장음표시 사용
341쪽
, ab MEDICINA HIPPOCRATICA Aph. 118.
doloris levamen , verum quam Primum recalescere incipit, multo acrior erit desor & profundior eschara, quam si tiae quid non seeisset.
I. Mon est Hippocratis scopus in Aphorismis omnia eriteria alicujus reia uis sit 1 simul congerere , ut factitare solent Systematici scriptores, sed unam
Vi ma. alteramve sententiam absolute proferre , etiamsi aliis in circumstantiis omnino contraria inveniatur' quare non semper integram doctrinam alicu-jut rei in Aphorismis invenimus, sed plerumque partem duntaxat aliquam absolute positam . Ita in hoc loco rimatur aquae levitatem, ex eo quod cito calefiat & refrigeretur, sed propterea non negat aliis etiatri modis aquae levitatem inveniri non posse, perstateram vel reliqua tritica experimenta sneque propterea infert eam aquam magis minusve salubrem esse, uti quidam contendunt . Quare experimentis haec observatio physica est comprobanda vel resutanda . Illa docent corpora calefacta refrigerari communicando calorem ambientibus; itidem frigid1 i ncalescere, si ambientia sunt calidiora . Quo superficies tangens ceteris paribus est maior, eo promptior communicatio . Constat ergo quod ea corpora , quae maiorem habent superficiem cum eodem pondere , citius calorem & frigus immutent & tradant
ambientibus, quam quorum superficies est minor Ergo ad probandam levitatem lassicit citior communicatio caloris & frigoris, quum inde constet idem poradus in duobus diversis corporibus non habere eandem superficiem , & cujus superficies est major, istud corpus dicitur levius. Ad usum mediis Cum laudatur aquae levitas , non quod talis aqua semper sit saluberrima , sed ut plurimum , quoniam aqua semel vel bis destillata est levissima &tamen insalubris, & possunt putrefas ae exhalationes aquae mistae esse, quae tamen non augent aquae pondus specificum : sed quando aquae specifice redditur gravior , ut plurimum continet sales vel partes metallicas solutas, quae aquam usui humano insalubrem faciunt.
aro. Uibus autem bibendi appetentia nocita, iis valde stientibus, s obdormiverint, bonum .
Vari s o I. ' AEUlti homines noctu stiunt ex mala consuetudine; alii vero quia largio- ρα- a. 1V1 re coena, praeprimis alimentorum salitorum vel aromaticorum usi suere , aut largius biberunt, quod Graecis erat in Dequenti usu ; denique quidam ex quodam latente morbo aliquo chronico , omni nocte sitiunt: nam si quis morbo acuto laborat non sbium noctu sed etiam de die sitit. Ex his speciebo et conjicio Auctorem solummodo eam intelligere , quae oritur ex quodam morbo Chronico latente . nam si aliquis morbo manifesto laborasset, cum simul morbum nominasset. Neque perfectam fanitatem intelligit, quonia in isti noctu non sitiunt nisi ex errore comi aisso in diaeta , quae sitis nec bonum nec malum indicat , quum noctibus sequentibus non eontinuetur . Operae pretium ergo erιr ri. mari morbuin, qui sitim no lurnaem facit. Hodie observamus, homines crudit
342쪽
te humorum laborantes ex desectu virium , quae materia cruda aliquo modo vergit in corruptelam , noltu stire , quando nempe id corruptum ad os delatum sensu iri sitis inseri, quae tamen sitis non est placanda largiore po-
tu , ut fieri debet si quis sitiat ex humidi detectu .
II. Si quis conet pit praecedentem morbum, in quo vix videntur aegrota- ouano ore, intellectu facili .est hujus Aphori sint sensus. Nam qui no Ela valde sitiunt fu preex hac causa, signum est , tunc maxime praedominare corruptum crudum ex de-I
sectu virium natum. Quod si tunc illi multum bibunt noctu, magis onera-ris .
bunt corpus inutili copia aquae, & ita morbi causan potius augent opprimendo vires. Si autem superdormierint, bonum est, quia tunc non oneratur corpus multitudine ingesti & vires recuperantur per somnum. Interimeontinuata coetione in somno subigitur & emendatur id crudum , disponiturque ad insensibilem perspirationem , qua de iii dii ditur. Haec ergo observatio utilissima est valetudinariis noctu multum sitientibus, ut se , quantum ferre possint, abstineant a poratione nocturna. Hanc malam consuetudinem , non ignoro, multos alios abrogare ex Omnino alio principio , quod judicarent ab ingesto novo potu turbari coctionem , sed quoniam ea sententia passim a nobis est refutata, coe iovem in nobis non fieri ut in lebete ab igne supposito, non erit opus hanc retri repetere.
121. Ciustus aromatum muliebr a duc t . Sapius autem ad alia utilis esset, et O nisi eapitis gravitates induceret. I. Uod ex rebus exhalat, aeri permiscetur & ita applicatur naribus aliisque I partibus corporis, id vocatur suffitus: quaedam ex his sponte talem su situm praebent, ut omnia odora & olentia; alia autem igni injecta tantum durat. sumtum praebent, vel gratum vel stetidum , uti mastix , idccinum , myrrha&e. Hodie vero adjecto sale volatili, vel quaedam eum alcohole destillata , quae
aliter vix essent odora, pro suis tu inserviunt. Quia autem Hipp. mentionem facit de sumitu aromatum videtur intelligere omnia aromata, quae tunc temporis erant in usu , quorum in loco surrogari possunt hodierna quoque omnia Aromata, quae collecta inveniuntur in Libro filii nostri Davidis de Gorter de Materia Medica . Quae vel sponte, vel igni injecta sumum exhalant aromati eum . Ita Caryophyllus, Cinnamonum, Rosmarinus, Majorana sponte vel aquae ebullienti iniecta, sumtum praebent. Alia vero prunis ardentibus iniecta, uti myrrha , mastix , succinum , o libanum , benZoin & multa alia exhalant fumum aromaticum. Haec nunc Muliebria ducunt, id est menses vel lochia suppressa provocant, & quae in utero continentur ejiciunt. Quidam dubitant num naribus vel pudendis adhibenda sint. Litem de his non movebo ego sentio hoc in
loco intelligi debere sumtum applicatum pudendis , vel directione infundibuli inpudenda immissum . De omnibuς aromaticis constat corpori nostro applicatis facere calorem & motum maiorem tali in parte. Quod si itaque ope sumtus applicantur aromata pudendis mulierum, his quoque maiorem motum facere. ties vero in fibris uteri motus maior generatur, uterus quaecumque in se continet ejicit. Propterea sanguis in uteri cavo conclusus, vel & alia aliena in utero contenta eiiciuntur. Si vero menstruus sanguis in uteri vasis contentus, propter languidiorem in utero motum subsistat, quod saepe fit in me struis suppressis, hoc sumtu commotis fibris uteri, ille sanguis expelletur . Ex eadem ratione Veteres toties indiderunt pelsaria acria aromatica ad provocandos menses. Q O-- T t a niani
343쪽
,- MEDICINA HIP POCRATICA AM. art.
lle sumtus vel potest esse siccus vel humidus, cum Iudicio hoc vel istud est eligendum : nam si pudenda in muliebribus contentis simul cale-seunt & fieea sunt, eligendus est sussitus humidus, 3c tunc melius erit vaporem mollem & humidum applicare quam aromaticum . Si vero pudenda sunt frigidiora, & humidiora, quod saepe fit in mensibus suppressis, magis eonducit sumtum ficcum , & aromaticum applicare. Quom m hi sumtu sine discrimine omnia muliebria ducunt, cavendus est eorum usus in gravidis . ob periculum abortus. - . Ei adesis II.' Ut ampliorem usum huius Sumtus aromatum traderet, aldit ad alias ' quoque utilem esse, cum hac cautela, interdum simul inducere Capitis gravitatem Ex qua adjuncta cautela patet Auctorem hic veIte innuere vapo- pavitates rem vel sumum aromaticum exhalamem Interdum haurirI narIbus , ad multos morbos capitis , sed in usu horum debet selectus fieri aromatum , &etiam idiosyncrasia aegri vel aeprae est observanda, quoniam quidam sumtus aromatici simul inferunt capitis bravitates, atque quibusdam in hominibus unum aroma infert capiti molestiam, quod alteri adsert levamen, quod discrimen non ita observatur si lassitus adhibetur pudendis . Qui pe sumtus membranae pituitariae applicatus, suo stimulo allicit humores, & eneephalum in consensum trahit, sed humores hic alliciti non ita possint per hanet viam evacuari , quemadmodum ex utero , cuius orificium aperiri potest unde interdum fit, ob allicitos hamores versus encephalum , non potento evacuari . quod caput ita multitudine horum onustum aggravetur . H die vero loco horum Oequentius adhibentur sales volatiles, & atomMa
spirituosis soluta. LIB. V. A P H. XXIX.
222. C Rc nantes purganda , s turgeat materia , quadrimores, que ad septimum mensem , ha vero minus. Iumores tem o semores faetus ,
Ι. TDem aphorisinus haetur l. III. Sed ibi adducebatur scopoe me i standi, hic vero, quia Auctoris scopus est agere de morbis & curatione gravidarum, iae repetitio ejusdem sententiae tolerari potest . Sed propterea non erit opus repetere expositionem nostram allegato loco traditaem.
344쪽
Ι. Uaenam dieantur praegnantes seu in utero gerentes, superius exposui- curis bamus c. h. m. II. Et definitionem morbi Acuti dedimus in Comp. T. 33. XLVII. ubi praeprimis intelleximus Morbos acutos libriles perieulosos & minus periculosos. Galenus autem & alii ad hunc titulum eta H i. iam conserunt morbos sine febre, uti Apoplexiam, Epilepsiam, Convulsionem. Inde variae species morborum acutorum sunt, uti vehementes, febriles , essentiales, & symptomaticae , quae ex Innammatione vel Erysipelate particulari nascuntur ; hae omnes in hoc loco intelliguntur . Febres autem mitiores , ut ephemera , & quaedam ex intermittentibus, ad hanc prognosin reserri nequeunt, quoniam satis commode saepe a εravidis tolerantur. At Acuti Morbi fine febre , qui nimiam constrictionem iaciunt, uti Epi Iepsia & Convulso, vel cum motus exstinctione , uti Apoplexia , & Animi deliquium, nisi fini vehementes, non lethales sunt pronunciandi. Haec prognosis, ut sit certa & perspicua, exigit causarum expositionem , quae vel matri vel ktui sunt exitiales. Febres acutae essentiales & symptomaticae validissimam habent
circulationem per omnes arterias , & etiam per arterias uteri, quae sanguinem tradunt principiis venarum in placenta. Hae autem venae duntaxat arteriis uinteri sunt contiguae, & non cum iis concretae, unde facile fieri possit per eam vehementem circulationem , ut placentae venae a contactu eo depellantur, post quarum separationem situs a matre nihil amplius accipere potest, ita fit Privatus communione cum matre necessario moritur . Quas haec assignata causa non lassiceret, alia simul nascitur sttunt extinguens, nempe tanta fit humorum & sanguinis matris inversio per motum sebrilem, ut saepe ineptus reddatur ad nutriendum stium. Inde rarum est, si gravida tamina corripiatur febre acuta, ut non tandem abortiat. Ceterae species etiam non carent periculo , nam vehemens musculorum & etiam partium internarum convulsio ita interdum constringit ventrem vel forsan ipsum uterum , ut vel situs vi excludatur , vel placenta separetur ab gro , &dein sequatur abortus. Si vero in ap
plexia vel syncope omnis motus exstinguatur, dimitti potest placentae cohaesio, quae restitui nequit, dum tamina ad se redit. Haec autem species minus est lethalis, quam morbus acutus librilis, quum observetur in praxi, taminas gravia das saepe pati animi deliquia, & tamen situm sanum legitimo tempore parere .
I. Tos non solum in vestitu sed etiam in methodo medendi alias gentes cuρε-t- imitamur, non attendentes num fit ex ratione, vel malum vel bonum sortiatur effectum ; nam postquam in Gallia invaluerat mittendi sangui-nis consuetudo in graviὸis ad praeveniendum abortum , nos quoque in regione frigidiore degentes, earum gentium mores secuti sumus, adeo quidem, ut vix habeatur mulier gravida, quin curet fibi bis terve venam tundi, quo
Praedicant saeuiorem futurum partum, & multa alia bona. Quaedam autem
345쪽
a; 4 ME DIGINA HI PPOCRATICA Aph. in .
prudentiores suum consulunt Medicum domestic ri , vel Chirurgum , vel 'armacopolam . Hi prout magis minusque addim sunt phlebotomiae , vel suadent, vel dissuadent sine ullo discrimine in qua vis femina gravida venam
esse secanda trio ut ad hoc usque tempus as modum fluctuet quid sit agendum. Qui imperant venam secanda in esse, dicunt fanguinem menstruum gestationis tempore retentum venae sectione minuendum esse ne officiat. Alii autem contendunt stius nutrimentum detrahi & ita necari. Et ita incerta redditur
praxis. Si consulamus noli rum Auctorem satis patet, eum omnem venae sectionem interdicere . Antequam autem ejus sententiam perpendamus, praemonendum est , veteres ad heminam seu uncias decem duxisse sanguinem . Si ergo quiς rogaret an sc minae gravidae vena est s.canda, tunc omnino vetarem omnem sanguiniς missionem . Sed si quaeritur an non conduceret sanguinem mittere ad quatuor vel quinque uncias , ut hodie fit , absolute non potest negari vel concedi. Nam si sςmina non gravida copiosos solet evacuare menses , dum gravida fit, quoniam stius tenellus tantam copiam in incremen tum sui non possit convertere , ex abundantia relicta fieri potest abortus depulsa placenta r sed quae parcius purgantur , quoniam nullus est abundaniatiae timor , his per venae sectionem generatur desectus , & ita penuria alimenti abortit . Propterea priusquam prudens Medicus concedat phlebot m iam , ipsi constare debet tali in se mina tantam esse sanguinis abundantiam , quae placentam ab utero depellere potuisset. Sed in his non acquiescunt sciscitantes, si vena secetur , quarunt, num venae superiores vel inferiores sint secandae. Neque in hoc consentiunt Auctores, maxima tamen pars suadebit sectionem superiorum venarum , quam contendunt abortum impedire. Alii autem dicunt post factam venae sectionem aequabiliter totam nrassam este minutam , & propterea sine discrimine quamcumque vena aperiri pol se . Contra hoc autem inferre postumus, quia tempore venae se-Etionis aliquod est discrimen, fatius erit eam eligere venam , quae hoc tem re omnium minimam mutationem inducit, id est si fieri debet sanguinium imo, melius erit superiores quam inferiores venas aperire. i II. Sanguinis missionis ratio erat, minuere sanguinis quantitatem, ne a- hiandantia depelleret placentam . Si igitur tenellus foetus, qui parum nutrimenti capiebat, valuit persistere, sane nullus timor amplius superest scelum grandiorem, qui plus nutrimenti capit, depulsum Iri ab utero per sanguinis abundantiam . Satis itaque mirari nequeo quamobrem ita mala consue ludo invaluerit mitrendi sanguinem ita stante partu , quum In partu Ipso ρον
Ioelii a fluentia fatis copiosa fit exspectanda sanguinis evacuatio. Si ullum sit 1empus, in quo esset sanguinis missio vitanda , sane istud erit m quo inevitabilis sanguinis evacuatio si exspectanda , ut sit in partu . Inde his temporibus summa observatur puerperarum debilitas &pallor. Contendunt tamen sanguinis millione faciliorem fieri partum. Sed si in praxi perpendo distrimen inter istas, quibus vena est secta , 8c in qu bus omissa , sateor me servasse taminas , quarum vena non fuit secta , regularitar iacitius peperim, quam quae passae fuere sanguinis missionem.
346쪽
L I B. U. Α P H. XXXII. iis. M inieri sanguinem evomenti, menseruis erumpentibus , Iolutis fit. 2
Γ sibus per pudenda evacuatur quaedam sanguinis quantitas, qua evaeuatione restituitur aequilibrium inter sanguinis copiam & actiones moventes , ia. ' unde evacuatio haec vocatur menstruatio, menses , & catamenia, quae est ergo evacuatio naturalis hor. q. U. Si vero praeter solitum istud tempus haevia non emittitur in recensita si mina sanguis , talis mensium suppressione laborat : dc quando deinceps sponte emittitur sanguis, mensi uni eruptio proprie vocatur . Quare triensium eruptio designat antecelsisse Catamentorum suppressionem ex morbosa causa . Quando igitur accumulata fuit in corpore abundantia, quae ad aliquam partem serebλtur maiore impetu, his erumpentibus tollitur abundantia de reducitur impetus ad partem aliam.
quum . ita prognosi & curatione multum disserat, num sanguiς veniat ex Lu- mia cibus, pulmonibus, Sc ipso ventriculo. Qui fanguis in cavo ventriculi eoi lectu strui, nauseam creans&dein vomitum, proprie Vomitus Cruentus apis
pellari meretur , isque sanguis saepe est grumosus , quum ante ejectionem concrescere potuit in ventriculo , dc habet permista reliqua ventriculi contenta, ut ita a congeneribus facile distinguatur. III. Ex praemissis his iacile erit concludere hanc obseruationem practi eam cur m
ratione fundatam esse , atque interdum naturam aliquam evacuationem sup-vrimere alia evacuatione. Quippe tamina tempore suppressionis mensium sianciderit in vomitum cruentum, non facile liberabitur ab eo morbo manen- menseruistibus supprelIis mensibus, quum iam inarum corpora naturaliter generent ma- m π 'iorem sanguinis abundantiam , quae renovabit vomitum cruentum . Si vero tali in tamina menses erumpunt , duo stinui fiunt, quae compescent vomitum cruentum; fit enim per menses non solum ablatio quantitatis sanguinis, qui ventriculi vasa dilatabat uerum etiam dire lio impetus avertitur a ventriculo ad uterum , quominus ventriculi vasa distenduntur. Eodem etiam modo, sed minus secure per aliam haemorrhagiam Sc venat se Erionem sisteretur vomi-eus cruentus ; quia vero sanguinis missio simul non habet signum dire elio insad aliam partem , tam certe non compesceret Vomitum cruentum d neque venae sectio, neque quaevis alia haemorrhagia tam certe promitterent menstruatione in in ordinem redituram , quam promittitur erumpentibus mensibus, sine quibus is mina matura , neque graVida , neque lactans , vivere nequit fana . Ergo non solum solutio fit vomitus cruenti, sed promittit quoque integram sanitatem , quam non tam secure ex aliis evacuationibus sanguinis pollumus promittere. Hoc bonum observavit Auctor ex mensibus erumpentibus in vomitu cruento , & ulterius non concludit, 'uum sit mera simplex pramea ob. servatio : sed si perpendatur causa statutionis, haec regula ad alia ς quoque sanguinis evacuationes reserra potest , dc prae primis ad hae inoptysin , quae omnium periculosissima censetur propterea in flaminis haemoptoicis, ex mensibus erum Pentibus , sanitatem promisi Sc inulto tu naus periculum quam iii viris, qui hac naturali evacuatione carent. Dum ita in his natura nobis optimam de
347쪽
gas MEDICINA HIPPOCRATICA A . isti
monstret viam , medicns naturae minister hanc demonstratam viam debet ealis ea re , & potius per em menagoga tempore menstruationis conari in his faemiis nis reserare menses, quam Per iteratam Venae sectionem temperare vomitum cruentum, & simul supprimere menses .
προἰ, menstruis defetentibus, e naribus sanguinem fluere, bdinum.
r. Amis I. Enses ex tribus bis diversis causis deficiunt 1 Si iam in 1 aetati,
XL maturae ob morbum aliquem non landit stato tempore sanguinem, mensis talis desectus utplurimum vocatur mensum suppressio . a Si talis matura. fri iamina reddatur gravida, vel Iactans, in quo casu non eget alia succenturiata evacuatione sanguinis , h. 22 . . IJ Denique increscente aetate tandem deficiunt menses, quando nullis auxiliis sunt promovendi, quum post istud tempus aetatis si menses pergunt fluere , non amplius vocatur menstrua tio, sed haemorrhagia uteri, inter morbos recensenda: adeo ut eadem evaeuatio, quae ante istud tempus aetatis salubris erat, & summum erat signum sanitatis, nune vero post uane aetatem habeatur inter morbos . II. Si rimamur has tres causas, facile erit iudieare qualisnam mensum d semis si intelligendus . Nam quibus menses deficiunt ex causa morbosa, modo simul adst sanguinis abundantia, nam cum sanguinis defectu semper noeeret haemorrharia, his levamen fit si sanguis e naribus fluit, quum fluxus tollat illam abundantiam : an vero talis harinorrhagia bona fit dicenda vehementer dubito. Praesens quidem adsert levamen, sed eo obstinatiorem suppressionem faciet, ut quae faeminae saepe patiuntur haemorrhagiam narium , vel quae curant sibi pertundi venam , ut minuant symptomata ex sanguinis lapis Pressione nata , in posterum vix unquam ad ordinatum menstruorum fluxum redeunt, fine quo vix ulla femina matura sana vivit: quare hae ad evitandam praesentem molestiam se in maius malum praecipitant. Videtur inde patere sanguinem menstruum peiorem esse reliquo sanguine cum ejus evacua tione maneant sanae, sed fiunt valetudinariae per quamcumque aliam sanguinis evaeuationem . Eso vero puto differentiae hujus causam non consistere in maiori, vel minori sanguinis bonitate, quum demonstratum sit, sanguinem menstruum aeque sanum esse, quam qui aliunde educatur, & tenellum sce- tum ex hoc praecipue sanguine nutrimentum , & incrementum capere ; sed quod omnes naturales evacuationes non patiantur integre supprimi sine ullo damno , etiamsi aliqua artificialis, vel nonnaturalis succenturiata evacuatio habeatur . Altera causa ex graviditate , vel lactatione supprimens menses si faciat haemorrhagiam, semper damnum infert. Propterea concipiendum est Hippocrate in hoc Aphorismo intellexisse subsistentes menses ex aetate . Quae observatio hoc etiam tempore vera est: cui tam inae enim ex aetate subsistunt menses , huic, nisi alia fiat sanguinis evaeuatio, vel naturalis, vel artificialis, multi generantur morbi, quum natura consueta per tam longum tempus huic evacuationi, non patitur istatim supprimi . Uerum non perinde est , per quamcumque viam natura exitum quaerit, nam si faciat vel per vomitum, vel hae-moptysin , OX ratione harum partium , succenturiatam evacuationem , nOVos
morbos gera raret ex laesis organis. Sed quia haemorrhagia narium talem lar
348쪽
Aph. 116. HIPP. LIB. V. APH. XXXIV. O XYXV. insionem non adsert, bonum dici potest, ut aliquoties experti sumuς . Ratio autem cur bona censeatur illa haemorrhagia est , quod suppleat desemim sine subsequente lasione, ergo naturam possumus aemulari instituendo venae sectionem , quam alternis mensibus, & dein rarius instituere possumus .
L I B. U. APH. XXXIV. 141. M inieri in utero gerenti si alvus multum fluxerit, periculam ne abortiat. G.
I. R Luus multum fluit, si deponantur plura per anum , & per longius tem- , ιυ; pus, quam iudicare poisumus suppeditari posse ab alimentis assumtis: G, interdum enim accidit, ut quaedam recrementa collecta in intestino colo, uno gωπι ii sdie ejecta multum superent copiam ingestorum , sed talis evacuatio etiam in *mina gravida salubris est , quae liberat eorpus ab inutili sarcina ; haec exoneratio oriti, is non dicitur adium multum cluere; sed si praeter recrementa alimentorum, &feret humorum eo confluentium , & sine praegressa accumulatione , alvus per longum tempus multum egerit, tunc censetur multum fluere . Ergo in tali fluxu non solum rejiciuntur inutilia , sed etiaena humores utiles, vel qui inservissent praeparationi, vel nutritioni. Ita ergo privatur corpus mulieris gravidae utili suo humore, & inde redditur ineptius ad nutriendum foetum , ut monuimus in venae sectione. h. 224. , I. Ex hac non solum causa abortire potest detracto nutrititio, verum etiam quoniam intestinum rectum utero adjacet, quod in tali alvi fluxu continuo instigatur ad egerendum , uterus per consensum non
raro quoque disponitur ad elidendum id quod coneepit , seu disponitur ad
abortum faciendum . Quoniam duae illae cause disponunt ad Abortum , mirum est inde non frequentius fieri Abortum . Monemur itaque nos non debere fine summa necessitate dare purgans mulieribus pravidis, quibus frequens est alvus adstricta; sed si necessitas aucendi alvum in gravidis urget , solummodo alvum laxantia sunt propinanda , & tam parva dosi , sed tamen iteratis via cibus, ut duntaxat semel, aut bis ex medicamenti usu alvum deponant.
LIB. U. Α Ρ H. XXXV. et28. R inieri ab hysterica passume vexata, aut dissiculier parienti , sem '1V1 talio superveniens, bonum . I. Uum ipse Galenus optimus Hippocratis interpres fateatur obseuritatem V
esse in vocabulo υυακῶν , num denotet suffocationem uterinam, num uteri contenta post partum , num Omnes morbos uteri, non est mirum
quod firma doctrina adstrui non possit, Sternutationem prodesse , vel nocere. Concedendum est Literatoribus hoc vocabulum frequentissime fignificare Passi nem Hystericam , unde medici, & ipse Galenus multis verbis conantur adstruere, sternutationem prodesse hystericis. Si autem sensum Aphori sint in spieimus. multo magis conveniret per Hysteritum in hoc loco intelligere secundinas retentas: nam si uterus non valet expellere scelum , vel secundinas, bonum erit fisternutatio superveniat. Sed hysterica passio nihil commune habet cum partu. Quia vero noster seopus est usum medicum quaerere ex sententiis Hippocratis, non vero emendare lectionem , videbimus num sternutatio sit bona in Hysterica passione secundinis retentis, & partu difficili. murmII. Nullum invenio in tota praxi morbum difficilius definiendum quam eum, tio νο ε quem solent vocare Passionem Hystericam. ui enim hunc morbum ex sua cau- sim
349쪽
3,3 MEDICINA HIPPOCRATICA A . et 18.
a definire satagunt, contendunt semen muliebre corruptum esse , & suos halitus
sursum pellere ad fauces. Alii vero ipse in uterum accusant, quem putant adscendere ad fauces : Quia vero etiam ille morbus ante maturam aetatem obse
vatur, in vietis, mensium profluvio laborantibus, & in gravidis, imo etiam in virili sexu , & quoniam anatomica dissectio ad oculum demonstrat uterum adscendere non posse , patet clarissime hanc definitionem nullo modo determinare,& exprimere Passionem Hystericam : neque tiro Medicus inscius ex definitione data valeret sibi formare morbi ideam . Qui vero ad faciliorem intellectum ex phaenomenis visibilibus definiunt Passionem Hystericam , putant sufficere per interceptam respirationem hunc morbum cognitum facere , vel tam multa congerunt phaenomena aliis quoque morbis communia, ut vel exercitatus medicus vix
Perspicere valeat, quaenam fuit character istica signa passionis hystericae, & quia laysteri cum nomen adest , quod solis mulieribus est proprium, incerti haerent si
similia phaenomena etiam observantur in masculino sexu, inde coam fuere eundem morbuin in viris alio nomine appellare, propterea eum vocarunt suffoea tionem hypochondriacam: sed quoniam animis alte insedit opinio hunc inorbum nasci ex semine corrupto , iterum nova nascitur dissicultas, nuptos aeqv e quam innuptos hoc morbo tentari, & praecipue istos, qui seminis profluvio laborant, vel venere abutuntur . Ut igitur in posterutri constet, qualisnam morbus in utroque sexu vocetur Passo Hysterica, repudianda est omnis analogia vocis, &falsa praeconcepta opinio, & tradendus est aliquis morbus suis characteristicis signis definiendus, quem aptius vocare potuissemus Suffocationem Convulsivani, quoniam species est convulsionis, quae tandem frequentissime suffocationem imducit . In utroque sexu si in ventre inferiore sentiatur in voluntaria commotio convulsua, quae sensim sursu in vergit, in multis ac si globus adscenderet, &dein ad fauces veniens ita constringit fauces, ut impediatur deglutitio , &susso. cetur respiratio , haec coniuncta phaenomena vocant Passionem Hysteri ea me in graviori malo fauces in quemdam tumorem elevantur ; & inde compressis venis iugularibus tota sepe facies livet. In leviori malo mens manet constans, &membra non moventur convulsive . Uerum in graviori malo, ipsa actio mentis exstinguitur, atque vel cadunt simul in animi deliquium, vel convelluntur membra , uti in epilepsia . interdum vero mens manet constans, dum tamen membra Variis modis convulsione agitantur. Accedentia illa igitur symptomata duntaxat magnitudinem passionis hysteri eae denuntiant. Ex his phoenomenis nullo modo patet uterum esse affectum , & hoc etiam cadaverum inspectio confirmat , quoniam in hystericis passionibus suffocatis, & mortuis uterus suit inventus insons,& aeque sanus quam aliis sanissimis laminis , sed phenomen docent Convulsionem incipere in me senterio , & intestinis, propagari per ventriculum , & ce phagum ad pharyngem , cujus musculi una cum musculis laryngis tetanica constrictione contrahuntur : quod si illa convulsio tandem communicatur me ningibus, exstinguitur mentis actio, ita comprimitur cerebellum, ut non emittat Oi-xitus ad actionem cordis, & respirationis; vel si motus ille magis est inordinatus, membra externa convulsione epileptica exagitat. In tali nunc suffocatione hysterica nunquam in tota mea praxi potui observare sternutationem prolui si su , neque video quid boni adferret. Propterea malo credere in hoc loco intel-
igendas esse secundinas retentas .
III. Dum formatur in utero istus, quasdam dedit Deus partes auxiliatrices seu intermedias inter matrem , & foetum , quarum ope inter hara duo viventia corpora communis habetur vita , ea lege , ut tamen mater sine his vivere posse sit, sed foetus ante persectionem si iis peluetur, aut si partes auxiliatrices non
350쪽
foetus in suis organis est perfectus. Si vero foetus tandem orsana persecta acquisivit, quod raro fit ante septimum in ense iri a conceptu , patitur illam separati nem, & suam propriam vitam agere potest, eo tamen debiliorem quo eu conceptui propior, unde cadit falsa opinio istum octo mensium debiliorem esse quam septem mensium, quum debilitas dependeat a minus persectis organis ante ex- . . clusionem , quae octavo mense persectiora sunt quam mense septimo . An vero ihae partes auxiliatrices quoque vitales sint . vel mortuae , nullam apud auctores invenio mentionem . Si vero perpendimus impedimenta circulationis a matre per placentam , laniculum umbilicalem intortum longissimum ad istum , a que vicissim ex istu debilissimo per easdem partes ad matrem , fateor me concipere
non posse sine vitali actione propellente sanguinem in his partibus, fieri posse
communem circulationem . sed si concedimus his partibus actionem vitalem, quam Deus noluit ultra novem menses durare in generatione hominis, egregie, & clarissime multa obscurissima in generationis negotio explicari possunt. Cur nempe foetus cogatur nono mense in lucem prodire R Cur mola formari postit, si in principio impraegnationis moriatur embryon δ & multa alia , quae non sunt huius loci exponere , sed indicare volui multa obscura ex doctrina haelucem mutuare posse . Si igitur contingat, ut Secundae hae maneant in utero post partum , adstruit Auctor bonum es e si superveniat sternutatio. Hς secunde vel sunt partes firmae , uti placenta, membranae,& funiculus umbilicatis, quae partes proprie dicuntur secundae ; vel sunt humores, nempe sanguis qui fluit ex lateribus uteri, & ex abrupta placenta , qui sanguis Lochiorum nomine venit. Forsan Hipp. ad partes non soluiri firmas, sed & sanguinem retentum significandum , dixit ἰυρικῶν , in quo casu salutare est si superveniat sternutatior nam si euncta haec post partum retinentur, signum est orificium uteri esse clausum ,
quod ut aperiatur, sternutatio violenter contrahens ventris musculos multum valere potest, quoniam talis puerpera ex voluntate non valeat tantam ventri qeonstrictionem facere, ut fit in sternutamento quae aperiret orificium uteri elausum.
IV. Qui existimaret in omni partu dissiciliore conducere sternutamentum, inde veli et adhiberi sternutatoria ad facilitandum partum, multa damna inferret sua praepostera medelas nam si ob situm alienum istus dissicile parios, Misistis.
mater, a concussione sternutationis maius ii Huceretur impedimentum , truderetur enim istus in tantas angustias, ex quibus postea nulla manuum ope ex
tricari potuisset. Sed si istus legitimo modo fuerit locatus, & propterea non parit, quod conamina parturiendi non lassiciant ad dilatandum uteri orificium, & elidendum istum , sternutatio superveniens, majori conamine contrahens abdominis musculos valuit in quibusdam parturientibus extrudere istum. Tali etiam in casu conduceret sternutatorium admovere naribus. V u ZLIB.