장음표시 사용
331쪽
gio MEDICINA HIP POCRATICA h. ati
rata humores vel sunt concreti, vel ad minimum spissiores, & ita inepti adfluendum per sua vasa determinata. Si quis in tali disposito sanguine partem subito calefaciat vel per actualem vel potentialem calorem , quo simul magnus concitatur motus, sanguis ille circulation I ineptus , tanta vi propolias, vasa insarcit, distendit, & tandem etiam rumpit , ut saepe experiuntur illi, qui partes externas frigore suffocatas admovent igni nimis su bito . Propterea expedit partem refrigeratam lente tepefacere & dein exca te facere, sic sensim liquescet concretus sanguis & fiet circulationi aptus. Pi s -- II. In morbis autem , qui contra habent indicantia signa , perpendendum est, 1 i num prior indieatio sit implenda vel negligenda propter alteram adjunctam in- ὰ ..ti dicationem. In tali ancipiti casu eligenda est causa potior Sc magis valens, ut ea tollatur, ne corpus per curationem levioris mali, quae obesset simul gravio- 'uinem xi, detrimentum patiatur . Huius regulae egregium habetur exemplum in hoc: μ' i aphorismo, nam indicatio generalis est, pars refrigerata est ex calefacienda , et-t Um i,msi illa ealefactio fiat secundum recensitas cautelas, quando pars talis vel sum dit sanguinem , vel profusura est, recte monet, eam partem non esse ex cale- faetendam . Hic non liuelligitur lismorrhagia salutaris, vel tam parva , quae
nihil damni in serre posset, sed maior & periculosa. Quoniam Auctor dicit, partem talem non esse calefaciendam , duo simul supponit r Haemorrha giam periculosiorem esse frigiditate partis a Calefacientia tali in parte revocare sanguinis fluxum. Hoc paucis est exponendum . Pars refrigerata aliis quamdiu sine corruptione potest manere superstes , & si demum recalestat prudentissimo auxilio, sana erit ut antea , ergo permitti potest aliquandiu pars refrigerata sine periculo : sed si sanguis nimia copia profusus fuerit , non tam facile restaurari potest bonus sanguis; imo ex nimia sanguinis profusione tandem periret totus homo, sed si pars per continuatum frigus tandem amitteret vitam, duntaxat periisset Pars, non vero totus homo, ergo haemorrhagia periculosius est symptoma , quam frigus alicuius partis. Alterum quoque plane constat, nam in parte refrigerata sanguis est densior vel concretus, & motus vitalis propellens est languidior si talis pars calefaciendo agitetur, in fluorem redactus, & motus vitalis instigatus, renovabit hae morrhagiam .
L I B. U. A P H. XX.' A ai 3. I I Leeribus frigidum quidem mordax cutem obdurat, dolorem Infanv - z.ς bilem faeti: nigrares, rigores febrius , conυusiones, o teranos . I. Uid sit frigidum, superius notavimus Aph a io I. Atque Ulceris
νῶι dum definitio ex Chirurgia nostra repargata N. I 293. desumi potest. De id fa- hoc frigido ulceribus applicato multa observavit Auctor noster damna, in ter quae inveniuntur quaedam generalia superius h. a Io. recensita, uti '' ' Nigrores , Rigores febriles , Convulsiones , & Tetanos . Hi morbi magis fiunt a frigido ulceribus applicato, quam si frigidum cuti integrae applicaretur , quoniam actuale istud frigus immediate tangit partem nudam , dc ita
Dis., M. II. Non solum ulceribus est Mordax, id est ulceribus dolorem, ae si pars mordax. morderetur, infert, sed δc etiam partibus reliquis, hoc saepe nos observamus in
332쪽
i i regionibus septentrionalibus habitantes , quod frigus intensum vix tolerabilem mordacem dolorem pariat, antequam gelu pars integre si concreta. Si enim per maius frigus sensim contrahantur fibrae nervosae, & ita impediatur spirituum transfluxus, tam diu augebitur dolor , donec omnino omnis spirituum fluxus per eam partem sit interceptus. In frigidissima autem tempestate, dum thermo metrum sub signis descendebat, inveni partes congelatas quibusdatri hominibus sine praegresso dolore quod intensissimum
istud frigus non sensim impediebat spirituum fluxum , & ita faciebat dolorem , sea unico momento omnem fluxum supprimebat, quemadmodum etiam in morbis malignis, partem sphacelescere sine praegresso dolore. Hane Morsionem magis inferri Ulceribus, quam partibus integris a frigido applicato , facile intelligitur, quia omnes partes nudae ad omnem attactum magis doleant, quam partes integrae & sanae: inde frigidum, quod a parte sana facile potuisset tolerari sine dolore, ulceri applicatum , sive si Aqua,sve Aee frigidior, dolorem mordacem insert. Propterea in deligatione Ulcerum cavendum est, ne frigidum applicetur, vel ulcus exponatur aeri frigido. γIII. Experimenta docent, partes firmas cum augmento frigoris sensim ma- ω- gis contrahi & fieri rigidiores , atque liquores sensim fieri magis cohaeren- mses: quare partes nostri corporis ex his binis constantes, non tam facile ee 'dunt ad attalium , ut antea , si a frigido applicato refrigerantur , sed molles partes fiunt durar. Inde tempore hyemali toties in hac regione inveniuntur tubercula dura in partibus aeri frigido expositis . Propterea a frigido applicato non solum cutis seu potius margo ulceris indurescit , sed etiami psa cutis, etiamsi ulcus non habeat. IU. Quoniam humores concreti actione vitae convertuntur in pus, inde ει- quo
Pe per mordacia applicata promovetur suppuratio : verum non omnia mordacia eodem modo operantur ; insertur enim dolor ab applicato medicamento, quod iustigando motum vitalem dolorem & morsionem inseri; tale applicatum in ulceribus sordidis & frigidis promovet suppurationem . Frigus etiam inseri morsionem ulceribus, sed contrario modo, exstinguendo nempe illum motum ; quare frigidum strivi exstinguendo causam suppurationem facientem , impedit ulceris suppurationem . Hoc evidentissime comperimus in per nionibus hyemali tempore , qui relinquunt ulcera sordida sine puris generatione tam diu, donec calor accedens suppurationem promoveat.
at . T D vero, tibi tu tetano sine ulcere, iuveni bene earnos , aestate media, I a frigidae multae a fusio caloris revocationem fac;t. Calor autem hae solvit. I. CV perius h. aio. dixerat frigidum inducere Tetanos, nunc vero ali-D quam specillem adferre voluit observationem practicam. Tetani speciem in esse , quae refrigerat corpus, tamen affusione multae frigidae recuperare calorem:& ut hanc sententiam non faciat generalem , dicit, Eu vero , quod ab aliis dicitur quandoqtie vel interdum. Id est, rara exstant exempla, quod corporibus tetano correptis per affusionem aquae frigidae revocetur Calor . Ne igitur in quo- is Teiano hoc tentaret auxilium , tres adiecit cautelas . i ) Ut Teianus fiat sine ulcere . a In iuvene eu sarco . 3 ) Aledia aestate . Quoniam expertus suit tali in casu affusionem aquae frigidae revocasse calorem . Contra hanc curationem multi se opposuerunt medici, quoniam in praxi viderunt, potius generari quam curari Teianum affuso ne frigidae . Sic semper multae lites moventur in morbo-S s rum
333쪽
;, , MEDICINA HIPPOCRATICA Aph. M .
rum eurationibus, s morbus ex phaenomeno appellatus non distinguatur in sua, causas diversas . Existimarunt veteres & adhuc multi , Teianum uni eum esse morbum, & propterea constantem habere & semper sibi similem euia tionem.sed quoniam est phaenomenon causae latentis, eius curatio sibi mutuo contraria esse potest ἰ propterea videndum erit, an non valeamus ex adiunctis rimari , quali inam sit latens causa Teianum inducens, quae minuitur affusione multae frigidae. τὸ, .u, II. Tetanum & Convulsionem ex maiore sanguinis impetu ad encephaia .e impetu lum fieri posse, nobis fidem faciunt morbi acuti ardentes, in quibus sem-m / per veremur Convulsionem, Tetanum, vel Delirium, si signa docent, san- ' guinem ferri majore impetu ad caput: ille impetus maior si producat Teianum , quo in toto corpore per constrictos musculos sistitur circulatio, vel ita simul comprimitur cerebellum, ut spiritus vitales fluere nequeant. talis impetus maior propter suffocatam circulationem & impeditum spirituum vitalium fluxum, facit corporis refrigerationem. Haec refrigeratio seue loris nativi exstinhtio , & talis I etanus curandus est minuendo motum vitalem propellentem. Quod egregie fieri potest, s corpus affusione multae
aquae frigidae persundatur, dum actuale frigus augeat constrictionem contra-Et i litatis , sed minuat contractionem ex motu vitali . Ita per minutam actionem vitalem dimittitur cerebellum compressum , & resoluto tetano per mittitur circulatio Per Vasa , unde iterum redit calor naturalis , remotis
causis impedientibus . Quantum iuvet distinctio inter contractionem automaticam ti vitalem, ex hoc mirabili morbi fgno & curationis modo elucescit, quum a frigore augeatur contrλctio automatica, &e contra minuatur contractio vitalis . Videndum nunc est ex phaenomenis ab Hippocrate una citatis, nu in hic recensitus Teianus a maiore impetu vitali dependeat.
Exeipit incus, ut indicet, se non intelligere Tetanum ab applicato frigido ad ulcus, quod la praecedente Aphori o notaverat. Sed quamvis ulcus adesset, potuisset tamen generari Teianus ex impetu maiore, & exigere frigidae assusonem: at vero ulaus sive adsit sive absit nihil determinat. Dein addit, Iuvini bene carnoso, o κω id est robusto, valido, nec macilente nec obeso, cuius corpus est sanum & robustum. Tali in corpore maxime vigere motum vitalem , nemo dubitare potest i quamobrem omnes morbi iuvenum b. io8. ex hoc majore impetu deducuntur . In huiusmodi corporibus si Teianus fiat, magis ex impetu maiore quam ab acrimonia cruda stimulante is erit deducendus. Et ut aliquam simul assignaret simulantem causam , quae maiore impetu ducit sanguinem ad caput, adiecit Uatem mediam . Quo tempore praecipue fiunt febres continuae ardentes h. ioo. II. Si igitur aliquod phaenomenon, nempe Teianus, conspicitur, quod ex maiore impetu & calore generari potest, cum adiuncta aetate & causa his producendis prona, verisimile est, hoc phaenomenon ab illa causa provenire. Quia vero ex causa raro oriatur Teianus, adiecit O
vero, quod notat, ut monui interdum, quandoque, non semper Occurrens.
Et itidem scimus , nos non temere hac methodo medendi uti debere, &non nisi nobis constet , ab hoc impetu & calore maiore nasci Teianum . Si autem aliquis plura signa huius majoris impetus desderat, ut firmiorem
habeat praxin, adire potest Comp. myirum . T. 46. XI. LIB.
334쪽
233. V Alidum suppuratorium , non ἰn omni ulcere magnum signum ad se -
ritatem : cutem emollit , attenuat, dolores sedat, r gores, convulsiones, retarios mitigat e capitis vero graυitatem solvit : plurimum autem confert ossium fracturis e maxime vero denudatis : ex his quidem maxime , qui n capite tit-ιera habent: o quae a frigore moriuntur , aut exulcerantur e o herpetibus exedentibus sedi, pudendo , utero, vesicae . His calidum quidem amicum , ο δε- cretorium : frigidum vero inimicam occidens . I. T Ropter rerum eopiam & Iectionem variam Commentatoribus hie tauriis 1 Aphorismus maximam difficultatem praebuit . Duntaxat rimabimur actuaterem ipsam , variam lectionem relicturi criticis & literatoribus e neque ubi- appli*que usuri Hippocratis auctoritate , quum ille vir , quidquid habet, ex observationibus , quemadmodum nos omnes , haurire debuit. Scopus noster erit cum Auctore perspicere quid faeiat θερμὸν h. 2oq. II. quod in hoc loco indicabit Calorem moderatum, ut est in corpore sano, & paulo majorem, minime vero adurentem , qui concitatur ab actu calidis applicatis . Nam si simul adducerentur ea, quae potentia calefaciunt, sensus ubique fieret obscurus . Ita enim exponuntur effectus unius simplicis causae, sed si simul adderentur esse mas ealefacientium , non constaret eadem sententia, quum effectus actu & potentia calidorum inter se multis in casibus differant . Istud Calidum applicatum vel est simul siccum vel humiduira ,& hac ratione etiam differunt effectus , quod simul in expostione esse. ctuum erit recensendum . Quid autem sit Calidum , & quotuplex hoe supe
II. Istud uocatur suppuratorium ἐκπυητικον , quod humores concretos tenaces criMisis uel in ulcere cavo sorditatis nomine , vel in marginibus impactos haerentes , con- furaum vertit in humorem albicantem,subpinguem, satis consistentem,aqua graviorem.
Ex qua materia formetur pus , quomodo generetur, & per quam nam assionem , indieavimus h. 72. Ex quibus constabat ad puris consectionem paulo ma-rere, majorem calorem requiri, quam est calor naturalis nostri corporis: inde itaque actu gnum mea lida applicata , quoniam istud requis tum faciant, iuvant puris generationem. Propterea experimur in tumoribus inflammatoriis, qui non facile suppurantur, , M. quod eataplasmata calide applicata promoveant suppurationem, quam suppurationem non potuimus obtinere ullis emplastris. In tumoribus vero se igidioribu & ulceribus sordidis simulque frigidis, nisi simul applieentur calefacientia , id sordidum in pus converti nequit, & diutissime permanet, atque margines manent indurati. Hinc quae parantur ex terebinthina , aloe, myrrha , & hmilibus dicuntur digestiva, id est suppurationem promoventia. Ne autem aliquis iudicaret se posse actuali calore promovere suppurationem , adjecit, nou in omni uic re . Nam non omnis materia in ulcere apta est ut inde conficiatur pus. Cons. h. 7 a. III. Neque humores qui inchoaverunt putredinem vel corruptionem, per calorem in dis pomant commutari, uti reeenset Galenus Dysepulotica, Cancrosa , Chironia , Telephia, & Phagedamica , quae omnia dicuntur Anee pyestea. Nam putrefactum converti nequit in pus, & quod suit majore corporis calore S s a cor-
335쪽
a , . MEDICINA HIP POCRATICA Aph. a is.
corruptum, per calidum applicatum non convertitur in pus, sed in maiorem corruptelam & acrimoniam . Utinam hoc semper assequeretur a Medi eis in va-xiolarum curatione i toties non periissent aegri variolis in putrilaginem conver-ssunice enim multi contendunt calidis applicatis , & calefacientibus exhibitis promovere variolarum suppurationem , etiamsi experiantur pustulas vari totas abire in putrilaginem. Quod si animo attente hanc generalem perpenderent, non semper calefacientibus tentarent variolarum curationem . Dein addit , Magnum signum ad securitatem. uibus verbis indicat, quod si calidis applicatis experimur promoveri suppurationem, haec observatio erit signum securitatis, quoniam ex hoc conspecto scimus materiem illam sordidam non es-s e corruptam , & humores in ulcere herentes apros esse , ut inde praeparetur pus. Hoc experimur semper , quod qui humores morbosi permittunt conversionem in pus, isti semper sunt blandi & henigni, qui vero in pus non sunt
commutabiles, hi sunt corrupti, rebelles & acres, ex quibus nihil boni exspectari potest: praeterea ipsa conversio in purulentiam est quoad vires corporis bonum signum, nam ni si vires vitae valeant, nunquam Inlius humor in pus convertitur. Duamobrem pustulae variolose si non suppurantur, sed convertuntur in hydatides vel putrilaginem, mortem instare indicant; si vero suppurantur & coctum pus praebent, si lutem & securitatem pollicentur. III. Per Calidum applicatum partem molliri, quotidiana docet observatio, nam calidum laxat partes firmas, & contentos humores in faciliorem fluorem redigit, quare pars ad attactum redditur mollior. Hoc etiam verum ess in tumoribus morbosis, quare ad emollienda indurata semper Chirurgi adhibentactu calida . Quae autem sua efficacia calefaciunt, quosdam tumores emolliunt, alios vero magis indurare faciunt: qui enim ad partem inflammatam applicaret Calefaciens, majorem indurationem faceret, quoniam his in tumoribus permntum maiorem est nata durities, qui motus per Calefacienti λ adaugetur. Attenuare seu potius Extenuare , notat partem tumefactam corpori; seu partis sanae molem minuere : sive eni in ex impetu maiore , ut in tumoribus inflammatoriis, pars tumeat, sive ex humore crasso & lento impleatur tunica cellulosa , ut ita partem tumere faciat, in utroque casu actu calida talem partem extenuant; in m actu calidis Sc humidis, qualia hic praeprimi intelliguntur , temperetur nimius motus vitalis tali in parte, qui partem distentiebat ; atque humor lentus & concretus pituitosus a Calore iii fluorem
redactus, priorem locum relinquens , Opa partem extenuat . Sic norunt Chirurgi pedes cede malosos tumentes fovendo omni vesperi extenuare, cum Calore pituita attenuata eo tempore , dum hori Zontalis dein conceditur situs pedibus, pedem relinquat . Hoc etiam observavi. membra arthritica saepe sola, ita suisse emaciata, ut videruntur aridura correpta .
IV. Prompti ssimum est auxilium iere omnibus hominibus, ubicunque sentiatur Dolor, statim applicare corpus aliquod calefactum , sic testae calentes ad ventris dolorem appositae fabrefactae inveniuntur , quae nomen ex colico dolore traxerunt: alii arenam calefactam sacculo receptam applicant: Chirurgi propterea sementa. & cataplasmata calida adhibent ad leniendos d Iores. Haec autem constanti experientia comprobata sunt magnum sola mea attulisse , nam si perpendamus theoriam , horum usus admodum esset incertus, cum ex concepta opinione sere omnes existiment cunctos dolores a frigore oriri, dum tamen maxima pars omnino aliam causam agnoscat . Qui vero perspicit omnem sere dolorem leniri per ea, quae laxant fibram nervΟ-fam, & humorem concretum atoue ita obstruentem rei olvunt, iacile conmcipiet, calidum stre semper anodynum esse , quum utrumque fuci Ar
336쪽
Aph. ais. H I P P. LIB. V. A P H. XXII. rue U. Quum supra exposuimus, quid sit Rigor b. 136. , I. Convulsio , & a se,
Teianus h. i67. , I. stinuique exhibuimus hos morbos validam sacere itensionem in fibris, solum restat hoc loco videre, quomodo actu calida appli- mno, ς cata hos morbos mitigent. Experientia ipsa loquitur nos non citius compeste te posse Rigorem quam actu calidis applicatis, quibus prompte superatur sensus 's' 'frigoris, qui simul in Rigore habetur. Tensio autem reliqua in Rigore , & ceteris citatis morbis. quoniam calida laxant, necessario quoque minuitur , & ita dimittitur pars constricta . Inde in Doloribus ventris, & aliarum partium aspasmodi eis constrictionibus tanto cum successu adhibentur corpora calefacta . VI. Caput nobis videtur grave, vel dum majore humorum pituitosorum coliis copia oppletum est, vel si potentia movens est debilior : saepe hoc observa- s irritur in valetudinariis, & morbis chronicis. Tali in eam Auctor, & etiam tem set nos observavimus Calida capiti applicata levamen attulisse . Dum scilicet μ' pituitosus humor aggravans caput, non potens ob debilitatum motum vitalem inde expelli, a Calore actuali resolutus, inde depellitur, &ita minuit Capitis gravitatem . Ipsa quoque potentia calida hoc praestant , exagitando partes languentes: propterea ad Capitis gravitatem levandam , capiti affricantur spirituosa, & olea aromatica, ceteraque calefacientia.. VII. Ossa frangi nequeunt, quin vasa per os currentia diffrinsantur simul, & e insis,
medullae ex ossis cavo liber concedatur exitus in partes circumiacentes, atque plurimum
humores vasculis antea coerciti effundantur e rarum esset solum os ita frangi si- Ο ne contusione , vel laesione partium mollium ambientium . Pars ita disposita eL fusos habens humores, multaque diffracta vasa , si tractetur frigore , faceret validissimam accurtationem fibrarum , quae sunt laceratae, & fieret effusorum humorum coagulatio , quae deinceps solvi non potuisset : propterea optimum est actuali calore adhibito temperare nimiam contractionem fibrarum , & praevenire coagulationem humorum , ut ita humores fluxiles servati reduci potuissent per venas, ne stagnando corrumperentur . Quam perverse igitur multi agunt Chirurgi applieantes ad ostium fracturas frigida , ex his di ctis facile colligi potest .
VIII. Ossa omnia nostri corporis, si excipiantur deiicis, sunt ubique te- .cta partibus mollioribus, in quibus demonstravimus h. a II., II. vali- - '':
diorem esse motum vitalem concitantem naturalem calorem , qui quoque deis Miscommunicatur ossi incluso , ut corpora calefacta inter se calorem communi- bus .eant. Talia ossa si fiant nuda , ob duplicem rationem serre non possunt frigus sed iuvantur actuali calore . Nam privantur non solum suo integumento calefaciente , verum etiam multa vasa os intrantia, quorum munus est con .servare motum vitalem in osse , abrumpuntur, ita privantur actione sua,
ut tale nudatum os semimortuum haberi possit , praecipue si simul perio-steo privetur. Ne igitur debilis restans in nudato osse motus vitalis frigore exstinguatur, & ne humores atque medulla concrescat, expedit actuali calore moderato istud os fovere. Haec observatio magni est usus in omnium os sum morbis, ne unquam ad ossa nuda applicemus actu stigida, neque nimis diu in renovatione deligationis moremur, & exponamus os aeri frigido : si vero usu os nudum est tenendum, uti in terebratione cranii, Prudentissimi Chirurgi semper curant, ut ambiens aer arte incalescat. IX. Ex textu fatis constat omnibus ulceribus conducere calida , sed inter ea enisi, maxime conveniunt Calida ulceribus capitis. Quod ulcera amant calida, ex iis α L, . quae diximus, facile deduci potest , quum pars ulcerata multa vasa habeat diffracta, & debiliorem motum vitalem, atque humores effluentes per calorem in fluore sint conservandi. Quamobrem autem id magis ulceribus capitis, quam aliarum partium conveniat, ex alio sonte est petendum . Non novimus loca e-
337쪽
gis MEDICINA HIP POCRAT ICA h. ais.
Tulcerata, quae ossibus propiora, quam ulcera in cranio, si his adhibentu e frigida, facile inde perieranium , M subiectum os potuisset laedi, quod minus verendum est in aliis partibus propterea in deligatione ulcerum capitis magis debemus evitare frigidi aeris attactum , quam in deligatione ulcerum aliarum partium . Ea qua ex X. Duplicem speciem morbi ex frigore nati proponit, in qua laudat Calidum, nempe mortificationem, & exulcerationem ex frigore. Huiusmodi uἡ ... morbi in nostris regionibus sunt frequentissimi hyemali tempore . In faeie exulinan- enim . manibus , & pedibus praecipue puerorum tubercula dura nascuntur , quae Perniones vocant , aut generantur livida sordida , & frigida ulcera , non recedentia nisi accedente solis aestivi calore. Quaecunque laudantur ad hos praeveniendos, & curandos morbos, nisi simul adferant Calorem actu tem, vel potentialem, nullius sunt momenti , quum frigus externum exstinguens motum vitalem in tali parte nuda, mortificationis, & exuIcerationis sit causa. Propterea medicamentum quodvis, modo simul adhibeatur artificialis calor, huiusmodi morbos fanat, & eo magis fi applicatum medicamentum lenem simul calefacientem virtutem habeat . Si vero nimis conet lietur parti calor, aegri ferre vix possunt dolorem, & pars profundius. mortificatur , quam si umsim adhibeatur . Quid autem fit agendum ita parte congelata exposuimus in Chirurgia repurgata nostra . N. I 2Sῖ- calidum XI. Qualem morbum intellexerunt Ueteres per Herpetem exedentem ex--nwui posuimus in Chirurgia Repurgata N. I 374. Ex quibus constat partem eam ., Her te tentatam sensim latius corrodi, & exulcerari per humorem acrem his , stat, corrodentem . ui si retinetur, stagnando sensim redditur acrior . Sed no- pudendo, latu est dignum, quod non absolute recenseat Herpetem quemcumque , sel ' qui exedit sedem , pudenda &C. Unde concludere possumus partes has ma-- ' gis exigere Calidum quatri morbus ipse . Hoc etiam quotidie experimur iis praxi omnibus morbis pudendorum utriusque sexus, & ani admodum conducere Calida . Ut si quis vellet uteri haemorrhagiam, vel mensium profluvium supprimere applicatis frigidis ad pudenda , ut consuevimus facere ad aliam haemorrhagiam compescendam, summum inde damnum esset exspectandum. Eo itaque magis si ipse morbus harum partium , ut est Herpes exedens , vetat aciu frigida. XII. Post recensionem partium, quae assiciuntur Herpete exedente , uno verbo voluit indicare applicata Calida non ita conducere morbo recensis , sed praecipue his partibus , ut constaret medicos , & chirurgos ad omnes
morbos harum partium semper debere applicare actu Calida, quum Calidum si Amicum , & Decretorium , id est hae partes iucundo sensu afficiuntur per Calida applicata, & commodum sentiunt, & si aliquis morbus in his partibus sit curandus, vix curari potest, nisi actu Calidae simul applicentur .
XIII. Quibus partibus Digidum sit inimi eum, & noxium superius Aph
ara , II. recensuimus; sed his addi possunt anus, pudenda, uterus, vesica , ex eadem ratione , quod partes hae debili motu vitali donatae sint. Verum insuper nullus est locus in toto corpore, ad quem tanta est humo- rum excretoriorum colluvies , quorum est uxus si cohibeatur per frigidum applicatum, iacile potest omnem illarum partium actionem suffocare.
338쪽
ai 6. T N his autem frigido uti oportet, unde sanguis erumpit, aut erupturus Q SL s i non super tua , sed circa haec, unde influit . Et quaecunque in
fammationes , aut flammei ardores ad rubrum, sanguineum colorem vergentes novi sanguine , super ipsos : nam inυeteratos nigroscit: e speias etiam non exuia ceratum juvat, quoniam exulceratum laedis.
IN potuisset adhiberi frigidum ad ullum inorbum curandum , hunc Aphorismum scripsit Auctor, in quo tres proponit morbos, quibus frigida sunt dis vi is adhibenda, & quidem cum tanto iudicio , ut mirari possimus, tune temporis sanguinis solis experimentis practicis eo usque pervenire potuisse scientiam medicam. V P II. Generalem regulam exhibet de frigidorum applicatione ad fanguinis fluxum cohibendum, quia per frigus minuitur motus vitalis propellens sanguinem,& ipsum sanguinem coagulat, quibus junms, ssii debet ille effluxus. Propterea si damnum sit verendum ex sanguinis fluxu, generaliter frigida sunt adhibenda , quae effluxum sistunt. In hac autem regula curationis generalis duo sunt observanda . Ne pars ipsa vetet frigidi applicationem, & ut applicetur ad locum convenientem . Primum ex praecedente Aphorismo tolligi potest, nam partes circa anum , & pudenda frigidi applicationem vetant, unde in mensium , &lochiorum profluvio, atque in haemorrhoidum fluxu nimio nunquam per se igida conamur sistere fluxum, sive actu fiat, sive instet. Alterum est, ut non immediate applicetur ad partem , quae sanguinem fundit, sed circa eam nude
influit . Si enim parti sanguinem landenti applicetur frigidum, id quidem
effluxum sanguinem coagulabit, sed non inhibebit affluxum novi sanguinis, unde tali in loco saepe ingens sanguinis copia colligitur: quod si vero frigidum applieetur ad arteriam ducentem sanguinem ad locum apertum , ut valeat temperare sanguinis impetum , & ad extremitatem istius arteriae coagulare, secure sistetur sanguinis fluxus, quia nihil novi adduci potest, unde innarium haemorrhagiis fronti adhibentur frigida, non vero ipsis naribus. III. Quam dissicile sit ex phaenomeno conspecto aptum adhibere auxilium, ly
illi norunt, qui cum studio diu exercuerunt praxin , nascuntur enim saepe milia phaenomena ex oppositis causis, ut inde idem phaenomenon diversam epiphi, exigat medelam . Ita in hoc Aphorismo laudat frigidi applicationem ad Inflammatione in , dum tamen experientia doceat per frigida applicata innam- matam partem vel abire in sphaceium , vel indurationem . Inde per circum- P. locutionem Auctor indicare voluit, se non intelligere veram inflammationem , quae incipit eunt Calore, Ardore, Colore , & Tumore, sed aliam speciem , quam vocat Epiphlogisma , seu incendiosa ad rubrum ti subcruentum ex recenti sanguine vergentia . Ex qua circumscriptione colligere debemus cutis ruinbedinem cum ardore subito natam sine tumore, & sine dolore, quae in Inflammatione adsunt. Neque haec conjuncta phaenomena lassiciunt, quoniam
in phthisicis, empyematicis, & scorbuticis saepissime observemus huiusmodi fugaces rubedines, & ardores praeprimis in facie, quae non sunt curandae RP-pli-
339쪽
gis MEDICINA HIPPOCRAT IC A Aph. et is
plicatione frigidi, quum id aere irritans , quod rubedinem , & incalestentiam facit, simula motu illo maiore subigatur, & nunquam abeat in suppurationem . Epiphlogisma autem morbus est constantior, & si perduret motus major, non raro transit in veram inuammationem, sed si per actu frigida motus , & calor ille maior compescatur , nihil periculi est exspectandum . Si vero tam diu duravit Epiphlogisma donec secerit tumorem, dolorem , & in sanguine ibidem retento lentorem , tunc frigida applicata con crescere faciunt sanguinem , ex quo concreto, & collecto pars fit nigra , &dein corrupta. In tali Epiphlogismate monet frigidum applicandum essὸ ad partem ipsam, quod in sanguinis profluvio vetaverat, quia motus maior in hoc non erat in parte ipsa, sed in adiacentibus; in illo autem pars ipsa motum maiorem habet, ad quem temperandum adhibentur frigida . Frigi a IV. Quid sit Erysipelas in Chirurgia repurgata N. I 418. exposuimus . Istulz: autem per signa externa ab Epiphlogismare dissicile decernitur , habetur e- - nim in utrisque rubedo & ardor, sed Erysipelati aliquis adest dolor, &ru-ἀi. bedo ad navedinem versens. Humor Erysipelas producens a veteribus diei tur biliosus, id est tenuis , si ponaceus, subpinguis . Tali in morbo monet tam diu adhibenda esse frigida donec si exulceratum Erysipelas. Hoc etiam hodie experimur in praxi, & non caret ratione, quum humor talis per frigus applicatum minus agitatum, & magis inera statum , multum amittat de sua ac redine: non tamen nimis diu debemus refrigerare, sed continuare donec naturalis calor & color redeat parti . Si vero destructa sint vasa, sormat speciem Herpetis h. ar 3. XI. in quo frigida sunt noxia, uti omnibus ulceribus h. at 3. II. L I B. U. APH. XXIV.
a II. , velut nix , glacies, pector; in m ea, tusses movent , sanguinis
x eruptiones , ac catarrhos luducunt.
Frigida, I. TErsatur auctor in exponendo usu & damno calidi & frigidi applicatis '' ti , & in praecedente tradidit usum frigidi applicati ; nune agere vultae summo frigore, & propterea exemplum ponit in nive & glacie, quia
.aii. a. hae Paulo majore calore liquescunt primo in aquam frigidissimam . Hodie coim stat experimentis thermometrorum maiorem gradum frigoris esse in nive, &glaeie quam in quavis aqua nuente. Propterea in hoc Aphorismo solummodo perpendendum quid faeiat frigoris gradus maior, quam qui reperitur in aqua frigidissima . De tanto gradu frigoris dicit eum inimicum esse pectori. Quoniam nos in septentrionalibus regionibus inhabitantes frequentia habemus nivis & glaciei experimenta , facile iudieare possumus , quid fit sentiendum de veritate huius sententiae. Non observatrius degentes in locis nive tectis vel gelu constrictis frequentius corripi pectoris morbis quam re liquis temporibus , imo in rigidissima tempestate Anni i74o. paucissimi morbis pectoris correpti fuere e quam ob rem posita ab auctore sententia non satis videtur veritati conoenire. Sed si rem penitius inspiciamus , veritas clarissime constabit. Auctor enim in hoc loco agit de usu, & damno frigidi, & calidi applicati. & nune pro exemplo adducit nivem, si glaciem Peerori applicatam , & tali in eam pronunciat ea pectori inimica esse . Hoe autem nostris ira regionibus raro instituitur experimentum , sed in calidioribus re gionibus, rabi Hippocrates habitavit erat in frequentiori usu ad temperandum
340쪽
nimium calorem. Inde hoc modo concipienda est sententia , si quis exea-leiactus fuerit , & tunc pectori applicat nivem vel glaciem ad te*peraudum calorem , id omnino damnosum est . Quare monet medicos istorum locorum ne imitentur illam malam consuetudinem . Aut si faciant, exspectare debent tussim , sanguinis ruptionem & catarrhos. II. Ut nos Auctoeis nostri scripta legentes intelligeremus qualia genera cuν μυ malorum pectoris observaverat Hipp. ab applicata nive vel glacie produ- dacta, citavit Tussim, Sanguinis eruptiones , & Catarrhos. Quali modo hi morbi ex tali causa nasci possint paucis videbimus. Tantum frigus peAori ..ipia' applicatum, ut est in Nive & Glacie, facile potest mucum in cryptis tra- omischeae & bronchiorum haerentem confirmgere, ut maneat inhaerens suis lacunis: hoc quoties fiat, quia tunc aliquid durum est in trachea, quod irritat, id debet pmritare Tussim . Sed quoniam tenacissime ille mucus eonis cretus adhaeret lateribus tracheae tussiendo difficile separari potest , & pr
pterea manebit iustis pertinax , quae iterata concussione violente tandem Tumpere saeiat vas cruentum in pulmonibus, quo generatur sanguinis eruptio seu haemopthysis. Idem frigus cohibendo naturalem ex pulmonibus ex- natationem facit , ut in vasculis & nervis exhalantibus humor stagnans aiserior factus mambranam bisnchiorum & la rigis impleat humore tenui, &fiigido, qui morbus vocatur eatarrhus Q. Aph. Mo. III. γ Hine toties non solum a nive vel glacie pectori applicata oritur Catarrhus , sed sere semper ab omni aere frigidiare accepto in corpore calido. Ita quidem n
his constat dictos morbos generari ab applicatione frigidi ad pee us, sed si
fimul inde deduci posset methodus medendi , praestantior esset observatio. Si quis Tussi vel Catarrho laborat, protinus confugiunt ad eclegmata : sed s perpendamus 4n hoc casu causam fuisse nimium isagus concrescens hum res in or ano respiratorio, & sorsan etiam sanguinem in extremis arteri xum, facile concipere possumus nihil praestantius esse quam fovere istas paristes vapore humido, & calido. uapropter egregium erit auxilium ad Tus. sm , & Catarrhum talem curandum, haurire ore aperto vaporem bullie tis aquae, & bibere potum pectoralem quantum ferri potest servidum
aextenuat, o dolorem solυit. Torpor enim modicus doloris βιυendi Dim habet. I. in Ontra consuetudinem nostram non possum hac in re Auctori consentire, st. - ut in praxi ad articulorum dolores α tumores. & contra dolores pod prieos & spasmata affunderem multam aquam frigidam , vel adhiberem frigida stupefaeientia ad sopiendos dolores, quum mihi experientia constet, talia attu- - se lisse praesens levamen , sed semper veritus sum humores in tumore stagnantes υ-νων ab aes uali Digida concretum iri, vel repelli ad nobiliora viscera I atque experientia didici a quodam agyrto applicatum suisse frigidum ad leniendum dolorem ῖτ'
podagricum eo esse 9u , mi in posterum articulus non potuerit moveri. Quamobrem Auctor esse nota , suadens iu torem Medicum , ut imitetur hanc curationem ad leniendos dolores. Scio quidem eum Hipp. aelu frigidis applicatis minui dolorem , sed scio fimul inde saepe magnum periculum suilla natum . Nam simis membrum ex combustione aolans demergat in frigida aqua, statim sentiet T i dolo