장음표시 사용
241쪽
nit sententias, primo colores plures, & dein inter istos peiores. Naturali, color excrementorum ad flavedinem accedens est unicus, si autem plures trisaeeibus inveniuntur, illi notant alienos humores tingentes faecibus admisios esse; quo igitur plures diversi in saecibus inveniuntur colores , eo quoque plures adsunt humores morbosi in corpore , quod semper malum est, si varii hi morbi diu durant , ut ex indiciis excrementorum.colligitur. Sed si ex coloribus istis canitare potest, num sint humores evacuati , magni ve Iparvi morbi, eo maius erit Periculum, quo major designetur morbus per aliquem colorem. Attamen hi cciores prodeuntes Per medicamentum pue-gans sunt parvi periculi, vi enim medicamenti varii possunt elici humores , vel ipsum medicamentum suo quoque colore inficere Potest faeces, ut
patet in Polypodio, Rha barbaro . Calli λ , & similibus, quando ex colora eo nihil boni vel mali est exspectandum. LIB. IV. APH. XXII. 132. R I Orbis quibusvis incipientibus , s bilis atra Mi sursum vel deor ma I. prodierit, lethale .
ro specialiter agit de evacuatione nigra , quae provenit ab atra bile, ita qua determinat primo tempus evacuationis, & dein loca, per quae fit, neminpe sursum & deorsum : atque concludit talem evacuationem me lethalem , Tempus est morbis incipientibus, quod idem norat quam morbi principium Aph. a . IV. . Hoc tempus quia exposuimus , non est opus Natere . Ibi dem autem egit de morbis acutis, hic vero de morbis quibusvis antipientihus, ergo non solum . da trinat talem evacuationem in aeutis & andentibus,
qui cum febre valida incipiunt, sed & in aliis, qui sue tali vehementia i
choant , & non solent servare tempora Critica. Ergo ita sentiendum est de hae sententia , si bilis atra evacuatur statim in principio morbi, per commotionem morbi , vel quod in corpore primo concitat morbum , & dein sursum vel deorsum erumpit, talis evacuatio est lethalis. II. Ouum veteres triplicem posuerunt Atram bilem , Nutri titiam , Excr mentitiam , & Morbosam , primo determinanda est species ex his . Quoniam vero Auctor dicit atrae bilis evacuationem lethalem esse, nullus dubitare potest, quin hoc loco intelligat Atram bilem morbosam, quae has habet notiones: Nigredinem . Σ Splendorem ἰ ' Tenacitatem sun4main , aut fluorem non concrescibilem. Aerimoniam uariam ; uel A stetam ; vel Acidam terram fermentantem ς vel Putridam cum summo se tore ς vel Rancidam urentem . Haec materies ariabitaria non subit cocti nem aut praeparationem , ut alii humores, qui actione vitali patiuntur m ligari , sed quo magis hare materia agitatur , eo redditur acrior. III. Atra bilis seu materia melancholica, sive nata sit ex sanguine nigro lentescente , sive ex pinguedine vel bile corrypta in nigredinem commuta Ia , quatri diu non acquisivit aerimoniam, vel nimia copia collecta in vena portarum fine multa molestia diu latitare potest in corpore ceteroquin sano . Sed si accedente eorruptione acquirit acrimoniam , loca in quibus diu collecta hauit , exagirare incipit, multa & varia anomala symptomata indueit: viscera enim ventris in motum inordinatam & perturbatum concitat Laa acrimo nia sturi utante: saepe etiam inficit transnuentes humores, atque in totum
242쪽
corpus perturbarum facit morbi principium . Si tunc sursum vel deorsum e rumpit atrae bilis, extas vel dilatatis finibus vaserum me feraicorum vel potibiliarii, tam eluctabitur aeger hunc morbum, nain atra bilis corrupta inventriculum & intesima effulta corrumpet Ibidem omnes confluentes humores , tantumque concitabit in his partibus motum , quem aeger serre uoti poterit : tmo qaar materia corrupta tamdiu haesit in vena portarum, etiamsi omniς hae uia evacuaretur, quod vix sperandum est, impurum & admodum corruptum locum relinqueret. Si ergo morbi iucipiunt ex corrupta atra bile, non immerito AuEior Pronunciasiit mortem instare. His autem in locis septentrionalibus multo rarius hic morbus occarrit, quam in regionibus ealidioribus, in quibuς habitavit Hippocrates: vidi autem istos , in
quibus nec per narcotica potui compescere dolorem, nec per adstringentia cohibere evacuationem . Si vero corpus atra bile non admodum acri onustum
sit, & corripiatur morbo quovis alio , in cujus principio redditur vi uitus morbi atra bilis sursum vel deorsum, pessimum quoque est signum , notat enim atrae bilis abundantiam ς ejus evacuatio tantum tunc debilitat , ut vires debilitatae hunc aggredientem morbum superare non possint ; atque atra bilis humoribus filia inhibet alterius morbi coctionem , ut tandem ager copia atrae bilis , & ui morbi accedentis pereat.
inbuscunque . ex morbis aeutis , αυτ ex diuιurnis, aut ex vulneribus, emor aliter quocunque modo extenuaris, bilis arra, vel qualis samguis
miser , proaierit, postridie moriuntωr .
I. TN Aph et 31. damnavit deiectionem nigram , instar sanguinis ni3ri,
I sponte prodeuntem: in Aph. I 32. etiam damnavit deieErionem bilis atrae, sed in incipientibus morbis. Hoc loco pronunciat postridie mortem, si hic vel ille humoe prodierit in extenuatis h. 32. , III. . Quia omnes
illae partes fi1perius sunt expositae, perpendendum solummodo erit, in quibus extenuatis nigra haec evacuatio instantem mortem praesagit. II. Extenuatio a macie distingui potest, quod maei lenti aeque censeantur stuatis e fani, quam obes . At extenuantur nunquam corpora sine sanitatis detrimento. Sive in hoc loeo non concipitur ea Extenuatio, quae multis laboribus, vel inedia comparatur, redigitque eorpora obesa ad mediocrem crassitudinem, aut corpora fana ad sanam macilentiam ς sed quando eorpora per morbum quemcumque ad summam macilentiam cum debilitate & perseveratione morbi maciem inducentis rediguntur . Arguit talis Extenuatio plus humidi e Corpore auserri, quam aceipit ex nutrimentis. Vitium igitur in his utrisque quaeri potest . Sed quoniam Auctor addit morbos Extenuationem inducentes , inedia aut labor hic recenseri non potest . Si morbus Extenuationem nimiam inducit, nam sempera morbo corpora aliquo modo extenuantur Aph. 33. , Vc , denotat humores in tali corpore deliquescere & nimis evacuari . H betur igitur in tali corpore extenuato humorum tenuitas cum putredine I Suefaciente , quod vix valet emendare medicina . Tenuitas enim sola uitae
actione compingi potest in sanam & mediocrem spissitudinem , quae amo vi Lar in hujusmodi extenuatis debilior est, quam ut de hac compactura aliquid
243쪽
sperare possimus . Putrefactum in corpore natum dissiculter emenda me. Quare omnes morbi colli quativi periculosi, & curatu dissiciles. III. Nimiam Extenuationem ex febre infirmitatem praesagire , superius
. T h. 37., VI. notavimus, eadem quoque ratio non solum valet in Acu-- aeti, in iis, sed est maior , nam acuti inflammatorii, aut erysipelatosi, ut & malignis conversi fuere in colli quationem , nulla spes Coctionis retiat, quum putredo liquefaciens non solum morbi materiem , verum etiam reliquos humores sanos ita dissolvit, ut undique effluant. Miror saepe, quapropter morborum
acutorum mutatio tam frequens non censeatur a Dogmaticis inter natur Ies eorum morborum exitus, dum tamen conversio in scirrhuin , quae raro
fit, ab omnibus assignetur . Inde forsan est, quod medicinam exercentes toties fallantur in prognosi , si morbus aeuius transeat in colli quationem, quum hanc mutationem non audiverunt ab antecessoribus suis . A in. M, IU. Ut morbi acuti nimio motu vitali vires deterentes tandem humores .iuramis. in putrilaginem convertunt brevi tempore , sic sensim in morbis chroni eis amotu vitali debiliori permittitur spontanea corruptio tarde procedens, qua tandem omnes humores eo usque liquescunt , ut fiant inepti funistionibus
peragendis, & , ad emunctoria delati, sponte & nimis copiose effluant. Ita observavimus p tyalismum , urinae & alvi profluvium, sputi tenuis ti copiosioris evacuationem , sudorem colli quativum , post inductam summam extenuationem , sine ulla febre , sed cum summa debilitate tandem induxisse mortem . Pallent hi aegri toto corpore, horrent frequentissime , & frigent cum corporis extenuatione & debilitate, ceteroquin satis commode degunt, vix medicinam expostulantes, tandem placida mors obrepit. y Uulnera, vel ut morbi chronici corpus debilitantia , vel nimia pro
iniit . fione sanguinis aut aliorum humorum , ita exhauriunt vires, corporisque Naturales succos, ut destructo aequilibrio inter quantitatem humorum & acti nes agentes, omnes lanctiones languescentes permittant, bonos humores in spontaneam corruptelam degenerent, atque ita summam extenuationem inducant. Inde igitur constat, non solom morbos acutos & chronicos intemnos, sed etiam externos vi allatos, si inserant nimiam Extenuationem, Periculosos esse, ut est contusio, ustio, fractura, luxatio, & similes morbi . Hi, etia- VI. De his nunc ita Extenuatis pronunciat, si evacuent Atram bilem, vel tu rio ni- humorem nigrum instar sanguinis nigri, postridie mori. Tam brevem insta L i..ia. xςm mortem non exspectamus ex eiusdem materiae nigrat evacuatione, si non riualis, . praecesserit illa Extenuatio; ergo aliquid speetale in his fieri debet, quod tam cito vitam exstinguit. Qualem hic intelligit Auctor evacuationem , non CO stat inter Commentatores , an solam alvi egestionem, an etiam Vomitum , an Vero quamcumque . Sed quoniam Auctor dicit generaliter Prodierit, atque in praecedenti hus aphorismis egit primo de deiectione per alvum, deinceps vero de evacuatione sursum & deorsum atque denique in hoc Aphorismo de generali evacuatione in omnibus morbis, non sine ratione Concludendum est, Auctorem hic non solum intelligere nigram evacuationem per alvum MVomitum, sed per quodcumque emunctorium . Ut igitur constet, cur ext nuati si reddunt Atram bilem , vel humorem nigrum instar sanguinis nigri , sequentia sunt perpendenda . Corpora ira extenuara , omnibus sere humoribus sunt privata , & infirmissima , qui restant humores, sunt tenues & corrupti, his si superveniat evacuatio materiae nigrae, sive si atra bilis, sive sanguis ni ger corruptus & solutus, talis evacuatio & uis gnum &ut eausa, valde mala est: nam nigra prodeuntia declarant, nihil aliud praeterea restare, quam
nigrum hoc corruptum & liquefactum , quod ineptum est ad suppeditandoa
244쪽
humores lanctionibus exercendis. Atque id minimum , quod adhuc restabat, cum hac evacuatione eliminatur, quare talis homo desectu humorum longo tempore laborans, nunc ulterius privatus, nihil amplius habet, quod vitam sustentare potest, unde brevi tempore moritur.
L I B. IV. A P H. XXIV. Uenteria, s ab atra bile inreperit, lethale . I. R Lvi dissicultas, Tormisia, & Dysenteria etiamsi multis Mediel; idem avia si
ix designant, atque alvi cruenta egestio omnis vocatur Dysenteria , prito tamen, inter dicta nomina differentiam ella statuendam , nam Alvi dissicultas dolorem ventris & alvum constipatam designare potest; Tormina frequentissime Medicis denotant ventris dolorem cum intestinorum veluti contorsione: & invenitur Cruenta alvi egestio cum & sine dolore . Si ergo eun- Ela haec vocentur Dysenteria , incertus semper haereo quemnam morbum per Dysenter iam intelligere debeo . Quapropter tot phaenomena coniuncta sunt e-nu ineranda, quae semper praesentia esse debent, ut morbus ille conjunctis pha nomenis constans, constanter vocetur Dysenteria. i Adesse debet alvi gestio copiosior & frequentior, atque aliquamdiu continuata , sine Medicamenti exhibitione concitata, deponens alvus excrementa Varia , non Verochylosa. Si enim copiose fit, sed statim desinit, amittit Dysenteriae nomen,
aut si excitetur ab assumpto purgante , vocaretur enim Hypercatharsis e si alvus deponit chylosum , potius ille morbus reseretur ad Lienteriam . a Praeter dejectionem illam adesse debet ventris dolor seu Tormen , unde a Celso vocatur TOrmina, sine quo vocaretur Diarrhoea, &sola tormina sine deiectione pertinerent ad Colicam vel Iliaeam passionem . Si ad dejectiones
has & ventris tormina accedat vomitus frequens, vocatur Cholera, praeprimis si hiliosa ejiciuntur . Dum loco excrementorum liquidorum emittitur tanguis, vocatur Dysenteria cruenta ; si vero continuo emittuntur flatus sine excrementis, dicitur Dysenteria sicea . Quare alvi egestio frequens cum ventris dolore vel torminibus veram ideam Dysenteriae exhibet. II. Generaliter superius h. I 32. III. demonstravimus, atram bilem c- ω- sursu in vel deorsum erumpentem incipientibus morbis lethale esse . Cur autem uteri Post hanc generalem regulam hic proponendus si specialis casus, qui non facit exceptionem , neque adducitur ad probandam regulam generalem , mirum ρ,.us, forsan videbitur. Puto autem hunc brevem specialem Apnorismum non sine thalis.
ratione ab Auctore sui sse notatum , quum passi in in Melancholicis inculcavit deiectionem atrae bilis etiam in principio prodesse , sed ex hoc Aphorismo constat, illam dejectionem fieri non debere eum Dysenteria, id est ventris simul torminibus, quoniam tormina illa declarant, in atra sile tantam esse acria moniam , ut possit inferre dolorem . Illa igitur atra bilis in vena portarum tam diu colle Eta, donec hanc aequisivit acrimoniam, & tandem erumpens, Cum levamine evacuari nequit . et Relinquit locum insectum , in quo haesit. a Facile intestina exulcerat. 3 Conficienda alimenta in intestinis coinquinat . Facile cum iis intrat & turbat totum corpus . )Potest ita acris facta perrodere vasa tenera hepatis, & multa alia mala pλ-
trare . Quare talas homines raro evadunt.
245쪽
I. Ui putaret, hoc loco intelligendam esse omnem sanguinis evacuationem sursum & deorsum, i ii exercenda Praxi turpiter erraret, & ω- pe alienam proferret prognota et, nam haemorrhagiae narium saepe fa- furfum, o lubriter fiunt, & ex faucibus excreatu re e s sanguis non multum periculi
' μ' poeten iit: sed qui ex pulmonibus, vel ventriculo redditur, semper est malii, ominis, & nunquam, nisi casu prodest, vel non multum periculi portendit.
Quare pro sanguine sursum emissis accipiendus est vomitus cruentus & Hae ni optysis. Ide in quoque verum est de sanguinis evacuatione deorsum ; rarissi me enim per urinae vias cum bono indicio redditur sanguis niger ; & qui ex ruptis vasis me sentericis in intestina deponitur, non caret periculo; verum ex haemorrhoidalibus veniens, qui semper est niger, melancholicis sanitatem adserre solet . Quare pro sanguinis nigri dejectione accipiendus est hae in orthoidum fluxus modicus. Si autem concipimus sanguinem nigrum in intestinis concretum , tunc recte inquit Galenus , pro bonum dicendum esse minus malum ; nam si sanguis sine mora destillat, designatur vas aliquod hiare , & sanguinem fundere, sed si primo concrescit, spes est eon solidationis,
ut etiam experimur in narium haemorrhagiis.cὰν tibinia II. Sanguinis evacuationem prodesse & nocere posse, alibi demonstratur , tus eruen- sanguinem coloris varii salubriter &cum damno emitti aliis in loe is est ex- με. 4s' ponendum : verum cur qualiscunque languis, & quacunque quantitate emit-- .p ritur, malum censetur, hoc loco exponendum est . Haec malignitas vel exsanguinis praestantia, ut multi existimarunt, vel loci natura deduci potest . Sanguis autem , ut satis ex doctrina circulationis constat, sive ex uno sive a I-tero ramo venae cavae vel arteriae a ortae fluat, in indole seu praestantia tantum nos differt, ut inde malum vel bonum pronunciari posset. Praecipua ergo ratio in organis est quaerenda , & facile invenitur , nam tam ex ventriculo , quam pulmonibus contra naturalem legem gravitatis sursum pellendus est sanguis, qui propterea propria sua gravitate facile subsistit in dims viseeribus eia fusus. In ventriculo haerens nauseatri & vomitum creans , facit, ut debita quies non concedatur vasculis consolidandis, ex quibus apertis continuo stillat sanguis. In pulmonibus per continuam respirationem non minus difficilis conceditur consolidatio. & fi accedat tussis, cum impetu extruditur sanguis, qui collectus in bronchiis Sc vesiculis pulmonalibus, aeri nudo expositus ira loco calido, facile putredinem accipiens, frequentissime pulmonum ulcus M phthisin insert. areanio III. Quibus in vena portarum maior sanguinis nigri copia collecta est, sive
Σὰ intulit Per reliquum corpus alios morbos, uti melancholiam, maniam, autis, b, qvς mcumque stilum morbum , qui atrae bili adscribitur , sive solummodo latensisti m. hic haereat, his inquam sanguinis nigri deiectio ex venis haemorrhoidalibus prodest, quae detrahit illam abundantiam, modo non sit nimis copiosa evacuatio , vel diutius durans. Haee autem salubris evacuatio sanguinis ex ve nis haemorrhoidalibus in locis calidioribuq frequentius observata suit ab Hi P P.
quam a nobis in regionibus frigidioribus & septentrionalibus. LIB.
246쪽
h. 136. H I P P. L I B. IV. A P H. XXVI. 13sL I B. IV. Α Ρ Η. XXVI. 136. SI a DF-nteria detento velut earuncula secesserint, lethali es .
I. Uid veteres intellexerunt per Dysenteriam , superius 134. I. expo- suimus i hoc autem loco non dicit generaliter in Dysenteriae omni tempore, sed si aliquamdiu duravit , hoc Inotatur enim a Dysenteria detento , ut inde non sit conjiciendum in incipiente dysenteria si velut earunculae secesserint, lethale esse sgnum t quum sepe mutus in lacunis intestini concretus in principio dysenteriae ejiciatur referens carunculas, quae tamen excretio non est lethalis. Sed si diu duravit Dysenteria, hujusmocli mucus concretus evaeuari nequit, eum non concedatur in his tempus suffciens ad concretionem. Unde certi sumu , si in vetusta Dysenteria reddantur carunculae, istas partes secedere ab ipsis intestinis: nam carunculae σῆ - hic non solum denotant corpuscula sphaerica seu globosa carnei coloris, sed etiam ipsas membranas & filamenta. Quare si talia exeunt, designatur, portionem intestinis esse morti fieatam , & una cum aliis excrementis evacuari, quod periculosissimum est, quum in tanta mortificatione vel exulceratione raro maneat intestinum clausum , & ita devoluta excrementa in ventris cavum reliqua adjacentia coinquinant, & ita mortem inserunt corpori praecedente nimia evacuatione debilitato . Potest tamen esse , ut quaedam lacunae intestini recti exulceratae emittantur, & tandem homo multas miserias passus moriatur, sed quoniam a tali morbo plerumque moriuntur, non sine ratione pronuntiavit Auctor , Iethale esse sgnum. Si in tali casu vocaretur Iunior Medicus, omnino incertus haereret, quid esset agendum, quum topica externa nulla novit applicare I clysma injecium ultra locum assectum sertur ; linterna data Medicamenta priusquam locum attingunt, sunt corrupta & mutata. Maximum commodum & utilitatem expertus sum hujusmodi in morbis intestini recti , fiformentur parvae iurundae ex terebintina & melle ad consistentiam coctis, aliis consolidantibus mistis, quae aliquoties de die indantur , praecipue toties ac alvus fuit exonerata,
7. Uibus per febres sanguinis eost a undecunque eruper l, in refectionibus, his alvi hiunestamur.
I. Andem sententiam repetit Auctor in Coae a binis in locis , nisi quod in
Ua uno loco dicat, Magnae in prine piis fatiguinis eruptiones , eires refectionem alvos humectant. Ouare non praecipitanter haec sententia est prolata, sed quia haec sim ab Auctore vel eius anteeessoribus fuit observata , hanc regul m plusquam uno loco voluit posteritati relinquere , ut non mirentur medici videre alvum laxiorem, quae ita fuit constipata in principio ; & ut caveant progrediente tali morbo propinare purgans, quod tune facile hype catharta induceret.
247쪽
1 is MEDICINA HIPPOCRATICA A . iar.
s...,.s, II . Hippocratis scopus non est in hoc Aph. cuncta bona & mala reeenseas etii ais re . quae ex sanguinis eruptione oriuntur, sed duntaxat notare in his, ei rea eruptio al- resectionem alvum fieri laxiorem . In hac sano uinis evacuatione notat copiam
majorem ,& ita excludit omne sanguinis stillicidium : & addit undecumqtie , sive per naturales, sive praeternaturales, sive per artificiales vias emittatur sanguis, semper debemus alvum humidiorem exspectare . Qui continua febre vel morbo acuto laborat, eius semper corpus est siccum ,& prompte humi dum applicatum imbibens: hoc itaque tempore quidquid liquidi est in excrementis intestini coli, simul absorbetur , solae isces duriores , quae absorberi nequeunt, relinquuntur quare naturale est in hujusmodi morbis , ut alvu ς sit constipata, & reddat laces compactas , siccas . Si vero demonstrari potest , sanguinis largam evacuationem, tam naturalem, quam artificialem , minue re hanc absorptionem & siccitatem , ex ea demonstratione liquebit faeile, alvum quoque humectari debere . Sanguis autem compactus in lentorem si continuatur compingi per motum validum vitalem , sensim in maiorem spissitudinem eondensatur, & quidquid compingi nequit , id valido hoc calore & motu invisibiliter evanescit: si vero magna dematur sanguinis portio , ut aliquo modo destruatur aequilibrium , protinus cessat ille calor maior & actio vitalis validior; atque ita compam humores iterum liquescunt , atque validior contractio firmarum partium dimittitur , ita ut loco cutis siccioris , generetur sudor copiosior cum temperato calore . Quemadmodum in cute convertitur siccitas in humiditatem, ita etiam in intestinis, quae per receptam humiditatem etiam reddunt excrementa liquidiora . Insuper alimenta & ρο- tu lenta assumpta circa resectionem minus absorpta adiuvant liquiditatem alvi. An vero hoc conducat convalescentibus, non addit Auctor . Sed iudicandum est alvum modice laxam hoc tempore conducere , sed si nimis fluat, nimiam debilitatem indicat, & sanitati obest, quoniam determinatio humorum ad intestina invertit naturalem crisin per cutim , per quam salubriter febrium materia solet evacuari, & quoniam nutrimentum in int stinis consectum simul eliminat.
I. QI auctoritate esset disputandum , multa mihi essent in promptu loca ex o Hipp. & aliis hane adstruere sententiam, ex quibus omnibus hoc solum colligi potest , hoc sepissime a Practicis in aegris detectunt & verum
inventum, ut etiam indicavimus Comp. T. o. XLIX. Sed detegimus etiam alvi egestionem biliosam non tollere aut curare surditatem ; atque surditatem obortam non compescere semper alvi epestionem biliosam. Operae pretium igitur erit rimari, quid notet alvus biliosa, & qualem surditatem inferat , quaenam etiam surditas alvi egestione biliosa levetur . II. Facile concipitur, omnem surditatem depravato organo auditus natam tolli non posse alvi fluxu, sive sit biliosus, vel alius, neque illam , quae Pro venit a surditate in meatu auditorio vel tympano haerenter quare ea est conci pienda surditas, quae oboritur in febribus, quod morbi generalis materia feratur ad aures seu nervum acousticum, uti fieri solet, si morbus acutus meta sta
248쪽
siti moliatur per Parotides, in morbis Acutis Inflammatoriis, Purulentis, DErysipelatosis. Verum surditas talis in Inflammatoriis praevenitur haemorrhasia , in Purulentis per sedimentum urinae copiosius ti purulentum, verum in Erysipelatosis, qui dicuntur etiam Biliosi, admodum conducit materiem illam biliosam evacuare per alvum, quae evacuatio si non contingit , surditas ea in morbis biliosis praesagit Delirium . Conducit ergo in tali surditate ducere alvum per purgantia refrigerantia acescentia, quum natura indicet, naturalem esse viam. Inanis est oppositio, nullam esse uiam ab aur, bus ad alvum, quoniam non concipimus materiem biliosam circa aures suta sistentem inde duci per viam particularem ad alvum , sed quando materia tenuis biliosa aeris eum communi massa feratur ad aures , fadia directione ad intestina cum huius materiae evacuatione , tunc massa hac materia liberata non potest impetu suo maiore inferre surditatem . III. Hippocratem expertum esse, surditatem omnem in morbis seu febribus natam non tolli quavis alvi egestione , inde constare potest , quoniam
nominat Biliosam, non vero generalem, veI quam unique aliam evacuatio- ναν. nem . Observavit enim , suppuratis furditatem obortam , cruentam signiscare es
sionem , hisque ad finem nigra prφdire. H , a , 363. Qualis egestio biliosa bona
vel mala est. Biliosa autem egestio est, quae habet colore rix flavum , estque tenuis, acris, & calida, qualis materia accusatur in morbis Biliosis & Erysipelatosis, haec mobilis admodum frequentissimani metasin facit , quare si feratur ad intestina , non amplius infestare potest caput S: aures , quando
IV. Auctor in hoc Aphorismo praeeipit vicissitudinem surditatis eum alvi ἔκ si
egestione biliosa, sed si riui non monet, num si bona vel mala , quod tamen ex disputatis superius facile colligi potest ; nam quemadmodum tenuis 'iona bi- R. acris materia per generalem circulationem derivari potuit ab auribus ad VU alvum; ita etiam materia illa per alvum evacuanda derivari potest ad ea- put, ut ibidem inserat surditatem, sed quoniam tunc aliunde ducitur materia hiliosa auris, minuitur quidem ejus egestio per alvum , ast non evacuatur materia e corpore , talem igitur metastasin admodum malam esse sentio, quoniam repit materia ad locum , ubi turbando actionem plus periculi inseri, & ubi non tam commode evacuari potest .
Uibus per febres sexto die rigores fiunt, disseulter jadicantur . I. IV X iis, quae supra h. 49. exposuimus , faeile eolligi potest , quid
ita sit sentiendum de observatione temporum in morbis, istamque obser- , vationem non ita inutilem esse, ut quidam contendunt; sed & saepe muta-ώ - , xi , prout morbus acutus fit Inflammatorius, vel Erysipelatosus, vel Putri- , itar. dus , aut si aliena methodo tractetur . Ex iisdeni etiam constat, febrem ac tam innammatoriam , si viribus vitae subigitur L non turbatur in ordine suo , vel per causas externas , vel praeposteram curationem , accurati mine sequi dies criticos . Si ergo die alio concitantur symptomata , quae criticam commotionem concomitari solent, ut sum Rigores, indicio est, vel non esse sebrem inflammatoriam , sed putridam; vel vires vitae aut debiliores esse , aut instigatas per alienam causam. Omnia haec difficiliorem solutionem porte dunt.
249쪽
dunt. Sive quod sit morbus acutus Putridus , vel Inflammatorius ab ordine turbatus. Quid notet δύσκρι- , ut habetur in Textu , verba fecimus h. 87., III. Hoc autem loco notat, eam febrem non tam certo finituram, azs Rigores fierent die septimo, sed sepe eam febrem continuari , vel in alium morbum abire, vel si delitescit, deinceps saepe recidivam facere. Hoc autem non inde dependet, quia ipse dies sextus , qui dicitur Vacuus , si malus , sed quoniam acutus inflammatorius morbus regularis isto die non facit erifin R gqm . II. Noster Auctor H. b. 27. Rigores fieri dicit ab externis ventis, a--- ιε qu , cibo, potu , aliisque causis externis; fit etiam , dum recidivat morbus , vel abit incorruptelam, atque es critica perturbarione . A febre ardente omcupato , rigore aecedente, fotatio fit. H. a. 87. quod repetit s H. a. 4 s. cum his adiunctis verbis . In febre ardente si insuper corripiat rigor, exud.no solet. Ex quibus, & iis, quae in praxi experimur, concludere missumus, Riagorem inferri, si aliquid alienum applicetur organo vitali. Quod si id alienum sit materia morbi praeparata ad expulfionem, tune viribus instigatis. id alienum nomine evacuationis criticae expellitur: sed quidquid praeterea Rig rem infert, id semper malum portendit. Dum ergo sexto die, quando raro materia critica est praesens & matura, fiunt Rigores, hujusinodi ergo Rig
res sunt semper mali inninis . - :
I o. ibus exacerbationes fiunt, quacumque hora dimiserit febris poseridis eadem hora si corripuerit, disseiarer judicantur. I. NT on omnes Commentatores eodem sensu accipiunt hunc Aphorismum 1 l Grulenus iudicat, hic intelligi debere regularem reditum Paroxysin Tum , ut nee postponat , nec anticipet, sed omni die redeat eadem hora . Hurnius autem, quod respiciendum fit ad horam , qua prior paroxysmus desiit, exis imat, ut si hora sexta desiit paroxysmus, alter incipiar postridie etiam hora sexta. Alii vero putant, Hippocratem voluisse indicare eam horam sequentis diei, in qua desiit febris, ut finis paroxysini habeatur in hora eadem , in qua sequens paroxysmus incipit . Cum ita decertant Auctores ,
nil certi de difficili iudieatione hauriri potest, nisi omnes hi tres modi di iaficilem iudieationem habeant. I AE cinm II. Non laborabimus veram Hippocratis sententiam eruere, quum in Observatione & praedictione non habeat maiorem auctoritatem , quam dicta Ga- ω, , - leni & aliorum : sed videbimus , quid sit sentienduin ex diverio reditu paro xysmi ad difficilem iudieationem statuendam . Prae omnibus sciendum est, triplex genus febrium inveniri, nempe febres Continuas, Intermittentes, MRemittentes. At vero febres Continuae, quia non faciunt Paroxysmorum reditum, in hoc loco examinandae non sunt, sed febres vel Intermittentes, ve Remittentes. Si febris interm uens regularem paroxysmum faciat, id est, si quotidie eadem hora paroxysmus incipiat, ut nec anticipet, nec postponat, talis febris non observatue difficilioris solutionis , quam quae postponit vel a ticipat vel vage insestat, etiams Galenus hanc profert rationem , quae firmam funt, oe impacta , ratiso quodam ut dim eantur quas vate opus habent, qui σlongo tengore, σ cum fortibas, ct pluribus auxiliis adhibearer . Quippe no ster Audior Aph. 87. contrariam habet sententiam . In Constantibus temporibus constantes O judicatu Deiles fiunt morbi: in Inconsantibus autem inconstan
250쪽
io, o diseitis judicatu . Unde Constantia praemittit faciliorem solutionem c Co, . Aph. 54. II. & III. Imo si vires vitae praevalentes sunt in morbis,sgna quoque constantia inveniuntur ; sed viribus labefactis omnia fiunt In
constantia. In febribus autem intermittentibus, quae constantem paroxysmorum reditum habuere, si paroxysmi incipiunt inconstantes fieri, cum diminutione vehementiae & augmento virium tunc sepe observavi facilem fieri solutionem, quod materia febrilis aliquo modo subacta non potuerit ulterius tam regularem paroxysmum facere . Sed si paroxysmi constantes cum diminutione virium reddantur inconstantes, aut sismplex intermittens reduplicatur, semper observavi solutionem difficiliorem, quia paro xysmi iterati aliquam induxerint corruptelam pejorem , quae ordinem turbat. Febres autem Remittentes
sve constantes sive inconstantes Paroxysmos faciant, semper sunt sol ut udi Lficiles , quia si tales fiant ex intermittentibuς , des gnant, febrem intermittentem fuisse prolongatam e fi fiant autem ex sentite latente purulento vel putrefacto regularis vel irregularis paroxysmus nihil boni promittit . Set quando sequens paroxysmus incipit eadem hora , qua prior desierit , valde timendum est , nam corpus tunc vix liberum est a se bre . Sed si aliquod intervallum inter febris paroxysmos habetur, vires recuperari possunt ,& tales
induciae notant, tantam non esse morbi materiem, quae Valet continuare sobrem . Quare etiam convenienter hic Aph. intelligi potest de reditu eadem hora, qua desiit paroxysmus prior.
quibus colligi potest, Lassitudinem tune fieri per febres, si tanta sit sacta consumptio in spiritius , qui ad motum animalem sunt destinati, ut
inde similis impotentia vel molestia movendi nascatur, qualem experimur post multos labores : smulque humore ς & fibras musculares per febrem fuisse agitatas , ut uum magis quiescente febre totum corpus sentiatur quasi laboribus fractum . Quae ergo labris singulis paroxysmis talem relinquit Lassitudinem, quam maxime quoque minuet corporis vires, ut id, quod praeparandum & expellendum fit, non subigatur aut expellatur.
II. Observavit Noster Auctor, saepius circa finem huiusmodi febris Abstes cuν ρυ- sum suis e natum ad articulos, vel maxillas, quemadmodum etiam hodie in praxi f 'comperimus e sed illa observatio non ita est constans, ut si per se brem Lassitu.
dinem observemus, inde concludere possimus, semper esse expectandum abscesi sum . Quod si febris lentorem format, qui sensim commutatur in purulentiam, illa nata Lassitudinem inducit, quum spirituum materia generetur ex eadem gelatina, quae motu se brili convertitur in lentorem, & postea in pus, qua gelatina consuinta producitur lassitudo . Erginas studo per se brem denotat, tamdem gelatinam fuisse commutatam in purulentiam . Inde autem non sequitur, ut sermetur abscessus per metastasim seu collectionem puris ad aliquem articu lum ; nam si tunc reddatur urina cum multo sedimento albo, abscessus non esset exspectandus. Sed si talis non prodit urina, dum tamen ex spiris constet, purulentiam suisse .rmatam, conjicere possumus abscessum ad aliquam partem,
qui pus in se recipit. Quod autem talis Abscessus fiat ad maxillas vel Articulos s