장음표시 사용
201쪽
MEDICINA HIPPOCRATICA Aph. to L I B. III. APH. XXVII.
et v citata is ex illis , oe diuturna magis, o ex naribus sanguinis fu-
- I. Alenus & Celsus non eodem modo interpretantur hune Aph. Celsugs mi enim ita Latine se exprimit, Incipiente vero jam pube , ex .isdem mul- P ta Palbus uerbis exprimit tempus post annum decimum quartum, vel inchoatam pubertatem. Galenus hic intelligit annum 12. i 3. & i . & in s quente h. Io8. idem Auctor Hippocratem miratur, quod intermiserit adolescentum aetatem , quae medium obtinet locum inter puberes & illos, qui consistentes aetatis vigorem habent. Ego vero existimo secundum generalem aetatis divisionem h. ao3. II. hic intelligi debere tempus aetatis a decimo quarto ad vigesimum primum , quod rempus Adolescentiae solet vocari Pubertas, etiamsi ipsius Hippocratis verba hoc tempus non satis elare exprimanr
o.; is. ι; Non omnibus hominibus idem tempus est pubertatis , quidam enim
ιιι ν mia maturius, quidam vero serius pubescunt , ut viderim puellas . quae ante pinsunt. vigesimum primunt non conspexerant menses; & quidam adolescentes ante hoc tempus non pubescunt, quare in hoc septennio etiam multi morbi iapraecedente Aphorismo notati adolescentes infestant, praecipue istos, qui sero pubescunt . Sed praeter di hos morbos insuper duos allegat , scilicet s bres longas, & ex naribus sanguinis fluxiones.s isti III. Videtur Hipp. voluisse in utroque sexu indicare morbum frequentiGI sa. simum, & primo in puellis febrem diuturnam seu Chroni eam, quae hodie vocatur Chlorosis, qui morbus in hac aetate tam frequens est, ut nullus sit qui nesciat Pennis enim vicibus menses non tam facile fluunt quam inmaturiore aetate, quibus subsistentibus puellae sere semper in talem febrem albam chronicam incidunt, cujus curatio frustra suscipitur manentibus men-sbus suppressis , iis vero in ordinem redactis sponte evanescit Chlorofis . IV. Adolescentibus haemorrhagiae narium frequentissimae sunt i iisque enim ad decimum quartum annum magnum accipiebat corpus incrementum , ut id, quod plus conficiebatur , quam requirebatur ad corpori S nutritionem , per incrementum tollebatur: post hoc autem tempus auctis vi-- ribus conficientibus cum corporis minori incremento , generatur sanguinis
abundantia , quae saepe sibi viam pandit, & quoniam narium membrana est mollissima, & vasa hic maxime patula, existis saepissime adolescens fundit sanguinem : quae haemorrhagia, nisi modum excedat , salubris est , tollens sanguinis abundantiam , sed quoniam interdum nimia quantitas prosunditur, saepe exigit medicorum auxilium: promptissimum est , iurundam mOIIem liquore 1lyptico ebriam indere naribus , & succenturiata venae sectione Praevenire recidivam, quae sanguinis missio rarius & minori copia est celebranda , ne tandem adultior iactus adolescens huic evacuationi nimis sin
202쪽
pubertatem accedentibus . Quae vero pueris permanserint , neque solutae fuerint circa pubertatem , aut faminis circa menstruorum eruptiones , perseυerare silent.
I . t h. 97. I. 3 Absolverat Auctor hucusque morbos in aetatis incremento per partes in infantibus, pueris, adolescentibus , usque ad aetate iri constantem; iam ulterius vult persequi morbos in aetate reliqua. Hinc praebet primo generalem regulam praecedentis aetatis in Incremento , qua finit sermonem morborum husus aetatis. Totam ha ire aetatem pueri nomine com
plectitur. II. Medi ei in temporis assignatione solent initium ponere in primo die,
quo incepit morbus. Hoc autem loco temporis initium est statuendum nati- morbi quo vitas: ut si morbi fiant in quavis aetate, hi praecipue vel interficiunt pue- man , vel solvuntur, seu pueri his temporibus liberantur a morbo. Quales affectiones vel acutas vel chronicas hic intelligat Auctor, facile colligitur, cum quadraginta dies ponantur pro fine acutorum, & qui diutius durant, censeantur inter Chronicos. Potest tamen Puer inorbo acuto correptus quadragesi ino die, vel septimo mense aetatis perire . Quare duntaxat indicare voluit Auctor , quibusnam temporibus aetatis pueri maxime periclitantur,& a morbis liberantur. Observavit Hipp. citata tempora in textu maxime observanda eise , quod quoque in praecedentibus exposuimus . Ex qua autem ratione hoc profluat , plane me latet , nisi quod haeae observatio in mera experientia si fundata. Ut si quis quaereret , cur non aeque annus septimus, vel verbi gratia quinquagesimus, fit tempus pubertatis , quam decimus quartus. Cur non etiam anno secundo , ut quibus am animalibus, sit hominibus matura aetas Nihil reponendum habeo , nisi quod Deo in creatione ita placuit certos hos ponere limites . Quamvis causam nesciamus, observatio tamen manet constans , inultos morbos puerorum Circa
haec tempora periculosis mos esse, & qui diu fuere morbis conflictati circa pubertatem liberari, ut demonstravimus b. 7o. IV. III. Si puer vel puella morbo longo vexatur, huic magna est spes cessa- Μωνί e riturum morbum , si ad pubertatem veniat e si vero ulterius continuetur p morbus, raro deinceps liberantur , ut hodie quemadmodum olim constans testatur experientia . Si inspiciamus Celsum , qui dicit , neque primis coiri- νω, hus, neque in formina primis mensernis finita fiant, fere lon a sint , statuen- ptionerdum videtur, seminis & sanguinis menstrui evacuatione liberari . Ego v inro his evacuationibus , quamvis phaenomenis manifestis , nollem tribuere horum morborum solutionem, sed viribus auctis, quum morbus, qui non is DIme. Potuit hucusque increscentibus viribus superari, tam pertinacem habet causam , ut vix ulla remaneat spes, eam postea superari posse. LIB.
203쪽
ro8. I Men;bus autem , sanguinis Duitiones, tabes, febres acutae , e,lepsiae , σJ alii morbi, maxime vero supra nominati .
acutis item comitialibus , rabique maxime objecta est o fereque Doenes sunt, qui sanguinem exspuunt. Quibus verbis plane constat , hie intelliget dam aetatem ea in , quae inter XVIII. & XXXVI. annum continetur , etiamsi Galenus nostrum Auctorem carpit , cum oblitus fuerit Adoloscentiae, in quo tamen temporis spatio Adolescentia & iuventus concipi potest. II. Naturalem haemorrhagiae causam in Adolescentia exposuimus h. ios. IV. consistere in cessante corporis incremento , dum tamen maneat conficiens abundantiae causae quando igitur ille sanguis non tollitur narium haemorrhagia, non raro ex pulmonis vasculis ruptis effunditur, & una cum tussi ejicitur spumosus sanguis: praecipue si simul corpus ad haein optosin se figuratum; vel iuvenis abutatur spirituosis, vocemque nimis intendat. Qui vero trigesimum sextum annum aetatis superarunt , quoniam vasa sensiin magis fuere confirmata, minorque generatur abundantia, rarius in sanguianis sputum incidunt, & qui eo corripiuntur, minus periculum subeunt. III. Qualem specie in phthisis h. 89. II. hic intelligat Hipp. non consentiunt Commentatores; puto tamen plane constare sensum, quum statim post sanguinis spuitiones ponit Tabem , quo indicare voluit eam speciem ,
quae solet sanguinis spuitiones sequi . uae species hodie quoque juvenibus
est frequens, cum post sanguinis sputum ex pulmonibus ulcus relictum tandem Tabem generet. Frequentiorein Tabis generationem ex hac quam alia sanguinis evacuatione ex variis deducerem causis . Nam in spuentibus sanguinem non omnis in bronchia effusus sanguis emittitur ita , ut nihil re-tiet, sed semper, quia sursum contra naturalem sanguinis gravitatem ducendus est sanguis , quaedam portio in bronchiis & vesiculis pulmonalibus re stat, quae corrupta hic format ulcus , quod quoque difficulter suum consectum pus evacuare potest, & propterea ab incumbente & corrupto pure latius sensim serpit ulcus . Hoc etiam viscus continuo motu respirationis agitatum vix permittit consolidationem . Atque libero hoc aeris aditu summopere promovetur corruptela . Susceptu in hoc ulcus minuens Pulmonum praeparationis actionem , & corruptum pus miscens sanguinis massae , ita corrumpit totius corporis pabulum , ut inde vera phthisis purulenta gene
IV. Ex morborum aeutorum genere febris A euta est species, quare haec phrasis non solum indicat morbum vel brevem vel vehementem , sed qui adiunctam habet febrem aut continuam , remittentem , vel intermittentem , Praeprimis tertianam, cum quotidiana & quartana febris raro vocetur febris acuta. Si huic febri iungatur Inflammatio alicuius partis, generaliter a Practicis vocatur morbus acutus vel Inflammatorius. Huiusmodi febres Acutas iuvenibus frequentes esse non solum testatur experientia , sed & ratio dictitat. His enim est humorum abundantia atque corporis vigor: cum igitur morbi Propter vires admodum valentes calidiores esse solent, quam in aetate alia. causa quae in alia aetate lent an induxisset febrem , in hac vero calidam Oc acu tam : imo febrilis causa in tali aetate propter vim vitae praevalidam redditur acrior & magis calefaciens, quam materiem veteres Bilem vocare solent. Ii
204쪽
' l. tog. Η I P P. I I P. III. A P H. XXX. 1.1 hisjusmodi sebeibus Sanguinis missio, Alvi ductio, & Refrigerantia praeliantiora sunt, minuendo quantitatem & impetum, quam in febribus reliquis: eum abundantia & vigor maior admodum augeat morbi periculum . V. An Hippocratis tempore & in eius Regione in Iuvenibus frequens s itis uiuerit Epilemia, negare haud possum, sed nostris temporibus & in hae Re- 'gione rarum est observare, nisi aliquis a pueritia eo morbo correptus fuerit . Si vero per Epilepsiam vult intelligere eam convulsionis speciem , quam in puellis reserunt ad pallionem hystericam, omnino hujus morbi in hae aetate frequens est observatio ; cum foeminae mensium suppressione , velti profluvio laborantes, saepe tentantur insultibus epilepticis , quem morbum hodie reserunt ad suffocationem uterinam , etiamsi omnes characteres
VI. Tandem addit aliis quoque morbis obnoxios esse iuvenes , quoniam multi iti pueritia nati hac etiam in aetate continuantur ; ut & aliis corinxipiuntur morbis , sed ex omnibus istis annumerati morbi sunt frequentisi simi. Quando igitur in sequentibus citantur morbi Iuvenum, hos praecipue intelligere vult L I B. III. APH. XXX. roq. T TLtra hane aetatem vero progressis, ashmata, pleuritides , per neumoma , lethargi, phrenitides, febres ardentes , alvi profluvia diuturna, ehoiara, senteriae , Iienteriae , haemorrhoides .
Iri finis juventutis apud medicos ponatur annus XXXV. & initium ema-mis rasdae senectutis annus XLIX. Non tamen ita stricte hoe tempus est accipiendum, quoniam in quibusdam citius, in aliis tardius venit Adultorum aetas,& finitur pro viribus corporis magis minusque valentibus: communis autem terminus virilis aetatis his quatuordecim annis continetur. II. Ut in Incremento aetatis sensim quoque increscebant vires, & in D ribiis cremento minuuntur vires, sed in medio hoc tempore Adultorum in eodem tenore sere persistebant: ita sensim a finito corporis incremento circa 'ira inu-XXI aetatis annum ad XXXV. sensim minuitur humorum abundantia, ut qui morbi fiebant in adolescentibus & iuvenibus ex abundantia, nunc minus infestent . Post annum igitur aetatis XXXV. tolerabilis est humorum quantitas cum valentibus viribus . Unde morbi ex corporis vigore cum mediocri humorum quantitate hac aetate praevalent. III. Ex Asthmatis definitione h. ror. XIII. satis constat, morbum nisi is esse ex quibusdam phaenomenis nominatum , & agnoscere varias causas, sae- .m Pe enim fiunt Autumno h. Io I. , XIII. & in Pueris h. io .,
Tum corpora robusta sanguinem admodum compactum & tenacem faciant, videtur in his generari Asthma ex sanguinis lentore, quo maJori molimine Per pulmones possit traiici. Quamobrem asthmata adultorum , quae ex hac aetate nascuntur, commode tolli possunt antiphlogisticis resolventibus, lentorem sanguinis minuentibus. IV. Pleuritidis . nomen a Pleura desumtum generaliter significat omnem dolorem in hac membrana. sive sit in hoc vel illo latere pectoris, anterius M.
205쪽
vel posterius, ad superiorem vel in seriorem partem pectoris ; cum has partes omnes haec membrana pleura interne cingens dolore correpta Pleuritidem inferat. Si vero absolute ponatur Pleuritis, ut in hoc loco ab Hipp. & alii et practi ei , intelligitur Dolor Pleurae ab Inflammatione, quae ex signis huic Dolori iustistis innotescit, Ut sit Dolor punctorius urens , uti in omni inflammatione, sed qui externo attactu vix augetur, cum pleura intus pectus
cingens externo attactu vix moveatur 2 si vero ad attactum multum augetur
dolor, aut si inflammationis signa externe in pesture conspiciuntur , hunc morbum vocant pectoris inflammationem. Hui et Pleuritidi adest pulsus dueux& frequens cum corporis siccitate & ardore, cum sebre continua ex natura
inflammationis: sed Tussis molestissima & dolorifica . Respiratio dimellis ab
assecta pleura veniunt. Duo igitur genera signorum ad detegendam Pleuritidem veram requiruntur, unum, quod declarat Pleuram esse affectam, alterum quo morbo ille dolor generatur . Et quando adjuncta signa declarant Inflammationem, talis Pleuritis dicitur Vera; sed si aliorum morborum dolorem inserentium adsunt signa, omnes illae species Pleuritidis dicuntur nothae . Hoc itaque loco duntaxat demonstrandum est, Adultos proniores esse in Inflammatorios morbos. Hoc loco suppono , quod alibi demonstrahitur,
Inflammationem esse motum vitalem auctum in quodam ramo arteriar, quo
generatur in sanguine Lentor, & producuntur in parte omnia signa, quibuq distinguimus Inflammationem a quovis alio morbo vid. COS. T. 47. i. e Hunc motum validum fieri posse in adultis, quibus est summus vigor cor- .' - poris, nullus dubitare potest et atque sanguinem facile compingi iam auctoinotu, qui sanguis in fanis Adultis densior eit, quam in quavis alia aetate, ut fidem facit sanguinis missi exploratio, nemo inficias ire potest. Cur autem Pleura saepius hac tentetur Inflammatione , illi non erit mirum , qui
novit , hanc membranam scatere arteriis , admodum esse tensam , valide agitari suis fibris, expositam esse aeris injuriis, cum in tu; a suscepto aere frigido & externe tenuibus integumentis sit tecta membrana. Quibus concurrentibus causis haec membrana frequentius , quam aliae partes, Inflammatione corripitur. Cons. Aph. Ioa. II. in . p.HM,9. U. Quamvis Peripneumonia ut Pleuritis nomen accepit ex parte, non ta- monte. men omnes Pulmonum esse Stiones vocantur Peripneumonia, sed quando Pulmo uel inflammatione vel Erysipelate corripitur, est Peripneumonia, uncte non opus hunc morbum in verum nothum distinguere. Cognoscitur etiam ex generalibus notis Inflammationis vel Erysipelatis, cum mutatis functionibus pulmonum: sed quoniam hae functiones impeditae etiam mniant consuetos charaifferes inflammationis, imprudentem medicum facile fallere potui si sent. Calor aestuans , siccitas, & febris continua acuta ex natura inflammaticinis manent. Sed pulsus fit mollior & debilior propter impeditum sans uinis
transitum per pulmones. Dolor admodum obtusus, imo potius fit Anxietas , quia paucis nervis sensui dicati gandet Pulmo. Ex Pulmone affecto dissidit lima & laboriosissima sublimis fit Respiratio, ut aegri erecte sedentes cogaritur spirare, etiamsi ex debilitate decumbere amant, quod Pulmo inflammat One turgens vix admittat aerem, qui si efflatur, calentibus nimis pulm
nibus, fervidus sentitur . Facies phlogo si suffunditur magis quam in Pleuritide . Hunc morbum isoquentiorem adultis fieri, ex iis, quae supra de Pleuritide diximus, facile colligi potest. Et mirum est Peripneumoniam , cum Pulmo nudo aeri exponatur, non fieri frequentiorem: forsan inde , quoasuus specialis motus , quo caret pleura , & paucitas arteriarum ex Bronchialibus venientium , Inflammationis sit minus capax .
206쪽
VI. Ex soporosorum morborum genere species est Lethargus , etiamsi interdum accipiatur pro omni soporoso morbo. Adesse debet somnus morbosus diuturnior & profundior, quam in hominibus sanis observatur , ita tamen ut e somno pollini excitari, sed excitati protinus in eundem relabantur cum obli vione omnium rerum . Auflores non consentiunt, an ad morbos pituitosos vel biliosos Lethargus sit reserendus, quare inter Coma, Carum , & Lethargum magna confuso sigitificationis. KIulti Lethargum ad morbos pituitosos reserunt, natum ex lenta frigidaque causa , dum autem in hoc loco ponae tu inter morbos ardentes calidos, & in adultis, in quibus minitate convenire e accusare pituitam, sed lentorem , qui cum minus libere duci pollit per cerebri vasa , contenta encephali comprimendo , soporem generat, quemadmodum Althma Di. recensitum impedito fluxu per pulmones. Unde toties
respiratio difficilis iungitur Lethargo , & destri situr a practicis Lethargu
pulmonum. Signa igitur lentoris in corpore cum somno profundo obliviolo Lethargi praesentiam arguunt, talem quoque curationem exigunt . Quibus fatis constat, quam male multi agunt, qui volatilibus & aromaticis conantur huiusinodi soporem curare. Et plane concipi potest, robustos & adultos huic morbo magis esse obnoxios, quam quaevis alia aetas. VII. Eadem causa in superioribus morbis reeensia si alticiat men inges, P, si producit symptomata, quae colle Esa uno nomine vocantur phrenitis; bus enim est inflammatorius cum sebre continua , pulsu duro & frequente , atque corporis aestuante calore , siae ulla intermissione , quod etiam verum est in recensita pleuriti de & peripneumonia . Quando vero me ninges agitantur inflammatione, subiectum cerebrum ita movetur, ut homo deliret, & nullus concedatur somnus, sed , nimis compresso cerebro, interdum videntur dormire, dum tamen tales homines dicantur a nostro Auctore valde Phrenitici. Qui vero insaniunt ex paro xysmo se brili, non voeantur phrenitici. Non est opus de trionstrare , Phrenitidem esse morbum Adultis frequenti rem , cum a praecedentibus duntaxat disserat in loco inflammationis. VIII. Ex aestuante seu servido calore cum sebre , haec species veteribus Febras a
suit vocata Causos: & quoniam febris Inflammatoria, Erys pelatosa , &Bi- -
liosa , tertiana intermittens vel remittens ardore vexant, saepe omnes dicuntur Ardentes . Proprie autem febris Inflammatoria sanguinem compingens in lentorem, est Causus, si nomen ponitur absolute , uti in hoc loco, ad quam ceterae species biliosarum febrium ob urgentem calorem referuntur , in quibus tamen sanguis admisiu bilis acris saporiaceat , quamvis valide compingitur, magis manet suidus. Haec igitur febris eandem cum princedentibus morbis agnoscit causim, eandemque postulat curationem. Tantum dissert, quod motus arteriarum vehementior habeatur per totum cor
pus, dum in reliquis quaeda in pars prae reliquis magis agitabλtur . Ut sit febris Ardens inflammatio generalis. IX. Quanto cum iudicio Hipp. morbos adultis frequentiores annumerat, Alo; ex hoc Aph. coustare potest. Hucusque enim citavit morbos inflammatorios mina primo particulares, dein finem imponit cum inflammatione generali seu fe- 4 --Ο.bre ardente . JAm vere aggreditur morbos biliosos, seu qui ex bile liquescente & corrupta, per maiorem motum nata, nascuntur. Bilis enim maiore motu non compingitur in humorem lentum, uti formatur majore motu e L
parte gelatinosa concrescabili nostrorum humorum , sed liquescit, fit acris Aurens, ut omnia pinguia per maiorem calorem . Ita Bilis materia maiore cor-lioris robore vi motu in Adultis secreta , di deposita in intestina , ea sua veli came acrimonia in perpetuam dejectionem sollicitat: & quoniam manet bi-
207쪽
, σε MEDICINA HIPPOCRATICA Aph. ion
iis staturigo , etiamsi deponatur alvus, penerari debet Alvi profluvium diuturnum ; tam diu durans, ac generatur in hepate & vesica fellea bilis tenui et& acris. Haec alvi copiosior & diuturnior egestio curanda est evacuatione Memendatione bilis acris & calidae corruptae ; nam si constipetur alvus adstringentibus, diuturniori mora in intestinis contenta bilis sensim fit acrior & furens. Conducit igitur eam bilem eliminare purgante acescente saponaceo , &dein compescere egestionem per acida, bilem tenuem & acrem compescentia, interim interdum intermiscere purgans, ne accumuletur corrupta Bilis in Intestinis. Sic se sim & sponte in ordinem redibit alvi egestio . e G. X. Bilis tenuis illa & acris calida iisdem causis nata, sed congregata magnae copia in vesica sellea , ductuque chol edocho , tandem abundans in duodenum
erumpens, sua rodente solvente virulentia non solum In testina in motum inordinatum validum & inversum concitat, sed in ventriculum per pylorum delata, totum chyli organum mirifice agitat, ut ipsa bilis, ceteraque contenta intestinorum. & in ea confluentes humores concitato hoc motu masna vi pellantur per vomitum & secessum non fine aegri discrimine , ut hac nimia evacuatione , & valide motu perturbato interdum aegri paucis diebus moriantur . Dbsenter. XI. Transit nunc ad tertium genus humorum , quod in robustis sepius seneratur, scilicet ad humorem acrem tenuem minus biliosum , quod maiori motu generatur, quodque compingi non potest, sed in rodentem & t nuem humorem convertitur, quemadmodum id acre speciale, quod podagricum dolorem inseri & Rheumatismum, quale genus raro nisi in adultis& robustis habet originem ; si inite sere aere ad ii testina depositum multa infert tormina ventris, quae dicuntur Dysenteriae. Lunt ram XII. Si vero humores concrescibiles adultorum compinguntur in glutinosum lentescens , quod in intestina depositum interna obstipat oscula la es eorum , cuiliata alimenta deglutita in ventriculo quidem praeparata , ob transitum in vasa lactea denegatum . deponuntur per alvum sub chyli vel
alimenti consecti forma , qualis deiectio compesci nequit , nisi saponacen
reseratis lacteorum osculis, illo glutinoso obturatis. Haemo XIII. Si Haemorrhois vel Haemorrhoides pro morbo accipiuntur, quemadmo- dum in hoc loco , duo genera morborum significant: vel exprimunt intumescentiam venarum circa anum ; vel earum disruptionem , ut sanguinem landant. Quoniam autem hic absolute ponuntur Haemorrhoides inter recen fionem morborum in adultis, non sine ratione est conjicere , Hippocratem utrumque morbum i a te i lex ille . Cur autem Iuvenibus haemorrhagias frequentiores , sed Adultis Haemorrhoides, meretur attentionem . Experientia constat, sanguinis abundantiam, qualis est in iuvenibus, magis petere vasa narium ex aorta PrΟ- venientium , ut arteriae sanguine turgentes sibi viam parent per extremitates arteriarum e sed in Adultis ὸum viret magis per aetatem sint firmatae, inin que sensim generetur abundantia, sed sanguis reddatur magis compaεtus, lentior ille sanguis ob tardiorem cireulationem in vena portarum facile colligitur , totamque Venam portarum turgere facit, & quoniam ita lentescens inprum sibi comparat colorem, existimarunt Ueteres esse hilem atram . Colle- Elus ita in vena portarum hujusmodi singuis, quia haec vena caret valvulis, istis in partibus, ubi rami portarum minus sunt suffulti , ut circa anum, primo tumere incipiunt non raro cum dolore ; dein pergente impletione & distentione harum Venarum, venae tumentes ruptae sanguinem nigrum fundunt. Quod' autem seniores, quibus etiam lentus est sanguis, rarius corripiantur haemorrhoidibus, intellectu est facile, quoniam aci hane collectione in sola non suia
scit tenacitas ex concretione per minorem motum, verum compactus m ioc
208쪽
h. ioq. Η I P P. LIB. III. A P Η. XXXI. t ρ viribus vitae, & quaedam etiam abundantia , quae junmt causae senibus raro contingunz.L I B. III. A P H. XXXI. Ho. C Enibus autem spirandi discultates, eatarrhi tusculin , franguria , 6-
iis suriae, articularum dolores , nephritides , vertigines, apo exsae , cache-xia , pruritus totius corporis, vigiliae , alυἰ, m oculorum , O narium humiditates , visus hebetudines , glaucedines , auditus grauitates .
x timus vitae terminus ex naturali aetatis mutatione est obnoxius. Divi - naturalissionem senectutis in Crudam, Mediam, & Decrepitam senectutem dedimus mu D. - h. 6s. I. . Videtur Auctor in hoc loco tres has intelligere species, sed praecipue ultimam . Ut vires vitae a nativitate increscunt ad aetatem constantem, perstant dein , sic postea sensim incipiunt minui . In hac observatione nullam habemus rationem, nisi quod Deo ita placuerit omnia animalia viventia creare, & hanc ponere legem inviolabilem , non solum in hominibus , verum etiam in cunctis animantibus ς quidquid garriant chemicr &alii rerum naturalium perscrutatores, constans tamen manet lex , tandem omnia animalia, etiamsi nullus accedat morbus, perire tamen morte senili, in quo aetatis anno ita sensim evanescunt corporis vires , nullo auxilio restaurandae , ut tandem corpus fiat impar suis muneribus ad vitam continuandam peragendis, sive quod vascula minima sensim in callum conversa& obliterata ; sive quod spiritus ceterique humores iunctionibus peragendis fiant inepti ; sive quod id vitale a Deo viventibus concessum sit exstinctum, determinare non audeo . Invenimus tamen pergente vita haec tria fieri. Uitae enim actio sensim fit infirmior; multa vascula antea aperta Minobilia sensim occluduntur, fiunt callosa & rigida, humores omnes sensim minus persecte praeparantur: quae omnes mutationes sunt inevitabiles. Sed diverso genere vitae haec praemature fieri possunt , corporis validior motus citius occalescere facit vasa r intemperantia citius consumit actionem vitae: quare non sunt excusandi , qui immoderatis exercitiis , vel intemperantia aliquid veluti de suo vitae curriculo detrahunt. II. Exsol x virium diminutione dissicilior fit Respiratio, cum ad eam per- ;ueis, agendam amo vitae requiratur. Uerum etiam pulmonis ut aliarum partium Drapnaea. fibrae rigidiores factae & minus sequaces motus impedimenta pariunt. Haec nulla arte sunt tollenda. Sed humorum viscositas, qua pulmo magis impletus in alia aetate satis iacile tollitur, in hac autem aetate nullis pectoralibus laxantibus obtemperat, imo eadem diis ciliorem inducunt spiritum : quam o-hrem medici experientia edocti detexerunt vino malvatico , resinosis & balsamicis calefacientibus omnium optime senum difficilem respirationem levari. III. Humor tenuis crudus A acer ex capitis internis partibus destillans ad color δε eiusdem partes externas , vel fauces, pectus, aliasque partes remotiore ς, Vocatur humor catarrhosus , atque ipse descensus dicitur destillatio seu Catarrhus . Hie humor destillans in interna Iaryngis membrana titillando Tussim parit. Materia Catarrhoia videtur in senibus este , vel humor perspirabilis retentus huc depositus, vel materia inucosa liquescens. Et quoniam virium desectu muci proventus est copiosior, ejusque liquatio pronatior in humorem acrem sit
209쪽
iyg MEDICINA HI PPOCRATICA A .ras.
stimulantem , hinc aetati senili hic morbus debet esse frequentior, ut suprae observavimus h. 63. IU. . Quam vero dissicilis sit huius morbi curatio. cum respuat omnia mollia be chica , & morbi senu in omnes chronici ad mortem durare soleant, h. 64. IV. facile colligi potest .
IV. Ex guttaturi cum crebra cupiditate mingendi, & dolore emissum lo-- tium stranguriae seu urinae si illicidii obtinuit nomen , sed varias agnoscit causas, ita supra ex siccitatibus t h. 93. XI. autumno h. Ioi. UIII. thie vero in lembus observavit Hipp. trequentem fieri stranguriam . Cum alii sila tuo senes ealculosos saepe laborare stranguria , sed in hoc loco puto magi respici debere ad duas in senectute Praecipuas causas. Observamus, corpi ravi ventia quo magis recedunt a natiuitate, eo generare in se urinam acriorem, quae abstergens & acrior si abstulit urethrae mucum, tangens nuda u-rethrae latera, parit in ingendi perpetuum desiderium, sed quam primum ex vesica ir urethram descendit urina , urethra irritata se Protinus constringens, aliquot saltem guttulas urinae transinittit non sine dolore, manente mingenia di cupiditate . Atque iii senibus , quemadmodum mucu S tracheae fit acrio e& tussim parit, ita etiam mucus viarum urinae in hac aetate fit aerior liquescens, qui irrita udo urethram , crebram mingendi cupiditatem parit ,& ita transeunte urina magis ad urethram applicatus hic mucus acer, protinus quoque urethram constringi facit . Mollia quidem & diluentia tem perant urinae acrimoniam , sed reser Osa , aromatica , oleosa , ut monuimuxin Tussi senum , magis opitulantur si rankuriae senum ex muti acrimonia natae . Ex iisdem etiam facile intelliguntur , quae de D tiria dicenda sunt iaV. Variis generibus dolorum Articuli inscitari possunt, podagra, arthriti--- ὰbi de , rheumatismo, & aliis , verum huiusmodi dolores non magis invadunt m. senes, quam alias aetates unde in hoc loco quaedam species doloriς aeri colorum assignari debet, quae frequentior est senibus . Deducerem itaque hunc dolorem ex eadem materia colli quativa acri, quae deposta in Laryngem producebat tussim , & in vias urinae pariebat urinae dissicultatem : d quando id acre colliquatum naiscetur smegmati naturali articulorum , tune ligamentiς articulorum inserret dolorem , praecipue fi movendo articulum magis prematur acre ad illa ligamenta. Quales dolores tentarem lenire balsamicis resinos , calefacientibus , ad articulos applicatis, ut praevenirem spontaneam sinegmatis liquationem , & excuterem , quod in articulis erat collectum . N. Milia VI. Omnes morbi Renum saepe dicuntur Nephritides, sed praecipue Dol
res. Non constat inter auctores, num renum calculus, num vero Inflammatio vocanda sit ne phritis vera . Quantum vero ex loco hoc colligere pollum.
Hipp. hic intelligere vult renum dolores , quoniam nephritidem inter dot
res aliarum partium citat. Et quoniam versatur in annumeratione morborum , qui ex liquata acri lympha oriuntur, non iacile credera possim, hici intelligi debere nephritidem calculosam vel inflammatoriam , sed Lympha ticam dictam , quam mihi quoque sepe contigit observare in senibus, quamque feliciter balsamicis , resinosis , & oleis aromaticis sustuli.
νὸ.ε,1, VII. Si vero humor pituitosuς liquatus, senibus frequens, ex me ningibnx-ι. secretus, ad infundibulum cerebri, unionemque nervorum opticorum colle- Elus, hos nervos assiciens ita, ut inordinate moveantur eorum fibrillae visui destinatae, mens percipit eandem ideam ac si imagines in oculo supra retinam pictae inordinate moverentur; cum meus non valeat dis it guere, num nervus opticus moveatur ab imaginibus rerum externarum in oculo pictis , num vero idem nervus moveatur a causa in calvaria haerente . Inde senum vertigini medemur Phalicis, aromaticis, cateiacientibus, & volatilibus, & e iam
210쪽
iam apophlegmari rontis, quibus hune humorem opticos prementem & agitantem evacuamus & discutimus. VIII Si vero Pituita majore eopia collecta ita opprimat cerebrum , Ut Ar me ius functiones aboleantur, generatur a poplexia h. 67. I. pituitosa sem-bus seequens & periculosisima , cum haud facile sit hane collegam pituitam dilentere, & eerebri diu abolita funiuo, vel & sensim compressum ec rebellum mortem adierat. Quoniam in nulla alia aetate tam copiosus est pituitae proventus quam in senibus, inde etiam his seequentius accedit a poplexi a pituitosa quam cuivis aliae aetati. IX. Virium debilitas senibus naturalis non solum permittit humoris bo- obexia. ni gelatinosi naturalem degenerationem in lentam pituitam , vel in humorem tamen liquatum acrem , sed etiam quae assumuntur alimenta , minus iusto praeparata in tali corpore debili primo formant materiem crudam, qua quoque corpora senum scatere solent, dein vero cruditas non emendata, sed corruptione alienata praebet humorem flavescentem, qui per corpus dispersus, transparens luridum producit colorem , quem cache iam vocare solemus. Nulla cathexiae species dissiciliorem promittit curationem , quam
quae generatur, cum curanda sit restauratis viribus, quas in senibus restaurare nescit meἹicina .X. Sensus titillationis est Pruritus , quem ad scalpendum vel fricandum Peu i vi instigat, qui si major fiat, in dolorem commutatur: unde patet esse doloris caulam vellicantem, sed partes sentientes tam leviter tangentem ut do-ρqρο 'lorem in serre non possit: multae spe dies aerimoniae in principio, ubi leviter incipiunt operari, peuritum inducunt . Quamobrem in hoc loco duntaxat demonstrandum est, senibus frequentius ad cutim colligi humorem acrem . Hoc autem ex antecedentibus palam fit, quoniam senum corpora debilia in producenda acrimonia spontanea per debilitatem prona sunt ; haec aerimonia ad cutim pulsa, ut cum perspirabile exhalet, propter minutam perspirationem facile in poris culaneis haeret, & ita pruriginem excitat, quae dia-phoreticis anti septicis est corrigenda & auferenda. XI. Non semper nomen humiditatis designat maiorem copiam immorum a V --
comparative ad partes firmas in nostro corpore, sunt enim corpora macilen- torum ,
ta admodum uliginosa quae iam , dum succi plena videantur sicca : imo sanguinis mimo & purgans detrahendo humoris copiam humectant. Sed si hu- - 'mores retinentur in laxatis & minus motis partibus firmis , ut ad visum& tactum exhibeatur humiditas & laxa frigiditas, tales partes dicuntur esse uliginosae & humectatae . Hoc autem maxime fit in senibus , quorum corpora etaeta & inertia deficiente motu vitali frigescunt, & vix valentiae excutere humores per insensibilem perspirationem , in vasculis culanei ς quas leucophlegmaetia laborant. Cur autem alvus, oculi , & nares humectata dicantur, videndum est. Dum corpora parcius perspirant , quemadmodum senes, id aquosum , quod aliter per cutim exhalat , nunc ad intestina depositu ni Alotim humidiorem facit . Eadem quoque perspiratio minor etiam in fanis Oeuus 8c nares humectare solet; praecipue si harum partium simul adsit atonia, quemadmodum in senibus iam per aetatem debilitatis . Quare lachrymae & narium stillicidium senum veluti sunt characteres.
XII. Senibus ob multas concurrentes causas fiunt amblyopiae. Parcior e-nsu ε
nim & impersectior spirituum fit consemo ; oculi bulbus laxior corrigatam braurino'
veluti facit corneam ; tunicae oculorum amittunt pelluciditatem ; humores oculorum sensim fiunt pallescentes minus pellucidi, ut tandem in senectuae decrepita his causis omni lumine priventur . Et quoniam turbatur aqueus