장음표시 사용
351쪽
a19. R π Gier. menses decolores , nec eodem semper mori, o tempore pi - 1 Ux deuntes, purgationem indicant esse necesariam .inisse, Ι. TN omni sanguine sano efi color ruber , qui post concretionem & ex Geotam I siccationem magis in nigredinem vergit, simulque inest prompta con-r, ...., cretio dum stagnat s quotiescunque minuitur in sanguine rubedo , simul a- 'mittit aliquo modo eam potentiam conerescendi. Hanc rubedinem acquirit satis valida vitae actione ς quare omnibus in debilibus sanguis minus rutae est & pallescens. Si huiusnodi sanguis evacuatur per pudenda in Demina matura, fluxum illum menses decolores vocant quando statis temporibus redit, & iterum cessat. Si autem fere continuo stillat liquor albicans , ille
morbus vocatur fluor albus. Constat ex dictis menses decolores arguere altionem vitae debiliorem, & praesentiam cacochymiae . Ah, II. Menses ratione temporis quo fluunt, & ratione quantitatis possunt fieri ηονῶ - inordinati. Regularis fluxus est singulis mensibus, quando per unum, duos, tresve dies sanguis ille evaeuatur ad certam quantitatem, non omnibus sinminis aequalem . Si vero idem tempus periodi servent, sive sit longius, sive sit brevius, &si istis temporibus aequalis sere copia emittatur , menses dicuntur regulares: sed qui vel in tempore vel in quantitate variant, inordinativolantur. Ita fiunt inordinati ob aliquam morbosam caucam , plerumque ex cacochymia, quae ex debilitate virium nascitur . cur inm- III. Coniunxit duo signa mensium, ut inde sermaret indicationem ducendis D- alvum ea ratione , quoniam unum ex his potuisset ex variis causis nasci, qdae omnes, non exigerent purgationem : ita in hystericis saepe fiunt menses inordina- Hetatis ii, qui tamen non egent purgatione . Sed quando decolores sunt & in tempordinem imi atque copia simul variant, pro certo accipi potest cacochymiaru simul esse in
- - ,, I. T Neer multas corporis parte; mirabilem esse consensum , quem non P Ω
primis viis, quae sui eliminatione eget. Itaque magis ut signum purgationis tales censentur menses quam quod ipsi menses decolores curarentur purgantibus . Quippe sanguis pallidior non recuperat colorem per purgans , neque purgans vis Iet errantes menses redigere in ordinem . Sed quoniam horum causa est cac Chymia , purgans requiritur ad eliminandam illam . Non tamen praeciperem aliquoties iacere alvum, maiorem enim induceret debilitatem , sed postquam Corpus a cacochymia est liberatum, satius erit corporis vires firmare robo Tantibus , Ne nova generetur cacochymia , quae mensium ordinem turbat ,
& pallidiorem producit sanguinem . L I B. V. APH. XXXVII. 23o. Gieri in utero gerenti s mxmmae ex improviso graciles fiant , abom
352쪽
III. & ia . IU. indicavimus. Sed maximus & mirabilis Consensus obse
vatur inter Mammas & Uterum, etiamsi partes eae admodum distent. Facile concipitur cur inter lumbos, intestinum rectum & vesicam, propter nexum membranarum , Consensus habetur cum Utero , verum quoniam intee mammas & uterum non inveniunt talem membranarum nexum , multis medicis magnam dissicultatem peperit mediam partem Consensum facientem i venire . Galenus posuit venas, hodierni assignant arterias. Fateor, nisi De
qoentissime in gravidis, Iactantibus, & morbis uteri & mammarum fuisset deis tectus Consensus, nemo anatomicorum & physiologicorum , ex inventa fabrica ,& experimentis hydraulicis vel mechanicis unquam detexisset hunc mirabilem Consensum : sed post eum detectum quaesiverunt id quod Consensum faceret. Hinc sorsan neoterici auctoritate Galeni & aliorum ducti substituerunt arterias
loco venarum, quae Consensum facerent. Sed si per experimenta in vi venistibus tentemus inter arterias ab eodem trunco venientes rimari Consensum , eum nullibi talem invenimus, nam ex affecta arteria unius manus altera non
consentit , neque consensus inter arterias utriusque pedis detegitur, etiamsi maior sit communis origo inter istas arterias , quam quae detegitur inter arterias uterinas & mammarias. Quare mihi verisimile videtur, arterias magis excogitatas esse ad Consensum explicaudum , ut aliquid dicerent, quam quod si vera animi sententia eorum, qui hanc promulgarunt sententiam , cum nemo suerit, qui inter fauces titillatas & musculos abdominis vomitum facientes, vel qui inter membranam internam narium titillatam & musculos respirationis sternutamentum facientes , ausus suit eum Consensum ex anasto- mosibus vel ramificationibus arteriarum deducere . Quare fateri debemus latitare aliquod arcanum, quod Deus locavit inter quasdam nostri corporis viventis actiones . Et quoniam uterus & mammae in eandem rem perficiendam tendunt, nempe ad generationem & nutritionem prolis, non est mirandum inter functiones has maiorem esse societatem quam inter reliquas. Dum enim matura redditur virgo, quando ovaria incipiunt formare ova impraegnationi apta, mammae quoque sororiant. Et dum mulier facta est gravida, sensim cum increscente foetu tument non solum mammae, sed lac stillare incipiunt, ut post partum promptum sit organum , quod infanti lac praebere potest. Hoc
observatu est mirabile, quod tempore eo non mutetur mammarum structura aut cursus vasorum , sed quod solummodo earum adtio mutetur, quae mairimae aliter nunquam praebuissent lac , nunc vero ex sua actione mutata satis copiosum Iae eonficiant & emittant. Sed si hanc mutationem actionis conseramus cum reliquis actionibus generationis, nihil arcani involvit. Nam ante mat ritatem tam in viris quam mulieribus organa genitalia eandem habent fabricam, sed graciliorem , sensim vero ad maturitatem accedentia redduntur maiora, tu gidiora , & generant semen & ova prolifica : tandem vero in vietis, licet structura organorum non mutetur, hae tamen partes sensim exarescunt& generatur naturalis sterilitas. Idem quoque statuendum mihi videtur inter Mammas & Uterum, dum enim uterus saetus est praegnas , sensim roborari actione Mammarum , ut requisito tempore in se confictant lac proli praebendum . Si quis autem quaerit quas partes intermedias assignarem hunc Consensum
facientes, nullam huic negotio aptiorem agnosceretri quam vervos, quorum
mirabilis consensus multis etiam in morbis observatur, ut tradidi in Comp. T. I 7. XXX. ad XXXIV. II. Praeter motum animalem ex Voluntate, Vitalem Perpetuum, &-c. is,is. cularem in quibusdatri organis, uti in ventriculo & intestinis, quaedam alia is reiis
motus species in nostro corpore vivente detegitur, qui solummodo ob certam
353쪽
; , MEDICINA HIPPOCRATICA Aph. 23o.
causato agentem se exercet. U. G. non est in voluntate nostra constringere dilatare oculi pupillam, vel movere lentem per ligamentum ciliare, sed ob itiis haeae actio se accommodat visui, in tenebris enim etiam contra nostram vo- - luntatem pupilla se dilatat, verum contrahitur in clariore luce. Haec in o μ' xime in partibus genitalibus observatur, quae ex Voluntate neque rigent neque saccescunt . Neque Demina parturiens conatum parturiendi cohibere potest. Ita etiam mammae sensim magis turgent increscente utero . Sed si
interim uteri actio debilitetur , simul ob summum consensum debilioe fit Mammarum actio, uti post seminis ejectionem detumescunt corpora spongiosa . Si ergo mammae in gravidis subito gracilescunt, huius detumescentiae causa in ipsis Mammis non est quaerenda, sed in eo organo debilitato, quod antea valens per Consensum turgere iaciebat Mammas . Ergo signum est uteri actionem esse debilitatam. Ouae talis si fiat , vel quod stius in utero moriatur, vel quod placenta ab utero fuerit debilitata, necesse erit, ut post paucoς dies ejiciatur scelus, qualem abortum nullis auxiliis praevenire pos
23r. T inieri in utero gerenti si altera mamma pracilis fiat gemellas eestaminti, alterutrum abortit. Et, s quidem dextra gracilis fat, marem ses uero suifra , foeminam .
- .u. I. T Eteres sectione reliquorum animalium in structura uteri ad inoduli rejure ge- V decepti, existimantes uterum constare multis cellulis, vel etiam duo- meturum bus receptaculis seu cornu bus, facile concipiebant alterutrum gemellorum abo-.ι. ,.- riri posse . Postquam autem in feminis detexerant neoterici uterum intus unis reis. Cam habere eavitatem, inter quos quidam fuere existimantes gemellos eadelix includi membrana, & eommunem habere placentam , negarunt abortum fieri posse , altero servato . Ego vero in quadam honestis lima matrona observavi a- rtum , quae matrona post tres vel quatuor menses parturiit gemellos: quarza tribus fietibus suit gravida, quorum unus ante legitimum tempus per abor tum periit, duo reliqui gemelli persecti in lucem prodierunt viventes. Ergo certum est alterutrum gemellorum abortiri posse. Sed inde non constat uterum mulierum constare multis loculis distinctis, ut in quibusdam quadrupedibus. Verum constat gemellos non habere communem placentam , neque in eadem membrana concludi. Uterus quidem unam communem habet cavitatem, sed regu- Iariter unusquisque scelus, si plures simul sint in utero, suam propriam habet membranam & placentam; interdum autem tali in casu placentae illa in ter se concrescunt, in quo easu necesse est , ut eodem partu gemelli prodeant . Aliter autem qui proximus adjacet uteri orificio abortiri potest relicto altero. - --,' . Rarissima sunt exempla feminam gemellis gravidam alterutrum abomaestile- tire i sorsan Hippocr. talem vidit abortum semel aut bis, & in iis observavi es m Mammam dextram gracilem factam antecelsisse, dum elidebatur mas, sed Gnistram , dum femi na . Inde sorsan iudicavit hoc perpetuum esse, quum exm .er tia se tione quadrupedum constabat uterum habere duo cornua . Hanc igitur serim utiam posteritati reliquit, quae magnam habens in verbis huius Senis au-ςtoritatem , non dubitavit eandem amplecti. Si vero ipsa experimqn con sui
354쪽
sulamus, nihil certi in hac observatione detegimus; quare non amplius hoe praesagium Mammae gracilescentis inter certa prognostica tenendum . Et quamvis verum esset praesagium , nulla propterea in arte Medica utilitas, nam sive marem , sive siminam abortiat, par esset periculum, & nulla differentia medelae.
a32. C I mul er quae nec praegnans es, nec peperit , Iac habeat , ei menserua. O defecerunt.
I. Tiamsi lac liquor sit visibilis, qui patiatur experimentis examinari , & L- ρον ἐl a constanti lege in omnibus vivi paris animalibus post partum generatur in Mammis, est tamen inter Auctores Medicos magnum dissidi uiri , quinam sit humor . Quidam enim dicunt esse chylum per dusium thoraci cum ad Mammas delatum: alii statuum esse chylum cum sanguine ad Mammas delatum & dein separatu iri: nonnulli contendunt esse sanguinem per Mammas in Iac conversum: denique sunt, qui Lac & Pus eundem humorem faciunt. Nos non immorabimur aliorum sententiis ponderandis & resutandis, duntaxat exagitaturi quς vera sunt& ad scopum medicum pertinent, ex quibus demonstratis cetera facile corruent. Lac est humor admodum heterogeneus , nutritioni aptissimus , secretus & confectus in Mammis & dein emissus. Neque ipse chylus est, neque sanguis, quum stagnans praebeat butyrum , & coagulatum sermet caseum , quae proprietates neque in chylo neque in sanguine observantur . Est ergo liquor particularis in animali corpore. Si autem lactis originem spectamus, Proxima materia, ex qua formatur, est chylus , qui ulteriore actione corporis est elaboratus, &tandem ad Mammas ductus, ad maiorem persectionem deducitur , , a reliqua mali a sanguinis segregatur , cum liquor ulterius in Mammis Iactantium consectus & emissus post longam inediam, dum nihil amplius restet in corpore chyli, amittat naturales lactis dotes, & infans eum liquorem ablio reat , atque quaedam proprietates astum torum , quae amone corporis viventis non facile subiguntur & exstinguuntur, in lacte etiam detegantur . Hoc .e cificum est in lacte, quod contineat etiam materiem nutrititiam & corpori utilem , dum vero reliqui humores, qui excernuntur in sanitate , sint co pori inutiles . Sed hoc mirabile est in omni humore qui generationi inseruit: nam ipse sanguis menstruus, & semen virile non est humor inutilis. II. Omni igitur tempore & in utroque sexu praesens est Lactis materia, quum L,m,chylus in primis viis natus, in sanguinem delatus, ibi ulterius elaboratus iuve- omuis. niatur : non tamen omni tempore & in utroque sexu invenitur lac separatum, &per Mammas emillam , sed regulariter in puerperis, in quibus etiam per longum tempus ea continuatur lastis generatio & e missio . Interdum autem quihusdam puerperibus nulla sequitur Lactis confectio . Observatum quoque fuit facta frequenti Mammarum suctione, sine praegresso partu , Mammas lac prae- huisse ; imo in quibusdam viris, sed rarissima sunt exempla: verum in recens
natorum Mammis aliquid lacti simile saepe invenitur, quod ab obstetricibus
exprimitur, ne mam miliarum durum relinqueret tumorem . Quod autem regulariter in fine gestationis 8c in puerperio generetur lac, id demonstrat, quod Mammarum glandulae, si ita liceat vocare Mammarum fabricam, in puerperis aequirant actionem seu motum , quem antea non habuere , quo materies chylosa in communi massa sanguinis consecta, in mammis ulterius
ad persectionein deducitur, & a reliqua massa separatur. Ergo ad inquiren Mam lactis generationem duntaxat est assignanda causa , quae hunc motum in
355쪽
3M MEDICINA HI P POCRATICA Aph. 23et.
in mammis producit. Illa causa manifesta est, nam postquam uterus sensim major est factus & robustior, si partes auxiliatrices saetus incipiunt mori ,
vel ab utero separantur , uterus non amplius valens consectum humorem tradere silui, Mammas in consensum trahit, earumque actionem instigat,
quae tunc in principio conficiunt Colostrum, sed cessante instigatione uteri, sua continuata amone purum lac conficiunt & emittunt. Observavi in taminis robustissimis, quae toto gestationis tempore suere lactantes , quod tamen post partum praebebant Colostrum , certo indicio colostrum non se mari ex materia pinguiore retenta, sed speciali instigatione uteri, seu speciali uteri actione ad Mammas delata. III. Ad lactis generationem in Mammis non lassicere ut abundaret sanguis vel chylus in eorpore demonstravimus, sed insuper generari debere motum seu actionem in Mammis particularem , quae allatum chylum cum san uine ulterius in naturam lactis commutet, & a reliqua massa segreget: inde sulfio Mamma- rum frequens hunc motum suscitans , tandem Lactis generationem produxit, &stinina lactans continuata suctione pergit generare lae; sed sensim minuta su-ctione , donec cessaverit haec actio , sine incommodo evanescit lactis generatio. Inde non omnis mensium suppressio lactis generationem producit, neque falsa graviditas lac praebet Mammis, quum uterus morbosus non valeat sanam illam,& vegetam in Mammis per consensum concitare actionem ; etiamsi chyli abundantia habeatur in corpore, sine hoc motu non fit eius conversio in lac, neque segregatio a reliqua massa sanguinis. Ex quibus omnibus concludere possumus ad lactis generationem requiri materiem productioni Lactis aptam , atque motum Mammarum particularem , & sive hoc , sive istud deficiat, non formari Lae. Si ergo menses deficiunt, generatur quidem abundantia humoris, sed si simul uterus morbo afficiatur, non generatur illa requisita actio : verum si inmensibus retentis uteri actio reddatur robustior , quod interdum fit, tali in casu Mammae in se lae generare possunt. Quod autem in menstruantibus non generetur regulariter lac , inde est quia Lactis materia aliunde evacuatur. Novi tamen laminas, quibus omni tempore erat lac in Mammis, etiamsi menstrua ordinate fluebant; hae etiam in graviditate & lactantes menstrua sundebant, sederant admodum succulentae & plethoricae. Nunquam autem lac in Mammis observavi, nisi praecesserat partus, quo haec actio Mammarum fuerat concitata, nunquam vero in virginibus, nisi subsistant menses. Egregium ergo est signum si Virgo celat partum, ad detegendum an partus praecesserit, quia rarissimum sne partu praegresso Mammas generare lac.
356쪽
ΗI P P. LIB. V. AP H. XL. oe XLI. 343 LIB. V. A P H. XL.
233. quibus in mammas sanguis convertitur , infantam signi- E GI. T Andem sententiam habet H. a. II. sed in masculino, Hippoera. a.
tes, unde patet non solum mulieribus, Verum etiam viris maniam ista pia praesagiri ex sanguinis conversione ad mammas. Ut formetur praesagium ex diur- οphaenomenis, certe constare debet , quodnam istud sit, ex quo praesagiumst petendum: verum non satis constat quid si sanguinis conversio aut col- .alectio in mammas. Si incommuni significatione haec accipiatur phrasis, de- M. notaret sanguinem ad mammas ferri maiore impetu quam ad alias partes ,& per mammas libere meare non posse, unde fieret mammarum tumor, rubor, ardor , dolor, pulsatio et ex quibus conspectis signis praediceremugManiam, id est Delirium vehemens & constans . Nullus ὸubito, quin Auinctor noster post illa signa circa mammas observaverit maniam iuisse seeutatam, & propterea hanc observationem transtulerit in praesagium . Sed haud credo sepe fuisse observatum, quum ego in tota mea Praxi nunquam hoci observare potuerim : neque convenit aliis legibus, quas in consensu & meistastasi morborum observamus. Inter mammas enim, & cerebrum vix ullus consensus, saepe dirissimos mammarum dolores, tumores, inflammationes,& eaneros tramivi, sed nunquam inde secuta suit mania, neque metasta ss morborum ad mammas maniam intulit . Hoc autem contingere potes in morbis mammarum , ut in aliarum partium morbis, quod acris materia in mammis nata a sanguine recepta ad cerebrum delata maniam inserat . vel quod corpora valde mobilia nimio dolore mammarum eommota in maniam praecipitent , sed ex rarissimis his exemplis & nihil speetale a reliquis partibus habentibus, non possumus formare praesagium . Quare credo Auctorem nostrum , dum observaverit ea signa circa mammas. & deicimaniam, sorsan iudicatse haec signa praebuilla causam maniae sequentis , dum quivis alius morbus interim maniam induxisset . Hoc etiam fallere potest exercitatissimos in arte medica, & fateor me non semel tali modo delusum fuisse, si aeger binis morbis laborabat , quorum alter latens quaedam symptomata inducat, quae ex morbo manifesto vix oriri potuere.
234. CI seire vel x an mulier conceperἰt, dormisura aquam mulsam prost nato, re a io si ventris tormina eam corripuerint, concepit, sin minus, non concepit.
I. CI lamina gravida fuerit per quatuor vel quinque menses, ut foetus se uerato in D movens, uteri & mammarum tumescentia certa praebeant indicia im- Praegnationis, non est opus periculum facere per melicratum , num seminam'. fit gravida: sed primis gestationis mensibus utile foret hoc detegere posita , ne gnoscere
357쪽
a s MEDICINA HIPPOCRATICA Aph. 134.
tempore eo darentur eminen Agoga , Vel purgantia sortiora , quibus procuratur abortus . Propterea sedulo Omnia pertentarunt medici , num pol Ient primis mensibus graviditatem detegere . Inter experimenta erat Melicratum vesipertino tempore datum , sed non additur hujus ingerendi quantitas; neque praeparandi modus, an ex aqua & melle vel crudo vel cocto, an aniso, vel cumino adiecto , an ex melle cum lacte, dein an post cinnam, an vero in- comatae mulieri sit dandum, quae o irinia praescienda erant, antequam aliquid certi ex melicrato ad definiendam graviditatem potuisset hauriri. Denique quaedam mulieres hystericae vel mobilitate laborantes, etiamsi non sint gravidae, sed huic potioni non assuetae, in ventris tormina inciderent. Ex quibus omnibus clarissime patet admodum incertum elle experimentum , ut inde concluderemus, num scemina primis mensibus esset gravida aut non . Quamvis quotidie examinari possint signa graviditatis, tamen ad hoc usque tempus, etiam in mulieribus multorum liberorum matribus, tam incerta & dubia habentur , ut primis mensibus non nisi per conjecturas detegere valeant graviditatem. Inter certissima inveni in mulieribus canis , quae regulares habent menses, mensium suppressionem fine causa manifesta , dum interim sinulreddant urinam sanam : nam quoties non ex impraegnatione menses subs stunt, urina sanitatis notam non servat, sed aliquod signum morbi latentis solet praebere, quum sanguis morbose detentus aequilibrium destruens, aliqua labe inficiat urinam : sed retentus ex graviditate, in incrementum foetus cedens, non ita destruat aequilibrium . Si vero , ante impraegnationem , illa sarmina aliquo morta laboraverit, hoc signum etiam est incertum. Ruae mulieres etiam gravidae menses fundunt, non possiant cognoscere graviditatem, nisi quod menses pauciores fluant quam antea . Idem quoque sentiendum in laetantibus, hae etaim experiuntur lac minus copiosim penerari , dum latri eticanae maneant. Reliqua signa , uti appetitus alienus, nausea , vomitus, in ordinatus motus in ventre , anomala sunt, & aeque vexant mulieres mensium
suppressione laborantes, quam gravidas, & saepe magis. Invaluit apud mulierculas, medi eos vilere posse ex urina, num faemina sit gravida, & medicus ex inspecta urina saepe verum pronunciat praesagium , quoniam ex duobus facile est sorte fortuna conjicere verum. Sed si tamen fine fallacia praesagium sit faciendum ex urina de graviditate , id paucis medicis est datum , Minulti mediet vili pendentes urinae inspectionem , omnino irrident hoc signum . Ego autem saepius fine fallacia, tam in honestis matronis nuptis, quam iri virginibus corruptis ex urinae inspectione praedixi graviditatem . Quia vero illa uromantia nihil areani in se continet, & aliis quoque usui esse potest ,
meam tradam methodum. Si honesta matrona nupta urinam inspiciendam praebet, dubitans an per duos tresve menses sit gravida, & invenio urinam in omnibus fgnis sanam, percunctor an ante istud tempus regulares habuerit menses, & an in praesenti ceteroquin sit sana, praeterea an aliquas m OrIO-nes in ventre inordinatas sentiat, & ventriculi aliena appetentia, vel nausea laboret; quod si annuat, pronuntio esse gravidam , ex hoc principio, quoniam aliter reddidisset urinam morbosam : fi vero dicat se inordinata solere menstrua habere, & nune subsistere integre, atque reddere urina iri morbosam , nihil certi de impraegnatione dicere valeo ; quum tam in gravidis quam non gravidis morbosa possit reddi urina . Verum si quis pro virgina Corrupta adierat urinam , ut videamus num sit gravida , prudentissime debemus agere, semper rogandum per quot menses substiterint menstrua, an primis mensibus suppressionis graviora vel leviora aderant symptomata . Quod si
reponat percuneratri symptomata fuisse graviora , seu sim quidem minor' α
358쪽
mitiora fieri, sed plane non evanescere, & propterea auxilium petere, ut integre liberetur, dum interi in habeatur urina sana, nunquam me sesellit,
quin talis virgo suerit gravida . Si tune a nobis exigunt Eminenagogum , ut dueantur menses, de quorum suppressione prim rie conqueruntur, tau quam tale quid dandum eli, & tamen medicamentum aliquod non est denegandum , quia aliter adiret sorsan alium medicum minus peritum uel pharmacopolam , qui ipsi daret petitum sorte em menagogum, & ita procuraret infandum abortum . Tali igitur in casu semper aliquod propinandum medicamentum roborans , quod sedulo moneo hauriendum esse per mensem integrum : quia vero raro tales virgines defloratae ante tertium mensem suspicantur se gravidas esse, usu huius medicamenti, ad istud te misPus gestationis perveniunt, ut motum scelus sentiant, & venter ipsis visibiliter tumere incipiat, quando non amplius medicamentum ecbolicum exposcere audent. Iuniores ergo medicos moneo, ne ita prompti sint in praescribendis em menagogis, quamvis a virginibus postulentur; sed ut semper secundum dictam methodum prius investigent, num talis virgo sit gravida , ne sua praepostera exhibitione petiti medicamenti abortum faciant, quod a nobis non minus, quam infanticidium tenetur. At honeste fallere debemus virginem deflorata in ecbolicum a nobis exigentem , & ptaevenire ne malevolorum auxilia sibi comparet.
L I B. U. A P H. XLII. 233. J II lier praegnans , si quidem marem gestat, bene murata es o si fae-
I. Uae observationibus , vel experimentis obviis demonstrari possunt,
non erit opus auctoritate comprobare. Nostro tempore seque quam olim mulieres marem , & scit mellam utero gerunt sed ad praedicendum num paritura sit marem, vel foemellam, hodie tam parum constat ac olim . Quare constat nulla certa esse criteria i ex quibus aliquid coniicere possumus in gravida , qualis sexus contineatur in utero . Posuit autem Hippocrates gravidam coloratiorem esse si marem gerat in utero. Hanc sententiam, quae nullis nititur experimentis, sed quadam recepta opinione, mares tarmellis robustiores esse , paucis ponderabimus. Faciei color dependet a liquore colorato per vasa facie I fluente , cum ipsa vasa omni colore careant. Quod si sanguis, & lympha per haec vata circulantia sana sint, facies bene colorata erit; sed in cacochymiam conversa faciem alieno etiam colore inficiunt. Igitur faciei color denuntiat humorum bonam , & malam constitutionem . Quando igitur mulier fit gravida, & foetus tantum insumit, quantum per menses antea emittebatur, & uterus sua extensione nulla sum promata insert, talis mulier sive m. rein siue scit mellam gerat, retine it colorem vividum saei et : sed si is tus plus. vel minus consumit, ut ita deliruatur aequilibrium , vel f istus aegrotat, aut uteri extensio per consensum afficit chyli organum, quaedam carcochymiae species generatur, quae faciem alieno colore inficit. Hoc autem quoniam non dependet ex diversitate sexus, eius quoque signum esse nequit . Atque sexus disserentia etiam post nativitatem usque ad pubertatem tam exigua est in hominibus natis, ut inde vix quidquam deduci possit: sed fi organa genitalia perlecta sunt, tunc demum eae diversitates introducuntur, quae
359쪽
; g MEDICINA HIPPOCRATICA A . a 33.
naturam maris, & taminae solent sequi. Quamobrem hanc sententiam incertam , & sutilem relinquimus Auctori , & iis qui in re nullius areana
Uteri re I. Uum Erysipelas, & Inflammatio in partibus externis a medicis saepe ' confundantur propter multa communia signa , non erit mirum,. I istos morbos in partibus interioribus , ubi multo pauciora signa habentur characteristica, ut plurimuin consendi, &vix a peritissimo a se invicem di- δι - , gnosci. Qui ponunt horum morborum differentiam in diversis humoribus, Erysipelas scilieet oriri ex bile aeri , & calida, Inflammationem ex puro sanguine , satisfecisse existimant: sed quando aegra uteri morbo laborat, non indicat simul iuniori medico, num morbus ille veniat ex bile acri calida,
an vero ex sanguine puro, sed medicus tenetur ex observatis signis latentem differentiam eruere . Facile concipere possum Erysipelas uteri valde pericul sum esse, dissicile autem erit detegere , num uterus Erysipelate tentetur, tum ex convenientia cum inflammatione , tum ex affectione partium circum jacentium , & quoniam tumor, dolor, & color sensibus externis non patentet inde maioris momenti est invenire, num uterus Erysipelate assiciatur , quam ex Erysipelate prognosin formare . Ruantum ergo vel ex praxi , vel leaione auctorum ad cognitionem hanc mihi comparare potui, proferam . Si faentinae in infimo ventre sentiat dolorem vehementem, calorem aestuantem , quae symptomata magis simul urgent vaginam, & pudenda quam intestinum rectum , &vesicam, quamviς semper hae quoque partes consentiant, constabit ex his, vel Erysipelas, vel Inflammationem tentare uterum. Sed si tunc simul per reliquum corpus habeatur libris remittens magis quam continua, cum Cal Te mordaci magis quam urente ; si urina evacuata sit flammea acris pellucida ad flavedinem vergens, utplurimum sine sedimento, & sine signis c ctionis pulsus celer magis quam durus; sanguis emissus si fluidus sere maneat, & rube Ilus, nullam euticulam sermans, iudieabimus uterum Erysipet te tentari. Sed si febris eontinua ardens, urina rubra saepe eum incipientibus signis coctionis, pulsus duruς, & frequens simul adsint, iudieandum est uterutri inflammatione affectum esse, quod Galenus ponit quaestione dignum. Cur I. Uterus in grauidis non solum fit amplior , verum etiam in suis laterius crassior, & magis valens, ut docuit anatomica inspectio in mulieribus --. Paulo ante, vel post partum denatis: Sc Clarissimus Ruysthius detexit hoc
tempore in uteri fundo fibras motrices orbiculares, quas musculum Vocat, cedito indicio movendi potentiam tune temporis multo validiorem esse quam itariori gravidis. Docet nos observatio practica , quo pars er petate tentata maiorem habeat movendi potentiam . eo quoque plus periculi inserri ab eadem irritante causa , quum actio valens instigata omnia destruat, quod non ita ex debiliore actione erit exspectandum ; ex qua causa variolae in robustis censentur Periculosiores quam in pueris debilioribus. Ergo tempore praegnationis erysipelas plias periculi adfert, quam alias ex sua natura intulisset. Foetui sere semper mortale est Erysipelas, quamdiu non est perfectus, faciet enim abor tum , D Vcro ςιμ finem gestationis fieret, potuisset exclusus foetus maRς
360쪽
vivens. Retineri enim in utero nequit scelus, quum uterus Erysipelate a sectus, cum motu valido inordinato , tum exsudante ichore erysipelatoso placentam ab adhaesione sua depellet: & sanguis materia erysipelatosa insectus scelus nutritioni erit ineptus. Si ergo Erysipelas uteri generatur ante foetus persectionem, mortiferum est foetui; sed dein si veniat, scelus exei sus superstes manere potest inde foetui lethalis, id est non semper sed saepe mortem inserens: matri quoque lethalis, nam a parvo Erysipelate si sit affectus uterus eum subsequente scelus exclusione , non semper exstinguitur mater, sed si magnum sit, mortem inferre potest.
237. praeter naturam tenues exisentes in atero gerunt, abortiunt , prius-. quam crassescant.
I. CVpra h. 69., II. exposuimus corpora ex natura gracilia seu te p.ri. o nuia, & diximus maciem illam tunc sanitati, & corporis actionibus --
non obesse r atque in huius odi corporibus invenimus interdum majorem tenura,
esse vigorem, & copiam sanguinis quam in crassis seu obesis . Hic autem in dicit Auctor praeter naturam Tenues mulieres. Ergo hoc in loco maiorem gradum extenuationis intelligit, quae simul de semi aliquo sanguinis laborat,& corpus propter extenuationem quasdam actiones exercere cum tanto vigore, & constantia non valet, ut alia corpora sana. Ita tamen ut non sit extenuatum corpus ex morbo, uti in phthisi, vel marasmo, sed quod ceteroquin habeatur sanum . Nempe quod corpus macie consemitri est sine se sbili morbosa labe, tantummodo quod ex alimentis assumtis non satis nutriatur. Multi Commentatores in ea sunt sententia , hic intelligi corpus inedia conse mim, sed experimur pauperas, licet macie consectas, minus abo tire quam laute viventes, quare intelligendae sunt seminae macilentae nimis, ex deficiente actione nutritionis. II. Si ita gracilis, & macilenta tamina fit gravida, cuius actio ad bonos ciso hagenerandos humores, ut se ipsam nutriat, est debilatata , vix esset rationi Mortiunt
conveniens, hoc corpus valere conceptum scelum non solum nutrire, verum
smul incrementum dare. Propterea primo, & secundo adhuc mense, dum tenellus embryon pauco liquore absorpto Vivere potuit, non excluditur, μην. sed vero majus incrementum capiens, egens copiosiore nutrimento ex utexi vasis, propter humorum desedium in corpore matris , amplius nutriri nequit, inde tandem nutrimenti desectu moritur atque excluditur, plerum que secundo, vel tertio mense. Tam diu igitur abortui obnoxiae sunt, d nee sufficiens iterum sanguinis copia in eo corpore generetur, quod ex corporis augmento coniicitur: quare tandem crassescente corpore valent scelui
sufficiens nutrimentum dare, A gestare ad legitimum pariendi tempus. ρ