장음표시 사용
171쪽
is, MEDICINA HIPPOCRATICA Aph. ς, .
liorum fidelium observatorum auEtoritatem habeant . Quare solummodo
examinaturi, an, & quomodo praecedens aeris constitutio inducat, & qualem Gravedinem. Ex materia in Bilem vel Lentorem commutabili nostrorum humorum non concipio in hyeme formari tunc posse gravedinem: sed quando humorum pars, in pituitam lentam commutabilis, nimis compacta fuit, tandem accedente Hyeme colligatur in Membrana pituitaria , mihi verisimile videtur coryetam generare o quae pituita Veteribus Gypsea & lenta tenax, tam longo tempore consecta , hanc partem occupat, non videtur verisimile Coryzam brevi cessaturam . Quamobrem rei magis conveniens videtur legere , Gravedines diuturnas: & quoque omitti poste haec verba, si nolumus respicere ad morbos in hac constitutione ex Pituita provenientes.
Cur VIII. Ex Aphorismi sensu dc loco citato plane constat , Melancholiam
post talem Autumnalem constitutionem non tam frequenter generari, quam .,- morbos praecedentes. Hoc potuisset desumi ex minori numero Melancholicorum temperamentorum sed tunc non credo Auctorem tantam in observationibus detexisse differentiam, ut hos morbosa praecedentibus distingueret. Credere malo Atra bilarios ex natura per hanc constitutionem non semper ita affici, sed interdum materiem tenacem & terrestrem sanguinis continuata aeris siccitate & frigiditate resolvi & expellis interdum vero compingi ; quando vero inateria laaec Melancholica compacta suerit, verisimile est , ab hyemis clementia & humiditate resolvi, & cireulantibus in ista, ad cerebrum delata, cogitationes perturbare , & tale Delirium inducere cum tristitia, quod solemus Melancholiam voeare.
I. I TArios morbos ex aeris humiditate & seeitate se invicem excipienti-V bus hucusque agitavit, in hoc loco suggerit generalem observationein comparativam inter has duas constitutiones , & pronunciat siccitates
salubriores A minus lethales esse pluviosis. De duplici hac prognosi multi
intelligunt eandem esse sententiam alii existimant differentiam esse pertinentem unam ad quantitatem , alteram ad qualitatem . Uerum existimo constitutionem pertinere ad statum sanum, ut siccitates pauciores inserant morbos, & pluviosos plures ; & propterea siccipales sanis salubriores esse . At minus Lethales perstringi puto ad morbis correptos , ut morbi ex siccitate nati pauciores interficiant homines; sed qui ex nimia humiditate nascuntur morbi, plures homines interimere. Intelligitur in utraque Consti- utione excelsus, tam humiditatis quam siccitatis; cum mediocritas sit saluberrima ; videndum igitur erit quali modo dictae constitutiones inserant morbos, tam quoad frequentiam, quam ad difficultatem curationis, ut ex his observatis legitima comparatio possit elici generalis.
Vbii fi- II. In hoc loco, quia determinati sumus ad generalem observationein, non '. debemus nobis proponere subjectum aliquo temperamento praeditum : nam si respiciamus ad temperamenta humida, Tein pestates siccae salubriores essent μ' s. ipsa modica aeris constitutione; e contra vero in aliis temperamentis bona
mala potest dici Tempestas seca . Quare consideremus TemperamentR , uti
172쪽
uti vocant, Temperata , in quibus Tempestas tam seca quam humida inexeessu morbos inserre potest . Aer itaque siccior nos ambiens, A a nobi, inspiratus, ratione humoris liquidissimviri absumit , crassius relinquit; ratione partium firmarum, istas magis contrahere facit, ut exsiccatio solid eum accurtationem facit. His ita mutatis humidum , quod remanet in eorpore, ultra modum compingit . Praecipuam humiditatem per insensibilem perspirationem aufert: quare inducit morbos ex nimia perspiratione, densitate humorum , & constrictis solidis . Si vero assequimur exitum horum
morborum , & curationis dissicultatem , experiemur hos morbos non admodum exitiales esse vel curatu dissiciles. Quam primum enim aliquis ex haeeausa iri morbum incidit , statim quoque incipiunt partes firmae , oborta debilitate, se dimictere & relaxari; vel si hoc non satis cito veniat, promo.eri potest instituta venae sectione, & adhibitis humectantibus , quibu, emendantur nimium compacti humores, & humectantur siccata & eonstricta solida ; atque ipsa debilitate , per morbum inducta , non amplius comis pinguntur humores, sed minus compacti liquescunt . Quare hi morbi non admodum inueniuntur exitiales & curatu difficiles. III. Si autem aer ambiens nimis diu fuerit humidus, morabitur insensibi--'Iem perspirationem, colligetur id excreinentitium in pulmonibus & reliquo corpore; solida fiunt ab humiditate laxiora ; humores minus compacti: qua- zι xe in sanis corporibus per nimiam humiditatem generantur morbi retento in sum . excrementitio perspirabili, humoribus minus iusto praeparatis& compactis, solidorum laxitate & humiditate . Isti morbi nati non tam facile per se vel
auxilio medicamentorum abiguntur ; nam accedente morbo, qui vires minuit, magis augentur haec omnia mala , & erudum, tam diu retentum, solida uliginosa & laxa , humores erudiores, dissicillime Medicamentis emendari pos Iunt: imo non raro aegri his morbis diu vexati rapiuntur. IV. Si nunc comparemus has duas constitutiones inter se, luce meridia-rire mna clarius patet, generaliter sccitates pauciores & facilius curatu morbos in inferre, quam humiditates . Quare homines ad sanitatem conservandam non sine ratione quaerunt loca sicca , elevata , arenosa ἔ evitant autem loca hu- inimis mmida, depressa, uliginosa, minus propterea salubria . Unum praeterea est morbi genus, quod tempestatem humidam infestam iacit , promta nempe degeneratio in putredinemi seu corruptionem, quare humiditas a quibusdam ditatur mater putredinis . Quae enim corpora diu sine corruptione potuerunt servari siccata , Meedente humiditate in corruptelam deliquescunt promte . Quam dissicile sit morbos ex putredine vel spontanea corruptione natos curare, norunt illi , qui sedulo exercuerunt aliquamdiu praxin medicam . Si modo hoc solo genere morbi aeris constitutio humida differreta tempestate sicca, satis esset hominibus infesta, cum vix ullum fit morbi genus difficilius euratu , & saepius interficiens .
173쪽
I. Eneralem regulam de Aeris. Siccitate & Hamiditate in hoe Aph. o exemplis particularibus conarur Auctor adstruere : quare ad sequeniatium morborum frequentiatis , & faciliorem vel difficiliorem curationem debemus attendere, ut constet, quaeriam aeris constitutio humida aut sieea sit, magis , minusque salubris aut lethalis .
s, se ita tumnus b. 92. III. faciat, retro observavi avus , prout una alteram μία. excipiebat aeris coestitutionem r hoc toto generali; est habenda observatio de iis morbis, qui plerumque fiunt omni anni rem pore, modo Tempestas fit humida &pluviosa. Quid autem generaliter factae Aer humidior & pluviosus in corporibus ceteroquin sanis , nulla Idiosynerasia vel temperamento pamticulari praeditis , recensui inus supra, h. 94. III. Quare hoc loco videndum , cur producat febres longas frequentius & curatu difficiliores . Frequentior nulla est causa febrem inducens, quana perspirabile excrementitium retentum e haeci enim evacuatio praestantissima & perpetua corpus nostrum liberat ab omni inutili excrementi tio magis, quam per omnes sensibiles evacuationes finiui, ut nos docuere experimenta statica Pemp. Cap. 32. XXXIX. Hoc retentum in Aerimoniam converti, etiam Pe p. ra. XLVI demonstravimus. Acre istud organis motus vitalis applicatum suo stimulo febrem excitae , quae durabit, donec id alienum vel sit subactu in vel expulsum . Quia vero corpora tempestate pluviosa sunt enervata , lamanente aeris humiditate parcius perspirant, nori facile erit eam materiem
subigere & expellere: imo dubito, an subactio si possibilis, cum materiae perspirabilis actione vitae inutilis facta haud possit eadem'actione assimilari , aliud vero crudum facilius posse subigi, credere malo . Inde ex hac causae non solum febris frequentior, sed & diuturnior & periculosior generatur . Praestantillimum ergo esset ad praeveniendas has lebres uti Diaphoreticis roborantibus ; sed si nata fit, amaris sudoriseris & calefacientibus diu adhibitis hujus materiae praeparatio & expulsio est tentanda , cum id alienum ,
quod exire suit. cohibitum, uniea vice excutere non valeamus. Γυ. sis. III. Materiem perspirabilem retentam ex tali aeris constitutione , inter xiones. dum ferri ad intestina, facientem alvi fluxionem, olim Pero. ia. LVII. quoque observavimus . Sed quoniam quivis humor suo appropriato organo est secernendus & evaeuandus h. ar. III. & IU. quod deponitur, minuit quidem copiam generalem, minime vero id speciale, quod prohibita perspiratione suit retentum. Manet ergo alvi fluxus diu, sed sine levamine , cum morbi materiam hac via eliminare non valeat. Ut talem sistamus alvi fluxum , humor morbosus est ad cutim ducendus, & eo evacuaridus, quod in permanente aeris humiditate difficulter obtineri potest, quare hic etiam morbus curatu est difficilis, & non caret periculo. Praeveniendus autem erat laudata methodo. IV. Diqilirco by
174쪽
IV. pluviosi dies multis modis inducunt morbos Putridos, & frequentes, & curatu dissiciles. Corpora enim corruptibilia, quae scea potuissent ad lon- 'gum tempus atlarvari, si humectantur, breve putrescunt. Qui humores arcentur a corruptione modica actione vitali in nobis viventibus , debilitata hac a mone, ut fit in enervatione virium, per aerem continuo humidum , sponte 1ensim incipiunt corrumpi putrescere. Quod absolvit munus, no- hisque inutile est factitan , evacuationi destinatum, si retinetur in corpore ut fit ab aere humido inhibente perspirationem insensibilem , functionibus obeundis impar, tandem in putrilaginem convertitur. Ima aer in continuis pluviis, mi asinatibus putridis ex tellure assurgentibus nititus a nobis hau-1tus, egregie vel in fanissimis corporibus putredinem inducit. Sed si morbus Putridus sit natus , eum dissicile eurari polle, diu durare , & non carere periculo, constans est observatio practica . His in casibus non solum cogimur anti septicis uti, sed quae etiam absorbendo abliguriunt omnem humiditatem, ut ulterior progressus putredinis ablato humido impediatur.
demonstravimus, acre quodvis partibus nervosis applicatum hunc motum va- 'lidum& in orditiatum concitare poliat ergo demon lirare rei at, ab aere humido & pluvioso generari posse acrimoniam , quod cum satis in praecedentibus sit demonstrarum , non eget ulteriore sermone . Observatio etiam practica constanter assirmat, passonem livstericam & hypochondriacam multo frequentiores huiusmodi aeris constitutione iacere paroxysmos, atque homines mobilitate laborantes convulsionibus tentari , quam temporibus serenis: Quia id acre , quod solent per insensibilem perspirationem evacuare , retentum , & nervis applicatum motum convulsivum hunc excitat . .axe hujusmodi species Epilepsiae volatilibus , & dia phoeetici , nisi nimis altas egerint radices , sustulianus omni mane exhibitis ad promovendam perspirationem . UI. Apoplex iam superius h. 67 I. definivimus, eam generari pos- 'D- se ex omni abundantia humorum cerebrum eomprimente , ita cuivis n re tum est, ut vix mereatur probationem , eamque elle morbum periculosissimum , demonstravimus h. 67. IU.. Ergo hic solummodo notandum venit, in aere Plquioso generari humorum abundantiam , quae obruens cerebrum , Apoplex iam inieri: verum minuta perspiratio & solidorum laxitas hanc causam satis arguunt , quam ob rem frequentius exspectamus in hac quam alia tempestate Apoplex iam . Quae subitaneam sanguinig musionem & alvi ductionem exigit , ut minuatur humorum abundantia cere brum opprimens, dein vero nova accumulatio est praevenienda , & partes laxiores roborandae, evitando omne, quod humectat, sed adhibendo, quod roborando exsiccat. Ytimst ri u Δἰi VII. Di mellis respiratio vel deglutitio nata ex causa assiciente Laryngem a vel pharingem , vel utrasque partes simul, a medi eis generali nomine Angina vocatur: propterea, quot sunt morbi varii has partes afficientes, ut it de impediatur vel molestior fiat Respiratio & Deglutitio, vel unum ex his, tot sunt variae species Anginae . Ex his speciebus solent Anginam veram vocare , qua ab in Iaminatis his partibus oritur. An vero Hippocrates in hoc loco inest ligat Auginam veram , vehemenxer dubito, quoniam dies pluvios non interunt Inflammationes, sed potius tumores cede malosos & eatarrho-sos. Ex hac.ratione iudicarem, Anginam nunc fieri ex tumefacta membrana saucium & Larogis , angustaneel vi m peo cibi & aeris transitu. Causa hae etiamsi sit uvissima in aliis partibus corporis, hic vem summum pe
175쪽
16. MEDICINA HIP POCRAT ICA Aph. que
riculuin portendit, nam si pergat tumor occludens aeris trans tum , homo suffocatus perit. Pronita igitur sunt adhibenda auxilia, quae tumorem hunc laxum , cede malosum , seu pituitosum solvunt & discutiunt, gargarizando , manducando, sevendo iis , quae experti sumus sine tumesa Etione hujusmodi tumores discutere .
te intelligitur, in hoc loco non concipiendum esse mediocrem sed excedentem siccitatem h. 86. I. Aph. 94. II. quae morbum producere potest de hac autem dicit salubriorem esse, id est minus frequentes morbos producere & minus lethales. In pluviosis numeravit sex diversos morbos in se- citatibus autem quinque, ergo hoc non facit tantam disserentiam , ut inde maior & minor falubritas potuisset deduci. At vero qui sequuntur morbi.
multo rarius ingruunt, quam praecedentes in humiditate . Ex hac erto ratione potest siccitas dici salubrior . An vero minus Lethales sint, facile constabit , si difficultatem curationum in sequentibus conferamus eum curationi bus praecedentium. Primus morbus citatus est Tabes, de cuius significatione non consentiunt Commentatores , & ipse Galenus existimat, hanc vocem pertinere ad Ophthalmiam , ut denotaret ex tabescentiam oculorum . Sed quid iuvat auctoritatibus litigare ρ nonne his etiam temporibus valemus observationibus determinare, num Phthisis purulenta ex Pulmonis ulcere nascatur ex aeris siccitate non experimur autem sicciorem , modo absit nimius calor, generare Tabem, quare potius substituerem emaciationem , morbum corpulentiae oppositum , quia aer siccior nimis absumit humiditatem corporis. Sed si fiat oppositio inter Emaciationem per siccitatem , & Intun escentiam ex Humiditate, magna invenietur differentia , forsan decies occurret Intumescentia aquosa, dum ne semel accidat emaciatio. Atque Aer siccior per uaporem exhalantem facillime humectari potest : verum ad aerem liberandum a vapore humido vix ulla habemus auxilia . IX. oculorum tunica adnata & cornea quia lachrymis continuo est irriganda , ex earum desectu non mirum , has membranas exarescere , ut fit ex nimia ablatione humiditatis per aerem sicciorem I hae membranae aridiores
faliae aliquo modo inflammari in ei piunt, sed si oculi laveantur liquido molli & humectante , seniliaque instillentur collyria , nulla est Ophthalmiae
species, quae faciliorem curationem admittat. X. Si auctor indiearet dolorem vagum articulorum , vel Podagram, Omnino erraret, Ruum hi morbi multo frequentiores fiunt in aere pluvioso, quam sicco: sed si quemcumque dolorem articulorum , verbi gratia ex muci articulorum desectu & rigiditate ligamentorum , quibus articulus cum dolore movetur, indicaret, assentior; verum talis morbus ex hac causa raro occurrit; & natus se tu & potu humectante facile tolleretur. XI. Urina duplici constat materia, una est urinae propria , quae non Pati tur per alia organa excerni; altera est communis, auget, si cum priori exit , urinae quantitatem, sed & potest etiani per Diapho resin atque alvum evacuari : hate est magis aquosa diluens ti lenis. Quo urina de hac materia ma1
Tem copiam admistam habet, eo minus observatur acris.' ea autem privata
redditur acrior & si ponaeea. Quoties vero aeris nimia siccitas omnem sere humiditatem abstulit per cutim & pulmones, non solum generatur urina par cior , sed & simul aerior & magis saponacea abstergens . Illa transeundo perurethram, mucum naturalem abstergens , tangit urethrae nuda latera , quae irritata urethram toties constringunt, quoties urina peream descendit, id est
guttatim & cum molestia emitti potest utina . Fit quidem ab hac causa ira
176쪽
terdum stranguria, sed tamen frequentius ab humorum acrimonia . Undi hic morbus quoque minus frequens, quam praecedentes ex aeris humiditate. Atque huiusmodi stranguriae curatio esset facile superanda largiori hydrogalactis potatione. XII. Quod monuimus de Urinae dissicultate, etiam ad Dysenteriam ap- ωΡnN-plieari potest , ut desectu humiditatis in alvi excrementis, reliqua fiant a NAE eriora , intestina stimulantia , atque ita non selum dolorem seu Tormina ventris inserentia, sed etiam frequentem dejectionem flatuum, loco excrementorum faciant , quam speciem hodie vocarent Dysenteriam siccam .
Morbus equidem ex hac causa rarissimus , & qui potione molli copiosiori facile cederet, vel injectione in intestinum colon ex similibus facta facile
obtemperaret . Veritas igitur praecedentis Aphorismi his adductis exemplis plane constat, morbos ex humiditate aeris natos frequentiores esse & magis lethales .
96. otidianae autem consitationes, aquiloniae qu dem , eorpora compingunt,
o robusta, facile mobilia , o bene colorata tia faciunt, at s meant , m oculos mordento melius audien oe dolorem circa
thoracem, si quis proxisat, majorem faciunt. Austrinae vero corpora dissolvunt, humeflant , ω auditus graves , ct capitis graυitates faciunt , oe vertigines in oculis, oe corporibus motum deficilem, ct aluos humessant. I. I partito hoc Aph. conatur Auctor ulterius adstruere , Siccitates plu- horis
D viosis salubriores & minus lethales esse , & ut in priore solaς mu- mi Antationes humiditatis & sccitatis agitavit , in hoc Aph. siccitatem jungit frigori , & humiditatem calori : agit enim de Aquilone & Austro , qui venti his qualitatibus sunt praediti h. 84. De iisdem quoque egit supra h. 34. , ubi recitat morbos duntaxat si talis ventus dominatuqsuerit: hoc autem loco bona & mala annumerat , quae profluunt ex quotidiana eorum ventorum constitutione , ut probet siccitates cum frigiditate salubriores esse & minus lethales , quam humiditates cum calore : quam sententiam non potuit praecedente Aph. 84. adfirmare , in quo sola mala minime vero bona proponuntur: hinc necesse erat novam proserre sentemtiam . Quam ob rem vero . hic primo proponit Aquilonem, & dein Amstrum , dum contrarium feeerat in praecedente , non video aliquid involvere arcani, potuisset enim atque ab Aquilone quam Austro incepisse . In
hoc autem perpendendum est , quid boni & mali saetat Aquilo seu Aeesceus & frigidus , quid Auster seu Aer calidus & humidus , ut constet, aquilonem esse salubriorem & minus lethalem . Hic autem non intelligi- Iur mutatio unius venti in alterum , sed si hi venti sint quotidiani in quovis sere anni tempore , ut si per totum anuum vel Aquilo , vel Auster
multum spiret. II. .aae causae duo corpora laxe cohaerentia ita uniunt, ut aequirant nia is uiseniaiorem cohaerendi firmitatem , compingentes dicuntur: in partibus itaque soli- pq dis nostri corporis per Aquilonem fieri debet firmior nexus p & in fluentibus, Partes liquorem componentes majorem cohaesionem acquirere debent. Per R-
177쪽
qui lonem lintelligit erreni sicciorem & frigidiorem p nostras auteni solidas
partes modica exsiccatione, qua humidum partibus clementaribus partium fibrarum milium ausertur, magis fieri cohaerentes Sc tenaces , experimenta physica omnia comprobant, ita membrana , & chorda humida per modicam exsiccationem fit tenacior δc semius cohaerens . Atque se igus etiam , nisi modum superet, quando transit in fragilitatem, omnes membranas &sbras magis cohaerentes facit. Binae itaque ea us e iunctae admodum compingunt partes firmas nostri corporis . Ita etiam in liquidis seu fluentibus' fit, nam exsiccatione ablata pars aquosa ex reliquis magis concrescibilibus , facit ut massa remanens magis si compacta : atque frigus in omnibus liquidis ita auget cohaesonem', ut calor dissolvit. Quo fl igitur olim observavit Auctor, id hodie experimentis physicis confirmatur .
III. Robur hoc loco duplici sensu accipi potest. Primo , corpora , quae ab extern E iniuriis non facile laeduntur, dicuntur robusta, qualia inveniuntur in regionibus septentrionalibus : cum aquilonis Digiditate dc se citate non solum solida magis fiant compacta & tenaciora , sed & potentiorem
contractionem exerceant, quare non tam facile tonum per causas externas
amittunt. Secundo, fibrae musculares, quo sunt magis contractiles , eo ab eodem spirituum influxu sortiorem & constantiorem exercere possunt actionem , quae actio validior dc conitantior quoque vocatur Robur. IV. Facile mobilia corpora videntur opposita auctae compacturae, sed nomen , quo utitur Auctor, denotat agilitatem dc mobilitatem, nempe talia
eorpora , quae facile exercere possunt motum muscularem : tunc autem
mnino congruit praecedentibus, nam solida compacta & robusta simul fiuno agilia, quoniam talia organa muscularia a spiritibus influentibus protritius 8c majori vigore moveri pollunt, duni vero corpora majori calore & humiditate redduntur segnia 3c laxa. Forsan Digus iunctum siccitati puriores facit in alostro corpore praeparari spiritiis minusque exhalantes. Invenimus enim , in hyeme seca non solum motum muscularem expeditiorem fieri, sed etiam viscera chylificationis promtius & facilius subigere alimenta: quibus Constat, omnes acti Ories tunc fieri validiores.
nobis depenciet a colore liquoris transfluentis, imo nigrum colorem aethiopum Sc tu oculis demonstrant fetri a pigmento nigro partibus firmis adhae-xente, cum solida nostri corporis; omnia ab omni humiditate privara snt canindida vel pallida . Coloris igitur mutatio praeprimis in facie , quoniam ad hujus partis colorem attendit Luctor, declarat varium humorum transfluentium statum . Quod si sanguis noster constet colore eleganti rubro 34 lympha pellincida , saei ei color est ruber vel roseus, qualis ab omnibus statuitur optimus, quia talis est sanguinis bene praeparati color naturalis et quoties varo quantitas rubri fatiguinis minuitur, facies pallet : si lympha autem corrumpitur Sc sta vescit, faciei color fit luridus, 3: ut hodie vocamus, ea checticus. Ille aute inc' r constans esse debet minime fugax , uti in phlogos & pudore. Hipp. dicit corpora ab Aquilone fieri Colorata , intelligit ergo Aquilonem plures sacere globulos rubros in sanguine, dc servare lympham ab omni corruptela. Globulos autem rubroς ualida actione circulationis fieri, ex iis quae in Com T. 3i., XII. ad XXIII. adduximus, colligi potest. Humores quoque in t Ii vento sicco dc frigido ni inus corrumpi, sed persectius praeparari ex antece dentibus deduci potest. Et quoniam in hoc loco comprobavimus actionein cor Poris vegetiorem fieri, nullum restat dubium . quin veram observationem pro tulerit Auctor, quae etiam constanti observatione hodierna ulteriua adstruitur VI
178쪽
VI. Duobus modis per aeris mutationem Auditus fit melior, id est, idem Mesiis sonus ex corpore seriorO manans facilius vel& ad maiorem distantiam potest audiri . Primo si aer sonum transferens omni humiditate sit liberatus; quo enim aer est magis vaporosus & nebulosus, eo magis a vapore minus elatii eo, quam est purus aer, obtunditur tremulus motus soni, quare a nobis tam faeile audiri nequit . De in aer siccus & frigidus tendendo partes firmas nostri corporis facit , ut membrana tympani iacilius contremiscat, ut inde melius sonum percipere possimus. Tot bona ex Aquilone profluunt, quare auctor concludere potes , Aquilonem esse salubre in . Alterum nunc est demonstrindum , minime esse Lethalem. . VII. An alvus siccior inter bona vel mala signa sit numeranda ambigor AIυθι βαeam autem exsiccari non recedit a ratione , quamvis ego hoc in aegris non 'ς satis constanter observare potui h. 84. IV. Maior utique actio per aerem frigidiorem & siccioreiri potest promtiorem & perseetiorem facere ex intestinis abserptionem, unue tarces fiunt magis compactae, modo continuetur fatis larga perspiratio : sed si aeris frigiditate parcior fiat in quibusdam perspiratio, alvus redditur laxior; quae sors an fuit causa, quod minus comitantem hunc effectum ob vaverim . VIII. Aer autem siccus frigidus magis operatur in partibus nudis , quas μι tangit, ut in oculis , hi ab aere frigido & sicco nimis constringuntur, & suppressa secretio sim egmatis oblinientis facit , ut oculi nimis siccati, constricti in suis membranis, & smegmate privati aliquo modo doleant. Ille autem morbus curatu est multo Acilior , quam praecedentes dolores ex Ophthalmia, h. 9o. IV. Aph. 9r. VII. Aph. 93. V. & Aph. 93. IX. nam si tegantur oculi molli semento, brevi evanescit hic trior sus. IX. Quod statim observavimus in morsu oculorum , id quoque in Pectoris Dorarem dolore verum est : nulla enim pars magis est aeri exposita quam pectus, intus enim Per totam pulmonis compagem sngulis inspirationibu g distribuitur qM ' 'inspiratus aer , qui frigidior & siccior fibras pulmonum & pectoris magis constringere iacit; in quibus f praecesserit Dolor, ab hac constrictione augetur . , . Sed incrementum huiusmodi doloris, quia vapore calido tacite lenitur, non potest inter morbos lethales numerari, qui erat probationis scopus ab Auctore , quo hos omnes effectus constitutionis Aquilonaris adduxi e .X. Nunc tandem aggreditur alteram partem , ut constet aerem calidum aus in s& trum 1 Eum , minuςs Iubrem ei te & magis I .ethalem : & dieit Austrinas quotidi aerias constitutiones Corpora dissolvere , auditum graviorem facere , &Capitis gravitatem producere, ut supra Aph. 8 . III. Uidetur igitur inutilis repetitior sed si perpendimus scopum, non erit esu em r petitio inutilis. Superius enim solummodo numeravit morbos ex Austrina constitutione provenire solitos : hie autem demonstrare vult, hanc quotidianam constitutionem minus salubrem esse & magis lethalem; quare necesse erat ut proferret morbos frequentiores & magis lethales ex hac quam ex Aquilonia constitutione. Qui nune examinat frequentiam horum morborum & difficultatem curationis cum morbis ti effectibus ex aquilonia provenientibus, facile perspiciet, Hippocratem veritatem dixisse . Corpora dissolυere hoc loco notat laxare, segnia Re inertia sacere, unde etiam in oculis & corporibus fit motus difficilis; id est, membra moventur majore difficultate , quasi facta essent ponderosiora , quando aegri accusant aeris gravitatem. XI. Haec sufficere potuissent ad generalem intellectum, sed quoniam in ve nio variam testionem , & quia varia commentata sunt de Vertigine . ha Pauca clarioris intelligentiae ergo adiicere volui. In Editione Ab Ati Moveen,
179쪽
,όA MEDICINA HIP POCRATICA Aph. ος
quam sequor, habetur Vertigines in oculis , ita etiam in Lindeni Editione . Foesus autem , o Vertigines adserunt, oculis oe corporibus , &c. Mercurialia Toetetus, Sorbait, Heurnius, & sere omnes sequuntur Foesium , utpote rei magis conveniens, nam sussicit dicere Uertigine laborare brevitati studendo, ut noster Auctor, ut non opus addere in Oculis. Sed quod majoris momenti est, non satis exponunt modum , quo Austrinae constitutiones intueant Vertiginem frequentiorem & curatu haud facilem ; quod hic requiritur exs copo Auctoris nostri. Quid sit vertigo , facile concipitur , si modo attendamus ad mutationem inductam in nervo optico in oculi iando locato, quando revera videmus corpora in gyrum vel vorticem agitari . Imaginea pictae tune successive in oculi lando supra pulpam nervi optici mutant situm : quamdiu talis imaginis mutatio motu rerum extra oculum positarum producitur , intelligimus ea corpora moveri s si vero motu inordinato vel musculorum vel fibrarum in tunicis oculorum, vel ligamento ciliari, vel etiam in capsula nervi optici, ita inordinate movetur oculus, ut ineidenistes imagines rerum externarum stum mutent inordinata agitatione oculi, haec repraesentata imaginis motio vel circumgyratio est morbus, quem Uertiginem vocamus. Agnoscit igitur Omnes causas, quae dictas partes inordinate movere possunt, vel ipsum cerebrum agitare ad originem nervorum opticorum: quae causae multiplices esse pollunt , quarum quaedam generari possunt a constitutione Australi, nam si modo propter aeris calorem & hvmiditatem putrefactum ducitur ad cerebrum , vertigo generatur frequenter recurrens & non facilis curatu : in quo casu siccantia absorbentia forma Opithematis capiti applicata magni sunt usus, ut id tenue & acre stimulans
motum inordin tum inducens auseratur .
97. C Ecundum tempora autem, vere quidem prima aestate, pueri ρο his rii I tate praximi optime degunt , maxime sani sunt . A ate vero , σauttimno ad aliquam quidem partem, senes. Reliquo autem Autumno , o b me , qui medii sunt aetate . I. TN superioribus observaverat Hipp. h. 8a. IV. quibus temporibus 1 anni aetates magis minusque erant convenientes generaliter ; hoc autem loco speciatim agit. aetatem in tria tempora distinguit. I tempus Incrementi, per haec verba Pueri, m hi aetate proximi . a Decrementi , nempe Senes. 3 Status seu vigor vitae, scilicet Media aetas . Itidem diuidit annum in tres partes inaequales, ut pro Vere & Autumno intelligat quartam singuli anni partem, sed pro Hyeme anni partem dimidiam: υeris initium mihi videtur ponere circa aequinoctium vernale, & continuare ad solstiti uin aestivum , quam ob rem dicit Vere, o prima aestare : ponens initium aestatis ei rea solstitium aestivum , & extendens ad aequinoctium autumnale: sed pro reliquo tempore accipit spatium temporis ab uno atquinoctio per hyemem ad alterum aequinoctium . Haec Temporis divisio omnino quadrat divisioni aetatis; ut Uer ponatur pro aetatis incremento; aestas, &reliqua pars Autumni pro aetatis decremento seu senectute; denique ut dimidia pars anni tribuitur Hyemi, ita etiam dimidium Vitae tempus concedatur aetati mediae. Secundum hanc divisionem Temporis & aetatis videndum erit, quomodo pollit dici corpora optime degere & maxime sana esse.
180쪽
Aph. ς . Π I P P. I I B. III. APH. XIX. 16 1i p b puερὶ iam hie eum Auctore non intelligo strictum tempus puerili e
attati datum , sed totum tempus a nativitate usque dum corpus non amplius inerestit ad vigesimum, vel vigesim uiri quintum aetatis annum . Toto hoc Gnυ aim. tempore corporis vires non satis sunt firmatae, sed quo minus distat aetas a tia. nativitate, eo vires sunt minus firmatae, non potentes ferre externas iniurias, egentes auxiliis rerum externarum, donee satis confirmatae sint. Vicissim autem constitutum est cum anni Tempestate, ab aequinoctio vernali ad solstitium aestivum sensim fit majus fructificationis incrementum , quare etiam corpora animalium sere eodem modo ut vegetantia facilius acquirunt incrementum : in plantis hoc certo constat experimento, Uernali tempore ceteris paribus semina terrae commissa melius progerminare quam post solstitium a stivum: hoc etiam Hippocratem sedula observatione in nostris corporibus increscentibus detexisse, quod manifeste in plantis observatur, non est sine ratione. Inde ver non solum omnibus saluberrimum Aph. 88. VI. sed maxime Pueris ex allegata ratione . Principium autem veris maxime conveniens videtur infantibus , sed finis veris ad ultioribus. III. Post constantem autem aetatem si vires nostri corporis sensim magis languere incipiunt, hoc tempore nulla spes est Vernali tempore ut in pueris is i iis
uovas recuperari posse vires, sed quod viribus languentibus non potest conco- eonvenim. qui, res externas exigit coctionem promoventes. Senes desectu coctionis prae-
primis laborare, superius h. 63. U.) & egere calefacientibus h. r4.
V. ) observavimus: quamobrem istud anni tempus, quod fructus crudos maxime ad maturitatem concoquit , ut tempus anni a solstitio aestivo ad aequinoctium autumnale , admodum conducit senibus. Sed quod observavimus supra de Incremento aetatis contra incrementum anni, id suoque hic locum habet: nam circa solstitium decrepita senectus optime degit, sed crudi ors nectus facilius seri aequinoctium autumnale. IV. Media autem & constans aetas per se satis valens ingesta praeparare, Media m& expellere aliena , viribus pollens , plus periculi ex nimis instigatis quam debilitatis viribus exspectat, quare a solstitio vernali ad stlstitium autumnale
saepe incidunt in Haemorrhagias, Inflammationes & morbos acutos calidos , e re quod tempus anni calore luxurians nimis intendat eorum corporum actiones .entia. Hye malis autem frigidiras temperans hunc nimium motum facit, ut talia eorpora rarius corripiantur morbis. Ex his igitur constat, quibusnam in corporibus ad sanitatem conservandam instituere Diaetam debemus calefacientem aut relai gerantem e scilicet calefacientem conducere pueris, sed maxime senibus , sed refrigerantem constanti aetati & robustis, L I B. III. ΑΡΗ. XIX.
98. R AE OQ; autem omnes quἰdem In omnibus temporibus fiunt: nonnulli vero
1V1 in quibusdam ipsorum magis o fiunt, oe exacerbantur.
I. Λ Principio huius ectionis seu Aph. 8o. proposuit morbos ex anni tem' poribus, tempestatibus, & aetate vario modo inter se misti se nunc vero ulterius tradit regulas observationum in quatuor anni temporibus, &dein in aetate variae ne igitur aliquis iudiearet haec omnia absolute poni, hunc A Phorismum interponere voluit, ut euilibet constaret, dictas observationes non