장음표시 사용
311쪽
3ω MEDICINA HIPPOCRATICA Aph. 1ρε.
Cordis & Artetiarum peragatur , non soluin requiritur actio contrahens alia terne , verum etiam alia dilatans, nempe liquor seu sanguis in cavis eoedis& arteriarum , qui vasa implet & distendit, ut iterum contrahi possint. Maior autem moles humorum movendorum, & eorum desectus ergo destruit aequilibrium, quod constitutum est inter causam moventem & quantitatem liquoris. Ex hoe destructo aequilibrio turbatur motus ille circulatorius, qui perturbatus quandoque motum animalem in consensum trahit & turbae, seu generat Syncopen vel Convulsionem , qui Morbi fiunt ex extincto motu animali vel nimis agente. Ita ex solo dese tu & non semper ex mutata qualitate humorum, in qua sere omnes auctores quaerunt Convulsionis causas , generatur Convulsio & Singultus. Quippe Singultus etiam est species Convulsionis , quae praecipue aggreditur Diaphragma, & inde per eandem causam generari potest singultus, qua producitur Convulsio generalis. Cue autem de hac Convulsone tantum dicatur malum, dum tamen in prioribus dictum suerit Lethalis, meretur attentionem. Si vero rimamur rationes datas, facile liquebit haec differentia . In praecedentibus diximus, Iethale esse , quoniam Convulsio non potuerit tollere irritamentum seu causam , vel eam expellere, verum Convulsionis ex destructo aequilibrio in actionem vitalem& quantitatem humorum , per sanguinem prosusum , tollitur causa, nam si vasa circulatoria suere inanita sanguinis profusione , eadem vasa iterum implentur ex cellulis, vasisque lymphaticis, & ita sensim celsat causa Convulsionem inducens: hinc solummodo dicitur malum, nam si tantum suin peditari nequit, quod tamen raro fit, moritur holno ; unde quoque non possumus dicere, etiam Convulsionem carere omni periculo.
I. Uulti Commentatores in ea sunt sententia , hunc Aphorismum inteu1V1 ligi posse ex iis , quae dicta sunt de Helleboro . Ego vero Puto Hippocratem magis in hoc loco respexisse ad alvi evacuationem, quam ad specificam qualitatem medicamenti ; quum in superioribus satis egerit de Convulsone ex Helleboro h. iς4. non erat opus statim illam rem repetere.& si idem sentiret in his duobus locis, non dixisset in priori Iethais , & in hoc Aphor. Mesum. Videtur in his duobus aphorismis simili modo agere, uti egit in Convulsione ex vulnere h. I93. & ex multo sanguine effuso b. I96.3 Alia enim erat ratio in Convulsione ex vulnere, aliRvero ex sanguinis profusione per vulnus. Idem etiam sentiendum de Purgantis aerimonia inducente Convulsonem, aliud iterum per evacuationem Purgante inductam , s generetur Convulsio . Quare hoc loco videndum , quomodo Convulsio generetur ex Hypercatharsi, nullo habito respectu virulentiae purgantis . Quaedam videtur disserentia in alvi & sanguinis evacuatione, haec enim evacuat bonum humorem , illa vero excrementa , ut putant: sed si rem Penitius Perpendamus, non tam magna erit differentia : quoniam in utrisque
magna demitur quantitas, & ita desectu humorum si destruitur aequilibrium , convulsio generari potest. Qui vero putant, in copiosiore alvi egestione evarcuari sola cxcr monta, a veritate longe absunt, quoniam in tali evacu/ti0 R
312쪽
simul deponuntur illi boni humores, qui naturaliter in intestinorum cavitatem confluunt ad alimentorum ingestorum praeparationem. Quare concludere possumus, ex alvi egestione tam per evacuationem generalem , quam boni humoris, generari posse Convulsionem . Talis autem evacuatio faciens
Convulsionem dicitur mala, & non lethalis ex eadem ratione, quam dedimus de fanguine multo effuse . Nam virulentia purgantis inserens Convulsionem , dicitur lethale, sed per evacuationem copiosam nata Convulsio dicitur mala, quoniam ille desectus saepe suppletur.
o corripuerit, aut ubi ad horam , qua ervulae solvuntur , pervenit, locutus fuerit. I. Ausae & fgna Ebrietatis etiamsi cuivis notissma snt , nonnulli ta- Εου uamen existimarunt, eam corporis & animae mutationem soli vino eo cem e se adscribendam e sed si consulimus experientiam, omnia principia in vino non habent inebriandi potentiam , sed solum spirituosum inflammabile hanc virtutem possidet: vinum enim destillando privatum spiritu non ine. Irat. briat, sed Spiritus ita separatus ingestus ebrietatem inducit . Si examinemus chemice vini generationem , quod nimis longum foret in hoc loco experimentis adstruere, comperimus, oleum vegetabile attenuatum sermentatione , ut inde fiat liquor totus volatilis & flammam alens, hunc esse spiritum inebriantem, qui aliis vini adhuc principiis in istus, per novam sermentationem in acetum conversus, priorem omnem naturam exuit, & non
amplius inebriat , neque flammam alit , neque tunc destillando a ceteris principiis vini separari potest ut prius. Hoc oleum vegetabile sermentatione solutum , mutatum & volatile factum , majore copia ingestum perturbat hominis motum animalem , sensum internum & externum , quae mutatio si modum excedat, vocatur Ebrietas. Omnis ergo spiritus sermentatus maiore copia ingestus est ebrietatis causa. Quoniam succus uvarum fre- ruentissime sermentando convertitur in vinum, multi putarunt, inebriani virtutem in solo vino latitarer verum uti uvarum succus, ita etiam reliquorum fructuum succulentorum succi sermentati praebent similem spiritum . Et quod multi magis mirantur, saccharum , & mel aqua dilutum,& dein sermentatum tale vinum quoque praebet: ut & decocta ex frume taceis seminibus, atque urinae dilutae aqua fermentando insere similem speciem vini convertuntur, quod hodie vocatur Cerevisa, nam ex his omnibus destillando comparatur spiritus ardens. Quare multi decepti , nescientes, cuncta haec sermentando praebere spiritum inebriantem, mirantur in briari posse fine vini potu . Sed in hi ς omnibus oleum vegetabile ferti eritatione mutatum in spiritum inflammabilem , si assumitur, producit ebrietatem . Parva autem huius vini vel spiritus quantitas non infert Ebrietatem , se corporis incalescentiam, sed si maior eius ingeritur copia . Nisi constanti obse vatione compertum esset, nimio usu huius spirituosi vacillare motum animalem , sensum & ratiocinium perturbari, nemo ex cognita natura spiritus sermentati valeret talem effectum praesagire . Hinc post inventionem hanc multi rimati sunt modum , quo spiritus fermentati inserant ebrietatem ἰ quidam hoc
deducunt ex levitate , qua caput petunt; alii ex contractione fibrillarum ne
313쪽
6, MEDICINAE HIPPOCR AT IC A Aph. isg.
uosarum ; alii iterum ex coagulatione spirituum . Sed sive hoe sive illo mo do operentur, effectus tamen est certus, & paucissimi sunt, qui multitudiis ne spiritus sermentati tandem non obruuntur . Plus iacit ad cognitionem medicam observare , hunc spiritum in excrementis hominum non inveniri, qui satis copiose bibunt: quare constat, hoc spirituosum subigi actione vitae, &ita exstingui, ut ne vestigium sui relinquat ; quod etiam comperimus, si convertatur vinum in acetum, nam spirituosum non exhalat, sed commutatur. Haec observatio docet, hominem vino obrutum tunc liberari ab ebrietate , s actione vitae exst uictum fuerit spirituosum; sed si spiritu osorum copia est tanta , ut obruat actiones vitae, perit homo plerumque a poplecticus. Quunt vero actiones vitae vocem formantes opprimuntur, ut ebrius reddatur ex lin- proviso mutus, talis status non multum distat ab apoplexia : nam spiritus ardens exstinguens fluxum spirituum animalium per nervos in muscuIos lary gis & linguae , aphoniam facit; sed eadem causa maior inducit apoplex iam . II. Si ratiocinando praesagirem mortem ex Aphonia in ebrio, nunquam in indicarem, talem aegrum dein Convulsione periturum, quoniam aphonia ma- motuur. sis convenit a poplexiae, quam convulsioni; sed quoniam in Graecia admodum valuit bibendi consuetudo, noster Auctor hanc sententiam non posuit sine multiplici experientia . Quia vero Aphonia aeque generari potest a convulsis musculis Iaryngis, quam ab eorum paralysi , verisimile mihi videtur, derepente natam aphoniam provenisse ex convulsione horum musculorum , cuius causa si augetur, generatur persecta Convulsio. Quae persistens, simul impedit motum circulatorium , atque ita interficit. Non est opus , ut statim subsequatur post aphoniam in ebrio Convulsio , nam in fine huius habetur etiam, quod Conuulso non sit exspectanda, eo tempore , quo solet solvi Crapula , ergo si quis post tam longum tempuς non loquatur , tunc
F ARM III. Monuimus, actione vitae tandem exstingui discuti spiritum sermen-V p tatum , si ergo vis vitae langueat, diu durare debet, antequam. ille spiritus. - , . subactus : sed vires vitae instigatae multo citius exstinguent sermentatos iam . spiritus: ex hac ratione observatur , quod qui refrigerantur ex vini potu, inulto magis periclitantur , quam quorum corpora incalescunt , quoniam frigus indicat, vires vitae succumbere, sed calor notat instigatas esse vires, quare in his multo major est spes subigi posse spirituosum. Febris in hoc loco indicae calorem majorem cum pulsu aucto, & sudore rorido in corpore, est ergo indicium spirituosum sermentatum in corpore magis subigi, quam si corpus maneret frigidum Sc tepidum. In tali autem corpore ebrio, quod ex improviso corripiebatur aphonia , tanta erat spirituum inebriantium abundantia , ut superaretur a Elio musculorum voci famulantium : nisi ergo accedens motus vitalis reddatur maior hunc spiritum subigens & depellens, non caret illa oppressio periento , nam si paulo magis augetur causa opprimens, aeger convulsus morietur. Haec observatio actionis naturae egregiam regulam curationis suggerit: monemur enim in hoc casu , nos debere calefacere istud corpuς per actu calida & aromatica calefacientia , minime spirituosa, vel vinosa, sed quae calefaciunt sine inebriandi virtute. Lo a IV. Quamdiu igitur durat aphonia sine febre in ebrio, versamur in anci- - .ia Piti , num manebit talis homo superstes, num vero exstinguetur supervenien-δεω , M te convulsone ς scimus enim in tali corpore adesse spirituosum calefaciens in pMniam magna copia, quod sua virtute, modo valeant vires vitae , faciet stimula 'inr ram do maforem calorem seu febrem , verum eam febrem non invenio , ergo mihi indicium est, viros Vitae obrutas esse multitudine vini. Si ergo exspectau 2Sper
314쪽
per duodecim horas, vel viginti quatuor, quo tempore crapula solvi solet,& tam ea vires vitae nou facere majorem motum, & permanere apboniam, periculum est , ne ex tam diu persistente causa tandem obria trir ebrius :sed si tunc demum ebrius loqui incipiat , ipsa loquela etiainti nihil faciae ad subigendum vitiosum, periculum detrahet, non ut causa, sed ut signum; quoniam loquela rediens notat, .opprimentem causam esse minutam, A inde valentibus sensim magis corporis viribus totum vinosum subigetur . Etiamsi talis homo maneat superstes, non seinper redibit ad perfectam sanitatem, non raro invenimus ex tali vesana & abominabili potatione relinqui alicuius partis paratu sua, vel delirium diu durans , ita enim cerebrum spiritu fermentato obrutum, mutatur saepe in sua functione , ut ablato vel subacto spirituoso ad discium suum redire nequeat . Hoc si quis perpenderet, is nunquam Bacchum delirantem & furentem tot laudibus celebraret.
199. 'in a tetano eorripiuntur, in quatuor diebus pereunt. Si vero hos es-gerint, fani sunt. I. I omnibus medicis constaret , quaenam Phaenomena coniuncta facerent τὸ ,..., O Teianum , non esset opus hunc morbum circumscribere : sed multi tibi; Teianum faciunt Convulsionis speciem , & inde generari potuisset confusio in mo M. morbi cognitione . Noster Auctor in libro de Internis Affectionibus H. b. 266. tres species Teiani proponit; primam speciem ita graphice depingit. Maxillae conglutinantar , o rigent, os aperire non potes : oe oculi lacomantur, σcontrahuntur , o dorsum conglutinatum riget, erura fleflere nequit, neque manus , neque spinam . Quum autem lethalis fuerit , potum cibos , quos prius accepit, aliquando per nares reddit . Ex quibus apparitionibus concludendum est , omnes musculos motus voluntarii valide contractos esse , & in tali contractione diu persistere , & inde a reliquis convulsionibus Aph. 367. r. facile distinguitur hic morbus, quia Celso vocatur Rigor, quoniam totum corpus riget , ita ut neque ab aegro neque ab alio facile flecti possit . II. Omnes musculi motus voluntarii si laxi sunt vel alterne mOVentur, QT. , permittunt sanguinis fluxum ex arteriis istis in venas , quae per istum mu- nasculum decurrunt: sed si validissime contractus est musculus, minus libere continuari potest illa circulatio: atque in validissime contracto musculo Q nbueti H mnino sis itur, quoniam arteriae & venae in ventre musculi decurrentes tam reunti valide comprimuntur a contracto & indurato musculo, ut dilatari non pot- snt per implentem causam . Quo igitur validius est contractus musculus, eo magis suitur sanguinis trans fluxus . Si ergo in Teiano omnes musculi motus voluntarii valide & constanter manent conti ricti, magna pars circulationis est intercepta, & solummodo peragi potest per vasa , quae non decurrunt per corpora musculorum . Atque ut maneat illa perpetua constrictio, ex causa morbosa perpetuo ducendi sunt spiritus motus animalis ad istos
omnes motus voluntarii musculos ; unde magna generatur spirituum consumtio, ut patet in iis, qui ex voluntate aliquem inusculum diu retinent constrictum , sentiunt enim musculum illum iriaxime esse fatigatum & debilitatum.1 Ii bini effectus diu persistere nequeunt, ut permaneat illa impedita per omnes Partes circulatio , atque magna consumtio spirituum , quin exstinguatur vita .
315쪽
aM MEDICINA HIPPOCRATICA Aph. 1sq.
Quare pronuntiare possumus Tetanum validum brevi tempore mortem inisseere . Si autem minus valide constricti sint musculi , non omnino sititue circulatio sanguinis per musculos istos, & non fit tanta spirituum consumtio, quare idem morbus sed specie levior, ad plures dies continuari potest, ut a nobis & aliis practicis observatum fuit , hominem ultra quatuor dies laborantem Tetano tamen fuisse servatum . Verisimile ergo mihi videtur, Hippocratem observasse hos homines plerumque ante quartum diem periis. se, & inde hanc observationem nimis generalem nobis reliquisse. A. T. ,. III. Ex iis, quae supra disputavimus, colligi potest, quod Tetanus ultra Mici quae- quatuor dies persistens non sit gravissima species e sed an propterea aegee ν post quartum diem si incolumis , valde dubito , nam omnis causa Teianum inducens quarto die non finitur, & experientia etiam constat, homi- ianitiet nes tales etiam post septimum diem periisse, quod si Teianus esset morbus semper ex eadem causa dependens , terminus temporis facilius potuisset limitari , sed quoniam est morbus ex varia causa natus , aliquid certi de tempore limitari nequit. L I B. V. APH. VII.
Σω. Uibus Duepsa ante pubertatem contingant, mutationem habent. Quἰ-bus vero accidunt viginti quinque annos naris, his plerumque comm
I. Otus hie Aphorismus ex superiore explieatione h. 7o. intelligi
I potest, quare non opus est eandem rem repetere .
L I B. U. APH. VIII. . pleuritiei facti non repurgantur superne in quatuordec;m diebus, his
Hoc in loco intelligi Pleuritidem veram superius a nobis descriptam
. h. Io9., IV.) non est opus probare, nam si sine discrimine omnis species Pleuritidis intelligeretur, certus temporis terminus non posset definiri: neque omnes species etiamsi diutius quam quatuordecim dies durarent, non producerent Empyema, ut sepe observavimus in pleuritide ex materia tenuI acri eatarrhoia : quare in hoc loco intelligenda est vera Inflammatoria Pleuritis. Haec Pleuritis varios habet exitus, quoniam sequitur naturalem generalis Inflammationis mutationem r In resolutionem . a Evacuationem criticam per sputum , vel urinam . 3 Mutationem in purulentiam , quod pus consectum vel colligitur in sacco sermato in pleura, vel landitur in pectoris eavum , vel traditur sanguini circulanti , aut id demum deponitur ad pariem aliquam, ut fiat metastasis. Abit in putri laginem, vel tenacem, vel tenuem ichorosam . Denique transit in sphacetum . 6 Auctores addunt commutationem in scirrhum , Vel ean crum , quam fateor mutationem non lieuit mihi videre in tota praxi, an alii viderint, vehementer dubito.
316쪽
II. His temporibus per Empyema semper intelligitur puris collectio ineavo pectoris, sed apud Hippocratem passim indicat suppurationem , seu puris generationem in quocunque loco, vel viscere: hoc autem in Ioeo mal ε 'm'lem frequentissimam significationem admittere , nempe puris collectionem in eavo pectoris; vel in sinu facto a membrana pleura aliquo modo recedente a costis; seu in parte cellulosa pleurat. III. Ut Pleuritis transeat in Empyema seu purulentiam, necesse est, ut a pum Lateris dolor, unde derivatur nomen, proveniat a morbo tali, qui in pu --o, errulentiam commutari potest et inter causas dolorem pectoris inserentes In ρ μηδεflammatio est , quae commutatur in suppurationem . Haec autem Inflamma- M'. i. tio non semper convertitur in purulentiam , ut supra indicavimus e ergo Emρυ- adesse debent signa suppurationem indicantia . Sufficiens signum est, si in- δ' flammatio duravit per quatuordecim dies , nam non novimus, inflammationem diutius perstitisse sine conversione in purulentiam , & plerumque quarto, vel septimo die incipit formare pus. Si ergo Pleuritidis inflammatoriae signa permaneant ad quatuordecim dies, certi sumus, pus esse consectum . Si vero interea temporis commutata materia inflammatoria in ma
teriem purulentam conversa non repurgatur , necesse est, ut maneat in com
pore , quoniam materia purulenta nunquam invisibiliter exit. An vero itihoe loco sola repurgatio superne, id est per sputum, intelligatur, ut multi contendunt, non ita plane constat, quoniam pleuritici non raro libera tur per urinam sedimentosam . Neque Hippocratis sententia probari potest, hic intelligi purgationem per sputum , quoniam ἄνακΘαυρώ generaliter notat expurgo, & perpurgo , sed interdum sumitur pro purgo sursum. Sed quando ex constantia inflammationis apparet, Inflammationis mutationem suisse factam in purulentiam , & non deteximus intra quatuordecim dies, vel in urina vel sputo , materiem purulentam fuisse evaeuatam , certi esse possumus , hoc in eorpore collectum esse pus, seu empyema. Et quoniam post inflammationem pleurae pus istud consectum frequentissime deponitur in cavum pectoris, non erit sne ratione ex tali perdurante pleuritide praesagire Empyema pectoris, quamvis quoque alia inde potuisset fieri suppuratio, ut in sequentibus locis data occasione sumus demonstraturi.
'Abes maxime fit aetatibus ab anno octavo decimo usque ad quiatum trigesimum.
I. Dost praedictionem Empyematis statim subiungit praedictionem Phthisiς,1 quasi innuere vellet, si quis laboravit pleuritide, & non expurgatur irato fiaintra quatuordecim dies, is saepe incidet in Phthisin ; & ita intelligit Phthi- pH.sut sin purulentam h. 89., III. . Sed ut sententiam magis universalem faciat , phthisin ponit absolutam purulentam , sue fiat ex pleuritide, peripneutra Onia , vel sanguinis sputo natam , atque observavit, eam phthisis speciem accidere frequentius intra XVIII. & XXXV. aetatis annum . Hoc tempus
stbdividitur in tempus Adolescentiae h. ioci. , I. ), quod hic limitari potest intra XVIII.& XXV. Tempus autem aetatis intra XXV. & XXX UIII., tempus Iuventutis h. 64. . I. & Aph. Io8. I. ) appellari potest . Hoc nunc tempore aetatis, nempe Adolescentiae, & Juventutis observavit frequen-q tius
317쪽
tius fieri Phthisin, quam in aetatibus reliquis, quod etiam his temporibus constante observatione practica confirmatur . Qualisnam vera sit constitutio in hac aetate , quae disponit ad phthisim producendam , non consentiunt Auctores: masna pars derivat hunc morbum ex intemperantia, quae in hac aetate prae primis viget; sed etiam intemperate viventibus juvenibus non raro oritur Phthisis frequentior quam in quavis alia aetate; unde in iuvenili corpore quaedam naturalis esse debeat causa corpus disponens ad suscipiendam phthisin . Ea disposito cuique satis patere potest, si modo rimatur naturalem mutationem incrementi corporis, & augmentum virium. Quamdiu enim increaicunt corpora mole , ejus quoque increscunt virtutes agentes , & magis, quam increscit moles; nam vires iuvenum habito respectu corporis sunt maiores quam in pueris: ut si juvenis non acquirat molem corporis maiorem quam alter puer , corporis tamen vires praecellant. Si ergo corpus nostru ni ita tam in mole quam in viribus increvit, circa XVIII. artatis annum, non amplius multum increscit corporis moles, sed tamen ulterius augentur vires . Inde ita ausentur corporis vires, ut potentia cohaerendi in partibus mollioribus vix sus ficiat hanc suitentare actionem : in puellis tunc sanguine menstruo effuso , hae vires refraenantur sed in iuvenibus increscentes a levissima causa incidunt in inflammationes, sebres ardentes, haemorrhagias varias, atque sanguinis sputum . Hi morbi in iuvenibus nati non raro terminantur in purulentiam, quae sepe afficit pulmones , quoniam pulmo etiamsi non fuerit affectus, a pure lamen transmisso facile ulcus contrahere potest, quod phthisin inducit, & quoniam henio ptysis iuvenibus est morbus frequentissimus, quae plerumque terminatur in pulmonis ulcus, non est rum, quod hac in aetate frequentior quam in quavis alia producatur phthisis. Si nunc his causis naturalibus accedat intemperantia, spirituosorum abusus, in quo iuvenes magnam sibi quaerunt gloriam, se plus quam adultos bibere posse, & pergraecari , eo frequentior fit in hujusmodi iuvenibus phthisis Etiams quotidiana exempla sint obvia, vix tamen Adolescentes, & Iuvenes persuaderi posisunt , ut temperate vivant, sed moniti non raro avidissime hunc morbum sibi accersunt. Ex hac observatione etiam intelligitur , quamobrem Phthisin inca aetate multo periculosorem pronunciant, cum natura prona ad morbum
producendum semper curatu difficiliorem morbum producat. Observavi etiam in praxi , ad ultiores phthisi pulmonali purulenta laborantes me facilius curare posse , sed in iuvenibus raro curationem obtinere potui.
aca. Ui anginam esstigiunt , iis in pulmonem vertitur, o intra dies septem intereant, quos s evaserint, suppurati sunt. I. Tatuit in hoc Aph. Auctor, fieri posse translationem materiae morbi 2 ex faucibus ad pulmones , quae translatio si fiat, observavit , tales aegros ut plurimum peri illa intra septem dies ; quod si vero intra istud tempus non perierunt, incidebant deinceps in Empyema . II. Duae sunt species anginae faucibus in seliae, una quae praecipue corripit
Laryngem , quam vocant Cynanchen , altera quae aifficit Pharyngem , hanc vocant Synanchen .' sed si etiam signa inflammationis appareant externe in collo, vocatur Vel Paracynanche , vel parasynanche , prout simul Larynx, Ve Ipha
318쪽
h. 1o3. H I P P. I I E. V. A P H. XI. ac Pharynx sit affecta, seu prout Respiratio, vel Deglutitio magis si impedita . In textu est πιυναγχη, ergo intelligit Auctor eam anginae speciem, quae
Laryngi est infesta, & suffocatam respirationem inducit , & quoniam illa
species non praebet fgna externa , scimus internam Laryngis membranam affectam esse. Illa membrana lairi inflammatione tumens raro ad septimum diem extenditur, quin ita faciat angustum transitum , ut aeger suffoeatus
pereat, vidi, huiusnodi homines periisse intra duos tresve dies. Quia vero inflammatio ad septimum usque diem increscere soleat, &dein commutari in suppurationem , inde plerumque inflammatio internat membranae Laryngis sustocationem induxit , antequam ad suppurationem deducta fit. Si autem levior fuit inflammatio, & minor tumor, quam qui potuit indueere suffocationem , illa post istud tempus formabit pus, quod sua gravitate deorsum descendens implet Tracheam arteriam , & Bronchia , ubi stagnando collectum generat pulmonis suppurationem . Sed si inchoata angina talissensim etiam pergit continuatam membranam Tracheae , & Bronchiorum inflammare, inducit peripneumoniam, quae interimit. III. Suppurati se oti sunt homines, qui vel in pulmonibus, vel in cavo stis Apectoris colligunt pust tales suppurationes praesagiuntur ex Angina praegres-- aviasa, quae abiit fine ratione, id est fine critica evacuatione; nam quae angina emittit sputa copiosa cocta , non transfertur in peripneumoniam, sed et ''μ' quae evanescit fine evacuatione hac, & tamen aegri manserunt ultra septem Mui ριρ- dies superstites eum signis , materiem translatam esse ad pulmones . Hoc purati tam evidens est in praxi, quam quidquid certissimum: constitit enim, in Larynge adisisse Inflammationem. eam suam materiem purulentam consectam non evacuasse, accesserunt fgna, hanc materiem suisse depositam pertracheam in pulmones, nam succellit peripneumonia hoc declarans; nunc
est praeterlapsum tempus inflammationis post septimum diem , ergo facile coniici potest, eam materiem iam ei Iecollectam in bronchiis, vesiculis pulmonalibus, vel in cavo pectoris. Ita habemus egregiam prognosin instantis suppurationis seu Empyematis, ne decipiamur iudicantes, aegrum esse sanatum , quia effugit anginam. Praestantius autem foret hoc instans malum evitare per optimam medendi methodum . Si vocamur in tali periculosa angina, omni ope tentanda est Inflammationis resolutio per repetitam venae
sectionem , s uni eae non auscultat, alvus ducenda antiphlogisticis, collum fovendum cataplasmate , fauces colluendae diluentibus cum adjecto nitro;& vapores aquosi saepe hauriendi, qui usque in pulmones penetrant . Sed si his omnibus ante septimum diem non auscultat malum, reliquum tempus morbi, ut peripneumonia suppuratoria, vel Empyema pertractandum , ut pus conseEhum per ex pectorationem ejiciatur.
2oq. π N tabe vexat s , si sputum quod tussi rei ciunt, carbonibus infusum gra-I vem odorem emittat, ρο eapilli e capite defluant, lethale est. I. Dostquam ex angina erat natum Empyema, pus in pulmone collectum
I saepe contrahit pulmonis ulcus, ex quo tandem sermatur Tabes: v
luit nunc Auctor duo recitare signa in tali Tabe , quae periculosissimum sta- Q q a tum
319쪽
;68 MEDICINA HIP POCRATICA A . ro .
tum declarant, nempe proseri sputum carbonibus in Iectum olens , & capillorum de fluvium. Sed ne aliquis judicaret, haec signa duntaxat praesagi
re malum in tabe post recensitam anginam nata, omisit textum priorem , R ita nobis reliquit generalem prognosin in omni vera tabe purulenta exulcere pulmonis. xuid no- H. Sputa duobus praeprimis ex locis proveniunt. Primo ex tota membra in
ria.. na pituitaria & faucibus, haec exscreatu solent reddi , tali enim actione spu-bboibis, tum seu mucus tenax adhaerens his partibus avellitur, & ita rejicitur . Vel ODRm, veniunt sputa ex Larynge, trachea arteria, & pulmonibus, haec eiiciuntur t iterata tussi, qua hae partes agitantur & aer eum impetu emittitur, qui simul educit utum lateribus harum partium adhaerens. Quoniam Auctor addit quod tussi rejiciunt, hoc in loco intelligi debet Sputum , quod ex pulmonibus venit . De hoc Sputo dicit, si gravem odorem emittat carbonibuς insusum . Ergo non est opus, ut sputa sui foetentia, nisi iniecta ear nibus seu prunis candentibus, ut multi existimarunt, qui ad haec verba exponunt sputa foetentia. Uerum nostri Auctoris sententia est , elicere indicia ex sputo non foetente , quod prunis injectum foetorem spirat. Multa commentati sunt de hoc signo, quae non merentur recenseri . Simplex hoc experimentum magni est usus , si modo sciamus, quinam humores nostri inodores prunis iniecti foetorem spirant, & qui inodores manent. Invenimus humores ex pituitaria membrana & trachea secretos in ignem proiectos nullum spirare foetorem, sed si sanguis, humor nutrititius, & pus infunditur prunis, tunc semper exhalat foetor, etiarnsi aliter sint humores inodores. Ergo ex hoc experimento constat , vel humorem bonum circulatorium, vel pus tu sisendo ejici. Quod experimentum non multum distat ab eo, quod cum sputo in aqua deiecto instituitur: nam excrementitii humores aqua sunt leviores , & inde supernatant humores autem circulatorii , & pus aqua sunt graviores, & fundum petunt . coisto III. Capillos ex suis bulbulis, in vel sub cute in tunica cellulosa haerenti-νum bus excrescere, res notissima est Anatomicis, atque pilos formari ex humo-- re concrescente , ut Bombyx sermat sericum, Physiologi demonstrant . Si eis,3 nati capilli ex cute cranii sensim magis excrescunt, & glutinositate humorum cutis poris infixi haerent. Si vero hi humores glutinosi exarescunt, uti in multis morbis culaneis, capilli extenuati defluunt; aut humores hi glutinosi putredine soluti non amplius infixos retinent capillos. Inde in morbis putridis sere semper capilli decidunt, postea renascendi . Adeo ut capi lorum de fluvii causa quaerenda sit vel in ipsa cute, vel in generali humorum massa , quae aliquam contraxit putredinem .
c., ν. IV. Hoc in loco intellisi Phthisin veram purulentam h. 89. III. ne
rum οImr mo dubitare potest . quoniam po uitur sequi post anginam inflammatoriam ino pu- empyema conversam . Sed Phthisis illa debet esse confirmata, quoniam dicit sis 4 - in Phthis vexatis, quae phrasis apud Hipp. semper sgnificat mor hum ali- ε,,M , ita quamdiu durasse . In tali Phthisi confirmata si sputum carbonibus insusum gra
Misi vem odorem spirat, scimus pulmones consumi ulcere e hoc unum signum non
sum cit ad pronunciandum signum lethale , nam si reliqui humores manent sani, non raro evadunt: propterea aliud signum adesse debebat, indicans circulatorios humores quoque infestos esse. Interea signa ab Auctore recensetur Capillorum de fluvium , quod in phthisicis non oritur ex vitio cutis eranii , sed ex eorrupto humore totius corporis . Inde post morbos quoque graviores toties capilli defluunt e capite . Hoc autem signum solum non sufficit ad lethalitatem proauudiandam , sed si jungitur cum
320쪽
signo certo eorrupti pulmonis, tunc utraque haec iuncta lethalitatem inse
L I B. U. A P H. XII. aos. inbus tabe laborantibus capilli de capite defluunt , hi alvi fluxu δε-
Ι. N praecedente Aph. Iethale pronunciavit signum in Phthisi vexatis ex L sputo & capillorum defluvio , ita ut talis tamen homo aliquamdiu
vivere potuisset e nunc vero vult mortem magis instantem praesagire in phthiscit ex Alvi fluxu superveniente, id est non concitato aliquo medicamento , nam tunc non est signum latentis mali , verum malum induinim evacuatione sola . Notavimus in praecedente , Capillorum defluvium in phthisicis indicare, materiem corruptam dispersam esse per totam massam, & ita corruptam esse materiem nutritiam , atque exstinisam naturalem h morum glutinositatem, ut exarescentes capilli excidant. His nunc si stipe veniat Alvi fluxus, moriuntur tales aegri brevi tempore . Quod fit vel ex designata causa, vel quia alvi fluxus tantum mali inducat , vel ab utri sique simul, quod crederem . Sponte si veniat Alvi fluxus in humorum defectu, semper est mali ominis, talis enim nunquam fit in tali casu , nisi ex humorum colli quatione, seu nimia solutione morbosa, cum summa debilitate virium, qua humores non amplius in corpore contineri queunt. Diarrhoea autem in abundantia, ab irritata natura concitata , saepe multum levaminis adfert. Ergo solummodo demonstrandum esset , in Phthisi confirmata humorum esse desectum , quod puto tam clare constare, ut nullus dubitare possit; phthisicorum enim corpora ita sunt emaciata & humoribus privata, ut nullus si morbus, in quo ante mortem minor invenitur humiditas , quam in Tabidis . Ergo in his signum est summae corrupti nis , & eliquationis verum tali in statu aliquamdiu petastere posset, si non accederet copiosa evacuatio , quae quod restat brevi tempore tollit, uti est Diarrhoea . Haec enim brevi tempore residuuiri in corpore humorem brevi tempore tollit, supprimit sputa exscreanda , corruptum purulentum ducit ad alvum , novum nutrimentum detrahit ; propterea brevi tempore mortem inducit. Ex hac observatione satis constat, quam perve se multi dant medicamenta purgantia in Phthisicis, quum ipsa natura doceat , alvi evacuationem, ut signum & causam nocere: experti enim sunt
practici, a purgante dato supprimi sputum, & si alvum reseraveris , non esse in medici potestate eam iterum supprimere posse. L I B. U. ΑΡΗ. XIII.
ao6. rata sanguinem spumosim exspuunt, bis ex pulmone talis rejectio fit.
I. Ton constat inter Commentatores, quale sit id phamomenon , quod stuis no-l l vocamus sanguinem exspuere, & propterea certum signum esse ne- quit alicujus latentis mali, vel partis laesae. opus enim auctoris nostri est docere per Phaenomenon sanguinem provenire ex pulmonibus, si ergo non constat iter Commentatores, quale istud phaenomenon sit, incertus quoque