장음표시 사용
431쪽
maria ge nera is . In angina morem
io MEDICINA HIPPOCRATICA AH. 3st.
vanas proximas esse aperiendas, quales sunt venae in pedibus ab illaei provenientes.
I. 'Eneralem regulam tran lationis h. 29o. hoc in loco speciali ob- servatione conatur firmare: sed in Translatione seu Metastasi semper debemus observare, ut sit persecta , id est, ut omnis materia ex uno loco feratur ita in loeum alterum, ut prior pars multum levetur, vel in tegre liberetur. Atque ut bona sit, materia illa morbosa serenda est a loco, qui utilior est vitae, & qui difficile ejicere potest materiem, ad alium locum minus utilem, quique commodius materiem morbosam evacuare potest. In observatione hac omnino cavendum, ne symptoma , vel alius morbus superveniens non fiat ex Consensu h. 238. I. sed ex vera Translatione materiae de loco in locum . II. Quod Angina indicet talem colli morbum, quo dissicilior reddatur, vel omnino impediatur Deglutitio, vel Respiratio, vel utraque simul superius h. 93. VII. notavimus. In textu habetur πιν-χν , seu species Anginae, quae tunc dicitur praesens, si causa illa haereat in interioribus Iaryngis, sine signis externis , dissicilem, & suffocatam respirationem inducens, ac si millo constringeretur collum, & interciperetur respiratio. Periculosissii ius est morbus, nam si augeatur tumor in membrana interna I ryngis, suffocatur homo: si abeat in suppurationem , generatur palmo P Tulentus. In hoc morbo observavit , si externe in Collo tumor oboritur , bonum esse . Haec autem observatio non est constans e potest enim tumor membranae internae Laryngis latius dispergi etiam ad exteriores partes, sine diminutione partis interioris, quando designatur morbi augmentum. Sed si interiores partes deponunt ad exteriora colli morbi materiem, valde bonum est, quum partes exteriores tumentes non inserant mortis periculum , satis enim maguum conceditur spatium rumori. Constat ergo, duo adesse debere requisita , ut talis apparens in Collo tumor sit bonus. Priano ut sit talis morbi materia , quae meta stata facere potest , uti materia Catarrhoia ,& Erysipelatost, nam Inflammatio , & Oedema harum partium non tam facile locum murant , sed potius , si partes exteriores simul tumere incia Piunt, designant morbi augmentum. Alterum est, ut sit persecta Metastasis, quam coniicimus, si una cum intumescentia externa liberior fieri incipiat Respiratior quam nisi Respiratio simul fiat liberior, signum est, imperfectam fieri Tranςlationem , quae seinper mala est . Neque bonum erit sagnum, si novus accedat tumor, manense Priore.
432쪽
3 33. c Uibus occulti cancri fiunt, eos non curare melius es . Curat; enἰm eiato pereunt . Non curati υero longius tempus perdurant . OΙ. Λ Ntequam pronunciare possumus, num Cancer occultus si curandus, vel relinquendus, constare debet , quid proprie per Cancrum Oc- misisse cultum si intelligendum . Generalem Cancri Definitionem exhibuimus in ei υι. Chirurgia repurgata I 84. Quibus constat, speciem esse tumoris , qui sere
semper aliquam glandulam occupat, nunquam vero ille tumor abit in veram suppurationem seu purulentiam sed in humorem ichorosum admodum corrosivum : neque totus humor Cancri ita commutatur, sed relinquit sem- Per partem aliquam tenacem acerrimam, quae a reliquis partibus firmis se- Parari nequit, atque novum humorem affluentem brevi tempore in similem corruptelam invertit, ut nunquam huius materiae finis habeatur, vel ita redditur liquidus, ut omnis exprimi possie . Mira est huius materiae corruptae
natura, nam neque est acida, neque alcaima , quum nullo cognito antidoto extingui possit e an vero unquam Invenietur antidotum, uix sperare posisumus. Uidetur tamen originem habere ex pinguedine nostri corporis, quae in cellulosis spatiis glandularum haerens , sensim in toxicum hoc acre convertitur. Statim autem in principio non ita sevit, sed compacta haeret materia in glandulae substantia , quam inaequaliter diuendit, ut sit rati glandula aspera , dura, inaequalis , aliquo modo dolens, qui dolor augetur ab omnia ita tau , & pressione . Sed si accedat humiditas , vel admittatur aer nudus, illa materia concreta liquescere incipit, simulque fit acerrima, unde doloris augmentum , & corrosio partium circumiacentium .' & quia omnis materia non liquescit , scaturigo perpetua huiusmodi i choris in hoc loco manet . Et quod pessimum est in hoc ictiore, si misceatur sanguini , vel pinguedini bonae adiacenti, brevi tempore istos humores in stiri item corruptelam convertit, sanguinemque nigro colore inficit. Venas igitur, & Arterias Partium circumiacentium illo inquinato sanguine nigro impletas pro pedibus Cancri veteres habuere. Talis nunc tumor ita in corpore latens, ut signa nulla externe appareant occultus est Cancer, sed si Cutis perrosa est, vel externe in cute illa vasa nigri conspiciuntur, Cancer est apertus , vel manifestus. II. Praecipit Auctor , Cancrum occultum non elle curandum, quIa curatus M an citius interit, quam non curatus. Nisi hoc in loco certa species curationis in. MesIttistelligatur. omnino falsa esset monitio. Nam non solum licitum est pee Diae 'tam intercipere Cancri progressum , qualis Di eta curationis nomine venit a- ' 'pud medicos, sed & valde necelsaria est. Curatio autem Chirurgica per ablationem tanti est interdum momenti , ut si negligatur in Cancro occulto, postea in Cancro aperto prohibeatur. Nam quoties Cancer alicubi lateat in Mammis, labiis, vel &. aliis partibus corporis , ubi integre tolli po est semone , communi observatione chirurgica totus Cancer occultus est auferendus, & ita persecte curantur homines, ut testantur hodiernae observa tiones chirurgicae r sed tunc cavendum est , ne aliqua portio relinquatur. E1dem autem in Cancro aperto raro bene succedit , quia tunc ut plurimum to tus Cancer auferri non potest itidem si plures Cancri sint in eodem cor-Pore , quum uno sublato, reliqui magis saevire soleant. Atque vetatur ablatio , si Cancro adhaereat arteria, vena, nervus, vel alia pars nobilis , quae
433쪽
sterionem non permittit. Nam vel totus Cancer tune tolli nequit, quod malum est, vel talis pars abscissa mortem insert. Tandem tertia species sequitur curationis per medicaeme uta applicata . In hac specie qua dam medieamenta permittuntur in Cancro occulto, alia vero prohibentur uti siccan-
tia, indurantia, quae Cancri progressum inhibent, faciunt, ut Cancer, quishi relictuq brevi tempore sevi ill et , per longum tempus gestari possit sne
multo incommodo , quum ablatione humidi corruptio Cancri inhibeatur . Sed si applicentur Corrodentia quae ex Cancro clauso faciunt apertum ἔ vel Humectantia , quae Cancri materiem liquescunt; vel Pinguia , quae suppeditant corruptibilem materiem, haec omnia iacient, ut ille Cancer, qui sibi relictus tolerari potuisset , brevi tempore Ita furat, ut domari non possit Hoc sibi proprium haebet materia Cancrosa , quod nullis medicamentis eis mendari possit, nunquam abeat in bonum Pus, &muriqum integre evacueis tur . Unde Cancer oecultus, nisi totus auferri polsit secando, est relinquendus, & exsiccandus , non tangendus acribus, neque emolliendus hinnectan. tibus. Si quis talia facit, is inficiet totam massam Circulatoriam, faciet ex acri quiescente , acre agens, & ita homo , post multas miserias toleratas, peribit. Tali erco in sensu curati cito pereunt, & non curati longius tempus perdurant .
3o . 'Gnvulsio fit aut a repletione , aut evacuatione . Sic quidem essem sim
-- ω I. QUO Proponuntur in hoc Aphorismo morbi , qui utrique oriri posiniis ex im I sunt ex Repletione , vel Evacuatione . quare isti , quamvis facie ex-gπltus terna multum differarit, ratione causarum admodum similes esse debent. Ex Convulsionis descriptione h. 3r. III. R A h. i94. II. satis patet, hoc phaenomenon generari ex inordinato influxu spirituum per nervos in aliquem mu- scillum , qui propterea contrahitur . Hoc etiam fieri debet in singultu, ut halaeatur inter hos morbos quaedam silvi titudo . In Conuulsionibus videmus quendam motum in metu bris , sed in singultu audimus aliquem seni tum aeris per laryngem intra inis , qui introitus in ipso veluti principio anter-cipitur; dum simul sentiunt aegri, Diaphragma subito, & in voluntarie contrahi , quasi vi faceret inspirationem , sed tum simul clauditur larvnx aeri x ingrestum intercipiens. Igitur Convulsio , A singultus est in voluntaria violens nonnullorum musculorum contra ino , unde Singultus est quaedam specios Convulsionis, &. quae fit duntaxat in quadam speciali pine , dum C Vulsio varias partes afficere potest , & multas simul. M G. H. A Galeno, & aliis pa.Iim haec citata invenitur sententia, ut aflstrua-wωροιο re tur, Convulsionem , & Singultum ex sola Repletione, vel Evacuatione oriri& ur hanc tueantur sententiam , multa inania. & praepotiera asserunt is Solius Galeni ratiocinium delibabimos . Ille eximius vir an cit humidit
tem , & sicci ratem , quibus utrisque experimentis in chordις tonarur adstrue aisne ιν re huius sententiae veri ratum . Siccitatem Ioco Evacuationis adducit , quia chorda exsiccata accurratur, ut patet, si igni admoveatur. Vertim hoc expe- . Timentum Non probat accurtationem per siccitatem , sed per adurentem ignis calorem. uum Partes animalium fibrosae solo ardenti calore sine lium iaι a-mID
434쪽
missione corrugentur, ut pater, fi caro in aqua coquatur; sine humidi enim de se diu eo utralriintue fibrae. Neque in corpore vivente tanta inducitur fibrisseeitas, ut inde fieri posset Convulso, vel Singultus, neque inducit De Convulsio defectu humidi sens m acqmsito, quum experimur maram o cci sumtos raro convelli : sed si subito evacuatione sanguinis h i 69. uel tialia quavis evacuatione largiore destruitur aequilibrium , tunc frequentissime Conuulsio, vel Singultus generatur. Neque ac curtatio per exsecationem chordarum comparari potest Conuulfioni, quum accurtatio illa procedat in rebus mortuis, sed Conuulito est actio dependens a vita, quae in rebus mortuis imitari nequit. Multo minus appropria tum est experimentum ex cho datum humectatione desumtum . Frangitur quidem chorda hume Efata tensa facilius, quam modice scea , sed non accurtatur. Chorda enim in organis musicis ad certum tonum tensa si humectetur, tonum sormabit prosundiorem, & in machinis physicis experimur, chordas hil mectatione prolonis gari, non vero accurtari. Quamvis contraria fierent in hoc experimento , nondum tamen haec probisent, Exsecationem, vel Humectationem generare tu nobis Conuulsionem aut Singultum , quoniam sunt morbi ab influxu spirituum vitalium pendentes , quae actiones comprobari nequeunt experi.
mentis rerum mortuarum . Interim tamen vera manet observatio, nimia e
vacuatione, & repletione generari Convulsionem, & Singultum d inde autem' MLumentari velle, omnem Convulsionem, & Singultum a duabus his duntaxat causis oriri, nimis absurdum mihi videtur, quum in Compendio nostro Tr. 17. Sc 3 o. multo plures, Ac frequentiores causas assignaverim , quae nullo modo ad repletionem , vel inanitionem referri queunt. Propi rea Inanitio , & Repletio hoc loco sunt accipienda inter causas Convulsi nem , 8c Singultum inserentes, ut passim in aliis Aphorismis, sed nondum ut tales, quae solae hos morbos inferre potu illant.
GH s md bncheminium Mores fanr ab im inflammatio O , his febris superveniens Disit dolorem.
Ι. ' Edici magis quam Literatores in vero loco indicando per voces sunt m. parii vi occupati, quum accurate scire debeant, qualis Pars intelligatur , ut
unam partem non habeant pro altera . Hypochondrium proprie denotat locum sub cartilagine, δc si in singulari ponitur , ut plurimum significat in ventre inseriore partem superiorem lateralem , dc magis anteriorem , quam posteriorem sub cartilaginibus eos arum in dextro latere , ubi naturalis est hepatis situs: sed Hypochondria notant tam dextrum quam sinistrum latus. Interdum vero apud Hippocratem tam sinistrum quam dextrum latus intelligitur , uti in hoc loco, ubi mihi videtur, non solum intelligi dextrum , verum etiam sinistrum latus, eo autem sensu , ut assignetur Dolor in sinistro , vel dextro latere , non vero in utrisque simul, quod aliter fieri potuisset, s dixitat Hy- .pochondria. Quibusdam Hypochondria, de Praecordia signifieant easdem pae-tes , sed Praecordia proprie notant partem mediana anter in rem inter Hyp chondria sub cartilagine ensiformi, ubi praecipue sentiuntur dolores ventricinii , quamobrem haec loca aecurate sunt distinguenda . Quamvis stus externus Hypochondriorum proprie pertineat ad Pectus , quia habetur sub cartilaginibus costarum, reseruntur tamen haec loea ad ventrem in seriorem , quum diaphraP
435쪽
4,4 MEDICINA HIPPOCRATICA Aph. os .
ma ita si elevatum , ut contenta viscera in Hypochondriis pertineant ad ventrem inferiorem. In Hypochondrio dextro haeret He par, quod etiam adfinistrum hypochondrium pertingit : in sinistro autem Hypochondrio haeret Lien . Sed utrumque Hypochondrium occupat Intestinum Colon , adeo ut ex naturali stu harum partium facile iudicare possimus , quodnam viseus erit affectum e & inde quoque cognoscimus, multos dolores pectoris ab aia secti, his visceribus fieri posse , qui dolores perperam reseruntur ad Pleuritidem . Detexi enim in quibusdam cadaveribus, Diaphragma ira suisse eonvexum , ut ventris inferioris cavitas altius interne protenderetur, quam est papillat locus externe in mammis. ur dolo- H. Illa hypochondria saepe corripiuntur doloribus, sed ut sciamus, num . Febris in huiusmodi doloribus malum si allatura , & num curanda sed an ve- .uis ' δή. ro bonum, & permittenda, duas cautelas adlicit Auctor , nempe ut si s ne inflamma. Inflammatione , & ut Febris superveniat, id est ut dolor, & Febris non in ei- Φρη ,μ' plani eodem tempore, sed primo dolor, & deinceps Febris . Generalis est observatio dolorum, omnes dolores ab inflammatione, Erys pelate, & Bile a eri natos cum sebre incipere in his, quo sebris est vehementior , eo maius est periculum, quum febris illa sit signum eorum morborum , qui eo sunt mai res , quo signa sunt vehementiora , ergo ex perduratione huius febris nihil bo ni exspectare possumus. Sed si febris superveniat, certi sumus, dolores Hypochondriorum non esse natos ex recensitis morbis, sed ex aliqua causa momborum chronicorum, quae frequentissima est materia cruda in aliquam corruptionem conversa . Si ergo materia cruda in nobis nata per febrem potest subigi, clare constabit liurus Aphorismi veritas. Talem exposuimus observati nem in Convulso nibus . h. II., U. h. i67. I. In libre Cacoe hymica . Aph. 197. , I. Omnis enim materia Cruda ὸeficiente corporis actione naiata, subigitur motu vitali majore, qualis sit in se bre superveniente . Unde m 6- ne inur, nos non debere per refrigerantia, vel sanguinis missionem , vel per quaedam antidota hanc febrem exstinguere, sed ea na permittere , aut medicamentis calefacientibus excitare sebrem artificialem. Hoc tamen in praxi contrarium a multis fieri observo, qui omni ope conantur hane febrem refrigerantibus exstinguere cum summo aegri detrimento, sed praesenti infideli le
L I B. VI. APH. X L I. 3o6. tabus suppuratum quid in corpore existens nullum fui signum prodit , V his propter erasDudinem puris, aut loci, signum non exhibet .
Leri, vel I. C, Uid sit Pus h. 233. , II. ex qua materia sor matur h. 72., III.) per quam nam actionem vitae producitur, h. 72. , II. superius demonstravimus . Si istud pus si factu iri , & in quadam parnem latre. te Collectu in , necesse est ut exeat: nam si ultra tempus contineatur, exuet
) suam blandam , & mitem indolem in corrodentem acrimoniam . Si ergo la-' teat Profunde, ut vis vitae non valeat istud per naturalia emunctoria eliminare , Vel per morbosam aliquam aperturam factam , necesse est , ut Medicus, Vel Chirurgus viam pandat. Haec autem via artificialis fieri non debet , nisi sciamus, num Pus eo in loeo contineatur . Quod si locus pauca carnς, 6
436쪽
tenuibus integumentis sit tectus, & Pus satis fit fluxile, facile detegi potes
attactu, nam alterna pressio concitabit fluctuationem , & intumestentia sine multa rubedine tali in loco detegetur, Pus in tali loco contineri . Sed si locus multa carne fit tectus , aut si haereat in quadam corporis cavitate, attactu non valemus fluctuationem concitare: neque fluctuat, si Pus ipsum
nimis spissum est. Si utraque illa simul adsint, peritissimus Chirurgus tactu invenire non poterit, num Pus subtus haereat. Interim si maneat eo in loco pus, omnes partes adiacentes sensim in putrilaginem convertet, atque denique liquatum pus venis absorptuin , totam mastam circulatoriam infi- Ciet et quare admodum conducit ex probabili conjectura rimari, Pus intus latere, & dein ex adiunctis Phaenomenis determinare partem, ut possimus ad Purulentiam totam internam curationem dirigere, & pus latens per factam aperturam elicere. Ut in his obscurissimis conjiciamus, pus intus latitare,
varii modi sunt adhibendi . Pus enim colligitur in quadam parte speciali
post inflammationem, quae abiit in purulentiam , quae simul non secit exitum puris per sputum, vel urinam. Si ergo constat, antecessisse febrem a dentem inflammatoriam, h. Ior. II. quae reddit urinam tenuem , &coloratam longo tempore , & dein commutatur in febrem remittentem Cons. Comp. Tr. 47. XVII. facile erit iudicare, materiem phlogisticam abiisse in purulentiam . Corpus autem nostrum ita invenitur creatum , ut valeat pus sanguini circulanti mistum segregare, istud que eliminare separatum, vel per urinam , vel sputum , aut alicubi deponere , ut formetur Abscessus ex collecto tali modo pure, qualis depositio puris a medieis saepe vocatur metastasis . sed potius Collectio vocanda . Si ergo tali in morbo rurulento non invenimus puris aliquam evacuationem , sed quadam in parte generari dolorem , gravitatem , anxietatem, vel tumorem , iudicamus , ad partem eam pus colligi . Simili etiam modo ratiocinamve in Abscessu locali , qui pro magnitudine sua non sundit pus, Sc evanescere videtur sne critica , il est purulenta evacuatione, dum simul in quavis alia parte dolores, molestas, anxietates, &similia symptomata insert. iudieandum est, Pus ex priori loco receptum , & ad aliam partem translatum esse , quae mutatio metastasis purulenta vocatur. Devique si alicubi est ulcus, fistula, fi-
nus antea landens pus copiosum , nunc vero omnem evacuationem suppri
mens, iudicandum tunc quoque, si in alio loco sentiantur dolores, & reliqua signa puris latentis, pus ad partem eam translatum fuisse . Certius est indicium , ex retento pure fieri metastasin , quam ex alia materia re tenta , quum Pus istius sit naturae , ut nunquam ita assimuletur , ut sub
forma sudoris, vel urinae pellucidae evacuari possit: quare si pus est intus, semper visibili evacuatione vel puris, vel ichoris exire debet : & quoties sub tali forma non exit, iudicamus, Pus retineri , & ad aliquam pariem deponi debere . Quae tunc pars dolorem, tumorem , molestiam , & gravitatem accipit sine ratiouali causa, tali in parte judicamus collectum esse pus.
I. UX quibus phaenomenis cognoscimus Icterum, superius h. I72. , I. exhibuimus, ubi deici h. i 4. I. demonstravimus, Icterum ex febre cum hypochondrio dextro duro, non bonum esse . quia durities illa si-
437쪽
stnifieabat, Hepar esse in Arctum . Hoc nunc loco demonstrandum est, si in
Icteticis Hepar durum fiat, malum esse. Ex textu patet, eum Icterum non esse natum ex Hepate duro , quia Hepatis durities hic notetur tanquam symptoma superveniens : neque ille Ieterus nascitur ex Hepat itide , qui x tune durities, & Icterus eodem tempore generantur, & febris nulla mentio invenitur, quae in omni hepat itide adest . Ergo videndum , ex quibuae,ns; nascitur He par durum, dum Icterus est praesens, ut ex assignata causa praesagis in malum formare possimus . Icterus tunc semper nascitur, si Bilix natu ealis exitus intercipiatur in duodenum, & regurgitare cogatur in venam cavam, ut ita totam massam sanguinis i uastavedine ringat. Igiturvefieae felleae est morbus, quae interdum clauditur a calculo, vel spasmodi- ea constrictione , qui morbi non faciunt tumere, vel indurescere hepae. Sed si nune in dextro hypochondrio tumor durus fit, signum est, novum accedere morbum, qui per se satis malus est, & qui sua intumescentia valet exitum Bilis ita sistere, ut omnis exitus sit interclusus, qui reserari nequit manente Hepatis tumore duro. Quia vero omnis durities hepatis cu-
ea tu est difficilis, igitur nullam fere spem curationis promittere possumus. l . , LIB. VI. APH. XLIII.
in lienosi a d enteris eorrip untue , his longa sverveniente dysente-υdrops supervenis, aut lienteria , o pereiant.
Εἰ-U I. Uum Veteres ignorarunt Lienis usum , multa praepostera Lieni in .
θυι ιι - morbi ad seripserunt , adeo ut vix constet, quinam morbus pro-
prie Lienosus fit vocandus r communi autem consensu talis Lienosus est , qui in sinistro hypochondrio laborat tumore aliquo a Liene magis tumente,
di inistrio. Quum tali in insa frone Splenis cesset omnis eius sunmo, &partes adlaeentes a tumente Liene premantur, propterea multi fiunt morbi , qui partim pendent a destructo usu Lienis, partim a comprelsis partibus adjatentibus: Onde tam varia et talaror it Lienosis symptomata , quae saepe m tis a compressis partibus vicinis dependent, quam ex abolito Lienis usu . Non melius possunius invenire Lienis usum, quam si examinemus ingredientem , &exeuntem sanguinem . Invenimus sanguinem allatum per arteriam splenicam , eandem naturam concrescibilem habere, uti in reliquis arteriis; sed qui exit sanguis , Ita invenitur solutus , ut stagnans non concrescar, ille omnis sanguis ita praeparatus effunditur in venam portarum trata liturus per hepar , ut deinis hepare conficiatur, & separetur hi lis . Igitur Lienis usus primamus est ita solvere sanguinem , ut in lentillimo trio tu per venam portarum , quasi stagnando riora concrescat, & praebere materiem , ex qua hepar praeparare , & separare potest Bilem bonam. Si nunc Lien sit mi ar Eius, oburumis, Ac tumens , illa sanguini; solutio fieri persecte noli potest , & propterea manet sanguis ve-ί, nae Pori rum magis coagulabilis, qui facile ipsum hepar etiam obstruere potest: neque satis praevia est facta materiae bilis praeparatio, unde generatur bilis morbosa , plerumque nigrioris coloris. Hinc suo Hiones a bona bile penderare do pravantur, ut patet ex malo elaborato chylo & tandem Iota massa hac lue Cen e materia inquinata , 4n eute aliquem livorem atque Caeli e
mcum Colorςm Praebet. Unde Hypochondrii simitri tumor, mala alimentorum
438쪽
h. ao . Η I P P. L I E. VI. A P H. XLIV. 4 et in gelio eum consectio, & color sublividus inter praecipua Lienosi sympto mainta sunt recensenda .
II. Ex Dyse uteriae descriptione s AH .aῖ4. I. satis conit l, si veniat in Cue D
Lienosis , eam generari ab humore acri ad intellina delato , qui torqst mas strenulando cogit in perpetuam fele S itriwi33 eum venir s torminibvs. Sed ut, L ' . 'sciamus, nun omnis humor ille acris sit ablatus, tessare quique deber Dy-vitur sente ei i. quae ab affluxu huius humoris pendebat. Verum perbii it Dysenteria , ergo signum est. non cesssare conflexum huius humoris acris, quare in Liene est perpriua scaturigo erim humorem pret sens, quod malum σψ . Hoc . autem malum signum non habetur , si Lienosi Uysenter iὸ superveniae, ut infra constabit. Inde tu Coacis pl.rnotionibus. H. a. lυμμυνια νω stonea oleuicis commoda es , longa inra mala : ιiesne ite enim , I Durope suo Lienteria fiant. let ria . III. Ut Lienis tumor evretur per Dysenter iam , evacuatio ea humoris aer inris debui siet inferre diminutionem tumoris , si vero contra augeaque Lienis immor, fanationis aulia spes est. nam per talem euacuationem con rar H u a tinuatam summopere debili Obitur corpus, omnesque humores boni piicientur . Si tunc insu per accedat Ην rops vel Lienteria, signum est , iocrevi ile - . Lienis tumorem, ut etiam reditus lymphae iii sanguinem intercipiatur, isore chyli via si intereepta . quod facile ex anatomitis dena on liratur . Omnis r m με enim lympha ex ventre inseriore dueitur in cisternam tu in barem , ut redeat per ἡuctum thoracicum in sanguinem circulantem . Si vero Lienis tumor ita increvis, ut cisterna Lumbaris a Liene compresia non transmittat
lympham redeuntem , necesse est, ut illa collisatur in ventre inferiore , &pedibus, atque producat Hydropem, qui morbi augmentum declarat : haec persistens causa comprimens, & smul tauis a tantam facit denique compresi fionem , ut totum lymphae circuitum intercipiat. & ita tandem mortem inserat. Simile quoque signum est Lienteria h. ior. IX. & 'b. 266. I. nam si tumens Lien premat cisteria am lumbarem , quae transerat tere dei, chylum in ductum thoraci eum , vasa lactea iam chylo turgescentia nihil amplius imbibunt, sed consectum chylum in cauo itues inorum relinquunt Per alvum exonerandum , attiis copiosa chyli deiectio sine ullo levamine, sed arguens chyli viam esse interceptam . tali denique chyli inrerceptione necessario peribit homo . Quare illae Ueterum in morbis observation scomprobantur hodiernis anatomicorum inveni s , sine quibus ex suo fonte haec praesagia non potuere intelligi : propterea omnes Commensatores, an tequam detecta fuit haec eirculatio, ita laborarunt, ut invenirent rationes horum signorum.
febre stipe eniente urina abdinde fluxerit. - Ι. Mnes Commentatores vehementer laborant in expositione huius λ- stuomodo phorismi. ita quidem Galenus insurgit, ut non credat, huuc morbum unquam visum fuisse ab Hippocrate. sed ab alio quovis hune Aphori L i' Inum intrusum suisse, quoniam talia fieri nori posse dicit . quae hic Aphoris 'mus complectitur . iHanc litem nostram non iaciemus, videbimus duot At, quali modo eadem causa, quae Dranguriam generat , etiam iuis pQilix
439쪽
4,8 MEDICINA HIPPOCRATICA Aph. 3ος.
Uolvulum. Differentiam ponunt inter hunc Aphorismum , & alterum, qui continetur in Coaeis. H. a. 368. Ubi dicitur In Stranguria . Sed puto eandem esse sententiam , quia In , & Ex stranguria eadem est significatio, quum Ex stranguria in hoc loco non designetur, Stranguriam abiisse in Uol-vulum, quod satis patet, quoniam dum Volvulus nascitur, remaneat stranguria, sed si quis stranguria laboret, & insuper corripiatur Volvulo , tunc peribit septem diebus. Utriusque morbi superius dedimus definitionem, &demonstravimus, Stranguriam generari posse ab acrimonia succi ureterum , &aliarum viarum urina: h. IIo. IX. Itidem Volvulus h. to t. XIV. generari potest ab aerimonia succi intestinorum . Aut si haereat in suem nervoso quaedam aerimonia, illa fi deponatur in urinae vias, Stranguriam inseri, & si seratur ad intestina, fiunt tormina, dc motus intestinorum inis
versus, qui morbus vocatur Uolvulus, ut motus inversus ventriculi solius dicitur vomitus. Inde non ita est absurdum , ut, si aerimonia sucei nervorum feratur per nervos in vias urinae, idem ille humor in eodem plexu nervi formatus etiam seratur per alium nervi ramum ad mesenterium, &intestina, in quibus etiam , & ventriculo naturalem motum peristallicum irritando invertat, quo omnia intestinorum contenta truduntur sursum verissus ventriculum , qui de in eadem vomitu ejicit. cm 8- II. Satis itaque comprobavimus, eandem causam, quae generat Stranguis et riam, etiam generare posse Uolvulum, sed quoniam causa non est levis, . quae valet intestinis non solum inferre vehementes dolores , verum etiambis I, motum inversum; igitur si Volvulus supervenit, scimus, magnam copiam
strog- humoris aerioris esse in corpore, qui nunc etiam ruit ad intestina, ubi eva-- euar non potest, & ὲn viis urinae, per quas erat evacuandus , parit eva-oiatis enationis difficultatem. Igitur retentus ille humor sensim fit acrior, eo ei tans ingentem motum iuversum per rotum tractum intestinorum , & per ventrieulum, quo motu valido Perturbato, cum eiectione omnium quae peros ingeruntur , & intestina atque ventriculum confluunt, summa nascitur
debilitas exhaustis spiritibus , & desectus humorum continua violenta illa
evacuatione . Igitur mirum non est, s homo si impar ferendi haee omnia per septem integros dies, ut prius succumbat vehementia morbi. Hinc non
dieit Auctor septimo die perire, sed in septem diebus, id est raro persist
re possunt ultra septem dies. . 'si
stisin M, III. Eum tamen morbum periculas sinum, qui intra septem dies mori. εν tib tem minabatur, observavit curatum sume a febre superueniente, & urina mbuncis fluente ..uix credere possunt, febrem adferre posse levamen , qui sta-μ--λ tuunt ex sola inflammatione intestinorum generari Uolvulum ; neque conciperist, oe re possunt alvi saeces obstruentes intestina, vel nodum intestinorum curari posse a febre superveniente, aut per urinam copiose fluentem: sed si statua-μH-ρ mus acrimo i iam crudam in succo nervoso, tunc talis est Dequens in aliis etiam morbis observatio, quum motus vitalis major , qui hucusque non ad-i v suit , accedens humorem ilium acrem subigat , & ad naturalia emunctoria ducat. Illa autem febris accedens si simul non saeiat copiosam urinae evacuationem , non curaret dirissimum illum morbum , sed tune esset solum signum , Volvulum non suisse natum ex inflammatione intestinorum , eui ab initio abfuisset sebris, sed ex materia alia acri, quae irritando tandem febrem excitat, Volvulum , & Stranguriam producta fuisse . Si igitur motus vitalis instigatus hunc stieeum neruosum aerem commoveat, eumque ducat ad renes, urinae copiosae forma eliminet , certe spes est, talem homi
nem I, ber τὸ Posse ab illa irritante aeti oma, Si medicus tali in casu V is a es d ii retur,
440쪽
xetur . antequam urina fluere incipit, admodum dissicile foret veram invenixe indicationem curati vam . Puto tamen nos imitari debere monstratam a nais tura viam, nempe dare medicamenta diu retica calefacientia, quibus concit tur febris, & promovetur urinae fluxus. Id autem observamus, nos non sem. per idem medicamentis posse praestare , quod natura faciat ad conservationem suam; nam quamvis promoveamus urinae fluxum , non tamen certo sequitur, eum humorem acrem per urinae vias eliminari, quod tamen fit, si sponte talem evacuationem moliatur . Hoc autem verum est, nos non posse propius aecedere ad veram curationem, etiamsi semper non ex voto bonum effectum sortiatur.
3Io. T VLeera quaecunque annua funi, aut longius tempus occupant, necesse esos abscedere , o cicatrices cavas feri.
inveniantur species, exposui in us Chir. I 293. ergo restat videre, quando dicantur Ulcera vetusta ; & ex quanam causa tam diu durare soleant . Omnia Ulcera , quae simul aliquam consumtionem partium secere, satis longum tempus exigunt, antequam pars a milia nova carne sit oppleta, & cicatrice obducta: hoc autem in unius vel alterius mensis spatio abiolvitur: sed si uleera talia ultra annum , vel & diutius aperta maneant, &interdum etiam maiora si fiant quam in principio ; vel quae cicatrice obducta , sine laesione externa denudentur iterum , & excaventur , talia omnia vocantur Vetusta , & arguunt adesse causam , quae coci solidationem impedit. Tales multae sunt causae : nam si stagnans in marginibus humor non convertitur in Pus, sed in Ichorem, vel Sordi tatem , Ulcus carne impleri nequit, neque cicatrice obduci. Itidem humor morbosus acris ex toto corpore in ulcus confluens b nam consolidationem intercipit. Denique putridus, ichorosus humor in partibus vicinis natus per ulcus evacuandus non solum ulceri consolidationem impedit , verum corrodendo istud magis latum , & profundum iacit. Quamvis ulcus ex tali causa natum obducatur cicatrice, humor ille interim intus retentus , stagnando acrior factus, tale ulcus exasperare facit. II. Necesse est, inquit Auctor, os abscedere . Credo equidem Auctorem Gerea viis hoc saepe observasse, uti etiam nos, sed videmus etiam ulcera multorum an- uso Granorum, in quibus os incorruptum mansit e quare non ita absolute pronuncia- stata re possumus, os adjacens esse corruptum, si Ulcus habeatur vetustum . Peri- sistatim 'culum tamen est , os corrumpi posse ab adiacente Ulcere vetusto. Humor enim ille aeris consolidationem impediens facile potest simul corrodere periosi eum, quo Os privatum cariem contrahit; potest etiam ille humor corruptus ossi communicari , & ita inficere ejus medullam, ut os corrumpatur . Sed si os subjacens corruptum sit, tale ulcus tarde ad cueationem deducitur , quum os in suis cellulis rigidis humore corrupto impletum, non facile possit eum evacuare humorem , rigiditas enim illarum partium extrusionem , &expulsonem materiae corruptae impedit, quae facilius fieri potest in partibus mollioribus. III. Magis autem conveniens est, ut Ulcera vetusta relinquant cavas Ci-- Icer catrices, & raro persecta erit curatio in huiusmodi Ulceribus , nisi habeatur excavata Cicatrix . Nam portio ossis carie consumta non renascitur . eis Dicta