장음표시 사용
401쪽
; , MEDICINA HI P P OC RAT IC A Aph. 1-o. xi; .agi; frigidi; calidi s increscentes ; decrescentes p constantes ; & in te
mittentes . Hi omnes multum lucis praebent ad investigandas doloris causas rnam non quaelibet causa quamlibet doloris speciem infert. Si ergo quis novit, qualis species ex cognita cauta generetur , eadem doloris species, sed ex latente causa, arguit , latentem & manifestam causam non multum differiare. Denique varii effectus ex doloribus provenientes sunt sedulo observandi, ut inde majus, & minus malum instare cognoscamus.
et 1. 6 Enum, ρο υesei υitia in senibus d euiter fanantur.
I. Upra demonstravimus Ap. 6 ., IV. Senum diuturnos morbos solere I ad mortem durare , atque, h. io ., U. senes sepe nephritide, M stranguria h. tro. IV., & UI. laborare. Ergo videndum est, qualia Renum, & Uesicae vitia hic intelligantur, & cur illa in Senibus difficulte ennentur. Noster Auctor H. a. 8I8. Reuum assectiones, inquit, non υidi sanatas supra qui quaeinimum anuum . Frequentiora vitia Renum, & Uesicae non habentur, quam Cilculus hisp1rtibus dolorem inserens, quare per nephei tidem ut plurimum intelligunt Calculum. Frequens quoque in senibus est reis num, A vesicae dolor ab humore acri , qui cepe vocatur nephritis notha Reliqua autem vitia, ut inflammatio, vel scirrhus, vel ulcus, minus frequentia sunt; propterea iudicarem , respexisse Auctorem nostrum ad generationem Calculi, & succi viarum urimat acrimoniam. In Pueris , & Senibus seequentior ea C lculi generatio , quam in reliqua aetate , cum vires minus valentes non satis attenuent partes terrestres, Sc falinas, verum istas permittant concrescere in Calculum. Pueri autem quoniam ii erescente aetate sensim roborantur, has partes terrestres , M salinaes ita attenuant , ut ineptae fiant ad producendum Calculum, cla ita sponte liberantur. Senes autem ingravescente aetate sensim magis debilitati, magis proni fiunt ad Calculi generationem . Quia vero non habemus medicamina, quibus polla mughanc naturalem debilitatem prie venire , inde recte monuit Auctor , hos morbos & dolores difficulter sanari posse in Senioribus. Neque multum valemus in corrigendo aerimoniam spontaneam , quae ex debilitate nascitur in succo obliniente vias urinae senum , quae maxime convenit Raucedini , &Gravedini h. 6s., U. quum illa sit superanda viribus vitae validioribus , quae in senibus resuscitari nequeunt . LIB. UI. APH. VII.
272. I 'sures qui in ventre sunt, elevati quidem, leviores: non ele t. v
,- 'V Q ς sere sequuntur expositionem GaIeni , qui per αετεωρα iri-- iis . O telligit dolorςS in partibus exterioribus ventris, seu qui siviunt in
402쪽
partibus extra peritonaeum locatis, sed per alios dolores, qui in visceribu ventris urgent. Ego vero puto , si voluiiset Auctor illam doloris differentiam indicare, quod dixisset Dolores externos , & internos, tunc enim multo elarior esset sensus; ita enim solet loqui de doloribus Capitis, & Pectoris. Si allegatus sensus esset vera sententia Hippo ratis, non ita ubique vera inveniretur: nam in partibus externis aeque vehemente ς dolores oboriuntur, sed minus periculosi , quam in partibuς interioribus. Imo in hepate raro tam acuti , aut vehementes fiunt dolores , quam iii partibus abdominis externis . Quare credo per πιτ ρα tales dolores intell: gi de uere , qui ventris inflammationem seu Elevationem faciunt , quando nempe per dolores intenditur venter, qua:i flatibus distenderetur.
II. Uentris nomine, quamvis multa significet h. iue., II. hoc loco intelligi abdomen , nemo infitias ire potest , quum cavitates reliquae non V pollini ita elevari, uti abdomen . Observavit Auctor hos dolores ventris sublimes, seu elevatos mitiores, non clevatos vehementiores, quod etiam lia tiore, non
praxi expertus suin, non solum in ventre, sed & etiam in aliis partibus. Nevari, Si enim causa dolorem faciens valide agit, eo maiorem dolorem inseri, quo fibra magis manet renitens, quando talis pars simul non tumet, sed in sua constrictione persistit: si vero fibrae dimittant tensionem , pars ea tumere Incipit, & tune sit doloris lenimen, quod podagrici saepe experiuntur, non enim saevities doloris lenitur, nisi pars dolens tumeat . Hoc omnino verum est in ventris doloribus, si motu inordinato intestinorum producitur aer artificialis cuius expanso impeditur per validam fibrarum tensionem , immanis fit dolor : si vero relaxatis fibris aer permittitur expandi, statim mitescit dolor. Hinc calida, & hunii da, quae fibras laxant, applicata cum ventris intumescentia leniunt dolores.
a 3. H araro eis titiora in eorpore orta non facile fanantur. fi I. Ioniam in hoc Aphorismo agit de dissicultate curationis in Ulceri- u, Dbus, atque nullam ulceris distinctionem proponit, sed solummodo .. ii, quia accidit in corpore hydropico , necesse erit hoc loco notare , mor. sinquid proprie in hoc loco medici per Hydropem intelligant. Omnis collectio humoris pellucidi , aquosi, vel pituito si copiosior , vel per totum corpus, vel in quadam parte proprie vocatur Hydrops: si illa collectio praecipue habeatur in tunica cellulosa sub cute, & in cutis substantia, Aqua inter cutem appellari solet : sed in aliis partibus si fiat collemo , specialia sepe accipit nomina , ut Hydrocephalon , Hydrocele, Astites, qui morbi solummodo sunt species huius morbi generalis. II. Ulcera in Hydropicis duobus modis generantur, vel per artem , Vel u dratu sponte , utraque dissiculter sanantur ; sed quae sponte veniunt , dissicilius . eis uste a
Si per caustica , vel vesicatoria concitentur ulcera, ad loca ea lacerata tan-' γ'
tus fit humorum confluxus, ut in loco eo pus formari non possit, nam ut triti Davus formetur , aliquamdiu humores in ulcus confluente ς quiescere debent, namur. donec actione vitae convertamur in pus, sub quo recrescit caro, & epide r-mis ; assi uxus autem perpetuus lymphae illam quietem , & in oram interci-
403쪽
ay, MEDICINA HIP POCRATICA . AN. Pri
pit: neque aqua hydropica istius est naturae, ut in pus converti possit. Qua re experiuntur Chirurgi, factam aperturam dissiculter consolidari posse . Si sponte generantur ulcera , adhue dissiciliorem curationem promittunt; nam si sponte oriuntur ulcera , fgnum est, tantam esse aerimoniam in latice hydropico , quae valet corrodere cutim , & epiderm idem : si ergo ad partem eam corrosam copiosus ejusdem humoris habetur affluxus , maJor est exspectanda corrosio, & vix ulla consolidatio , nisi per est uxum illum simul au seratur lympha illa acris, quod fieri potest in particulari hydrope, qui per factam aperturam omnem suum humorem exonerat, sed si in generali Hydrope omnis lympha evacuanda sit per unam hanc Partem corrosam, partes ambientes continua colluvie vexatae utplurimum moriuntur , seu sphacelescunt. Hi ne tutum non est in hydrope generali concitare emunctorium particulare , neque sanitatem promittit, si quis sponte acquirat in quadam pauete ulcus fundens lympham : sed in particulari hydrope conducere potest. ANque observavi in Pectoris hydrope ulcera sponte, vel & vesicatoriis in cruribus facta summum attulisse levamen, & tandem persectam sanitatem , e-vaeuata aqua per illa ulcera o in Ascitide autem talia ulcera multum qu que liquidi plorarunt, sed post evacuatum laticem perierunt aegri . Ex quibus omnibus perpensis colligi potest , ulcera in corpore hydropico nata difficulter sanari, sed non seniper mala dicenda esse, quum quibusdam in casibus sanitatem attulerunt.
tur a variis humoribus, sola hypothesi nitentibus, maximam con- phaenomenon pro mutata hypothesi varium accepit nomen . Hoc quam maxime apparet in morborum culaneorum descriptione . Nulla mihi morborum classis maiorem dissicultatem peperit , quam qui morbi externe cutimassiciunt ; quod patere potest ex iis , quae in Chirurgia repurgata exhibui . Volui propterea proprium nomen graecum Exanthema Ch. I 396.ὶ servare , Quod alias Emorescentia , pustula , vel Papula vocatur . Quod Exanthemacebet habere colorem rubrum in ambitu limitatum, cum quadam cutis elevatione, ut distinguatur a maculis , quae non elevant cutim ; sed tamen sine tumore elato, ut differat a pustulis, & tuberculis. Talia ergo Exanthemata possunt esse lata vel parva instar stigmatis, modo aliquam in cute elevationein faciant distinctis in locis, & colorem rubruiri habeant. II. Eundem humorem seu causam Pruritum , & dolorem inferre posse , delevissi-
praeterea non sine discrimine quamcumque vellicationem Pruritum generare , imo quaedam levillima aeria applicata Pruritum compescere: quamobrem tenendum , speciale genus acrimoniae potius Pruritum producere , quam dolorem, alia autem genera dolorem sine Pruri tu . Hi ne Pruritus est aliquod phaenomenon , quod certam speciem acrimoniae, vel rosionis declarat. Hoc magni
momenti est in Medicina, & Chirurgia observare ; nam si Pruritus sit inseparabile Phaenomenon specialis aerimoniae, per phaenomenon hoc observδturi in
ris, Miau, monstravimus. b. Mo., X. Ex omnibus experimentis constat,p risin mam vellicationem ad nervum sentientem inferre Pruritum . Obse
404쪽
in morbis possumus iudicare, qualis fit latens causa. Observavit noster Auctor Exanthemata lata minus pruriginosa esse quam Exanthemata parva seu angusta si ergo examinavimus naturam acrimoniae Pruritum excitantis, novimus quoque, quid sit agendum in latioribus, & minus latis Exanthe malibus : nempe per ea applicata , vel exhibita, quae naturam specificam pruritum inducentem exstinguunt.
2 3. ut laborant , ρο eircumcirca dolenti , pus, aut aqua, or sanguis 3 ces luens per nares, aut per os, aut per aures , solvit morbum . I. I X multis observationibus particularibus conatur Aum1r generalem capisis a conficere Aphorismum. Detexit enim Capitis labores , & dolores, in tam in partibus internis , quam externis, sponte cessare evacuatione per nares, os, & aures; praeterea iam liberari emuxu sanguinis , iam puris, iam eius, a vero lymphae. Non debemus iudicare , que meumque morbum Capitis sine sit discrimine hoe, vel il/o humore emuente sanari , sed unaquaeque specialis causa suo proprio eiuuente humore solvitur : inde necesse est, antequam cum certo fundamento valemus praesagium formare, ut perspiciamus, qui nam morbi praecipue Capitis dolores inserant . Frequentissimi morbi dot rem capitis inducentes sunt Impetus sanguinis major ad Caput, Inflammatio me ningum , atque humor tenuis acer Catarrhosus . Ut morbi hi su isfignis distinguantur, reliqua phaenomena hane, vel illam causam concomi tantia simul sunt perpendenda , secundum datum praeceptum generale in doloribus . h. 27o. nam capitis dolor est phaenomenon, quod ex multis causis oriri potest, quae causa detegi nequit, nisi tot colligantur phaenomena dolori capitis coniuncta, quae causam hanc a teteris distinguere valent. Si impetus sanguinis ad caput sit maior, qui dolorem inseri, vasa arteri sa in partibus externis capitis maius agitata , & impleta faciunt faciem imflatam , & rubentem , nares rubent, & pruriunt, caput incalescit , & aris eriarum pulsatio sentitur ici temporibus, interdum etiam in collo . Atque
partes arterias a carotidibus internis ramos accipientes motus majoris et
iam indicia praebent , ita oculi protuberant, rubent , truces fiunt , cum est uxu lachrymarum ; vident saepe scintillas ; aures tinniunt , & sonitum audiunt, vel obsurdescunt; vel cerebrum agitatum delirium , vel soporem inducit . Inflammationis signa non multum a praecedentibus distant , nisi quod dolor si sitissimus , & constans , & ea omnia sint vehementiora . Quando Iiste cestare incipiunt sine bona crisi, iudicamus abiisse in purulentiam . Sed quando morbus fuerit chronicus, vel continuum inserens capitis dolorem vel per intervalla redeuntem , sine signis istis citatis , sed cum doloribus vagis, vel fixis in aliis partibus corporis , qui nunquam abierunt in suppurationem, iudicamus lympham aerem tenuem vellicare meninges,ti ita produeere dolorem.
II. Tria proponuntur emunctoria, per quae humor evacuatus solutionem portendit, & tres evacuandi humores recensentur: verum non est iudican-sω tardum , unumquodque emunctorium suum solum proprium humorem evacuare e observatione constar, Nares praecipue evacuare sanguinem , Os lympham,& Aures pus . Haec tamen praelica observatio non est ita constans, quin
405쪽
1M MEDICINA HIPPOCRATIC A b. et s
interdum hie ordo invertatur . Verum humoris diversi exitus magis conis stans est: nam Capitis dolor ex impetu majore natus optime Iiberatur narium haemorrhasia, quae minuendo sanguinis copiam maiorem simul comapescit illum maiorem impetum, & inde natum dolorem. Sed circa finem morborum acutorum , si per metastasin ad caput delata est materia purulenta , aut quando in interioribus capitis fuerit exulceratio capitis dolorem inserens, saepe observavi , puris evacuatione per aures homines suisse liberatos , interdum etiam per os, & nares: sed minus frequens per haec emunctoria eliminatur pus. Humor autem serosus aeris eapitis dolorem inserens sine multo discrimine per tria haec emunctoria eliminatur. Haec est quotidiana experientia , & vix aliquis exercuit Praxin, quin has evacuationes detexerit eum aegri levamine . Theoretici his observationibus non contenti , rimati sunt encephali fabricam , invenientes omnia cranii soramina Dura matre tecta: quia non detegunt viam, sategerunt hanc invertere practicam observationem , quasi materiae morbosae fieri non potuisset evacuatio per partem aliquam , nisi via anatomicis esset cognita. Verum in viventibus multa fiunt , quae ab anatomicis in cadaveribus non misunt demonstrari, praeprimis si vis vitae instigetur ab aliqua morbosa materia. Satius itaque existimo veram observationem practicam mordicus tenere , quam eam repudiare , vel denegare, quoniam nos latet structura .
I. Upliei sensu vocari homines Melancholicos, observavimus h. tis. II. Nam si respicimus ad animam , tristes , & moerentes
sine causa , & timentes non timenda, dicuntur Melancholici . Qui materiem Atrabiliariam collectam gerunt in vena portarum , sive talis animi affemones inserat, sive non , tamen censentur Melancholici. Hanc praeprimis posteriorem speciem hoc in loco intelligi, eonfido, quum citet evacuationem di qua illa materia evacuari potest. Quamobrem vero Haemorrhoides supervenien tes hoc loco magis extollantur , quam quaevis evacuatio alia tam sanguinis, quam aliorum humorum, attentionem meretur: reddunt etenim melancholici urinam nigram sine levamine, & ducitur ipsis sanguis, vel sponte oboritur narium haemorrhagia cum incremento mali. Satis demonstravimus loco citato, materiem melancholicam venire non posse in sanguinem venae cavae Vel arteriae aortat, nisi transeat per hepar, neque per aliam viam duci potest ad renes, ut urinam sua nigredine inficiat . Si ergo ejus aliqua Portio transeat per hepar, sons tamen perpetuus manet in vena Portarum novam materiem suppeditans . Quod si ex naribus fluit sanguis, non magis de materia atrabiliari eliminari potest , quam de reliquo sanguine bono : unde saepe miratus vidi, toties tentatum suisse melancholicos curare Per Venae sectionem. Si autem Haemorrhoides fluunt, ille sanguis uenae portarum e vaeuatur, qui maxime impraegnatus est materia melancholica, nam haemo Didales Venae surculi sunt venae portarum . Haec quoniam valvulis caret, per mittat 1ςnsim Omnem infectum sanguinem hae via eliminari. Interim noratam cer a n Purgatio materiae melaneholicae a reliquo sanguine bono, λς ες-
406쪽
rexi, si interpositum esset organum separans, quum ablata portione, & dein restaurato sanguine, in eadem vena portarum, evacuando sensim minuitue materiae atrabiliariae proportionata quantitas . Haec sententia in exemplo clarius concipitur. Si verbi gratia aliquis eontineret in vena portarum un-eias duodecim sanguinis Melancholici, & evacuaret unciam unam, duodecima portio huius materiae Melancholicae evacuaretur e post evacuationem si iterum bonus sanguis accederet, dein facta aequali evacuatione, non emi teretur duodecima portio materiae melancholicae. Et quo frequentior si sacta evacuatio, & restauratio, eo minor portio materiae melancholi eae evaeuaretur ρ adeo ut tandem in una uncia evacuati sanguinis ne quidem som iuncia materiae melancholicae contineretur. Haec est ratio, quod Hippocrates dixit, Bonum, non vero Solutio fit. Imo Ioeus aptus ad producendam atram bilem inter evacuandum iterum aequalem copiam eiusdem regenerare potest, quam est ea, quae singulis vicibus emittitur. II. Veteres omnes dolores lumborum , ubi renes haerent, Nephritidem st.... vocasse ex variis locis i Aph. mo. VI. colligi potest . Credere enim non possum , dolorem nephriticum per calculum in renibus haerentem , dolorem Nininia Inserentem, haemorrhoidum fluxu curari posse . Sed mesenterium lumbis an- is sve nexum , quod multos ramos venae portarum continet, si propter impletionem a materia melancholica vel eius aerimonia lumbis dolorem inseri, eonceptu iacile est , facta depletione per venas haemorrhoidales levamen fieri doloris. Inde etiam toties per alvi ductionem , qua depletur vena portarum, minuuntur dolores nephritici, non quod calculum auferat , sed vasa mesenterii distenta, dolorem inserentia , depleat. Mirum nemini videri potest, me mesenterii dolorem hoc loco vocare Nephritidem , locus enim tantum non distat, ut per designatum locum dolentem has duas partes semper valeamus a se invicem distinguere .
O , ne Ddros superveniat, aut tabes. I. I Ee Haemorrhoidas hoe loco intelligi sanguinis fluxum ex venis haemorrhoiis AI dalibus, non vero has partes dolentes t. h. i . XIII. colligi potest --ιώ
ex adiunctis verbis, nisi una servata fuerit, nam dolentes haemorrhoides omneς des inmtuto curantur, neque ex curatione doloris in hoc loco aliquid mali esset exspe- νηονσπε. ctandum : verum fi cohibeatur consuetus fluxuet, materia tali modo retenta modi
bos varios inducere potest . Haemorrhoides diuturnae si solummodo bonum sanguinem suderunt, istis sanatis , corpus huic evacuationi assuetum , quae nunc suppressa est, ad morbos disponitur . Consueta enim non subito mutanda . h. 76. I. Hinc etiam viri haemorrhagiis assueti, vel venae sectioni, iis omissis in varios morbos labuntur . Maxime hoc observatur in menstruo sanguine suppres.se , five ex causa morbosa sive aetate ingravescente , rarum est , si inde non nascatur aliquis morbus: Quod si ex haemorrhoidibus diuturnis effluxerit sanguis vel humor morbosus, his tune omnibus sanatis plura mala sunt exspectanda, quia tunc non solum suppressa consueta evacuatione destruitur aequilibrium , verum retentus humor sua malignitate ut plurimum periculosissimos morbos in-
407쪽
sert. Ita patere videtur, omnes haemorrhoides diuturnas non esse sanandas: sed si permittantur, rarum esset si non generantur fistulae ani, quae quoque inolestissimae sunt . Ergo ancipites haeremus quid sit faciendum . Si enim curo omnes, multi morbi fiunt, si non sano, generatur ani fistula 1 igitue media via est ineunda, nempe sensim omnes haemorrhoides sunt fanandae, ne subitanea inducatur mutatio . Si interim retinetur morbosa materia , iliata medicamentis internis est emendanda, vel alibi in corpore fonticuli sunt concitandi, qui collectam materiem evaeuant: aut aliquoties est repetenda venae sectio, vel alvi ductio, ne subitanea mutatio introducatur. rex M' II. Qui humor ex Haemorrhoidibus fluit, est sanguis purus, vel melan- Λ. cholicus , vel est liquor aliquis morbosus . Prout diversus illiuς humori ultimi, fri effluxus supprimitur, ita etiam varii fiunt morbi. Nemo mirabitur ex sup- natis peri- pressa melancholia vel humore morboso retento generari morbos, sed si san- - guis talis, qualis colligitur in vena Portarum, hac via consuetus euacuari δων, - retinetur, tune dicit Auctor, periculum est, ne superveniat Hydrops, aut p3ibs,' Tabes. Ergo haec phrasis duo inculcat, nempe non semper fieri Hydropem vel Tabem, sed interdum ; & alterum est si talia superveniant , malum praebent signum, quoniam dicit, periculum est . Etiamsi hos duos mota citat, non tamen reliquos excludit, sed inculcare vult, secum damno aegri hos duos vidisse morbos consecutos . Quod mirum est in hoc Aphorismo , ex eo patet, quod citat duos morbos toto coelo sibi oppositos : nam Hydrops humorum abundantiam arguit; sed Phthisis est morbus ex summo h morum desectu . Quomodo autem hi duo morbi ex eadem causa generari possint, paucis videbimus. Si sanguinis evacuatio diuturna per haemorrhoiades supprimatur, ex abundantia humorum destruitur aequilibrium inter ca sas agentes, & quantitatem humorum : humores itaque minus compacti per spontaneum deliquium vel abeunt in Viscosum vel Laticem tenuem . Quod si id viscosum colligatur in cellulis pinguedinosis, generatur tali in corpore Hydrops . Sed si ex desectu virium liquati humores simul excluduntur pereinunctoria , corpus macie consumitur . Igitur degeneratio humorum ita utroque morbo est eadem, solummodo differt evacuatio, quae in uno morbo parcior, in altero copiosior fit. Quare duo hi morbi in sua natura noramulin m differunt, sed in phaenomenis apparentibus, quae a Veteribus maxime observantur , multum differre videntur. Unde saepe observamus etiam
in Phthisicis, pedes fieri celematosos , & in Hydropicis partes tabe inte
LIB. UI. APH. XIII. 1 8. A Sinstitia detento, semulationes superisnientes, sol ni singultum .
I. Ton dubito , quin Auctor noster observaverit, aliquem Singultu aliqu1 1 diu detentum, ab iteratis sternutationibus accedentibus suilla curatum: sed an inde generalis regula practica constans possit elici, vehementer dubito,
fateor , me hoc in tota praxi non observasse . Sunt enim duo morbi motus de PraVat , qui ex phaenomeno apparente obtinuere nomen . Fieri ergo potest , ut franultus nascatur ex causa mobili irritante superius ventriculi os , ut inde convellatur diaphragma,Quae causa altera actione sternutationiς depellitur vel quoamaterIa tenuis ab orificio ventriculi delata ad nares loco Singultus Sternut ii -
408쪽
nem faciat & ita superveniens sternutatio curet Singultum . Sed & potest quoque Singultus esse ex multo sanguinis fluxu, h. I96. I. aut Hyper-catharsi, h. I97..I. vel hepate inflammato h. ast. IV. vel & aliis
morbis fixis circa ventriculi orificium , in quibus Omnibus commotio valida sternutationis augeret morbum . Propterea si unus morbus ex phinomeno d nominatus ab altero morbo superveniente debet tolli , nisi addatur prioris
morbi eausa distincta, omnino incerta , & inutilis est observatio practica .
L I B. UI. ΑΡΗ. XIV. et q. A B bdrepe detento, si qua secundum venas tu alvum fluxeris , folia tio fit. Hydropem generalem , vel particularem Auctor hie intelligat
contendunt Commentatores, neque consentiunt, an intelligatur a-.quae fluxus in cavum ventris, vel in intestina , vel etiam per vesicam . Simiadem fere sententiam habet multis locis, in quibusdam vero Leucophlegmatiam ponit; aliis etiam evacuationem per urinam laudat. Denique non concipiunt,iquomodo secundum Uenas aqua fluere possit. Cunista haec subtiles sunt quae..1tiones, quae nihil lucis adserunt cognitioni, aut curationi: neque multum refert, num Hippocrates aliis in locis idem vel aliquid aliud statuat, quum tota auctoritas nostra in meris observationibus practicis si landata. Nemo nescit , Hydropem esse morbum ex abundantia humoris aquos in vasculis dilatatis, tunica cellulosa , vel in cavitatibus corporis: atque constat, nos non posse curare eum morbum , neque sponte evanescere posse sine istius humoris, evacuatione visibili , quum tanta habeatur aquosi humoris copia , & tanta viarium debilitas in his morbis, ut per insensibilem perspirationem eliminari nequeat. Tria nobis sunt data organa excretoria naturalia, nempe Cutis, Vesi- ea , & Αlvus: sed quoniam Cutis naturaliter transmittit rorem , & aquae tanta abundantia eousque viribus corporis non potest attenuari, emitti e go debet vel per Uesieam , vel Alvum . Utraque haec via satis accommodata est ad exonerandam aquam, ingens copia enim arteriarum fertur ad intestina , & quae adit renes , satis magna est . Sanguis itaque lympha dives per arterias has vel ad intestina vel Renes delatus si deponat copiosiorem ivmpham , valet tandem omnem aquae abundantiam exanclare fine ulla v sorum ruptione , quod indicare videtur , dum dicit , fecundum venas, per quas, arterias ubique sere intelligere debemus. Id autem generale observamus in hydropicorum aqua, quod sit quasi vehiculum commune, quod per omnia emunctoria eliminari potest , qualis natura non habetur in speciali urinae vel perspirabilis materiae liquore, neque in ipso pure: hoc enim rarissime cum levamine eliminatur per alvum, sed per sputum, vel urinam. Igitur si natura vergat ad Intestina vel ad Renes , hac via utraque aqua hydropiea eliminari potest . Si tali in evacuatione redditur aqua pura inodora, minime corrupta vel aeris, signum est, corporis vires valere exon rare istud onus, & vasa non esse corrupta , & sic saepe sanantur; quae O servatio etiam magni momenti est in propinato purgante vel diuretico ;nam si his medicamentis in parva copia datis, magna fit evacuatio aqvofi inodori cum detumescentia corporis, & virium levamine, magna spes persectae curationis affulget . Sed si per magnam dosim parum evacuant , vel
409쪽
, Vs MEDICINA HIPPOCRAT ICA h. 1 ς.
emittitur aqua corrupta , post sufficientem e Vacuationem aegri moriuntur ,
putrefactis , & corruptis visceribus ab incumbente liquore . Imo obserua- vi , fluxu spontaneo oborto in cruribus copioso aegro; suis e liberatos a tumore hydropico, sed post lassicientem extenuationem Perierunt; quum e coriatio illa denotabat, aquam hydropicam suscepisse aerimoniam, qua potuit excoriationem facere, & ita simul corrodere interna viscera.
2So. DItitudino alat pro vio detento , I ponu superveniens vomitus , Huῶά x. profluvium solvit - Ι. , Ton dubito, quin Hipp. observaverit, Uomitu superveniente diuturnam Diarrhoe1m fuit se sublatam, sed puto tamen hane observati nem non fuisse universalem , ut Polumus inde certam prognosin sermare . vel hac in re imitari naturam dando vomitorium in diuturna Diarrhoea Fieri equidem potest, ut inter ventriculi plicas aliquid corruptum vistolam Hereat, quod transeuntia alimenta inficiens generet diuturnam Diarrhoeam evel quod bilis viscosa ex vesica sellea in duodenum deposita alvi diuturnum fluxum faciat. Haec scaturigo quamdiu manet, continuare facit Diarrhoeam , sed quando vali)a actione vomendi excutiatur ex ventriculo viscosum , vel ex vesicula fellea bilis corrupta , ablata illa causa , cessabit Diarrhoea . Si vero hac vomendi actione non eliminatur ex ventriculo, & vesica sellea mne corruptum , Vomitus ille non solvet Alvi profluvium . Quod 'fi AI. iprofluvium diuturnum nascatur ex humorum colliquatione per totum eorpus , qui continuo deponuntur ad intestina , quod saepe in praxi observavi, vel ex jebilitate intestinorum , qua alium ra sponte Permittuntur corrumpi in intestinis , vel a vitiata bile , quae omnis ex vesica sellea evacuari nequit, vel per ductum hepati cum continuo deponitur, his omnibus in ea uia sis, & in multis aliis Vomitus si accedat, augebit morbum: minuetur qui isdem quantitas deiectionis, sed totus ille compositus morbus fiet gravior . Si essent signa injieantia hanc vel illam latentem causam proritare Diarrhoeam
diuturnam, aliquid certi ex superveniente Vomitu hauriri posset, sed quoniam haec igna admodum sunt ambigua , nihil certi ex Vomitu superveniente deduci potest .
agr. R Pleuritide , aut a per Deumonia detento diariacra superDeniens , πι-
I. C Uales morbi dicantur PIeuritis , & Peripneumonia , ex antecedentibust Aph. ro'. IV. & U. peti potest , iiς si detineatur aeger , id est
L hoc vel illo morbo aliquamdiu laborauerit , & dein corripiatur Diarrhoea , ille fluxus malum portendit . Observavi in praxi , a Diarrhoea superveniente sputum in pleuritieis & peripneumonicis praestantissimam evaeuationem supprimi, & corpus summopere debilitari. Paradoxum autem qui-Digiti es by
410쪽
husdam videtur , per alvi dejectionem copiosiorem fieri non posse eriti eam evacuationem in pleuriticis , & peripneumonicis . eum si amplissimum munctorium, per quod in capitis morbis toties observatur fieri levamen , &multi medici ex dato purgante in principio horum morborum egregium
quoque levamen percipiunt. Meretur igitur, ut haec evacuatio in diciis moria bis penitius perspiciatur. Constans est observatio, quodcumque organum se-eretorium, & excretorium suum proprium humorem secernere a communi massa sanguinea, ita Renes omnium optime purulentiam ex communi masissa auserunt, & cum reliqua urina emittunt; Intestina autem materiem biis Itosam , & melancholicam: putrefactum vero, & aquosum omnia emunctoria. Vicissim conari evacuationem non procedite nam etiamsi urina subniis gra denotet evacuationem melancholiae, & fulva aut flava exitum bilis, nisi his morbis fiat alvi evacuatio , nunquam Persecte curantur , sed eva cuationes hae sunt symptomaticae . Ita etiam puris evacuatio per alvum, si
pus non sit Armatum in intestinis , nunquam liberat hominem a morbo suppuratorio, quum intestina non snt organa , quae valent purulentum se parare a tota massa. Si igitur fiat Diarrhoea in Peripneumonia, & Pleuriistide inflammatoria , quae abierunt in suppurationem , quod indieatur his verbis, Pleuritide vel Peripneumonia derento, signum igitur est, hac via non evacuari pus, sed humorem alium, aliter enim dixisset Aumie alvi egestionem purulentam . Inde colligendum est , morbos istos inflammatorios non abiisse in purulentiam bonam , sed in putrilaginem malam , quae materia uelle potest per intestina eliminari . Quia vero a pectore ad intestina non habetur via particularis , sed putrilago prius est tradenda communi massae circulatoriae , antequam ad intestina veniat , concludere possumus, malam fuisse factam commutationem morbi inflammatorii, & materiem corruptam toti massae esse traditam, a qua dissiculter separari potest per intestina tanquam orouum excretorium . Dein etiam ex constanti lege comperimus , u-
nain evacuationem impedire alteram , unde alvus fluens non solum dicta mala indicat, verum etiam faciet sputi suppressionem, sne quo peripne monia, & pleuritis non curatur , unde ex materia in pulmonibus eoilecta generatur dissicuItas spirandi, cum summo aegri periculo. Ex quibus obsedivationibus Uare consat, quam male agunt medici, qui in peetoris morbis innammatoriis praebent purgantia , quibus sputum supprimunt . In principio autem Pleuritidis , α peri eumoniae purgantia conceduntur , ut tollant cacochyliam primarum viarum; quae longiore mora exacerbaretur, &tit temperent nimium: motum circulatorium, antequam materia ea per sputum reddi potest, nunquam vero adhibenda purgantia morbo ad coetionem vergente, vel si jam sputum expurgari incipit
I. T TEteres phaenomenis magis quam causs morborum imposuerunt nomi-V na, & interdum quibusdam in morbis natura diversis, modo phaenomena non multum differant, idem morbi nomen retinuere, unde in pro- gnosi formanda, & in curatione tanta plerumque differentia, ut idem morbus opposta methodo curetur. Hoc evidentissime elucescit in Ophthalmia rvaria enim genera morborum , qui oculos infestant , modo rubedinem ad