장음표시 사용
361쪽
MEDICINA HIP POCRATICA Aph. ang.
238. vero med Ocriter eorpus habentes abortiunt bimestres, o trἰmestre sne ea a manifesa , his uteri acetabula muco plens sunt , σ nos possunt continere foetum prae graviditate , sed abrumpuntur . I. T 'Ribus his Aphorismis vult Auctor ex eorporis habitu prisagire abor
I tum sne causa alia manifesta . Demonstravit quomodo in corpore gracili generatur, & demonstraturus est abortum in obesis : sed quia medioeris habitus nequit esse abortus causa , si tamen talis lamina abortum faciat sine causa manifesta , quae potuisset in quovis habita abortum facere , indicare vult causam internam latentem , eam dicit esse mutum opplentem cotyledones uteri. Quoniam haec causa est latens, ea debuit erui ex anatomica dissectione, quod huiusmodi mulieres dein mortuae habuerunt colyledones muco plenas et vel ex aliis simul apparentibus signis conjicere debemus has partes muco plenas esse. De Anatomi ea dissectione vehementer dubito , nam si Hipp. inspexisset uterum tamineum, non dixisset Coty Iedones. sed dixisset uteri cavitatem, quoniam quadrupedes Cotyledones habent , sed taminarum uterus intus unica cavitate donatus satis demonstrat, Hippocratem non inspexisse uterum huiusmodi laminarum, num mucus suill et abortus causa . Ergo hoc ex aliis signis eonjicere debuit , si nempe tamina multum muci continuo fundat per pudenda, si post menstruationem etiam multum muci effundatur,& quando una cum abortu multum muci exit . Ex quibus conspectis forsan iudicavit, habita ratione analogiae quadrupedum , mucum illum coty- Iedoneς nimis implere. Mittamus ergo sententiam coty Iedonum, quae in seminis non inveniuntur, sed ponamus taminam mediocriter crassam continuo , secundo , vel rertio mense abortire sine manifesta causa, eamque ante graviditatem mulo tum muci evacuare, & una cum abortu multum muci prodire , non erit mirandum hane taminam ex muci abundantia abortum tacere , priusquairi prandior nascitur saltus. Si enim uteri e vitas muco abundat , uegnum est in uteri fibris debilem esse motum vitalem, quae causa ubique mucum P ducit . Si igitur tali in utero debiliore non satis etiam constringente e Ius orificium, ovum tamineum a semine virili impraegri retur, primis mensibus, quamdiu per placentam noti est nexum utero, sed solummodo retinetur iri utero eiuς orificio clauso, humorem in cavum uteri depositum imbibit, &fie sensim increscite deui vero quando debet applicare placentam utero, ut
acquirat cum matre communem circulationem , tenax mucus latera uteri obsessa tenens intercipit ingressum vaseulorum placentae in oscula uteri hiantia : quare scelus ampliore nutrimento egens, non potentia vascula place tae intrare oscula interria uteri, debita copia nutrimenti fraudatus moritur,& quia os uteri laxius est constrictum , tacite excluditur. Ita Concipimus ex muci abundantia generari posse abortum in laminis mediocriter crassis, sed inferre uelle hane unicam in his esse causam, ut plerique ex Auctore nostro colligunt, nimiς arduum videtur: quutri non semper ex m tris Culpa nascatur atiortus t potest enim semen virile non faris valens debiliorem Pr bere embruori , qui primis mensibus moriens , vel facit aborri ri ovum v suum, Vel si placenta tune maneat vivens , producit molδm p
362쪽
potest etiam vita partium auxiliatricum extingui prunis mensibus, quando mulier abortiens excludit parvum admodum scutum . Quare causa ab ortus
primis mensibus tam in patre , & partibus auxiliatricibus est quaerenda,
quam in matta, cujus uterus muco esset Plenus.
I.j I perpendimus ea, quae Hipp. protulit de uteri structura & coryledoni- omentumo bus, facile constare potest, eum non inspexisse cadavera humana, & 2--,
propterea nunquam vidit in denatis sterilibus, num omentum usque ad ute- εζῖ ,. Hrum sit protensum . Igitur per certam quandam coniecturam in praeter na-eosa. turam crassis, iudicavit os uteri ab omento comprestum Sterilitatem induxisse. Experimur quidem etiam his temporibus pririer naturam crassas mulieres non ita sertiles esse, quam quae mediocriter Pingues sunt, ita terim tamen notae mihi sunt mulieres obesae satis fertiles. Id autem fatendum est, mulieres praeter naturam crassas, quales intelligit Auctor, raro concipere.
Huius causam dicit esse omentum comprimens os uteri, ut inde istud non potuisset se satis dilatare ad recipiendum semen virile . In valde obesis invenimus quidem hodie Cmentum usque ad pudenda pendulum , & attingere posse externam uteri substantiam, inde vero argumentari velle os uteri comprimi, ita ut semen accipere non possit, non erit conveniens: nam iaa qualiculo seu in pelvi haeret intellinum rettum laxum & compressite ; atque uterus durus crassus & firmus ἔ ad anteriorem partem sub osse pubis haeret vesica urinaria, perito nato tecta r reliquum spatium impletur intestinis tenuibus & magna copia pinguedinis . Si increscat ita omentum , ut etiam in pelvi pendeat, recedent intestina tenuia, sed vesica , intestinum rectum, & uterus comprimentur a molli omento. Quae partes hoc 'in loco sunt molles, & compressies, eae facilius comprimentur, quam duriores &firmae. Si ergo quaedam fieret alicujus partis compressio , vesica urinaria, vel intestiuum rectum , vel tenuia intestina potius comprimerentur, quam titerus, qui ita firmus est in non gravidis, ut vix cultro perscindi possit. Quia vero neque in urinae neque in alvi egestione nullam experimur dim- cultatem - etiamsi mulier sit praeter naturam crassa , quae tamen fieret, si ab
omento premente hae partes nimis comprimerentur; optimo igitur iure concludere possumus , Omentum premens uterum sterilitatis causam esse non
poste pra primis quia uteri os coitus tempore ab omento comprimi non possit , nam vagina membro virili distenta favet dilatationi orificii uteri. Neque ad recipiendum semen magna orificii uteri dilatatio requiritur, modo enim paulo magis hians fiat, quam est amplitudo urethrae virilis , ad recipiendum semen fatis capax erit . Qui ergo perpendit uteri firmitatem,& parvam orificii dilatationem , non facile admittere potest omentum premens orificium uteri causam esse posse sterilitatis . Interim tamen preter naturam crassae mulieres ob pinguedinis abundantiam saepe non concipiunt: cuius ratio mihi videtur, quod tanta pinguedinis copia in pelvi formetur, ut inde ova in ovario nata uenire nequeant in tubam Fallopianam , sine quibus semina manet sterilis, etiamsi semen masculinum in utero recipiat. Sive nunc
363쪽
gue, MEDICINA HIPPOCRAT ICA Aph. disp
receptio ovulorum in tuba Fallopiana intercipiatur ab omento interposito .
sive a reliquae adiacentis pinguedinis incremento, aequalis nascitur sterilitas,& eadem est causa, nam dum in praeter naturam Crastis in rescit omentum, reliqua quoque pinguedo augetur . Hanc receptionem ovulorum a pinguedini abundantia fieri posse, ex anatomica demonstratione facile liquet e nam ueovulum in ovario consectum veniat in tubam fallopianam & dein in cavum uteri, ovarium amplectendum est a tubae fimbriis, qualis amplexus ob in terponiam pinguedinem facile fieri nequit. Quod si hic pinguedinis interpositus steauia sterilitatis, facile concipitur tam diu duraturam sterilitatem, donee pinguedo sit ita minuta, ut fimbriae tubae iterum amplecti possint o
varium . Igitur conducit ad hanc tollendam seu curandam sterilitatem , co pus extenuare parciore diaeta, laboribus & exercitiis validioribus , medieamentis evacuantibus, atque frequentiore venae sectione . Sed quoniam haec causa non nisi in divitibus otiose & opipare viventibus reperitur, medicus raro voti compos fiet, nolente tali matrona tam duram Propterea agere vitam.
L I B. U. A P H. XLVII. υ γ a4o. I uterus coxae incumbens suppuratus fuerit , necesse es medicamenta iu
linteo carpto applicari. I. TN nullo inveni Aphorismo exponendo plures tricas, quam in parvo hoc I Aphorismor nam multi contendunt uterum ligamentis firmatum coxae incumbere non posse, &si ibidem haereat, non fore necesse ut suppureis tur . Denique multum litigant de fignificatione vocabuli ἔμμοσον , num significet medicamentum linteo carpto receptum & applicatum , num vero ulcus cavum, quod tali medicamento eget . Nos vero , millis criticorum coniecturis , videbimus quomodo uterus coxae incumbens suppurari possit,
quid dein ex tali suppuratione fit exspectandum I denique qualia auxilia sint adhibenda. -ιω- II. Uterus pelvi & inguinibus nexus ligamentis latis & rotundis satis va-
η imum- Iide suo situ firmatur sed quoniam ligamenta haec multis etiam scatent arteriis, haec aeque quam partes reliquae inflammatione , quae commutatur in suppurationem , corripi possunt. Ita tumida & inflammata ligamenta e xat cohaerentia si ab uno latere inflammantur, uterum versus istud latus trahunt , & coxae dolorem inserunt . Quia vero veteres nesciverunt haec ligamenta inflammari posse & dein suppurari, ex apparentibus signis & eonversone uteri ad latus dolens, iudicarunt uteri conversione hunc dolorem generari , qui tandem in suppurationem abibat. Sed quoniam ex generali cognitione inflammationis facile concipimus fieri posse suppurationem , nihi Iamplius obseuri in hac observatione latitat. Ita etiam pleura, aliaeque membranae , & ligamenta inflammantur & suppurantur. Pisid se III. Si vero ligamentum uteri huius vel istius lateris inflammatum abeat is in suppurationem , pus suppuratione consectum sub multa pinguedine ibidem , ct is haerente latens sensim fit acrius, sormatque sinum sua gravitate sensim magis
is umb/-- deorsum , donec ad latera pudendorum , vel in inguinibus, vel circa interfe- is Dum mineum , aperturam fistulosam iaciat. Quod ulcus eum longe remotum ha-
q' beat semitem instar fistulae ani in viris, dissiculter sanabitur , & perpetuo vel pus, vel ichorem fundet. Si vero uterus ipse suppuraretur potius, Pus, vel ichor per PudςndR exstillaret. Quia autem Φαuis notat eum, qui ulcere
364쪽
cavo laborat ; atque , fi subintelligitur φαρμακον, designat aliquod
medicamentum molle & liquidum, quod linteo carpto receptum, uti hodie habentur digestiva a chirurgis , ulceribus Cavis inditur, magis conveniens sensui huius aphorismi intelligere ulcus cavum quam medicamentum
IV. Quum secando ad principium huius ulceris cavi & fistulos pertingere non possimus, atque pinsuedo adiacens a stagnante pure corrumpatur, Tu 'curatio non solum est dissicillima , sed & debet artificiose pertractari. Sion enim interne applicotur medicamentum aptum , eius virtus ad orieinem ratis . mali pertingere nequit liquor iniectus nimis cito insuit ; turunda indita claudens aperturam nimis diu intus retinet pus aut iehorem. Praestantissinis quae mihi iaccessit curatio, constabat ex injectione quadam consecta ex melle nosarum. vel quodam digestivo ex terebinthina eum vitello ovi so- Iuta, quae medicamina postea diluta decocto agrimoniae, vel scordii, inimesa intus depurabant ulcus istud cavum , dein immittebam turundam exterebinthina cocta consectam , cui admiscebam myrrham , aloem, o libanum , pulverem sabinae , vel mitigabam virtutem turundae addito gummi Dagacatulit, mucilagine radicis althaeae vel symphyti. Dein tegebam ape Iuram plumaceola cum aliquo digestivo oblinita . Interna autem medie menta nihil speciale continebant. talia enim erant, quae ulceribus internis
I. Mnia, quae obviis experimentis, & observationibus possunt detegi, non erit opus firmare auctoritate . Quemadmodum olim . ita & hodie taminae fiunt gravidae , & marem vel laminam gerunt: quod si aliqua es.set in hoc, vel illo latere gestatio pro disserentia sexus , hoc aeque nobis
quam Hippocrati & aliis veteribus esset cognitum, dum tamen nemo C m- Pertum habeat , num masculinus, vel faemineus partus fit luturus, quae res
tam est incognita , ut nihil nui inanis coniectura superfit. Quae dicuntur de majore calore dextri lateris, de persectiore seminis elaboratione pro se-
Tu masculino ex dextro teste , ridicula sunt , quum ablato uno teste vietamen generaverit sexum utrumque. Neque magis valet Galeni sententia de maiore hepatis caliditate , cui accumberet ovarium dextrum , nam iri
semina non gravida longum interest spatium inter ovarium muliebre &hepar, & mesenterium eum suis intestinis est interpositum . Quare rati hujus differentiae non plus valet, quam ipsa observatio suturi inliniis. Sintummodo ex dictis concludere possumus , naturalem structuram , & uteristum veteribus parum cognitum fuisse, Cons Aph. a 3 i. atque ratiouom istos deduxilla ex uteri fabrica in animalibus. Quippe uterus lamineus non habet cavitatem dextram vel sinistram. sed unicam in medio eius, ut ma-xes & taminae in eodem loco eontineantur. Si autem scelus hoc, vel istud latus magis occupat , id dependet ab uteri obliquo situ talis positura non promittit marem aut laminam, sed utplurimum dissiciliorem partum , quem omnium optime descripsit Uan Deventer.
365쪽
LIB. V. APH. XLIX. 241. T TT secundae excidam , sternWarario indira , nares oe os apprehende-
re oportet. εI. perius h. 228. III. demonstravimus bonum esse , si in secun-ri O divis retentis superveniat sternutatio, qua Os uteri clausum retinensis. Misa secundas aperitur: s vero ex natura non sequatur sternutatio . arte ea est nuta m o, facienda , qualia autem medicamenta naribus attracta ster uere Leiant, non
est opus hoc loco recensere , quum collata inveniantur in filii nostri Daυidis de Garier Materia Medica. Haec dum adhibentur, monet Auctor, ut simul claudantur nares & os, quo simul maiore nisu iseorsum trudantur vi- hera ventris, & eo validius extrudatur id , quod post partum in utero re-istitat. Ex generali liae medendi regula Iunior Medicus, & etiam obstetrices iudiearent se semper debere tali modo sternutationem concitare, si rem .do resim quantur secundae post partum . Ne antem ex hac medendi methodopes ora sequantur mala , quam ex secundis relictis, causae retinentes seeundas primo sunt perpendendae. Quod si remaneant post partum, quia uterios nimis constriόtum est, ut monuimus, h. 223. III. maxime conducit sternutationem concitare 4 Si vero remanserint secundinae cum uteri orificio aperto, quia placenta tenacius adhaeret utero, quam ut statim expelli possit, non esset tutum adhibere sternutatorium ; validior enim illa protruso simul forsan extruderet uterum nune suo sustentaculo orbatum , quod aliquoties observavi factum per violentiorem sunt culi umbilicatis traefionem . Quae uteri inversio si non protinus reponatur, quod nesciunt illae obstetrices, maius periculum est exspestandum , quam a retentis secundinis. Maius matum est exspectandum si portio placentae separata sun dat sanguinem, dum altera pars magis adhaerens deneget exitum; nam non solum periculum est ne invertatur uterus, sed etiam nimia sanguinis profusione pu--pera non raro in avi mi deliquium incidit, & convellitur, atque deinceps palle stetis diu uitam debilem & valetudinariam agit, bono sanguine privata . Hanc te nauiorem placentae adhaesionem saepe observavi in partu praematuro, dum placenta, Entequam eius propria exstincta sit vita, ab utero separari debet. Atque hoc etiam aliquo modo culpae obstetei cum est adser bendum, quae post partum non ligant portionem funiculi versus placentam , ut per laniculi vasa aperta essivere possit sanguis, qui, hae via intercepta magis detrusisset adhaeretnaem placentam ab utero . In utroque igitur casu cinn orificio uteri aperto , quoniam non caret periculo indere sternutatorium , ego soleo cingere , & sinentare torum abdomen , cu us adminiculo sere semper brevi post partum extrudetur placenta eum membranis si autem non P cedat, Obstericem moneo, ut secundum dumam funiculi nmbilicalis immittat irinnum , qua artificioso , di prudenter adhaerentem placentam sepanet ab utero, & demum una cum manu sua, adjuvante conatu matris,
366쪽
to ulterius confirmatur, dum inempe stpplicatione Cucurbitae quam maxi- tuae ad mammas manuatur.&ι sistatur niensleuatio . Quali modo applicari missunt Cucurbitae cuivis notum est, quoties. enim Cue bira admodum ca- uis.lefacta cuti applicetur, postquam contentris in cucurbita Me calefactus refrigeratur , tuti tenaciter adhaeret s aut hoc olim fiebat accensa flamma, quae calefaciebat aerem cucurbita contentum, quo dein exstincta flamma refrigerato cuti adhaerebat caecurbita hoche vero ope Aniliae valvula instruinctae aer extrahitur eic apse icata tueurtatae, quae methoeus hoc commodi habet , quod pro Iubitu aerem extrahere pollimus, cium vero olim sepius rein peti debebat operario . O acucurbitae eo in loco minuitur supra partem naturalis aeris prellio, unde ad loeum minus pressum magis confluunt humores , & ita partem in tumorem attollunt, quod fieri nequit, quin partes reliquae priventur humoribus : hax autem mutatio maxime indueitue partibus proximis, atque iis quae huic parti maxime consentiunt. Quia uero inter mammas &.uterum maximus in consensus ratione euacuationis, non recedit a generali regula, quod aucta derivatione ad mammas minuatur eadem ad uterum : hine seminae lactantes rarissime metu rua fundunt. Propterea non est mirum , quod moneat Auctor noster Cucurbitam maximam applicandam est e , ut ita possit magnam ad mammas facere derivationem , & ita notabilem diminutionem facere ad uterum. Nunc quaerendum est num Hipp. hune aphorismum posuit, ut simplex experimentum, an vero curationis scopo in mensibus profluentibus. Si velis, inquit, cohibere , unde videtur solummodo voluisse indicare fieri polIe menstruationis diminutionem per c urbitas ad mammas applicatas. Si vero hoc auxilium
voluisset adhibere in mensium profluvio , praecepisset, in mensum profluuio applicandae sunt cucurbitae mammis . Quamobrem mihi videtur hane
operationem tanquam mirum experimentum proposuisse , ad probandum maximum consensum inter mammas, & uterum.
a in utero gerum, harum os uter; elausum es .
I. TNter certissima Graviditatis signa numerant orificii uteri clausuram . Ob- s, o Eristetrices in anatomici ς non satis expertae credunt os uteri esse ea n-ctosum
gustiam, quam statim in pudendis ossendunt , quae pars connivens perperam a multis vocaturos uteri , dum vero sit externa coarctatio Va inae, quum eta. uteri os adhuc satis distet ab hae paris, nempe hari et in altera inteena ex '
tremitate vaginae. Qui igitur ex huius vaginae orificio clanis vellent judica-
367쪽
aues MEDICINA HI P POCRATICA Aph. 244.
renum hemina esset gravida, omnino deciperentur. Dum mulier concepit, necesse est, ut conceptum semen & dein ovum impraegnatum retineatur ita uteri eavitate, ut ibidem ulterius nutriatur, & incrementum capiat : uteis rus autem ipse suis fibris contractilis, atque musculorum abdominalium pres.so, & uteri orificium in parte inseriore positum, non permitterent ut reis'. ceptum semen vel ovatum impraegnatum retineretur in uteri cavitate , sed causis his expelleretur: propterea factum suit, ut post conceptum uteri orificium contrahatur ita, ut causis his non possit aperire 3c eructare contemtum. Ira etiam contractiam orificium Omnem Communionem eum aere ambiente intercipit, ut natura methodo consueta omnibus suis operationibus, in loco elauso id faciat, quod in gemeratione requiritur. Inde toto gestationis tempore uteri os manet clausum, tam diu, donec vel partus vel abortus instans oris dilatationem exigat. Haec sententia quibusdam paradoxum videtur, quum quaedam laminae, quales nonnullas novi, toto gastationis tempore menses fundant ordinate, ae si non essent gravidae, quam evacuatio isnem fieri non posse contendunt nisi uteri os aperiatur . Quia vero similia sunt vasa in vagina suis ostiolis donata, uti in utero, verisimile est his m Iieribus menstrua fluere non ex utero, sed ex vagina. Alterum dubium maioris est momenti, laminas quasdam passas suisse superseetationem , quod etiam observavit quae si fiat, concedendum est os uteri interea temporis fui s. se apertum . Sed si animadvertimus quam Parva re'uiratur apertura , ut ingrediatur semen, dum interim gIans penis huic orificio appIicata exitum intercipiat, vix verendum est, hoc tempore expelli posse ex utero conte
ta. Sed ut si fignum graviditatis, haec duo adesse debent primo istud os
claniam dumtaxat esse debebat solo tempore gestationis : vertim ut plummum omni tempore clausum est , quare deciperet eum , qui tangeret os uteri clausum, indeque semper iudicaret taminam esse gravidam . Si vero inveniret uteri os apertum, tune tuto iudicium ferre posset iaminam non
esse gravidam aut si offenderet gravidam , instare abortum vel partum. Altera est dissicultas, quod in non gravidis os uteri it 1 habeatur a pudendis remotum in quibusdam , ut digito attingi non possit : in gravidis vero , prae primis instante partu , magis ad pudenda descendens tacta explor xi potest , quando non requiritur hoc signo uti ad investigandum , num gravida sit nee tie. Propterea hoc fignum di quoniam est incertum, atque etiam impudicum , puto nunquam adhibendum esse , ad investigandum, num lamina fit gravida: sed ut eosnoscamus , num partu instet , obstetrix eo sgno carere nequit; quamdiu enim sentiat , suis digitis os uteri firmiter esse contractum , licet dolores parturientium adsint , non potest exspectare scelus exclusionem .
β - 1VI mum Ditim son eat . Si inre solida fuerint mamma . santorem faetum fgnificat.
Iima re. I. Irca finem graviditatis, sexto, septimo, 8t octavo mense , quaniso fior es- sensim debilitari ineipit amo vitalis in placenta & laniculo umbilia, Mammae sensim eum deeremento huius xctionis disponuntur ad laetis α. - , Praeparasις--s ut tandem, quando requiritur lae pro uuantis nutrition' s
368쪽
mammae satis validani possideant praeparandi , & evacuandi lactis potentiam . Sic Deus voluit, ut omnia suis temporibus ordinate fiant , cessante una actione generationis, altera magis valens fiat , sine mutata fabrica iuipsis organis: nam quod uterus quoque fiat maior & validior in gravidis , propterea non mutatur ejus fabrica . Neque alia est ante pubertatem, & in vietis fabrica organorum genitalium utriusque sexus , quam in maturis, verum organa duntaxat sunt maiora, & potentiora, & denique debilitantur , & exarescunt. Si vero contingat, quod mammae , quae debebant sen-sm magis turgere, & solidiores fieri, se accingentes ad laetis generationem , fiant flaccescentes & sundentes multum lactis, ut signum i & causa seetum infirmum esse declarant. Foetus enim debilitatus simul minuit uteri vigorem , qui est causa, quod mammae per consensum turgeant , huius autem flaccescentia dependens ab uteri debiliori actione signum est istum non esse firmum, sue hoc fiat a foetu prius debilitato, sive ab utero ipso infirmiore, quae infirmitas quoque debilitabit istum. Si autem mammae multum lactis fundunt, signum est detrahi materiem nutrititiam . quae ad nutritionem, &incrementum foetus erat destinata , cujus privatione istus necessario redditur debilior , & quoniam directio ad mammas minuit directionem humorum versus uterum, ut demonstravimus, h. 243. ex minori itaque humorum copia ad uterum derivata etiam fit debilior foetus. Hoc ergo signum ex mammis desumtum egregium est indicium ad cognoscendum , num foetus in utero haerens sit debilis vel valens. II. Ex eadem translatione actionis ab utero ad mammas intelligiturmas turgentes, & solidas indicare istum & uterum valereo tument enim tune, & solidiores fiunt mammae etiam in puellis , quando uterus ad con- ῶ-ι f cipiendum fit aptus, ut ex sororiantibus mammis, etiamsi talis puella non m. fundat menstrua, coniiciamus eam esse maturam; eo magis si circa finem gestationis fieri debeant lactis promptuaria , tunc enim sensim copia colostri magis turgent, ut non fiant durae , sed solidae & tumentes , promptae ad fundendum lac pro infante.
a 6. perditura sunt foetas, his mamma graciles fiunt . Si vero rursus durae fiant, dolor erit aut in mammis, aut in coxis , aut ἰn oculis, aut in genibus, ct non perdunt.
Ι. Uod si retineatur translatio T. I. ab Almeloveen , & multorum alio fissis, . rum, hie esset sensus Aphorismi, quibus mulieribus gravidis mammae fiunt graciles, hae abortiunt e sed si post ea signa abortus instantis mammae fiant durae, non fiet abortus , verum dolor erit aut in maminmis &e. Ergo erunt mammae graciliores incertum signum abortus, nam graciles mammae in duras mutatae indicarent, non exspectandum abortum sed dolores. Alii vero πάλιν per Contra exponunt , & tunc magis conveniens est Aphorismi sensus: nam tunc graciles mammae abortum praesagiunt; sed mammae durae non praesapiunt abortum , verum dolorem partium recensitarum , quod observationi practicae est conveniens. II. Cur mammae ex improviso fi graciles fiant abortum praesagiant exposui- Graciis mus h. 33o. II. propterea quibusdam videtur Auctorem rem eandem re opetere superius pronunciatam. Sed hoc in praxi saepe debet fieri: nam quam
369쪽
do debemus enumerare sgna abortum praesagientia, annumerandae sunt mammae graciliores factae. E contra si volo ex phaenomenig apparentibus aliquid futurum pronunciare , solummodo pono iii ut phaenomenon , & dein pronuntio, quae bona vel mala ex tali phamomeno sunt ea spectanda . Ea methodus egregia est ire praxi medica . Gravida verbi gratia dicit sibi graciles fieri mammas, ergo Medicuς adhuc est incertus, quid boni vel mali significet, hinc consulit observationes practicas, ut inveniat quid secutum fuerit post pha nomenon hoc inter praedicta mala ex mammis gracilibus inoveniet abortum praesagiri; iraque non confidens huic soli phaenomeno, quod fallere potuisset, examinat figua reliqua abortum prefagientia : si ergo i
Venit praeter mammas graciliores reliqua quoque phaenomena initantem bortum declarantia , tunc certa fide praedicere pote1h futurum abortum .
Hoc non solum in hac re sed & in omnibus signis est i faciendum , ut si urina, pulsu , aliisque phaenomenis singularibus misimus aliquo modo iudicare hunc vel illum morbum instare, antequam eum morbum pronunciamus futurum , reliqua phamomenae eundem morbum praesagieraria sunt examinanda an adsint. Hinc quam maxime patet, quantum a veritve practica recedunt, qui ex solo pulsu, urina, sudore , respiratione is dolore, BC ceteris solitari is signis iudicium serunt, postpositis reliquis ad mi uciaridum, qualis sit morbus praesens, vel qualis exitus sit ex spe fandus, quum pauci sint morbi ex unico phamomeno eognoscendi , sed semper ex multivsmul collectis. Propterea hoc semper in meis Collectaneis seel , ut unumquodque phaenomenon duobus ad minimum in loci ς collegerim: ita sponte cuncta , quae indicabantur ex tali phaenomeno , coi Iecta invenire possum patque ad rem aliquam cognoscendam veI praesagiendam omnia quoque phaenomena indicantia simul invenire potui . Hoc ut ut sit molestum , usuria prasii cum suggerit egregium , & hoc nisi a multis annis fecissem , fateoe
Ine non ex proprio ingenio formare potuitis omnia praesagia cujusvis phaenomen i , neqire omnia phaenomena eandem rem indicantia colligere . Quoniam talia non ex ingenio sunt depromenda , sed ex constanti observatione praesica
Recte ergo, di cum iudicio Noster egit Auctor, qui idem phaenomeuon obscopum diversu iri plus semel repetit. III. Uersatur Auctoe noster in exponendis malis, quae ex vario phaenomeno mammarum deminuntur in gravidis, tradidit mammas graciles, A flacci- das h. 33o. II. & 33t. ΙΙ.) solidiores, & tumentes Aph. 2 3. Nunc vero vult praedictionem sormare ex mammis duris. Haec ergo durities est distinguenda a mammis solidioribus, quae firmum scelum indicabant , & nihil mali portendebant. Neque durities scirrhoia vel inflammatoria , aut scrophulosa est accipienda, quae aeque in non graevidis, quam gravidis accidit; ita etiam Iactantibus abundantia vel concretione lactis mammae indurescunt et verutri hae omnes species non praesagiunt recensita mala . Quare talis Durities est concipienda , quae provenit ab eadem sed maiore causa , ex qua proveniebant mmae solidiores, & tumentes . h. a 3. ui impetus maior ita im-Plet mammarum vasa sine emis s. one lactis, ut ad attactum non sint solidi res, &firmae, verum durae, & ita renitentes , ut ad digitos prementes nora admittant foveas , & propter turgescentiam ii Iam nimiam Dolorem inserant. Signum ergo est uteri actionem validissimaara esse , unde ad Abortum faciendum nullum erit periculum , qui non fit valente uteri actione , sed ex ea debilitata vel perturbata. uois iam adiacentes partes hac praevalent et uteri actione simul agitantur , & sanguine implentur . inde in eo1is, Mgenibus quoquo dolor. Au vero oculi inde doleant, dubitare possumus, sed
370쪽
quoniam in lactantibus observavi, quoties mammae nimia copia lactis turgebant & dolebant, oculos quoque dolere , verisimile videtur mihi hos oculorum dolores magis ex duris , & nimis impletis mammis oriri , quam
tabus os titeri Aram es, his necesse es os uteri elatisum osse. s VI. T T Teri os ira vaginam parens optime comparari potest processui ciliari I, uis ; in oculi bulbo, , Ius ope pupilla redditur amplior , & angustior: in umquλudo nempe uteri Os , quod caret motu voluntario in persecta sanitate, possit suis fbris orbicularibus sphincterum instar contrahi, & hhris centrali- Iut contractis dilatari; anus vero dcoris labia musculis voluntariis gaudent, quibus ab imperio mentis fieri potest dilatatio, & cinistrictio. Os autem uteri, & etiam multa alia oscula em illari Oria in suis sphincterulis contrahuntur, uti etiam oculi pupilla. Quia vero attactu constat, quoties uteri os est contractum , simul esse durum , licet nullus adsit tumor inflammatorius vel scirrho sus, inde patet, quod tam constrictio dependeat a contractione fibrarum orbicularium, qua contractione, uti omnes reliqui musculi , hae fibrae induratae sentiuntur: sed orificii uteri dilatatio videtur praetipue oriri relaxatis fibris orbicularibus. Hinc tempore conceptus, partus, & menstruationis hae fibrae orbiculares videntiar relaxari , ut transitum praebeant per hoc orificium . Si vero os apertum aeque esset durum , quam dum si clausum , fi-gnum esset orificium uteri aeque suis fibris distrahi quam eontrahi , quod nunc contrarium patet. Inde ctiam est , ut ad os uteri clausum, & contractum cum successu adhibeamus laxantia, quae nihil praestarent, si uteri dilatatio fieri deberet per contractas fibras, quemadmodum eius fit constrictio. Ergo quoties inuenitur os uteri durum, signum quoque est istud contractumelle . Quibus nunc causis uteri os constringi pollit , non satis constat inter auctores . Galenus, & alii accusant oris uteri Inflammationem, scirrhum, vel Ac callum e concedendum est hos morbos os uterj durum sacere , haud tamen credo hoc in Ioco talem debere intelligi duritiem, sed talem, qualem in mammis duris praecedente Aph. indicavi, ut constaret in gravidis, num partus instaret, qui fieri nequit, quamdiu os uteri est clausum. Ut igitur obstetrix sciat in parturientium doloribus, num exspectandus sit Partus, tangens uteri orificium, si istud inveniat durum , pronunciare potest uteri os esse clausum & propterea partum fieri non posse , & exspectandum esse m net , donec uteri os molle, at . Hoc signum quoque valet in lochiis vel monstruis retentis, & in uteri hydrope: nam si detegat os uteri durum , novit os esse contractum, Sc ita intus continere humores si vero molle inveniat, iudicare potest istorum retentionem Non oriri ab ore uteri contracto . Sic
valet medicus opportuna adhibere auxilia , vel laxantia vel instigantia, ut evacuet id, quod in utero reiinetur. LIB.