Collectorum medicinalium libri XVII. Qui ex magno septuaginta librorum volumine ad nostram aetatem soli pervenerunt / Joanne Baptista Rasario ... interprete

발행: 1554년

분량: 769페이지

출처: archive.org

분류: 약학

161쪽

As sicillinum fit hoc modo scillae puroa

tar&candidae minam concidimus, in boni aceti extarios sex conijcimus: vase diligenter operto sex menses ita sinimus tum exceptam Scillam exprimimus, atque abiicimus desecatum uero acetum in uas funditur, ac reponitur. Datur quotidie ieiunis sorbendum, inter initia modicu, paulatim adaugendo usque ad cyathum nonnulli tamen duo cyathos, aut plures etiam dederunt Scillite autem uinum sic facies Scillo purgat dissectae minas tres in musti boni metretam Italica demittito. perculo obducito, ac semestri spatio sic dimittito post id tempus excolatum uinum recondito uetustate fit praestantius eius tamen usus in ebribus . cum internae partes ulceiatae sunt, su tedus est.

Quod uero meliten pnellant, datur in loneis ebribus nam aluum mollit, irinas it proc est articulorum doloribus. iis, qui infirmo capite sunt. Ita uero condies, ut ad quinque auster musti congios mollis congium, talis cyathum addas in amplo uase conficiendum est, quo magis ad sterties cedum locus detur. sal l , praedictus paulatim insipergendus, donec serueat cum i seruere cessauerit, in ali dolium dictundetur. Mu i conferitio. Μ praestat id, quod ex uetere, austeroq;

uino,&melle probato conscitur. minus enim inflat. mulsium uero pleriaque fit, ut duabus uini inciretis una inellis ad ijciatur. Quid uero, ut celerius praeberi possit, me cum uino decoquunt sic t in uasa dictundunt. a 3, utilitatis gratia, musti sextarijs sex unum mellis addunt: ubi deserbuit, in dolia disti,ndunt. dulce autem permanet.

Vini ex cotoneis malis onfectio.

cant, ita condies mala seminibus purgato, raporum modo concidito tum in musti metretam malorum minas. xij demisias triginta diebus sinito uinu postea de K secatum

162쪽

secatum recondito. Quin etiam malo mel, quod V dono me itidem nominant , hoc modo sit mala seminibus purgata in eam copiam mellis coni j ciuntur, ut eo demersa obruantur mitescit ioc post annum mulsi, simile. Vtrunque uero aditi ingendi uim habet, stomacho prodest dysentericis, hepaticis, renui litis, irinae difficultati accomm 'datum Hydromati confectio. hydro malum , ut malorum cotoneorum succi sextarijs quatuor, mellis octo, aqua duodecim sextarii misceantur . sub canicula insolato eande, quam praedicta, uim habet. Alia eius leni conse Iio. M A L A cydonia optima xxxij seminibus purgata calamo in tenues partes dissecato, eaq; in mellis pr stantissimi sextarios octo coni j cito post octo mens es aquq pluuiae ueteris sextarios duodecim addito de in aestu caniculae insolato a pluuia, tore custodito.

Vinum ex mucis consecJum Ex punicis conscies hoc modo Sumito matura punicas ne nucleis abacmis eorum succum exprimito, ad tertias decoctum reponito hoc cotra internas luxiones, Huidas sebres efficax est stomacho prodest, atque aluum adstringit.

De rosce uino.

RHODITEN hoc modo condies . Rosarum siccarum, jusserum mam linteolo deligatam im sextarios octo musti deiaaergit , operculum obducito. post tres menses desecatum in uas transfundito, ac re ponito. Vtile est iis, qui febrim non habent. ad humidas aluos ad tormina intestinorum facit. R Osace consectio. CONFICITVR praeterea ex rosarum succo, naelle commixtis, quod rhodo mel uocatur.

De uino ex in 'ri baccis.

V Im Vm mytilen sic se cito. myrti quam maturis sinas baccas nigrassumito,&in sole siccata tundito. earunq; tu sarum modio tres aquae heminas, uini austeri

163쪽

hoc uehementer adlli in it,& stomacho accommoda tum est fluxionibus uentris stomachi prodest. ad internas ulcerationes, S ad fluxum muliebrem ualet. capillos etiani denigrat. Oinphacitae confectio. OMPHACIT E sic ficiunt Uua nondui enitus matura, sed adhuc acerba, in cratibus disposita a re scit adsolem diebus tribus aut quatuor, donec racemirugas contrahant tum timum expressum cadis insolatur idq; adstringedi uim habet, stomacho idoneum est. Creditur quoque in pestilentibus constitutionibus utiliter bibi sed huiusnodi uinum non nisi post multos annos bibi potest. Picatum uinum quomodo fat.

picatum ex liquida pice, musto conscitur. pix uero prius lauanda est marina, aut muria, usqueduin exalbescat, marina aqua pura defluat. postea uero lauanda iterum est aqua dulci. octo musti congiis una picis uncia adiicitur. cita permittitur ubi deferbuerint,&constiterint, in uasa distunduntur Calefacit picatum uinum, concoctiones adiuuat, abstergit, repurimi, utileq; est pectoris, uentris, iecoris, ienis, S muliebrium locorum dolo libus: item V diutinis defluxionibus, exulcerationibus, qua in prosundo sint, iis ebris absit. Iam uero ad tu sies, tardas concoctiones, inflationes, suspiria facit.

De absinthite uino.

absinthitem sic condire oportet. Pontici absinthij pondo libram cum musti quadraginta octo Italicarum amphorarum sextari j decoque utque ad tertias tum superinfunde musti siextarios sex, absinthi jq;

pondo semissem omnia i , dili enter mixta in uasa disrui unde,&repone. Est autem stromacho idoneum, urina ciet, hepaticis, regio morbo, renum uiti js auxiliatur tarde concoquentibus utile est, itemq; cibum auersantibus. iis, quibus iam on o tempore pr cor uia tenduntur .estica etiam est contra insationes ,rO

164쪽

pressas. Elleborisen quomodofacias.

autem ellebori ten hoc modo Ellebori nigri uncias duodecim, aphronitri uncias quatuor, musti heminas duodecim diebus quindecim macerato:&percolatis post sex menses utitor id etiam partum enecat datur cyathus. Escammonea ut fat. SCAMMONITE facies sic Scammoneae radicis per mesemes s uncias quindecim in linteolo ligatas in musti congium unum conijce: diebus triginta sinito aluum purgat bilem ac pituitam trahit.

Ex thymo quomodo condiatur.

Tvi via contusi tribrati triobolos centum linteo colligatos in musti amphoram demittit, facit hoc ad aretras concoctiones, cibi fastidia, ructus disiacultate, verutarum, hypochondriorum dolores, hybernos horrores denique ad uenenata animalia, quorum ictum si igus insequitur, 'ocus computrescit.

Dioclis uin m finitatem conseruaus. CAP. XVI.

CVM in dolia coniectum mustum suerit, in metretas decem pras minam indito. Herodoti, des uno propinando CAP. xx VII In hoc capite plurima esse menda conspiciuntur. QVM dandi uini duplex sit ratio, uitas i, postulet, ut uinum demus uel ut febrim soluamus, uel ut con cretionem fluentem sistamus, ideo in j uini exhibitione omnino utendum est eo, ut uires confirmemus atquibus, ut sebris infirmetur, uinum damus, fit ut alijs dandum, alijs non dandum esse iudicemus siquidem non una est indicatio atque aetas quidem est ad hoc idonea ea, quae floret uel quae non multum absit . praeterea uiri aptiores ad hoc sunt, quam eminae tempus uernum Maestiuum matura perhumidae itemq; non multae calidae febres, breues, quae sine symptomati

bus accedunt: 'upui firnaa declinatione stat, potiusquam

165쪽

O s. et squam quae declinare incipiunt. Omnino autem ad hoc inepti sunt, qui cu in duritie, aut inflammatione partium aegrotant, sicciq; sunt, difficulter perspirantur: quiq; sebres continuas labent:&quibus neruos a pars noxam contraxit. Vinum autem ieiunis dandum est, indita quinta aquae calidissim parte . siq; admodum potens sit, quarta Sed si desecabitur, magis etiam eius uis infringetur. siquidem multum eius perspiratur. Primam uero eius exhibitionem remissam ese oportet,habita interim ratione cosuetudinis siq; faciles erat,etiam

secundo loco dandum erit: siq; promptus capiat, etiam

tertio Iis uero qui praebibcre consueuertit, bibacesq; alioqui sunt, hortandi sunt, ut ad sex usque heminas bibant. Qui uero altiletarum uitam degunt, quis consueti sunt ad ludos, quos apocottabi sitio uocant, cum

uidelicet poculis plenis alteraltcri propinat, duplum, si

uelint pri bibant , evomant tunc enim ex consuetudine datus eis humor acer pituitosus excernetur.

Adhortandi quoque sunt, ut qui uelint, in medio cibo bibant. etiam post sumptum cibum desinitam

mensuram asumant. Sed potus omnibus ne serius duarum horaruna spatio a cibo sumpto detur si postea siti urgebuntur, aquam bibant. Qui uero frigidum aliquid sumpserant, ij in medio cibo, aut pol cibum

potus exhibeatur. Qui uelo ieiuni bibere non consueuerunt, nec possunt absque cibo potum sumere, si uoluerimus nuda corpora a uino contingi frustula panis in uinum temperatum calidum cos racia in ij ciemus, sorbendum dabimus, atque ut ita temperatum sumant,

iubebimus ita enim pro portione respondebit potationi quae ieiuno stomacho sit. Eadem quoque senibus, in pueris, in plerisque mulieribus facienda sunt itemq; in iis, qui parum bibunt, uel qui suapte natura laeduntur qui uero a pauco initium sumunt, cinmedio cibo uini indigent, iis ante, post etiam,consuetam aquam dabirius omnes uero, quibus febris infr- mandae causa uinu damus, si res ex sententia succedunt, cogere oportet, ut dilutius quam eis conueniat, ebi-

166쪽

re, cumma agna&prope infinita sit in iis, qui sumpturi sunt, disterentia, non possumus es tamen danda opera est, ut medium terminum inter plurimum minimum determinemus ne plus igitur quam tres heminas, nec minus quam unam bibant iis uero qui ieiuni bibunt

dum apocottabis naum exercent, tertia praeterea potipars ad rungatur qui uero post longu tempus oti sunt, portio consueta dari eis debet itemq; iis, quibus a balneo uinum damus. Omnibus enim, qui dat uni uinum biberint, sequenti die si bibant, aqua potionem commendamus quam nisi eis persuaserimus, admonendi erunt, ut pauco iam utantur. S copia etiam alimenti minuenda erit qui uero febris infirmanda causa secundum balneum ingredriantur in ei idem uinis perseuerare oportet qui uero causa resectionis, hi debent ad robustiora transire. Sed transitus ne sat consertim cie-pente, sed pedetentina . Nuc uero signi, quae sequi eos debent, quibus recte uinum sit datum, exponenda sunt nobis nam his connitis in ala quoque simul telligentur ergo facie rubor cu naturali coloris elegantia coniunctus, commoda spiratio, sudores calidi per totum corpus, capitis leuitas, partium corporis agilitas, animi hilaritas, oculus humidus consequentur tum uero sentiet se recte lotum Maiumum recte erit assectus: post qualia biberit, cibos magnopere appetet, eo rum usum commode feret item l , ructus, quibus leuabitur, excitabuntur, la cibo potum quaeret moderati sudores prodibunt, qui paulo post cellabunt urina excernetur corpus denique reddetur molle, probe coloratum qui uero incommode uinum sitam plerunt, eos sequetur faciei pallor, siccitas per omnia, uel certe plurima corporis membra ac, sicubi significat, sudori rigidus apparebit, una cum capitis grauita

te,in quoc ger Omnium artu motus cospicieturi item';

animi demisito, Nilomachus ad cibum supinus, sitis quae sedari potando non poterit, aestus in hypochondrio, uoluntas erucitandi, nec ulli ructus sent:

167쪽

sci; fiant, nihil leuabunt uesica saepe urinam minens,

atque etiam paulatina ea in reddens eorum tuoque pulsus densus erit necessario Guna hic tum omnia tu in plurima appareant, ii nausea eos tentabit, uomitus sta timio perabitur. Si nautea non adsit, ipsi ramen alioqui facile vomant, tunc etiam, ut vomant, iniungemus si difficulteritoniant, quam calidam potui dantes laborem sedabimus. Qui uero febrim habent, si evomant, longa fuerit accessio, post uomitu exit vo cibo sint alendi: si breuis, post sequentis dici solanum. Si non euomuerint,in ijs cauere oportet diatriton, medijs diebus assiduus potus temporibus a nobis desinitis dandus erit noxium enim est, cum sebres post uini potionem accidunt, siccitate in aegro reetendo uti quam ob rem par est, ut continuis potionibus humectantes particulas corporis exsiccatas, uini potione expediamus

liberemus. Ant,di, de collutione, ex tertio de auxiliis, quae extrin

secus a libentur. CAP. Y VIII.

COLLUTI sitim lenit, oris siccitatem hum ctat, lingua asperitatem laevigat, dissolutionem miti- eat, a quod in dentibus uistidia est, expurgat ac col- sutio quidem non solum in rc missione danda est, sed

etiam moderate intinni tena pore, praeter quam in principio, ea uti postumus gargarizatio uero iuuat ipsa quidem parum, extremas stomachi partes humectans, sed tainen magis etiam laedit, cum naateriam sursum petentem es ciens, caput obstruat.

De potis ex libro eodem An m. C A P. N A LX.

c in calida quoquo modo omnibus aegrotantibus in temporibus opportunis danda est frigida uero, praecipue ut caloiem, qui non ex alia a lectione, puta ab inflammatione sit exoltus, sed ipse per se uexet, ut in ardentibus sebi ibus flammeis, exhibetur. Per Obsistentiam uero frigidam damus iis, qui si tetidae potioni sunt assueti,&qui alieni sunt abusi calidae, aut quibus stomachus an morbo propter calide potionem subuertitur. Si uero ob sebris aestum frigidam quis bibat, suo

168쪽

is voraciter, largius bibat si ob aliam quampiam causim , parum , et quasi sorbeat Catiendum autem est, ne statim a cibo bibatur,nisi uinum, frigida acetum nan- ciue per se non damus, sicut ne uinu quidem, nisi quandoque paululum, medicamenti uice posca uero datur iis, qui sanguinem reiectant praesertim uero si a stomacho, aut uentre sat clectatio . atque etiam iis, quos nautea uehemeter exercet. qui in nauigationibus nimium e purgantur. quandoque etiam pituitos poscam damus,ut pituitam evomat Moxymeli sumimus, ut affectionibus thoracem in sc stantibus succurramus,

cum quispiam sungos comedit, atque etiam ubi quis gypsum potauit, magis quoque, ubi taurinum sanguinem bibit mulsum uero uinum utriani alicui grO-

tanti accommodatum sit, ego certe non noui a meli

ratum 4 is prodest, qui febrem habent, iis qui si ne febre neruorum affectionibus correpti sunt hydromeli uero,&a pomeli,&meli malum ipsa per se non sunt idonei potus quandoquidem facile corrumpuntur, acescunt ori uero satis accommodata sunt i)s, qui non appetunt in febribus non prauis, morbis qui iam inueterarint, a quibus febris absit si minus apte datu naalimen tuna est, nobisq; placet statim a cibo trigidam, uinum dare, horum aliquid sumemus tum enim corpus, praesertim uentriculus, fomachus iam expleta nihil mali neque a naorsu frigidae, neque a uinis acultate, atque uino patientur ex quo fit, ut neque eiu nis, neque multo post cibum demus cum simile sit si longo post cibum assumptum tepore, ac si ieiunis propinemus post potionem uero cibos statim oster re, ne accommodatum quidem est iis, qui ieiuni praebibunt. uinum enim frigida prius corpus laedunt, quam cibi ingrediantur. Sed neque conuenit dare iis, qui multo ante comederunt, postea superbibunt nam quomodo haec frigidae morsum possint retundere, aut uini potentiam hebetare, cum iam consecta sint, nihil est quod afferri posse uideatur.

Herodoti

169쪽

utendum C A P. XXX.

CV Μ tota acinotatio integra sectione in principiti, statum . declinationem, dividatur, Onmein partem adpotum p xabendum necessariam inueniemus. Qui igitur sumpto cibo febricitarint aut iacta conuenienti ciboruna corruptione, si inprancipijs quoque annotai lonum nutrit tuerint, uel suspicio est, ne quid uitiosial intenti sumpserint, seis uomendum se iudicauerimus his vomitum post assumptum potum imperabimus quibus quidem, ut reliquiae diligenter expur entur, etiam secundo loco dabinius: 'saepe etiam, ut res subiectae te perentur, per inferiora secedant sed aliae quoque circunstantiae inueniri possunt, quae potum in

principio annotationum postulet. qualis est infantium aetas sed id demum tempus opportunum existimamus, cum nec serius, nec citius datur qui vero potum auersantui, ob eam causam in periculo uersantur, id quod in dissicilibus instantijs feri solet, si in principio acces sonis pCtum expetant, non erit eis neetandus an tem- .poribus uero incremeti plures causae dandi potus sunt. ergo si uehemens sitis in accessionibus quosdam inuadat, sertaq; ea aegre possit, non ex malitia, Mincremento morborum, sed ex quadam propria mali qualitate, omnino necessse est synaptoma mitigare quod nisi fat, febris magnitudinem multo magis sitis auoebit qua in respectanda est etiam aegrotantis natura . nam si in caeteris tolerans patiensq; sit,4 sitim non se at prosecto aptus erit, ut inaccessionis incremento bibat:&atem qui multum biliosi humoris in stomacho aceruant, magno cum labore id rei ciunt, quodammodo i uantur, sed extrena a frigent, pallidiq; ipsi sunt, Sprope desciunt,neque decubitum serunt,exusti atque enecti siti, quamuis ab excretione leuari debui sient, cum ex quibus dinumeris constitutis haec uicissitudine quadam patiantur, neque quiescunt, neque ad extremas usque partes febris peruenit, si multum iunioris isti qbuerimus, eo quodamnaodo abluemus ijs cum euomuerint,

170쪽

tum, calor consertim per corpus euehatur:&ad sta tus proprietates proxime accedat. Sici partitio annotationis in imparia distribuatur ut maior pars incrementi, mirior uero status sit tempus potionis dandae erit

in accretione siquidem illud proportione respondet tempori statusci quoniam in j temporibus causa dominatur homo ipse uexatur . Citius quoque alendi sunt, qui facultates habent, quae facile opprimuntur: quos multo ante non solum potu dando communire Oportet, sed cibis etiam prae bendis. Qui uero in febribus difficulter bibuit, quia stomachus ex peculiari calore exaruerit, si magnitudo febris sit, hi nisi continenter bibendo humedientur cum mas: no suo damno in tempore alimenti reparantur . Nonnulli sunt qui ex sui catione talia patiuntur a quibus periculum suffocationis imminens auertetes,ante statum potionem dabimus. In iis autem , qui suapte natura non appetunt,&cum labore sumunt ea quae osteruntur, praecipue si siccitas os occupet, continuo potu utendum est cum

maior inde propter res futuras euasura sit utilitas. Citius quoque potum damus ijs, quibus attractiones ingentis famis accidunt, ut synapto in mitigetarus Atque calidi quidem potus dandi tempus exposuimus siquid onaissum a nobis sitJacile erit ex j qu dicta sunt,

inuenire frigidi uero potus,cu incipit annotatio, usus est in js, qui sanguinem fundunt: in accretione uero dandus est ijs, qui propter aliquem casum, sumere calidum non possunt. Frigida uero potio , quae ardentibus infirmandi causa datur, ante remissione in ipsius status tepore praebetur . eade exhibendi tempora sunt tepid , lactes,&gelidae potionis Calidae autem exhibitionis diuersa sunt tempora nam si detur in principio annotationis, ut uomitus cieatur,4 copiosa tepida detur. Simili quoque modo si propinetur, ut uehementem, ardentem sitim extinguere uelimus siq; una cum defluxionibus multi acres Ithosq; humores in stomach uni

confluant siquidem eo tempore quod sumptum est,

SEARCH

MENU NAVIGATION