장음표시 사용
371쪽
,s. MEDICINA HIPPOCRATICA Aph. a L
L Ι B. U. Α P H. LU. 'S 1 8. eumque ἰn utero gerentes a febribus corripiantur , ct vehementer at is tenuantur absque manifesta occasione , difficulter , o periculos parsunt , aut abortientes periclitantur .c.. ,, - ΝΠXposuimus supra h. a 23. mulierem gravidam morbo aeuto eo est, dom Tu ripi lethale esse , quoniam vehemente circulatione vel depellebatueritis o plaeenta, vel ita invertebantur humores , ut ad nutriendum sietum essent inepti. Hoc vero loco agit de muliere gravida , quae corripitur febribus. ..- Ego sentio hic intelligendam esse febrem remittentem h. Ioo. II. quaeripiatur recurrentibus paroxysmis quasi multas febres saeit , quae etiam frequentiush: I. x summam extenuationem inducit, quam febres reliquae continuae, & inte mittentes. observavit Noster Auctor, ue & nos in praxi quotidiana, gra-at .ati. vidas laminas ita vehementer fine manifesta causa extenuatas partum sua
.r. biisse dissiciliorem , & periculosiorem , & hoc lassiceret in memoria tenere ad praedictionem sormandam . Si vero hanc observationem practicam rimamur , clare constabit , talem partum instare . Ut enim partus fiat facilis,
parturientis vires debent constare, ut foetum excludat, atque placenta una
cum partu foetus ab utero secedere debet, dein sanguinis effusio copiosior x tali puerpera tolerari debet, sine multo virium dispendio . Uerum si gravida diu suit sebribus vexata, vires vix valebunt ad excludendum istum, unde partus dissicilior; & sanguinis copiosior deinceps evacuatio , si quaedam restent vires, istas smul auseret, unde partus Periculosus. Hoc autem eo magis, si tamina gravida vehementer suerit extenuata, sive respiciamus ad humorum desectum tali in corpore, sive ad causam illam non manifestam , quae vehementem extenuationem induxit. Nam propter placentae separationem ab utero necessario sequitur sanguinis evacuatio lochiorum nomine veniens , atque hoc in corpore vehementer extenuato magnum ma-
Ium inducet . Causa haec non manifesta Extenuationem indueens est febris remittens colliquativa, quae eo fit major , quo magis evacuamus . Igitur dum post partum emittitur tanta copia sanguinis , partim sanguinis aesectu, partim augmento febris colli quativae moritur puerpera. Ab eadem hae extenuatione, & febribus Partus fit dissicilior, quia vitio matris excluditur tus; quia vero vita placentae exstincta istus non conatur in lucem prodire, inde saepe fit, quod post istus exclusionem placenta tenaciter utero adhaerens, quia non satis exaruit, post partum statim non sequatur , sed remanens partum dissiciliorem faciat, & periculosum, eum stagnans , comruptionem suscipiens, febrem colli quativam augeat.
e. i. U. Sive circa principium, sue medium , sive finem gestationis gravida
.M , - lamina febribus colli quativis vexata, & vehementer extenuata excludat -- νιν rem tum, idem patitur periculum. Nam & in abortu, & in partu naturali en 'tur, fudit maiorem sanauinis copiam , & placenta tenacius adhaerere solet utero , quam ut persectum abortum facere possit . Ergo per easdem assignatas causas in abortu iamina ita extenuata periclitatur.
372쪽
Ψ q. SI fluxia muliebr. convulso , oe animi deliquium superientat malum . c
I. Alenus, & sere omnes Commentatores hic accipiunt pro fluxu mu- D m- liebri Mensum profluvium, vel fluorem album, vel quamcumque Fum aliam copiosiorem evacuationem per pudenda , quat diu durare debuit, ut tandem acrimonia humorum inde nata induceret irritando Convulsionem . Quia i di, vero noster Auctor antea egit h. I96., & Aph. I97. de Convulsione mia, m ex nimia evacuatione , non possum credere Hippocratem hic voluisse intelligere t* mensium profluvium , verum solitam sanguinis menstrui evacuationem, quae non est causa Spasmi, vel Lipo thymiae, quali insensu sere ab omnibus accipitur: propterea voluerunt hic intelligere immodicum fluxum. At vero ipse textus non indicat immodicum, vel diu durantem mensium fluxum, neque dieit ex fluxu muliebri si fiat Convulsio, vel Lim thymia, verum dicit,huie fluxui si superveniat, id est si talia symptomata fiant in fluxu muliebri,
malum fgnum est . Equidem hodie pronunciamus malum , si semina versetur in naturali menstruatione , atque tum a Convulsione , vel Lipothymia corripiator ; nam observavi ab his supervenientibus symptomatibus illam menstruationem non solum turbari, verum etiam in medio fluxu sufflaminari, eum inulto detrimento mulieris. Novi multas laminas , quae saepissime menstruationis tempore hujusmodi symptomatibus corripiuntur , quaeque per triduum , vel ultra decumbere debent, donec cessaverit ille fluxus, etiamsi non sit immodicus. Igitur Convulsionem , & Lim thymiam non deduxi ex nimio pro- q. fluvio, sed ex aliquo morbo latente, qui prodacit Lipo thymiam , aut Convulsionern , dum uterus se accingat emittere sanguinem menstruum . Quid fit
exposuimus, ex quibus constat, homines debiles, mobilitate solidorum laborantes , his morbis saepe tentari ex levissima causa. Restat ergo inquirere, annienstruatio talem causam suppeditet, & quando inde fiat Convulsio aut Li-pothymia, quid mali ex his supervenientibus sit exspectandum . Quamvis sere omnes Medici hodie menstruationem ex sanguinis plet hora derivent , non possum tamen his in omnibus assentiri, quoniam observavi in multis laminis, quibus sanguinis erat desectus, hunc tamen stato tempore fieri finxum : ' ρ sed quando motus aliquis particularis fieri incipit in uteri vasis , tune sanguis
in uteri vasis haerens extruditur, qualem motum quoque Observavimus inite rari.
mammis, aliisque partibus genitalibus Aph. 23o. II. & Aph. et a. , II. I
mo viri haemorrhagiis narium assueti, priusquam sanguinem fundunt, circa nasum motum insolitum percipiunt. A sorti pulsu in ulceribus sanguinis euruptio est exspectanda, ut infra sumus demonstraturi . Ex quibus omnibus
colligere possumus, ipsam plet horam per totum corpus non susticere ad men seruationem , sed causam adesse debere moventem , quae contentum sanguinem in arteriis magis dueit ad uterum , & ibidem evacuat. Quoties haec causa dirigens cellat, etiamsi maneat tali in corpore sanguinis abundantia , menses tamen sistuntur, quod experimur in laminis menstruantibus , si subito aliquo ter- Tore corripiuntur. Hic nunc motus particularis derivans sanguinem ad uterum , & eum evacuans , non roro reliquum corpus in consensum trahit:
373쪽
g6, MEDICINA HI PPOCRAT IC A Aph. et
quod si ea dat in mulieribus mobilitate solidorum laborantibus, quarum corpora ex minima causa admodum turbantur, saepe fit quo i per consensu in hunc mulier corripiatur Animi deliquio aut Convulsione, quae hodie vocatur Convulsio Hysterica . Quibus sympto inatibus obortis, cep:ilinie in medio fluxu supprimuntur menses , qui deinceps dissicile revocantur . N.im Leipothymia exstinguens Omnem motum vitalem , etiam . nul exstinguit hunc motum particularem uteri, qui cessante tipo thymis non se in per redit quod saepe observavimus in fimi in is Mobilitate solidorum laborantibus, α ceteroquin fanis . Eodem modo Conuulso hysterica commutat motum alternum constringentem, & dilatantem , quo propellebatur sanguis menstruus, in motum tonicum perpetuo contrahentem, quae tetanica constrictio non solum valet cohibere in enstruum sanguinem , verum etiam lochiorum fluxum, imo si parturienti superveniat, quod saepe observavi, inhibet sceatus exclusonem . Igitur Lipothymia, vel Convulsio superveniens valet supprimere naturalem mensi uin fluxum . Non erit ulterius Opus rogare , eurdicatur malum, & quid mali fiat, si Animi deliquium, vel Convulsio superveniat , quum menstrua naturalia suppressa seri per malum dicantur . Non susscit in Arte Medica scire, quid sit malum, simul indicandum eii auxilium , quod id malum vel tollit, vel mitigat. Quoniam hoc malum saepe accidit, & per experientiam didici, si ex spasmo subsistebant menses, me potuisse antispa modicis a nodynis menses revocare , & minuere molestiam ex spasmo natam , haec auxilia reticere nolui lir iuniorum Medicorum gratiam. Si vero Leipothymia suerit causa, his admisceo quaedam spirituosa aromatica , & sales volatiles cum optimo successu.
aueo. Λ aEnsibus copiosioribus prodeuntibus , morbi contingunt et oe non pro- lv I Luntibus , ab utero fant morbi . I, Uperius h. 3. , V. notavimus mensium fluxum esse taminis natu-ἰ9 ratem evacuationem , si frit aetate maturae, neque lactantes , neque gra vi dat ; hoc autem loco determinanda est huius evacuationis quantitas , aliter e nim intelligi nequit num menses fluant copiosiores Hippocrates , & ex eius auctoritate multi medici quantitatem comparant duabus heminis Atticis. Quia vero stillatim exit sanguis, & recipitur linteis, ratione exsiccationis, & quia sanguis ille seorsm ponderari nequit. vix valemus evacuati sanguinis pondus determinare. Praeterea non omnibus mulieribus aequalis est quanritas, quaedam enim .triplo maiorem copiam landunt quam aliae, quae tamen Omneῖ sanae vivunt , Quamobrem ut determinetur quantitas mediocris, id debemus sciscitari ex ipsa foemina, an dum sana sit, soleat tantam circiter quanti ratem singulis mensibus evacuare . Haec quantitas varia in diversis sae- minis , sive sit tmaior . sive minor, mediocris censenda est. Postumus tametraliquo modo ex li ibi tu , & diaeta eoniicere qnantitatem . Quippe in corporibus mollibus succulentis , & is minis otiose , & opipare viventibus multo maior est menstri rationis mediocris quantitas , quam in corporibus strigosis, . durioribus, atque in sae minis duriter, & parce viventibus . II. Si iaemina vel sinetialis vicibus maiorem copiam sanguinis fundat per puderi la,Vςl erebrius menstruationem patiatur, vel laboret continuo stillicidio , ill evacu bix majorem sanguinis copiam , quam suum corpus ex alimentis asc
374쪽
sumtis conficere potest, unde generatur sanguinis rubri defectus, & eeliquum corpus conficietur macie, vel. turgebit humore lymphatico aut cachethico. Nam continuata nimia sanguinis evacuatione, quae ingeruntue alimenta , & potulenta non possunt Hi bonum humorem commutari , quum ad humorum praeparationem non solum requiratur firmarum partium actio , sed & debita vitalis humoris admitti quantitas , quae tali in corpore deficit . Illa ingesta alimenta , & potulenta aetione vitur non subacta in propriam corruptelam abeunt: prout nunc ille humor ex alimentis imperseete praeparatus in tenuitatem , lympham, cacochyliam , putringinem abeat, ita quoque deinceps nascuntur morbi. Nam tenuitas humorum vasculorum ori ficiis non retinenda relinquit corpus aridum , & tandem marasmo consil-mit. Lympha tenuis , vel pituita viscosa in cellulis pinguedinosis eoilecta Anasarcam, vel Leucophlegmatiam inducit. Putrilago nata producit Caco-ehymiam eum colore lurido . omnes hi morbi omnem respuunt curationem durante copiosiore menstruatione, sed si moderatus fiat fluxus, & corpus fi metur roborantibus, atque alimentorum consectio promoveatur stomaehicis, sensim evanestent recensiti morbi, & recuperabitur color ruber sanguinis. III. Menses non prodeunt, vel ex naturali, vel ex morbosa causa; nam AE Meni ante pubertatem, & vietis salubriter non apparent; neque in gravidis, & μὰλ Iactantibus. Quare ad has subsistentes menses non respicit Auctor, verum ,.., s in Demina matura neque gravida neque lactante menses non prodeunt, rem stine observavit uteri morbos fieri. Sed inde concludere noluit per reliquum corpus nullos fieri morbos , hoc enim non quadraret observationibus practici ς , quae docent multos morbos totius corporis fieri a mensibus non pro . deuntibus , quod non est hujus loci exagitare . Uerum ex mensibus non prodeuntibus multo frequentius fiunt uteri morbi quam ex mensium profluvio rnam in profluvio si quid morbosi esset in utero, id simul evacuaretur: sed in mensibus non prodeuntibus plerumque causa suppressionis latitans in utero, ibidem continetur, atque sanguis hic evacuanduς retentus, & accumulatus uteri morbos inferre potest, nempe obstructionem, sanguinis coagulationem, stagnantis corruptionem. & multa alia mala. Propterea conducit ad evitandoς uteri morbos procurare, ut menses non prodeuntes omnimo do reserentur , & ducantur , priusquam recensiti morbi fuerint firmari . Curationis moὸum hic addere nequeo propter multiplices causas menses supprimentes, quae non omnes eadem methodo sunt tollendae.
ruet. o Eso intes;ηο ἰnflammato , m utero ἰnflammato , re renIbus suppus ratis, urina sillieidium superuenit . mpati autem inflammato singultus superυenit. I. Uid si Stranguria seu Urinae stillicidium supra h. IIo. , IV. ὶ expo- rate σsuimus, ex quo loco simul constitit hune morbum ex variis causis na-- ν' scit hoc autem Ioeo indieat Auctor intestini recti inflammationem , sed determinat, nunt Inflammatio haec sit causa stranguriae, an vero stranguria uis fleam per aliam causam natam ad Intestini recti inflammationem accedat, nam suo , utroque modo stranguria supervenire potest. Hoc autem non feeit sine ratione, Z et a quum
375쪽
suum non semper ex intestino recto inflammato generetur stranguria . Quippe in laminis raro fit ex intestino recto inflammato thranguria, quia vagina interis posita facit ut inter intestinum rectum, Sc urethram minor sit communitas quam in viris, in quibus hae partes juxta locatae sunt. Dein non semper ex inis flammato intestino recto ita consentit vesica , vel urethra , ut stranguriam faciat . Tamen propter vicinitatem harum partium , & quia ex In testino recto inflammato etiam interdum assicitur Uesica , vel Urethra , fieri potest stranguria . Propterea non debemus semper innaminatione intestini recti quaerere aliam causam stranguriam inducentem, quamvis videatur morbus novus, quum Inclammatio latius dispersa, vel vesicam, & urethram in consensum trahens, stranguriam inducere possit. Hoc bom ex hac observatione habemus, quod solum inodo tentemus curare In testinum rectum innam matum , post e jus mitigationem, & curationem curabitur quoque sponte stranguria. II. Hoc in loco non solum illam partem intelligi , quam hodie uterum v camus , verum etiam Uaginam mihi verisimile videtur , quoniam vagina magis consentit urethrae & vescae, quam uterus ipse. Quando igitur in femina Uterus aut ejus Uagina ab inflamm tione tentatur , eodem modo ,
ut statim dixi de In testino recto in viris, stranguriam inducere potest, &curari debet. Quomodo Innammatio ab Erysipelate harum partium disti
gui potest supra h. 236. exposuimus; interim credibile est Eryfipelas
aeque quam inclammationem producere posse stranguriam . III. Sive Renes vel ex praegres Ia innanimatione sermaverint pus, sive eo rodendo , vel detritu calculi contraxerint ulcus pus iandens, quamdiu istud pus est blandum, redditur per urethram sine ulla rosione, unde saepe in empyematicis, phthisicis, & critica evacuatione morborum acutorum redditur cum urina pus, sine ulla inducta stranguria , quoniam interna urethrae latera muco naturali obducta non ametuntur a puris transitu . Si vero istud pus redditur acre corruptum & ichorosum , non solum simul in transitu suo aufert naucum nat ratem , verum etiam tangens nuda latera vescar & urethrae, irritando facit ut mavoluntariae contrahantur. Hinc in principio dum fluere urina incipit, urethra se dilatari permittit . sed in transitu irritata se contrahens iterum exitu urinae, & puris intercipit, qualis morbus vocatur stranguria. Quoniam no omni in casu pus ita est acre & corruptum, non semper adeli stranguria o sed si superveniat , signum est maioris aerimoniae & corruptionis in pur: transe utile, quod malum est, & dissiciliorem curationem arguit IV. Hepar inflammari posse , quum donatum sit arteriis ab a orta provenientibus , in quibus omnibus inflammatio fieri potest , nemo inficias ire potest : nota tamen in omni Hepatis inflammatione generatur Singultus, proptera , si inter- dum Singultus superveniat, interdum vero non , vel hoc pendere debet ex natura aut magnitudine in Rammationi τό vel ex diverso loco innanimato provenire debet. Quum vero experimur interdum in graviori hepatis in Rammatione non fieri Singultum, qui uero superuenit quandoque leviori inflammationi, videtur mihi ex parte hepatis di versa instam mala Singultum nasci . He par ipsum praeter motum exiguum vitalem ad nutritionem sui , & motum particularem ad bilis consectionem, non possidet motum , quo potuisset aemulari Singultum : inde necesse est , ut hepatis quasdam pars inflammata Diaphragmati consentiat, ut ita convulsive deorsum tracto subito Diaphragmate, cum simul clauditur larynx, in nobis generetur Singultus. Nam statuere velle ab oesophago convulso singultum feri , id non responderet phaenomenis , quia ce sophagi convulsio elevanὸo dia-phragma extruderet aerem, dum in singultu attrahitur aer,cuius introitus si inuti utercιpi Lur. Crederem ergo Ligamenta hepatis uectentia hepar diaphragm ti
376쪽
else inflammata, quando singultus superveniat . Facile ergo ex his colligitur , omnia spirituosa & arcana contra singultum hunc nihil valere , sed eum curandum esse, uti curantur omnes morbi inflammatorii.
asa. IFUlier si ἰn ventre non concipiat, velis autem scire an conceptura sit,
VI vestibus circamiectam subter fusio, o si quidem procedere tibi υἱ-deatur odor per corpus ad nares, oe ad os, scirο , hanc non propter se ipsam in- foecundam esse . I. AT Ulla in parte Medicinae plures nugas & perversas sententias detexi, κήαμ-
quam quae complectitur partes genitales & ipsam generationem, fitv quod forsan ex ignorantia structurae praecipue natum est. Ita supponit Auctor se minam Oecundam transmittere sumum aromaticum h. 22 I. pu sis dendis receptum, ut naribus, & ore percipi possit: e contra faeminam sie- 'eun rilem non transmittere eum vaporem . Quasi aura seminalis per totum coris V i I pus farminae meare deberet, ut inde redderetur flemina priegnans. Haec sententia tam inanis est & futilis, nullis experimentis iandata , ut non egeat resutatione, quia ad concipiendum sufficit si semen virile veniens in utericavitate impraegnet ovum femineum maturum aliter sterile . Sed non est opus ut totum corpus permeet semen virile ad impraegnationem. Praeterea multae sunt causae sterilitatem inducentes , quae experimento unico Unam verbi gratia causam detegente non possunt detegi . Quamvis poneretur feminam percipere debere odorem in naribus , & ore , sorsan annueret se percipere odorem eum , ut celarat sterilitatem . Satius ergo duco hoc experimentum non instituere, ut nulla suspicio nec uno itatis, vel sterilitatis per experimentum hoc introducatur. Si tamen scire expedit , inspiciendae sunt externae partes genitales , num tali laborarent vitio , quod minis uirilis admissionem intercipit, quo non invento, pronuncianduin est, nos nullam eausam sterilitatis detegere posse .
L I B. V. APH. LX. 233. I mulieri in utero gerenti purgationes prodeant , foetum fanum esse im-
I. Bservavit quibusdam in laminis Auctor menses fluere etiamsi sint gra- Ao pers vidae, hoc etiam hodie observatur, sed raroe in his detexit semperfuisse scelum debilem, unde judicavit hoc alite e fieri non posse . Videamus
an ex natura rei fieri non possit, ut stetus tamen nascatur sanus ex gravi-isi sinus da fremina, cui prodibant purgationes . Creavit Deos ira corpora feminarum , ut aetatis tempore maturo plus conficiant ex alimentis assumtis, quam
ad nutritionem sui sequiritur, hoc abundans, nisi stato tempore evacuetur, multos parit Deminis morbos. Non omnibus autem flaminis aequalis est huius Diuitiaco by Gorale
377쪽
ius abundantiae generatio, quasdam enim novi, quae & tempore graviditatis. & lasiationis satis copiosa menstrua fundebant , sine ulla inducta debilitate . Quamobrem Auctori in omnibus assentiri nequeo statuenti fieri non posse , ut foetus maneat sanus ς sed statuendum est hoc raro fieri, quod quaedam tamina gestationis tempore menstrua habeat. Adducunt tamen argumenta, quae ex natura rei probarent foetum debilem fieri debere . Natrimenstruus fanguis, qui destinatus erat ad alendum sextum, eliminatur; unde supra h. H4. dixit, mulierem gravidam secta vena abortire . Alii autem putant menstrua fluere non posse , nisi uteri os aperiatur , vel &quaedam placentae portio separetur ab utero . Quod si rationes hae essent verae , menstrua non fluerent sine instante abortu: verum quibusdam feminis satis copiose menstruantibus ex vagina profluit sanguis, ut i diu sit opus in quovis fluxu menstruo , os uteri aperiatur in tali gravida , vel placentae portio separetur ab utero. Hoc autem verum est , in gravidis menstrua detrahere portionem nutrimenti : sed si fiat in femina admodum pIethorica, illa ablata quantitas nullum periculum adferre potest , quare his temporibus admodum frequens venae semo in gravidis raro abortum inseri r & inveniuntur feminae plethoricae, otiose M opipare viventes, quibus, nisi bis. aut ter gestationis tempore secetur vena, abortus imminet o
' Σ34. I mulliri purgationes nou prodeant, neque horrore , neque febre superve niente ; cibi autem fasidis ipsi accidant , hanc tu utero gerere putato
I. I concepit mulier, non est opus ut ulla mutatio morbosa in eo cor o pore fiat, solummodo enim augetur uteri moles, & sanguis qui pe
menstrua effundi solebat , nunc cedit in embryonis incrementum et unde quaedam feminae ex conceptu nullam molestiam percipiunt: imo inveni uaritur, quae nullo tempore ita vivunt valentes, quam dum sunt gravidae, vesSi igitur faemina persecte sana , cui sine ulla visibili, vel cognio grastilia ta causa subsistunt menses, a nobis exigit scire , num ipsi ex graviditate se alii si- vel morbosa causa interna menses subsiliant, egregium responsum dedit nobis Auctor, dicens, si huic superveniat cibi fastid: um, vel & appetitus alienus sine horrore & sine febre , iudicandum est talem laminam esse gravidam modo per treς quatuorve periodos non prodierint menstrua . Non tamen iudicandum est omnibus feminis in principio gestationis corripi cibi fastidio, si vero istud accidat , necesse erit, ut non habeatur simul horror,& febris di nam si dicta simul adessent, incertum esset signum gravidi ratis sed potius morbose suppressionis . Meretur igitur rimari , cur a mensibus suppressis ex morbosa causa febris, & horror simul producantur , dum vero in Menstruis subsistentibus fere seni per solum ciborum fastidi uiri producatur. Si menstrua subsistunt ex graviditate , non est opu; , ut illa labes moruosa fiat ex destructo aequilibrio humorum, quod semper destruitur, si menstrua subsistant ex causa moeciosa. Uterus autem sensim mole increscens intestina ex sua priori sede detrudit, atque uteri actio fit maioris vigoris is Per hanc mutaram sedem, & auetam uteri actionem, ventriculi motus f*Pe in flammis Porturbatur, ut vomant, naustent, fastidiosae fiant, ut qui dat
378쪽
dam procelIoso mari non assueti e tandem vero magis progressae gravidaesa minae, huic motui & sedi assuescentes , non amplius fastidiose manent, ut homines longis navigationibus exercitati. Hus utinodi etiam staminis, licet ita fastidios e sint, urina manet sana . ut indicavimus h. 23q. I. Sed quando menstrua ex morbosa causa subsistunt, non solum generatur fastidium , sed propter cacochyliam h. I 27. II. ex aequilibrio destru Elonatam, generantur insuper horror, febris, & alia cacoet ymiae signa . Docemur ex hac observatione evidentissime , quid sit in tali gravitia tamina fastidiosa agendum, nempe compescendus est motu ille inordinatus ex consensu productus per similia , quae experientia didicit compescere musearn navigarionis , qualia sunt vinosa grata acidiuscula , & spirituosa aromatica , quae si non soniciunt aliquod anodynum lene est admiscendum . Talia danda sunt ad compescendum fastidium, ne continuato fastidio gravida femina aliquod damnum patiatur.
233. frigUos ae densos uteros habent, non ramistiunt. Et quae praehumἱ-
dos habent uteros , non concipiunt : extinguitur enim ipsis genitura. Et fucos magis, o adurentes : alimenti enim inopia semen corram-pitur . Qua vero ex utrasque temperamentum habent moderatum , hae ipsa proliferae sunt. I. Uemadmodum Ueteres quatuor posuerunt in homine ViVente Tem m M.A,
peramenta simplicia, totidemque composta finxerunt e Ita etiatriin Utero , tanquam parte speciali , eadem Temperamenta quaesiverunt, ea.
nempe Frigidum, Numidum , Siccum, & Calidum; atque ex his quatuor compositum , ut frigidum , & humidum vel siccum I atque calidum , & humidum , vel siccum . Quod s vero nihil horum excedebat , dicebatur Eu-crasa. Haec temperamenta erant Temperata , quando non ita excedebant,
ut inde fierent morbi, sed Intemperata, si in Crbos producerent . . Quamo brem ita fine inquit moderatum temperamentum non inferre sterilitatem , sed quando Temperamenta illa modum excedunt , sterilitatem inferunt. Quando igitur hic agendum erit de Temperamentis sterilitatem inserentibus, semper intelligendum erit Temperamentum intemperatum. Ex his elegit solummodo quatuor Temperamenta simplicia, quia si habeantur composita temperamenta intemperata , . eo maior erit sterilitatis causa . Hinc quoque concipitur, ex qua causa dicit, ex utrisque , ut indicaret Temperamentum simplex, & compositum , aliter dicere debuisset , ex his qua
II. Quum Uterus in corpore lateat, per propria signa non Potuerunt e Ureri misius intemperantiam detegere, propterea si volebant scire , num hac vel il- νή 'ν .la laboraret intemperantia, primo perscrutabantur signa generalla Temperamenti frigidi, calidi, sicci , & humidi totius corporis , ex quibus conjiciebant uterum eadem intemperantia laborare : dem perpendebant magis Propria signa ex pilis pudendorum , ex mensibus fluentibus , & denique exactione generationis. Si igitur Pili essent breves , molles , rari , flavescen tes, non ultra pudenda nascentes; s Menstrua sero veniant interdum Post vigesimum aetatis annum prima vice sine causa alia morbosa retin nte,.quar etiam praemature desinunt vix post quadragesimum annum, quae Pro
379쪽
deuntia sun debant sanguinem tenuem, aquosum, frigidum ; si seminae se facile abstineant a venere, & ea vix delectentur, statuebant hujusmodi uterum intemperantia frigida laborare . In tali utero simul statuit densitatem, utpote ex abundantia frigiditatis uterus non potuit allatos humores discutere, sed ex iis in se collatis densitatem facit. Quamobrem vero talis Uterus sterilitatem parit, rationem dat , quia genitura in ipsis exstinguitur, quae quoque ratio est in utero prae humido. Certe ratiocinin m hoe non ita recedit ab experientia, & veris rationibus, ut multi ex hodiernis autumant , est utique magis conveniens quam ex fermento corrupto, vel qu vis postea inducta hypothesi deducere sterilitatem . Nam si ponamus in par. tibus genitalibus actionem languidiorem, cujus ope coniiciuntur ova matura, & ea devolvuntur ad uteri cavitatem, ea deficiente formantur immatura ova generationi inepta, & non pervolvuntur in uteri cavitatem , ut ab a,
Iato semine virili impraegnari possint, sine quibus lamina concipere nequit. Nemini mirum videri potest quod solus uterus frigiditate laborare pol sit, qui perpendit amonem generalem vitalem, quae in nobis est calefaciens causa, quadam in parte ita languere posse, ut una duntaxat pars, verbi gratia manus, vel pes, prae ceteris partibus frigida sit e & eo magis si perpendimus partes genitales habere specialem sibi asionem , quae sola ὸebilitari potest , quod frequentissime quoque experimur in ventriculo , intestinis, hepaete, cerebro , aliisque organis particula risus. Quali modo haec intemperantia frigidast curanda, ut ita fiat lamina fertilis, ex data theoria facile deduci potest , nam generalia quae intemperantiam frigidam curant, sunt adhibenda , & ad pudenda applicanda, vel ex uterinis eligenda , quae simul calefaciunt, & roborant , qualia medicamina passim exstant apud Ueteres Practicos. Πιον; μυ- III. Quod monuimus supra in Uteri frigiditate , hoe est repetendum in Uteri Humiditate : nam postsigna generalia temperamenti humidi attenden- i, Itii, dum Rd Partes genitales, quae ad attactum sunt molles, tumidae, & frigidiores ; menstrua pallida, aquosa , saepe copiosa ,- frequens fluor albus; lumborum frigus & gravitas. Quia vero non generatur talis intemperies humida, nisi si in ut adsit firmarum partium laxitas atque motus vitalis , & actio istius partis sit debilior, eodem sere modo ut frigida intemperies Sterilitatem inducit, imo frequentius, quia humoris crudi abundantia, si sorte generarentur ova matura , ita submergeret ova , ut a semine virili non potuit sentim praegnari. Praeter recensita auxilia Discutientia hic conveniunt. Uteri sim IV. Non omnis Uteri siccitas ad hunc titulum pertinet, nam sceatus uterus, , , is, ex inflammatione aut erysipelate, vel si propendens siccetur, talis siccitas nume- eous, . ratur inter morbos: verum si Uteria et suo loco manens minorem copiam humori
in se eontinet, & fundit per pudenda , talis disposito uteri sicca intemperies vocatur , quae desumitur ex signis generalibus Siccitatis totius corporis, atque expudendis aridioribus, vix ullam humiditatem stillanti biis , ex niensibus paucis , & sanguinem compactum exhibentibus. His fieri dicit Auctor Sterilitatem ob alimenti inopiam . Ova quidem generantur, & impraegnari polliint, sed quando
illa ex uteri lateribus capere debent nutrimentum , & incrementum , ex humidi deiectu ovum impraegnatum perit, atque ita in principio gestationis fit abortus e vel dein liquescens in utero , abiens in humorem tenuem corruptum , absorbetur, ut non prodeat in lucem . Talis ergo lamina otiose vivere debet,& diaeta huna ectante uti, conducet etiam genitalia severe se tu , Vel Vaporeo . aquoso, ux ' qnxur fibrae, & suppeditetur maior humidi copia. V. Etiamsi Veneris appetentiam deducant ex Uteri caliditate , Calida ramen In temperios his proponitur ut causa Sterilitatis, quia semen corrumpitur olimenti Diqilirco t
380쪽
menti desectu: igitur non multum distat ab intemperie sieta, nisi quod simul habeatur maior veneris appetentia, imo suror uteri . Sed quoniam uteri Caliditate, id est validiore motu in suis fibris, omne humidum' distutitur, ova impraegnata exsiccantur, ut in scelum increscere nequeant. Praea
te e recensita auxilia in siccitate quaedam simul refrigerantia sunt adhibenda . Auctores praecipiunt laminam talem sterilem impraegnari posse si nubat viro opposita intemperie laboranti . ut si lamina frigida matrimonio habeat maritum calidum, & ita porro, unde provenit quod tu sequentibua
nuptiis talis tamina sterilis fiat prolisera. LIB. U. A P H. LXIII.
236. Imit ter autem etiam in masculis . Aut enim propter corporis rar talemo spiritus extra fertur , ut semen non demittat et Aut tropter densitatem humidum non per dit joras ; Aut propter frigiditatem non ιncalescit , ut adHnc locum congregetur ,' Aut propter caliditatem hoc idem contingit.
I. T TTi in stminis formantur ova speciali sabrica , & actione ovarii, ita in viris a testium fabrica , & actione conficitur ex allatis humoribus se- 'si,men, quod ulterius per epididymidem , & vas deserens delatum , atque in vem I HIDMisculis seminalibus collectum ad maiorem perfectionem deducitur. In utroque sexu vitiato organo induci potest sterilitas. Ita ab uteri morbis, vel vitiata sa U tbrica interdum non conceditur seminis virilis admissio . vel ovaria corrupta vel obstructa non proserunt ova r Io masculis eodem modo a membra virili intorto, vel nimis curto, vel alio modo vitiato , i semen duci interis dum nequit in uteri cavitatem, vel a testibus stirrhosis, vel obstructis non seneratur in viris bonum semen . Atque ita per multos morbos in utroque sexu nascitur sterilitas. Has autem omnes causas noster Auctor in hoc A- horismo allignare noluit, quamvis a Commentatoribus allegantur, sed per anc sententiam adstruere conatur ab intemperie aeque in masculis quam in faeminis sterilitatem induet posse , huiusque rationem addit , quae an multum , vel parum valeat non curabimus. Observavit Hippocrates, ut & nos
hodie, quod viri interdum ex matrimonio non accipiant liberos, in quibus viris, vel laminis nudum apparet vitium sterilitatis, tamina tamen illa infecundis nuptiis invenitur proli sera. Propterea iudicavit vitium sterilitatis in semine virili latitare , quod quadam intemperie laborat . Galenus acriter hic insurgit, credens hunc aphorisinum esse spurium , & Hippocrate indignum , quasi ex Intemperie non potuisset in masculis Aeri sterilitas. Ego
vero puto hanc causam aeque valere inferre sterilitatem masculis quam -- minis . Uterus etenim non est organum ova seminea formans, sed ea genexantur in ovario , ex humore suis vass allato, per actionem specialem t fine ovis his maturis, & bene sermatis nullus fit conceptus in utero, etiamsi uteri cavitas semine virili optimo esset plena. Itidem in viris per actionem testium ex allato humore praeparatur semen prolificum : si vero illa actio testium vel sit debilior, vel aliena, conficitur quidem in testibus liquor , dc ducitur ad vesiculas seminales , sed quia non continet illa animal cula viventia , quae in semine bono deteguntur microscopiis , ille liquoe se minalis ad ovula taminarum applicatus, ovulum impraegnare nequit. NouΑ a a enim