, hoc autem Iure duntaxat positi vo Ecclesiast leo obliget . Idem in simili. bus casibus dicendum de matre vel nutrice, quae infantes deserere non ipossunt, dum non habent alium eisdem assi stentem. s . Ex titulo officii excusantur Et Pli. excubitores ad portas , valla , turres ; itemque cuilodes pecorum, &hujusmodi. Qui tamen tenentur mutare vices , quando sunt plures , &potest a paucioribus custodia convenienter peragi , fiuntque successive plura Sacra. Et hactenus dicta ad
alios consimiles casus sunt extendenda , atque juxta exigentiam rerum applicanda. Porro in casu, quo qui habet impedimentum legitimum non au.
diendi Missam die Festo, consilium omnino salutare est , domi per aliquod tempus vacare orationi; id tamen non esse in praecepto , docent An Impe
dist. 8. de Faerifeio wssae, numer. 2 3 I. et aa . solvens contraria, & aliis , olim talis oratio domi peragenda, minime comprehendatur sub nomine Missae; simulque finis praecepti non cadat sub praecepto . Nihilominus opposita sententia , quem nonnulli tenent, in praxi pro possibili hominibus consulenda est , ut cum Jure naturali teneamur Deum quibusdam tum virtutum Theologicarum, tum Religionis acubus , quandoque per vitae decursum revereri , huic obligationi eo melius satisfiat. In quem proind8 finem D. Augustinus Serm.
2s r. de Te . optime loquitur, atque eum, qui non potest cum caeteris Sa ero interesse, exhortatur, ut saltem in domo sua oret, & non negligat Deo solvere votum, ac reddere pensum servitutis.
De Tertio Prae cepto Ecc lesiae; si e
suid sis ejunium, e quae ejus requisita 'τὸ,fium 'Ertium Ecclesiae Praeceptum
isti,ὰ ' , temporibusque indicta servato.
ς-' Concordat Canon ε8. Apoliolorum, de jejuniis Ecclesiasticis obseruandis express8 statuens: & Textus e. suadrages a de consecr. dis. D cumIeqq.
a. Caeteritim Iejunii nomen quan-DJuniam doque sumitur generaliter , pro a generalι- stinentia a vitiis, & peccatis; in qua fer acce aeceptione D. Augustinus tract. ι .ptum , O isIoannem, relatus, cap. Ieiunium de consteri dist. s. ait: jejunium magnum,
Resen laet. Theol. Morat. Ieserale est , ab inere ab iniquitatibus er illicitis voluptatibus faeculi , quod est perfectum Jejunium. Et D.
Basilius Homil. r. de jejunio: Uerum Jejunium est, ab omnibus vitiis esse alienum. In proposito non accipitur jejunii nomen tam generaliter , sed magis propri8, ac specialiter pro a
3. Iejunium , prout sumitur speeialiter , ac proprie pro abstinentia li et in , dc potu, rursum duplex est, naturale scilicet, & Ecelesiasti-
4. Iebntium naturale est abstinen- Ιejunium tia ' qualibet re sumpta per modum naturale ei bi, aut Iratus, vel etiam per mo- requissιudum medicinae. Et tale Iejunium de sum- praecepto Ecclesiastico requiritur ad ptionem sumptionem S S. Eucharistiae Samis Euchari-
450쪽
41 et Tract X. De Pr.eceptis Ecclesiae. Dist. I.
merti; unde Rubricae Missalis, Tit. de Desectibus dispositionis corporis , sic loquuntur: Si quis non est ieiunus post mediam noctem, etiam post sumpt ionem solius aquae, vel alterius potus, aut cibi, per modum etiam medicinae, di in quantumcumque parva quantitate, non potest communicare, nec celebrare. Ubi tamen mox subiungitur in haee verba. Si reliquiae cibi re- manentes in ore transglutiantur, non impediunt Communionem, cum non
transglutiantiir per modum cibi, sed per modum salivae. Idem dicendum,si lavando os , deglutiatur stilla aquae praeter intentionem. Haec ibi. Verta mde ieiunio naturali ex professo hic non agitur: sed de Ieiunio Ecclesia
Bico; de quo loquendo, sit s. CONCL. I Jejun um Ecelesia.
Itiuulum sticum est voluntaria abstinentia a ci- Ecclesia- bo iuxta praescriptum Et illasiae. Ita insicum , te communis. Dicitur, volunt.rνIaab- quia Z stinentia: quia Ieiunium est actus vir.
29. Propositionem damnavIt: In die ieiunii, qui saeptiis modicum quid comedit et si notabiem quantitatem in fine comederit, non sangit ieiunium.
Ecclesiasticum tria requiruntur, videlicti Λ bilinentia ciborum certi ge' , c Aneris, Abstinentia plurium reficii num, Certa hora refectionis. Ita ruris
sum communis Doctorum , & patet ex perpetuo u fu,atque praxi Ecclesiς,&illico quoad singula declarabitur. s. Quantum igitur attinet ad pri' Dὸlictu, mum, nempe ad Abstinenturma certis cibis; sive, ut loquitur Concilium
borum: in primis diebus ieiunii absti nendum eli a carne; deinde etiam 1 lacticiniis, videlicet a lacte, caseo , & ovis prout habetur e . Denique is ibi: Par autem est, ut quibus diebus
ii carne animalium abstinemus, ab omnibus quoque, quae sementinam
tutis Temperantiae, & consequenter i carnis trahunt originem, ieiunemus,
debet esse actus liber ,& voluntarius Hine, qui invitus omnino abstinet a
cibo, quia nimirum eo caret, potius esurire, quam ieiunare censetur. 6. Dicitur ulterius , a cibo : quia
suitur Ieiunium Ecclesiasti eum Nec obstat, pcr pq -- quod s-de die bibat non solum ad sedandam sitim quae eum sit vehementior; & crebrius accidat hominibus prae fame, noluit Ecclesia , utpote pia Mater , potum prohibe re in vereim etiam ad sedandam ali. qualiter famem . Resp. enim, adhuc non solvi Ieiunium: quia sub praecepto Ecclesiastico ieiunii non prohibetur intentio, sed sol sim externa cibi resectio, quae fit contra praescriptum Ecclesiae. . Addunt Doctores, ad haustum, Cautela interditi factum , etiam modicum circa bau panis , vel amygdalas paucas acci- tum pi posse, ne haustus ille noceat. Interdiu terita tamen cavendus, quantum ad factam. hoc, excessus , ne repetitis saepicis buccellis ad magnam tandem quantitatem deveniatur: nam Λlexander
VII. sequentem inter alias, ordinea lacte videlicet , caseo, & ovis Accedit Decretum Alexandri VII.
hanc inter alias, ordine 32. Proposi tionem damnantis : Non est evidens, quod consuetudo non comeis
potus, ques' vis sit vinum, non solvit dendi ova, & lacticinia in quadra-
o. Verum his non obstantibus , Circa I quantum attinet ad lacticinia, M. cte tuta , tendenda est consuetudo tum genera- es attentis, tum particularis locorum e ut- endac pote quae partim est optima legum in.suetudo te pre S, partim etiam, sicut de no. vo pote is legem inducere, ita &pri ri derogare. Unde in primis in Feriis sextis ,& Sabbatis per annum, quan vo aliud ieiunium de praecepto non occurrit,ubiq; locorum permittuntur lacticinia, etsi esus carnium sit prohibitus. Deinde in quibusdam locis' ova atque lacticinia solum prohibent tur tempore quadragesimae , & eκ-l tra illud non sunt vetita ; alicubii vero diebus ieiunii etiam extra qua-l dragesimam non permittuntur , uti notat Navarrus eap. 21. 31anual. nuunt Is. Tandem in Germania ex antiqua consuetudine videmus permissa ova,